Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.1.8

Muṇḍaka III, sección 1, mantra 8 — el medio único de conocer a Brahman: ni ojo, ni palabra, ni otros sentidos, ni austeridad, ni acción, sino la claridad del conocimiento

न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचा नान्यैर्देवैस्तपसा कर्मणा वा ।

ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्वस्ततस्तु तं पश्यते निष्कलं ध्यायमानः ॥ ३.१.८ ॥

na cakṣuṣā gṛhyate nāpi vācā nānyair devais tapasā karmaṇā vā |

jñānaprasādena viśuddhasattvas tatas tu taṃ paśyate niṣkalaṃ dhyāyamānaḥ || 3-1-8 ||

Ese [Ātmā] no es captado por el ojo, ni por la palabra, ni por los demás dioses [órganos de los sentidos], ni por la austeridad, ni por la acción ritual. Por la claridad del conocimiento se vuelve puro en su ser; y entonces, contemplando, [el que así es] percibe a ese [Ser] sin partes.

«This ātmā can be grasped neither through the eyes, nor through speech, nor through other sense organs, nor through austerity, nor through rituals. Through the tranquility of mind, one becomes pure in mind, and thereafter through inquiry (nididhyāsanam), one sees (recognises) that part-less one. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

नnoचक्षुषा3/1-उस् npor el ojoगृह्यतेIII/1√ग्रह् (9 उभ.), karm.es captadoन अपिtampocoवाचा3/1-अच् fpor la palabraन चy noअन्यैः3/3-अ mpor otrosदेवैः3/3-अ mdioses (= sentidos)तपसा3/1-अस् npor la austeridadकर्मणा3/1-अन् npor la acciónवाoज्ञानप्रसादेन3/1-अ mTPpor la claridad del conocimientoविशुद्धसत्त्वः1/1-अ mBVde ser puroततः तुy entoncesतम्2/1pron ma eseपश्यतेIII/1√दृश् (1P)·लट् (chandasa Ā)veनिष्कलम्2/1-अ mBV (नञ्)sin partesध्यायमानः1/1√ध्यै·शानच् (आत्म.)contemplando

Anvaya (el verso en orden de prosa)

(आत्मा) गृह्यते न चक्षुषा न अपि वाचा न अन्यैः देवैः । तपसा कर्मणा वा न अपि गृह्यते । ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्वः भवति । ततः तु ध्यायमानः पश्यते तं निष्कलम् ॥

[El Ātmā] no es captado por el ojo, ni tampoco por la palabra, ni por los demás dioses [sentidos]. Tampoco es captado por la austeridad o por la acción. Por la claridad del conocimiento se vuelve puro en su ser. Y entonces, contemplando, percibe a ese [Ser] sin partes.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

पुनरपि असाधारणं तदुपलब्धि-साधनमुच्यते —

Una vez más se dice el medio único (asādharaṇam) para el logro (upalabdhi) de eso [de Brahman] —

Análisis palabra por palabra
पुनः अपिuna vez másअसाधारणम्1/1-अ nTP(nañ)el [medio] únicoतदुपलब्धि-साधनम्1/1-अ nTPel medio para el logro de esoउच्यतेIII/1√वच् (2P), karm.se dice

Segmento 2 — glosa de न चक्षुषा गृह्यते

यस्माद् न चक्षुषा गृह्यते केनचिदपि, अरूपत्वात् ।

Porque no («no») es captado («por el ojo», cakṣuṣā) por nadie en absoluto, debido a que carece de forma (arūpatvāt).

Análisis palabra por palabra
यस्मात्5/1pron nporqueनnoचक्षुषा3/1-उस् npor el ojoगृह्यतेIII/1√ग्रह् (9 उभ.), karm.es captadoकेनचित्3/1pron npor nadieअपिen absolutoअरूपत्वात्5/1-अ nTP(nañ)por carecer de forma

Segmento 3 — glosa de नापि वाचा

नापि गृह्यते वाचा अनभिधेयत्वात् ।

«Tampoco» es captado «por la palabra» (vācā), por no ser objeto de expresión (anabhidheyatvāt).

Análisis palabra por palabra
न अपिtampocoगृह्यतेIII/1√ग्रह् (9 उभ.), karm.es captadoवाचा3/1-अच् fpor la palabraअनभिधेयत्वात्5/1-अ nTP(nañ)por no ser objeto de expresión

Segmento 4 — glosa de नान्यैर्देवैः

न च अन्यैः देवैः इतरेन्द्रियैः ।

«Y tampoco por los demás dioses» (anyair devaiḥ), [es decir,] por los demás órganos de los sentidos (itarendriyaiḥ).

Nota (aclaración de Sarojini/Paramārthānanda, no del sánscrito del bhāṣya). Aquí «dioses» (devaiḥ) se refiere a las deidades que presiden (adhiṣṭhātṛ) los órganos de los sentidos, y por tanto, indirectamente, a los propios sentidos. Se dice «otros» (anyaiḥ) porque ya se han mencionado el ojo y la palabra, y ahora se hace referencia a los sentidos restantes.

Análisis palabra por palabra
नnoचyअन्यैः3/3-अ mpor otrosदेवैः3/3-अ mdiosesइतरेन्द्रियैः3/3-अ nTPpor los demás órganos de los sentidos (glosa)

Segmento 5 — glosa de तपसा

तपसः सर्व-प्राप्ति-साधनत्वेऽपि न तपसा गृह्यते ।

Aunque la austeridad (tapas) es medio para el logro de todo (sarva-prāpti-sādhanatve api), tampoco «por la austeridad» (tapasā) es captado.

Análisis palabra por palabra
तपसः6/1-अस् nde la austeridadसर्व-प्राप्ति-साधनत्वे7/1-अ nTPen ser medio para el logro de todoअपिaunqueनnoतपसा3/1-अस् npor la austeridadगृह्यतेIII/1√ग्रह् (9 उभ.), karm.es captado

Segmento 6 — glosa de कर्मणा वा

तथा वैदिकेन अग्निहोत्रादि-कर्मणा प्रसिद्ध-महत्त्वेनापि न गृह्यते ।

Asimismo, tampoco es captado «por la acción» (karmaṇā) —el agnihotra védico y demás—, aunque su grandeza sea bien conocida (prasiddha-mahattvena api).

Análisis palabra por palabra
तथाasimismoवैदिकेन3/1-अ nvédicaअग्निहोत्रादि-कर्मणा3/1-अन् nTPpor la acción [ritual] —agnihotra y demás—प्रसिद्ध-महत्त्वेन3/1-अ nTPde fama/grandeza conocidaअपिaunqueनnoगृह्यतेIII/1√ग्रह् (9 उभ.), karm.es captado

Segmento 7 — transición a ज्ञानप्रसादेन

किं पुनस्तस्य ग्रहणे साधनम् ? इत्याह — ज्ञानप्रसादेन ।

Entonces, ¿cuál es el medio para captarlo? A esto responde [la śruti]: «por la claridad del conocimiento» (jñāna-prasādena).

Análisis palabra por palabra
किम्1/1pron n¿qué?पुनःentoncesतस्य6/1pron nde esoग्रहणे7/1-अ nen la captaciónसाधनम्1/1-अ nel medioइतिasíआहIII/1√अह् (लिट्, defect.)dice [la śruti]ज्ञानप्रसादेन3/1-अ mTPpor la claridad del conocimiento

Segmento 8 — explicación de ज्ञानप्रसादः

आत्मावबोधन-समर्थमपि स्वभावेन सर्व-प्राणिनां ज्ञानं, बाह्य-विषय-रागादि-दोष-कलुषितम् अप्रसन्नम् अशुद्धं सद् नावबोधयति नित्यं सन्निहितमपि आत्म-तत्त्वं, मलावनद्धम् इव आदर्शम्, विलुलितम्21 इव सलिलम् । तद्यदा इन्द्रिय-विषय-संसर्ग-जनित-रागादि-मल-कालुष्यापनयनाद् आदर्श-सलिलादिवत् प्रसादितम्22 स्वच्छं शान्तमवतिष्ठते तदा ज्ञानस्य प्रसादः स्यात् । तेन ज्ञान-प्रसादेन ।

El conocimiento (jñānam) de todos los seres, aunque por su propia naturaleza es capaz de dar a conocer el Ser (ātma-avabodhana-samartham), al estar contaminado por defectos como el apego a los objetos externos (bāhya-viṣaya-rāgādi-doṣa-kaluṣitam), no sereno (aprasannam) [y por ello] impuro (aśuddham), no da a conocer la realidad del Ser (ātma-tattvam), aunque esta esté siempre íntimamente presente (nityaṃ sannihitam api) —tal como un espejo cubierto de suciedad (malāvanaddham iva ādarśam), o como agua agitada (vilulitam iva salilam). Cuando, por la eliminación de esa mancha del apego, etc., nacida del contacto de los sentidos con sus objetos, [ese conocimiento] queda, como un espejo o un agua [purificados], despejado (prasāditam), límpido (svaccham) y sereno (śāntam) —entonces se produce la claridad del conocimiento (jñānasya prasādaḥ). Por esa «claridad del conocimiento» (tena jñāna-prasādena) —

Análisis palabra por palabra
आत्मावबोधन-समर्थम्1/1-अ nTPcapaz de dar a conocer el Serअपिaunqueस्वभावेन3/1-अ mpor naturalezaसर्व-प्राणिनाम्6/3-इन् mTPde todos los seresज्ञानम्1/1-अ nel conocimientoबाह्य-विषय-रागादि-दोष-कलुषितम्1/1-अ n (क्त)TPcontaminado por el apego a los objetos externosअप्रसन्नम्1/1-अ nTP(nañ)no serenoअशुद्धम्1/1-अ nTP(nañ)impuroसत्1/1√अस्·शतृsiendoनnoअवबोधयतिIII/1अव+√बुध् (1P)·णिच्·लट्da a conocerनित्यम्siempreसन्निहितम्1/1-अ n (क्त)presente/cercanoअपिaunqueआत्म-तत्त्वम्1/1-अ nTPla realidad del Serमलावनद्धम्1/1-अ nTPcubierto de suciedadइवcomoआदर्शम्1/1-अ nun espejoविलुलितम्1/1-अ n (क्त)agitada [sup.21]इवcomoसलिलम्1/1-अ nel aguaतत् यदाcuando esoइन्द्रिय-विषय-संसर्ग-जनित-रागादि-मल-कालुष्यापनयनात्5/1-अ nTPpor la eliminación de la mancha del apego nacida del contacto de los sentidos con sus objetosआदर्श-सलिलादिवत्como un espejo, un agua, etc.प्रसादितम्1/1-अ n (क्त, णिच्) [sup.22]despejadoस्वच्छम्1/1-अ nlímpidoअवतिष्ठतेIII/1अव+√स्था (1Ā)·लट्permanece [siendo]शान्तम्1/1-अ n (क्त)serenoतदाentoncesज्ञानस्य6/1-अ ndel conocimientoप्रसादः1/1-अ mla claridadस्यात्III/1√अस् (2P)·विधिलिङ्se produciríaतेन3/1pron npor esaज्ञान-प्रसादेन3/1-अ mTPclaridad del conocimiento

Segmento 9 — conclusión: glosa de विशुद्धसत्त्वस्ततस्तु तं पश्यते निष्कलं ध्यायमानः

विशुद्धसत्त्वः विशुद्धान्तः-करणः योग्यः ब्रह्म द्रष्टुं यस्मात् ततः तस्मात् तु तम् आत्मानं पश्यते पश्यति उपलभते निष्कलं सर्वावयव-भेद-वर्जितं ध्यायमानः सत्यादि-साधनवानुपसंहृत-करण एकाग्रेण मनसा ध्यायमानः चिन्तयन् ॥ ८ ॥

«De ser puro» (viśuddha-sattvaḥ), es decir, de mente pura (viśuddha-antaḥ-karaṇaḥ), apto para ver a Brahman (brahma draṣṭum yogyaḥ). Por eso (yasmāt) —por eso mismo, entonces (tataḥ tasmāt tu)—, «ve» (paśyate), esto es, percibe, capta (paśyati, upalabhate), «a ese» (tam) Ser (ātmānam), «sin partes» (niṣkalam), [es decir,] libre de toda distinción de miembros (sarva-avayava-bheda-varjitam); «contemplando» (dhyāyamānaḥ), [es decir,] quien posee como medios la veracidad y demás (satyādi-sādhanavān), con los sentidos recogidos (upasaṃhṛta-karaṇaḥ), con la mente concentrada en un solo punto (ekāgreṇa manasā), contemplando (dhyāyamānaḥ), pensando (cintayan) ॥ 8 ॥

Análisis palabra por palabra
विशुद्धसत्त्वः1/1-अ mBVde ser puroविशुद्धान्तः-करणः1/1-अ mBVde mente pura (glosa)योग्यः1/1-अ maptoब्रह्म2/1-न् na Brahmanद्रष्टुम्√दृश्·तुमुन्para verयस्मात्5/1pron npor lo cualततःpor esoतस्मात्5/1pron npor eso [mismo]तुentoncesतम्2/1pron ma eseआत्मानम्2/1-न् mal Serपश्यतेIII/1√दृश् (1P)·लट् (chandasa Ā)veपश्यतिIII/1√दृश् (1P)·लट्ve (glosa)उपलभतेIII/1उप+√लभ् (1Ā)·लट्percibe/capta (glosa)निष्कलम्2/1-अ mBV (नञ्)sin partesसर्वावयव-भेद-वर्जितम्2/1-अ mBVlibre de toda distinción de miembros (glosa)ध्यायमानः1/1√ध्यै·शानच् (आत्म.)contemplandoसत्यादि-साधनवान्1/1मतुप्TP+मतुप्que posee la veracidad y demás como mediosउपसंहृत-करणः1/1-अ m (क्त)BVde sentidos recogidosएकाग्रेण मनसा3/1-अस् nTPcon la mente concentrada en un puntoध्यायमानः1/1√ध्यै·शानच् (आत्म.)contemplando (repetición)चिन्तयन्1/1√चिन्त् (10 उभ.)·शतृpensando (glosa)

॥ इति तृतीयमुण्डके प्रथमखण्डे अष्टमो मन्त्रः ॥
Así, el octavo mantra del primer khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.