मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.1.7

Muṇḍaka III, sección 1, mantra 7 — la naturaleza de Brahman: grande y sutil, lejano y cercano, oculto en la cueva del corazón

बृहच्च तद्दिव्यमचिन्त्यरूपं सूक्ष्माच्च तत्सूक्ष्मतरं विभाति ।

दूरात्सुदूरे तदिहान्तिके च पश्यत्स्विहैव निहितं गुहायाम् ॥ ३.१.७ ॥

bṛhac ca tad divyam acintya-rūpaṃ sūkṣmāc ca tat sūkṣmataraṃ vibhāti |

dūrāt sudūre tad ihāntike ca paśyatsv ihaiva nihitaṃ guhāyām || 3-1-7 ||

Eso es grande, divino, de naturaleza inconcebible; y es más sutil que lo sutil, y se manifiesta de muchas formas. Está más lejos que lo lejano, y sin embargo aquí mismo está cerca, depositado en la cueva [del corazón] de todos los seres que ven.

«That (Brahman) is infinite, self effulgent and is of inconceivable nature. It is subtler than the subtlest, and shines in different forms. It is farther away than the farthest, and (for the wise) it is the nearest, here itself, in the cavity of the heart of all living beings. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

बृहत्1/1-अत् ngrandeचyतत्1/1pron nesoदिव्यम्1/1-अ ndivino, autoluminosoअचिन्त्यरूपम्1/1-अ nBV (नञ्)de naturaleza inconcebibleसूक्ष्मात्5/1-अ nque lo sutilचyतत्1/1pron nesoसूक्ष्मतरम्1/1-अ n (तरप्)más sutilविभातिIII/1वि+√भा (2P)·लट्se manifiestaदूरात्5/1-अ nque lo lejanoसुदूरे7/1-अ n (adv.)más lejosतत्1/1pron nesoइहaquíअन्तिके7/1-अ ncercaचyपश्यत्सु7/3√दृश् (1P)·शतृen los que venइहaquíएवmismoनिहितम्1/1-अ n (क्त)depositadoगुहायाम्7/1-आ fen la cueva

Anvaya (el verso en orden de prosa)

बृहत् दिव्यम् अचिन्त्यरूपम् सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरं च तत् विभाति । तत् दूरात् सुदूरे इह अन्तिके च (अस्ति) । इह एव च पश्यत्सु गुहायां निहितम् (अस्ति) ॥

Eso [Brahman], siendo grande, divino, de naturaleza inconcebible, y más sutil que lo sutil, se manifiesta [de muchas formas]. Eso está lejos, más lejos [que lo lejano], y aquí mismo, cerca. Y aquí mismo, en los que ven, está depositado en la cueva [del corazón].

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

किं तत् ? किं-धर्मकं च तत् ? इत्युच्यते —

¿Qué es eso [el tesoro]? ¿Y de qué naturaleza (dharma) es eso? Eso se dice [a continuación] —

Análisis palabra por palabra

किम्1/1pron n¿qué?तत्1/1pron nesoकिं-धर्मकम्1/1-अ nBVde qué naturaleza (lit. cuyo dharma es qué)चyतत्1/1pron nesoइतिasíउच्यतेIII/1√वच् (2P), karm.se dice

Segmento 2 — glosa de बृहच्च तद्दिव्यमचिन्त्यरूपम्

बृहत् महत् च तत् प्रकृतं ब्रह्म सत्यादि-साधनं20 सर्वतो-व्याप्तत्वात् । दिव्यं स्वयं-प्रभम् अनिन्द्रिय-गोचरम् । अत एव न चिन्तयितुं शक्यतेऽस्य रूपमिति अचिन्त्यरूपम् ।

«Grande» (bṛhat), es decir, «vasto» (mahat): eso —el Brahman que aquí es el tema tratado (prakṛtam), cuyo medio [de logro] es la veracidad y demás disciplinas20— es grande, por ser omnipenetrante (sarvataḥ-vyāptatvāt). «Divino» (divyam): autoluminoso (svayam-prabham), no perceptible por los sentidos (anindriya-gocaram). Por eso mismo no puede pensarse su forma —así, «de naturaleza inconcebible» (acintya-rūpam).

Análisis palabra por palabra

बृहत्1/1-अत् ngrandeमहत्1/1-अत् nvasto (glosa)चyतत्1/1pron nesoप्रकृतम्1/1-अ n (क्त)el tema tratado aquíब्रह्म1/1-न् nBrahmanसत्यादि-साधनम्1/1-अ nBVcuyo medio es la veracidad y demásसर्वतो-व्याप्तत्वात्5/1-अ nTPpor ser omnipenetranteदिव्यम्1/1-अ ndivinoस्वयं-प्रभम्1/1-अ nBVautoluminoso (glosa)अनिन्द्रिय-गोचरम्1/1-अ nTP(nañ)+TPno perceptible por los sentidosअत एवpor eso mismoनnoचिन्तयितुम्√चिन्त् (10 उभ.)·तुमुन्pensarशक्यतेIII/1√शक् (5P), karm.es posibleअस्य6/1pron nde estoरूपम्1/1-अ nformaइतिasíअचिन्त्यरूपम्1/1-अ nBV (नञ्)de naturaleza inconcebible

Segmento 3 — glosa de सूक्ष्माच्च तत्सूक्ष्मतरं विभाति

सूक्ष्मात् आकाशादेरपि तत् सूक्ष्मतरं निरतिशयं हि सौक्ष्म्यमस्य, सर्व-कारणत्वात् । विभाति विविधम् आदित्य-चन्द्राद्याकारेण भाति दीप्यते ।

«Que lo sutil» (sūkṣmāt): incluso que el espacio y demás, eso [Brahman] es «más sutil» (sūkṣmataram), de una sutileza sin igual (niratiśayam), porque es la causa de todo (sarva-kāraṇatvāt). «Se manifiesta» (vibhāti): de manera diversa (vividham), en la forma del sol, la luna, etc.; brilla (bhāti), resplandece (dīpyate).

Análisis palabra por palabra

सूक्ष्मात्5/1-अ nque lo sutilआकाशादेः5/1-इ nTPque el espacio y demásअपिinclusoतत्1/1pron nesoसूक्ष्मतरम्1/1-अ n (तरप्)más sutilनिरतिशयम्1/1-अ nTP(nañ)sin igualहिciertamenteसौक्ष्म्यम्1/1-अ n (ष्यञ्)la sutilezaअस्य6/1pron nde estoसर्व-कारणत्वात्5/1-अ nTPpor ser la causa de todoविभातिIII/1वि+√भा (2P)·लट्se manifiestaविविधम्1/1-अ n (adv.)de manera diversaआदित्य-चन्द्राद्याकारेण3/1-अ nTPen la forma del sol, la luna, etc.भातिIII/1√भा (2P)·लट्brilla (glosa)दीप्यतेIII/1√दीप् (4Ā)·लट्resplandece (glosa)

Segmento 4 — glosa de दूरात्सुदूरे तदिहान्तिके च

किञ्च दूराद् विप्रकृष्ट-देशात् सुदूरे विप्रकृष्टतरे देशे वर्त्तते, अविदुषामत्यन्तागम्यत्वात् तद् ब्रह्म । इह देहे अन्तिके समीपे च, विदुषामात्मत्वात् । सर्वान्तरत्वाच्च, आकाशस्यापि अन्तर-श्रुतेः (बृ. ३.७.१२) ।

Además (kiñca), ese Brahman está «lejos» (dūrāt), es decir, en un país distante (viprakṛṣṭa-deśāt), «más lejos» (sudūre), en un país aún más distante (viprakṛṣṭatare deśe), para los ignorantes (aviduṣām), porque para ellos [Brahman] es del todo inalcanzable (atyanta-agamyatvāt). «Aquí» (iha), en el cuerpo (dehe), «cerca» (antike), próximo (samīpe), para los que saben (viduṣām), por ser su propio Ser (ātmatvāt). Y también por ser lo más interior de todo, pues incluso del espacio se dice [en la śruti] que hay algo interior [a él] (Bṛ. 3.7.12).

Análisis palabra por palabra

किञ्चademásदूरात्5/1-अ nlejosविप्रकृष्ट-देशात्5/1-अ mTPde un país distante (glosa)सुदूरे7/1-अ n (adv.)más lejosविप्रकृष्टतरे देशे7/1-अ m (तरप्)TPen un país más distante (glosa)वर्त्ततेIII/1√वृत् (1Ā)·लट्se hallaअविदुषाम्6/3-वस् mTP(nañ)de los ignorantesअत्यन्तागम्यत्वात्5/1-अ nTP(nañ)por ser del todo inalcanzableतद्1/1pron nesoब्रह्म1/1-न् nBrahmanइहaquíदेहे7/1-अ men el cuerpoअन्तिके7/1-अ ncercaसमीपे7/1-अ npróximo (glosa)चyविदुषाम्6/3-वस् mde los que sabenआत्मत्वात्5/1-अ nTPpor ser [su propio] Serसर्वान्तरत्वात्5/1-अ nTPpor ser lo más interior de todoचyआकाशस्य6/1-अ mdel espacioअपिinclusoअन्तर-श्रुतेः5/1-इ fTPpor la mención [en la śruti] de algo interior

Segmento 5 — glosa de पश्यत्स्विहैव निहितं गुहायाम्

इह पश्यत्सु चेतनावत्सु इत्येतत् । निहितं स्थितं, दर्शनादि-क्रियावत्त्वेन योगिभिः लक्ष्यमाणम् । क्व? गुहायां बुद्धि-लक्षणायाम् ।

«En los que ven» (paśyatsu): esto es, en los seres dotados de conciencia (cetanāvatsu) —así se explica «aquí» (iha)—. «Está depositado» (nihitam): situado (sthitam), siendo percibido (lakṣyamāṇam) por los yoguis mediante actos como la visión, etc. (darśanādi-kriyāvattvena). ¿Dónde? «En la cueva» (guhāyām): [es decir,] en aquella que tiene por carácter la buddhi (buddhi-lakṣaṇāyām).

Análisis palabra por palabra

इहaquíपश्यत्सु7/3√दृश् (1P)·शतृen los que venचेतनावत्सु7/3मतुप्en los seres dotados de concienciaइति एतत्así se explica estoनिहितम्1/1-अ n (क्त)está depositadoस्थितम्1/1-अ n (क्त)situado (glosa)दर्शनादि-क्रियावत्त्वेन3/1-अ nTP+मतुप्mediante actos como la visión, etc.योगिभिः3/3-इन् mpor los yoguisलक्ष्यमाणम्1/1√लक्ष् (10Ā)·शानच्, karm.siendo percibidoक्व¿dónde?गुहायाम्7/1-आ fen la cuevaबुद्धि-लक्षणायाम्7/1-आ fTPque tiene por carácter la buddhi

Segmento 6 — conclusión

तत्र हि निगूढं लक्ष्यते विद्वद्भिः । तथापि अविद्यया संवृतं सन्न लक्ष्यते तत्रस्थमेव अविद्वद्भिः ॥ ७ ॥

Y allí, ciertamente, es percibido como lo oculto (nigūḍham) por los sabios (vidvadbhiḥ). Sin embargo, aunque situado precisamente ahí (tatrastham eva), estando cubierto por la ignorancia (avidyayā saṃvṛtam san), no es percibido por los ignorantes (avidvadbhiḥ) ॥ 7 ॥

Análisis palabra por palabra

तत्रallíहिciertamenteनिगूढम्1/1-अ n (क्त)lo ocultoलक्ष्यतेIII/1√लक्ष् (10Ā), karm.es percibidoविद्वद्भिः3/3क्वसु (√विद्)por los sabiosतथापिsin embargoअविद्यया3/1-आ fTP(nañ)por la ignoranciaसंवृतम्1/1-अ n (क्त)cubiertoसत्1/1√अस्·शतृestandoनnoलक्ष्यतेIII/1√लक्ष् (10Ā), karm.es percibido (repetido)तत्रस्थम्1/1-अ nTPsituado ahíएवprecisamenteअविद्वद्भिः3/3क्वसु (√विद्)TP(nañ)por los ignorantes

॥ इति तृतीयमुण्डके प्रथमखण्डे सप्तमो मन्त्रः ॥
Así, el séptimo mantra del primer khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →