Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.11

Muṇḍaka III, sección 2, mantra 11 — último mantra de la Upaniṣad: el ṛṣi Aṅgiras enseñó antiguamente esta verdad; no la estudia quien no ha cumplido el voto; postración a los grandes ṛṣis

Sánscrito en

तदेतत्सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाच नैतदचीर्णव्रतोऽधीते ।

नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ३.२.११ ॥

tadetatsatyamṛṣiraṅgirāḥ purovāca naitadacīrṇavrato'dhīte |

namaḥ paramaṛṣibhyo namaḥ paramaṛṣibhyaḥ || 3-2-11 ||

Esta es la verdad (satyam): el ṛṣi Aṅgiras la enseñó en otro tiempo. Quien no ha cumplido el voto [prescrito] no debe estudiarla. Postración a los grandes ṛṣis [que han visto Brahman]. Postración a los grandes ṛṣis.

Palabra por palabra

तत्tat2/1तद्tad nesaएतत्etat2/1एतद्etad nestaसत्यम्satyam2/1सत्यsatya-अaफलम्phalam nverdadऋषिःṛṣiḥ1/1ऋषिṛṣi-इiहरिःhariḥ mel ṛṣiअङ्गिराःaṅgirāḥ1/1अङ्गिरस्aṅgiras-स्sवेधस्vedhas mAṅgirasपुराpurā0antiguamenteउवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarienseñóनna0noएतत्etat2/1एतद्etad nestoअचीर्णव्रतःacīrṇavrataḥ1/1अचीर्णव्रतacīrṇavrata-अaरामःrāmaḥ m[न चीर्णं व्रतं येन सःna cīrṇaṃ vrataṃ yena saḥ] नञ्nañ-बहुव्रीहिbahuvrīhiquien no ha cumplido el votoअधीतेadhīteIII/1अधिadhi+√इङ्iṅ (2 अदादिadādi A)लट्laṭकर्तरिkartariestudiaनमःnamaḥ0postraciónपरमऋषिभ्यःparamaṛṣibhyaḥ4/3परमर्षिparamarṣi-इiहरिःhariḥ m[परमाः च ते ऋषयः चparamāḥ ca te ṛṣayaḥ ca] कर्मधारयkarmadhārayaa los grandes ṛṣisनमःnamaḥ0postraciónपरमऋषिभ्यःparamaṛṣibhyaḥ4/3परमर्षिparamarṣi-इiहरिःhariḥ m[परमाः च ते ऋषयः चparamāḥ ca te ṛṣayaḥ ca] कर्मधारयkarmadhārayaa los grandes ṛṣis

Anvaya (el verso en orden de prosa)

ऋषिः अङ्गिराः पुरा उवाच तत् एतत् सत्यम् । अचीर्णव्रतः न अधीते एतत् । नमः परमऋषिभ्यः । नमः परमऋषिभ्यः ॥ṛṣiḥ aṅgirāḥ purā uvāca tat etat satyam | acīrṇavrataḥ na adhīte etat | namaḥ paramaṛṣibhyaḥ | namaḥ paramaṛṣibhyaḥ ||

El ṛṣi Aṅgiras enseñó antiguamente esta verdad. Quien no ha cumplido el voto [prescrito] no debe estudiar esto. Postración a los grandes ṛṣis. Postración a los grandes ṛṣis.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de तदेतत्सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाचtadetatsatyamṛṣiraṅgirāḥ purovāca

तदेतद्tadetad अक्षरं पुरुषंakṣaraṃ puruṣaṃ सत्यम्satyam ऋषिरङ्गिराःṛṣiraṅgirāḥ नामnāma पुराpurā पूर्वं शौनकाय विधिवदुपसन्नाय पृष्टवतेpūrvaṃ śaunakāya vidhivadupasannāya pṛṣṭavate उवाचuvāca ।|

«Esta» «verdad» —el akṣara, el Puruṣa— la «enseñó» «antiguamente», en tiempos pasados (pūrvam), «el ṛṣi» llamado «Aṅgiras» a Śaunaka, que se había acercado [a él] según la norma (vidhivat) y le había preguntado.

Análisis palabra por palabra
तत्tat2/1तद्tad nesaएतत्etat2/1एतद्etad nestaअक्षरम्akṣaram2/1अक्षरakṣara-अaफलम्phalam nel imperecedero (akṣara)पुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mel Puruṣaसत्यम्satyam2/1सत्यsatya-अaफलम्phalam nverdadऋषिःṛṣiḥ1/1ऋषिṛṣi-इiहरिःhariḥ mel ṛṣiअङ्गिराःaṅgirāḥ1/1अङ्गिरस्aṅgiras-स्sवेधस्vedhas mAṅgirasनामnāma0llamadoपुराpurā0antiguamenteपूर्वम्pūrvam0en tiempos pasados (glosa)शौनकायśaunakāya4/1शौनकśaunaka-अaरामःrāmaḥ ma Śaunakaविधिवत्vidhivat0विधिvidhi+वतिvati (taddhita)según la normaउपसन्नायupasannāya4/1उपupa+√सद्sad (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaउपसन्नupasanna-अaरामःrāmaḥ mque se había acercadoपृष्टवतेpṛṣṭavate4/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तवतुktavatuपृष्टवत्pṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mque había preguntadoउवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarienseñó

Segmento 2 — lo que se sigue de ello (तद्वत्tadvat)

तद्वद् अन्योऽपि तथैव श्रेयोऽर्थिने मुमुक्षवे मोक्षार्थं विधिवदुपसन्नाय ब्रूयादित्यर्थः ।tadvad anyo'pi tathaiva śreyo'rthine mumukṣave mokṣārthaṃ vidhivadupasannāya brūyādityarthaḥ |

Este es el sentido: del mismo modo, también otro [maestro] debe enseñar[la] exactamente así, para la liberación (mokṣārtham), a quien busca el bien supremo (śreyas), al que anhela la liberación (mumukṣu), que se haya acercado [a él] según la norma.

Análisis palabra por palabra
तद्वत्tadvat0तद्tad+वतिvati (taddhita)del mismo modoअन्यःanyaḥ1/1अन्यanya motroअपिapi0tambiénतथाtathā0asíएवeva0exactamenteश्रेयोऽर्थिनेśreyo'rthine4/1श्रेयोऽर्थिन्śreyo'rthin-इन्inयोगिन्yogin m[श्रेयसः अर्थीśreyasaḥ arthī] षष्ठीṣaṣṭhī-तत्पुरुषtatpuruṣaa quien busca el bien supremoमुमुक्षवेmumukṣave4/1√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)सन्san+उuमुमुक्षुmumukṣu-उuगुरुःguruḥ mal que anhela la liberaciónमोक्षार्थम्mokṣārtham0[मोक्षाय इदम्mokṣāya idam] चतुर्थीcaturthī-तत्पुरुषtatpuruṣapara la liberaciónविधिवत्vidhivat0विधिvidhi+वतिvati (taddhita)según la normaउपसन्नायupasannāya4/1उपupa+√सद्sad (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaउपसन्नupasanna-अaरामःrāmaḥ mque se haya acercadoब्रूयात्brūyātIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaridebe enseñarइतिiti0(así)अर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[este es] el sentido

Segmento 3 — glosa de नैतदचीर्णव्रतोऽधीतेnaitadacīrṇavrato'dhīte

नैतद्naitad ग्रन्थgrantha-रूपम्rūpam अचीर्णव्रतःacīrṇavrataḥ अचरितacarita-व्रतः अपिvrataḥ api अधीतेadhīte न पठति ।na paṭhati |

Quien «no ha cumplido el voto» —quien no ha practicado el voto (acaritavrataḥ)— «no» «estudia», no lee, «esto» en su forma de texto (grantha-rūpam).

Análisis palabra por palabra
नna0noएतत्etat2/1एतद्etad nestoग्रन्थरूपम्grantharūpam2/1ग्रन्थरूपgrantharūpa-अaफलम्phalam n[ग्रन्थः रूपं यस्य तत्granthaḥ rūpaṃ yasya tat] बहुव्रीहिbahuvrīhien forma de textoअचीर्णव्रतःacīrṇavrataḥ1/1अचीर्णव्रतacīrṇavrata-अaरामःrāmaḥ m[न चीर्णं व्रतं येन सःna cīrṇaṃ vrataṃ yena saḥ] नञ्nañ-बहुव्रीहिbahuvrīhiquien no ha cumplido el votoअचरितव्रतःacaritavrataḥ1/1अचरितव्रतacaritavrata-अaरामःrāmaḥ m[न चरितं व्रतं येन सःna caritaṃ vrataṃ yena saḥ] नञ्nañ-बहुव्रीहिbahuvrīhiquien no ha practicado el voto (glosa)अपिapi0(enfático)अधीतेadhīteIII/1अधिadhi+√इङ्iṅ (2 अदादिadādi A)लट्laṭकर्तरिkartariestudiaनna0noपठतिpaṭhatiIII/1√पठ्paṭh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarilee (glosa)

Segmento 4 — la razón

चीर्णcīrṇa-व्रतस्य हि विद्या फलाय संस्कृता भवति इति ।vratasya hi vidyā phalāya saṃskṛtā bhavati iti |

Porque sólo para quien ha cumplido el voto la ciencia (vidyā) queda refinada (saṃskṛtā) para dar su fruto.

Análisis palabra por palabra
चीर्णव्रतस्यcīrṇavratasya6/1चीर्णव्रतcīrṇavrata-अaरामःrāmaḥ m[चीर्णं व्रतं येन सःcīrṇaṃ vrataṃ yena saḥ] बहुव्रीहिbahuvrīhide quien ha cumplido el votoहिhi0puesविद्याvidyā1/1विद्याvidyā-आāसीताsītā fla cienciaफलायphalāya4/1फलphala-अaफलम्phalam npara el frutoसंस्कृताsaṃskṛtā1/1सम्sam+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaसंस्कृताsaṃskṛtā-आāसीताsītā frefinadaभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedaइतिiti0(fin de la razón)

Segmento 5 — glosa de नमः परमऋषिभ्यःnamaḥ paramaṛṣibhyaḥ

समाप्ता ब्रह्मsamāptā brahma-विद्या । सा येभ्यः ब्रह्मादिभ्यः पारम्पर्यvidyā | sā yebhyaḥ brahmādibhyaḥ pāramparya-क्रमेण सम्प्राप्ता तेभ्यःkrameṇa samprāptā tebhyaḥ नमःnamaḥ परमऋषिभ्यःparamaṛṣibhyaḥ ।|

La ciencia de Brahman ha concluido. A aquellos —Brahmā y los demás— de quienes esa [ciencia] se ha recibido por la sucesión del linaje (pāramparya-krama): a ellos, «postración», «a los grandes ṛṣis».

Análisis palabra por palabra
समाप्ताsamāptā1/1सम्sam+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तktaसमाप्ताsamāptā-आāसीताsītā fha concluidoब्रह्मविद्याbrahmavidyā1/1ब्रह्मविद्याbrahmavidyā-आāसीताsītā f[ब्रह्मणः विद्याbrahmaṇaḥ vidyā] षष्ठीṣaṣṭhī-तत्पुरुषtatpuruṣala ciencia de Brahmanसाsā1/1तद्tad fellaयेभ्यःyebhyaḥ5/3यद्yad mde quienesब्रह्मादिभ्यःbrahmādibhyaḥ5/3ब्रह्मादिbrahmādi-इiहरिःhariḥ m[ब्रह्मा आदिः येषां तेbrahmā ādiḥ yeṣāṃ te] बहुव्रीहिbahuvrīhide Brahmā y los demásपारम्पर्यक्रमेणpāramparyakrameṇa3/1पारम्पर्यक्रमpāramparyakrama-अaरामःrāmaḥ m[पारम्पर्यस्य क्रमःpāramparyasya kramaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-तत्पुरुषtatpuruṣapor la sucesión del linajeसम्प्राप्ताsamprāptā1/1सम्sam+प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तktaसम्प्राप्ताsamprāptā-आāसीताsītā fse ha recibidoतेभ्यःtebhyaḥ4/3तद्tad ma ellosनमःnamaḥ0postraciónपरमऋषिभ्यःparamaṛṣibhyaḥ4/3परमर्षिparamarṣi-इiहरिःhariḥ m[परमाः च ते ऋषयः चparamāḥ ca te ṛṣayaḥ ca] कर्मधारयkarmadhārayaa los grandes ṛṣis

Segmento 6 — quiénes son los paramarṣis

परमं ब्रह्म साक्षाद् दृष्टवन्तः ये ब्रह्मादयःparamaṃ brahma sākṣād dṛṣṭavantaḥ ye brahmādayaḥ, अवगतवन्तश्च ते परमर्षयः ।avagatavantaśca te paramarṣayaḥ |

Los grandes ṛṣis (paramarṣayaḥ) son aquellos —Brahmā y los demás— que han visto directamente el Brahman supremo y lo han comprendido.

Análisis palabra por palabra
परमम्paramam2/1परमparama-अaफलम्phalam nsupremoब्रह्मbrahma2/1ब्रह्मन्brahman-न्nनामnāma nBrahmanसाक्षात्sākṣāt0directamenteदृष्टवन्तःdṛṣṭavantaḥ1/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तवतुktavatuदृष्टवत्dṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mhan vistoयेye1/3यद्yad mlos queब्रह्मादयःbrahmādayaḥ1/3ब्रह्मादिbrahmādi-इiहरिःhariḥ m[ब्रह्मा आदिः येषां तेbrahmā ādiḥ yeṣāṃ te] बहुव्रीहिbahuvrīhiBrahmā y los demásअवगतवन्तःavagatavantaḥ1/3अवava+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तवतुktavatuअवगतवत्avagatavat-त्tभगवत्bhagavat mhan comprendidoचca0yतेte1/3तद्tad mellosपरमर्षयःparamarṣayaḥ1/3परमर्षिparamarṣi-इiहरिःhariḥ m[परमाः च ते ऋषयः चparamāḥ ca te ṛṣayaḥ ca] कर्मधारयkarmadhāraya[son] los grandes ṛṣis

Segmento 7 — la repetición

तेभ्यः भूयोऽपि नमः । द्विर्वचनम् अत्यादरार्थंtebhyaḥ bhūyo'pi namaḥ | dvirvacanam atyādarārthaṃ, मुण्डकmuṇḍaka-समाप्त्यर्थं च ॥ ११ ॥samāptyarthaṃ ca || 11 ||

A ellos, de nuevo, postración. La repetición tiene por fin [expresar] la máxima reverencia y [señalar] el final del Muṇḍaka. ॥||11॥ ||

Análisis palabra por palabra
तेभ्यःtebhyaḥ4/3तद्tad ma ellosभूयःbhūyaḥ0de nuevoअपिapi0tambiénनमःnamaḥ0postraciónद्विर्वचनम्dvirvacanam1/1द्विर्वचनdvirvacana-अaफलम्phalam n[द्विः वचनम्dviḥ vacanam] सुप्सुपाsupsupāla repeticiónअत्यादरार्थम्atyādarārtham1/1अत्यादरार्थatyādarārtha-अaफलम्phalam n[अत्यादराय इदम्atyādarāya idam] चतुर्थीcaturthī-तत्पुरुषtatpuruṣapara [expresar] la máxima reverenciaमुण्डकसमाप्त्यर्थम्muṇḍakasamāptyartham1/1मुण्डकसमाप्त्यर्थmuṇḍakasamāptyartha-अaफलम्phalam n[मुण्डकस्य समाप्तये इदम्muṇḍakasya samāptaye idam] चतुर्थीcaturthī-तत्पुरुषtatpuruṣapara [señalar] el final del Muṇḍakaचca0y

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे एकादशो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyamuṇḍake dvitīyakhaṇḍe ekādaśo mantraḥ ||
Así, el undécimo mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥|| iti tṛtīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
॥ समाप्तमिदं तृतीयं मुण्डकम् ॥ || samāptamidaṃ tṛtīyaṃ muṇḍakam ||
Así concluye el segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka. Queda completo el tercer Muṇḍaka.

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्यiti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ मुण्डकोपनिषद्भाष्यं सम्पूर्णम् ॥śrīmacchaṃkarabhagavataḥ kṛtau muṇḍakopaniṣadbhāṣyaṃ sampūrṇam ||
Así queda completo el bhāṣya sobre la Muṇḍakopaniṣad, obra de Śrī Śaṅkara Bhagavān, paramahaṃsa parivrājakācārya, discípulo del venerable Śrī Govinda Bhagavatpāda.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.