Praśna Upaniṣad 6.1
Sexta pregunta, mantra 1 — Sukeśā cuenta que no supo responder al príncipe Hiraṇyanābha y pregunta dónde está el puruṣa de dieciséis partes
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ । भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः मामुपेत्य
एतं प्रश्नम् अपृच्छत – षोडशकलं भारद्वाज पुरुषं वेत्थ ?
तमहं कुमारमब्रुवम् – नाहमिमं वेद । यद्यहम् इमम् अवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति । तस्मान्नार्हाम्यनृतं वक्तुम् ।
स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥ १ ॥
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ māmupetya
etaṃ praśnam apṛcchata – ṣoḍaśakalaṃ bhāradvāja puruṣaṃ vettha ?
tamahaṃ kumāramabruvam – nāhamimaṃ veda | yadyaham imam avediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo'nṛtamabhivadati | tasmānnārhāmyanṛtaṃ vaktum |
sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti || 6-1 ||
Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, se acercó a mí y me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No lo conozco. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo iba a decir? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio a su carro y se marchó. Te pregunto, pues, por él: ¿dónde está ese puruṣa?».
Palabra por palabra
Anvaya (el verso en orden de prosa)
अथ ह सुकेशा भारद्वाजः एनं पप्रच्छ — “भगवन्, हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः माम् उपेत्य एतं प्रश्नम् अपृच्छत — ‘भारद्वाज, षोडशकलं पुरुषं वेत्थ ?’ अहं तं कुमारम् अब्रुवम् — ‘अहम् इमं न वेद । यदि अहम् इमम् अवेदिषं, ते कथं न अवक्ष्यम् ? यः अनृतम् अभिवदति, एषः समूलः वा परिशुष्यति । तस्मात् अनृतं वक्तुं न अर्हामि’ इति । सः तूष्णीं रथम् आरुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि — असौ पुरुषः क्व” इति ॥
Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, tras acercarse a mí, me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No conozco a este. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo habría dicho? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio al carro y se marchó. Te pregunto por él: ¿dónde está ese puruṣa?».
भाष्यम्Leer el comentario de Śaṅkara a este mantraÍntegro, frase a frase, con su traducción y su análisis gramatical.
॥ इति षष्ठप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥
Así, el primer mantra de la sexta pregunta.
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.