Saltar al contenido
प्रश्नोपनिषत्

Praśna Upaniṣad 6.1

Sexta pregunta, mantra 1 — Sukeśā cuenta que no supo responder al príncipe Hiraṇyanābha y pregunta dónde está el puruṣa de dieciséis partes

Sánscrito en

अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ । भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः मामुपेत्य

एतं प्रश्नम् अपृच्छत – षोडशकलं भारद्वाज पुरुषं वेत्थ ?

तमहं कुमारमब्रुवम् – नाहमिमं वेद । यद्यहम् इमम् अवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति ।

समूलो वा एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति । तस्मान्नार्हाम्यनृतं वक्तुम् ।

स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥ १ ॥

atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ māmupetya

etaṃ praśnam apṛcchata – ṣoḍaśakalaṃ bhāradvāja puruṣaṃ vettha ?

tamahaṃ kumāramabruvam – nāhamimaṃ veda | yadyaham imam avediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyamiti |

samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo'nṛtamabhivadati | tasmānnārhāmyanṛtaṃ vaktum |

sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti || 6-1 ||

Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, se acercó a mí y me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No lo conozco. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo iba a decir? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio a su carro y se marchó. Te pregunto, pues, por él: ¿dónde está ese puruṣa?».

Palabra por palabra

अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एतद्etad ma élसुकेशाsukeśā1/1सुकेशन्sukeśan-न्nराजन्rājan mSukeśāभारद्वाजःbhāradvājaḥ1/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ mhijo de Bharadvājaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!हिरण्यनाभःhiraṇyanābhaḥ1/1हिरण्यनाभhiraṇyanābha-अaरामःrāmaḥ mHiraṇyanābhaकौसल्यःkausalyaḥ1/1कोसलाkosalā+taddhita (तत्र भवःtatra bhavaḥ)कौसल्यkausalya-अaरामःrāmaḥ mde Kosalaराजपुत्रःrājaputraḥ1/1राजपुत्रrājaputra-अaरामःrāmaḥ m[राज्ञः पुत्रःrājñaḥ putraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpríncipeमाम्mām2/1अस्मद्asmada míउपेत्यupetya0उपupa+√इi (2 अदादिadādi P)ल्यप्lyaptras acercarseएतम्etam2/1एतद्etad mestaप्रश्नम्praśnam2/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaअपृच्छतapṛcchataIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)hizoषोडशकलम्ṣoḍaśakalam2/1षोडशकलṣoḍaśakala-अaरामःrāmaḥ m[षोडश कलाः यस्य सःṣoḍaśa kalāḥ yasya saḥ] BVde dieciséis partesभारद्वाजbhāradvājaS/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ m¡Bhāradvāja!पुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal puruṣaवेत्थvetthaII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartari¿conocesतम्tam2/1तद्tad ma eseअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoकुमारम्kumāram2/1कुमारkumāra-अaरामःrāmaḥ mjovenअब्रुवम्abruvamI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लङ्laṅकर्तरिkartaridijeनna0noअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteवेदvedaI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartariconozcoयदिyadi0siअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteअवेदिषम्avediṣamI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartarihubiera conocidoकथम्katham0¿cómoतेte4/1युष्मद्yuṣmada tiनna0noअवक्ष्यम्avakṣyamI/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लृङ्lṛṅकर्तरिkartarihabría dicho?इतिiti0(fin de la cita)समूलःsamūlaḥ1/1समूलsamūla-अaरामःrāmaḥ m[मूलेन सह वर्तमानःmūlena saha vartamānaḥ] BVde raízवाvā0(partícula)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad meseपरिशुष्यतिpariśuṣyatiIII/1परिpari+√शुष्śuṣ (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise secaयःyaḥ1/1यद्yad mquienअनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoअभिवदतिabhivadatiIII/1अभिabhi+√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaridiceतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoनna0noअर्हामिarhāmiI/1√अर्ह्arh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripuedoअनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoवक्तुम्vaktum0√वच्vac (2 अदादिadādi P)तुमुन्tumundecirसःsaḥ1/1तद्tad mélतूष्णीम्tūṣṇīm0en silencioरथम्ratham2/1रथratha-अaरामःrāmaḥ mal carroआरुह्यāruhya0आā+√रुह्ruh (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras subirप्रवव्राजpravavrājaIII/1प्रpra+√व्रज्vraj (1 भ्वादिbhvādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarise marchóतम्tam2/1तद्tad mpor élत्वाtvā2/1युष्मद्yuṣmada tiपृच्छामिpṛcchāmiI/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripreguntoक्वkva0¿dóndeअसौasau1/1अदस्adas meseपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣa?इतिiti0(fin de la pregunta)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह सुकेशा भारद्वाजः एनं पप्रच्छatha ha sukeśā bhāradvājaḥ enaṃ papraccha — “भगवन्bhagavan, हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः माम् उपेत्य एतं प्रश्नम् अपृच्छतhiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ mām upetya etaṃ praśnam apṛcchata — ‘भारद्वाजbhāradvāja, षोडशकलं पुरुषं वेत्थṣoḍaśakalaṃ puruṣaṃ vettha ?’ अहं तं कुमारम् अब्रुवम्ahaṃ taṃ kumāram abruvam — ‘अहम् इमं न वेद । यदि अहम् इमम् अवेदिषंaham imaṃ na veda | yadi aham imam avediṣaṃ, ते कथं न अवक्ष्यम्te kathaṃ na avakṣyam ? यः अनृतम् अभिवदतिyaḥ anṛtam abhivadati, एषः समूलः वा परिशुष्यति । तस्मात् अनृतं वक्तुं न अर्हामिeṣaḥ samūlaḥ vā pariśuṣyati | tasmāt anṛtaṃ vaktuṃ na arhāmi’ इति । सः तूष्णीं रथम् आरुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामिiti | saḥ tūṣṇīṃ ratham āruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi — असौ पुरुषः क्वasau puruṣaḥ kva” इति ॥iti ||

Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, tras acercarse a mí, me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No conozco a este. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo habría dicho? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio al carro y se marchó. Te pregunto por él: ¿dónde está ese puruṣa?».

भाष्यम्bhāṣyamLeer el comentario de Śaṅkara a este mantra
Íntegro, frase a frase, con su traducción y su análisis gramatical.

॥ इति षष्ठप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥|| iti ṣaṣṭhapraśne prathamo mantraḥ ||
Así, el primer mantra de la sexta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.