Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 6.1

Sexta pregunta, mantra 1 — Sukeśā cuenta que no supo responder al príncipe Hiraṇyanābha y pregunta dónde está el puruṣa de dieciséis partes

Sánscrito en

अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ । भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः मामुपेत्य

एतं प्रश्नम् अपृच्छत – षोडशकलं भारद्वाज पुरुषं वेत्थ ?

तमहं कुमारमब्रुवम् – नाहमिमं वेद । यद्यहम् इमम् अवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति ।

समूलो वा एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति । तस्मान्नार्हाम्यनृतं वक्तुम् ।

स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥ १ ॥

atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ māmupetya

etaṃ praśnam apṛcchata – ṣoḍaśakalaṃ bhāradvāja puruṣaṃ vettha ?

tamahaṃ kumāramabruvam – nāhamimaṃ veda | yadyaham imam avediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyamiti |

samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo'nṛtamabhivadati | tasmānnārhāmyanṛtaṃ vaktum |

sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti || 6-1 ||

Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, se acercó a mí y me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No lo conozco. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo iba a decir? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio a su carro y se marchó. Te pregunto, pues, por él: ¿dónde está ese puruṣa?».

Palabra por palabra

अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एतद्etad ma élसुकेशाsukeśā1/1सुकेशन्sukeśan-न्nराजन्rājan mSukeśāभारद्वाजःbhāradvājaḥ1/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ mhijo de Bharadvājaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!हिरण्यनाभःhiraṇyanābhaḥ1/1हिरण्यनाभhiraṇyanābha-अaरामःrāmaḥ mHiraṇyanābhaकौसल्यःkausalyaḥ1/1कोसलाkosalā+taddhita (तत्र भवःtatra bhavaḥ)कौसल्यkausalya-अaरामःrāmaḥ mde Kosalaराजपुत्रःrājaputraḥ1/1राजपुत्रrājaputra-अaरामःrāmaḥ m[राज्ञः पुत्रःrājñaḥ putraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpríncipeमाम्mām2/1अस्मद्asmada míउपेत्यupetya0उपupa+√इi (2 अदादिadādi P)ल्यप्lyaptras acercarseएतम्etam2/1एतद्etad mestaप्रश्नम्praśnam2/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaअपृच्छतapṛcchataIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)hizoषोडशकलम्ṣoḍaśakalam2/1षोडशकलṣoḍaśakala-अaरामःrāmaḥ m[षोडश कलाः यस्य सःṣoḍaśa kalāḥ yasya saḥ] BVde dieciséis partesभारद्वाजbhāradvājaS/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ m¡Bhāradvāja!पुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal puruṣaवेत्थvetthaII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartari¿conocesतम्tam2/1तद्tad ma eseअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoकुमारम्kumāram2/1कुमारkumāra-अaरामःrāmaḥ mjovenअब्रुवम्abruvamI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लङ्laṅकर्तरिkartaridijeनna0noअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteवेदvedaI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartariconozcoयदिyadi0siअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteअवेदिषम्avediṣamI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartarihubiera conocidoकथम्katham0¿cómoतेte4/1युष्मद्yuṣmada tiनna0noअवक्ष्यम्avakṣyamI/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लृङ्lṛṅकर्तरिkartarihabría dicho?इतिiti0(fin de la cita)समूलःsamūlaḥ1/1समूलsamūla-अaरामःrāmaḥ m[मूलेन सह वर्तमानःmūlena saha vartamānaḥ] BVde raízवाvā0(partícula)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad meseपरिशुष्यतिpariśuṣyatiIII/1परिpari+√शुष्śuṣ (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise secaयःyaḥ1/1यद्yad mquienअनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoअभिवदतिabhivadatiIII/1अभिabhi+√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaridiceतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoनna0noअर्हामिarhāmiI/1√अर्ह्arh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripuedoअनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoवक्तुम्vaktum0√वच्vac (2 अदादिadādi P)तुमुन्tumundecirसःsaḥ1/1तद्tad mélतूष्णीम्tūṣṇīm0en silencioरथम्ratham2/1रथratha-अaरामःrāmaḥ mal carroआरुह्यāruhya0आā+√रुह्ruh (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras subirप्रवव्राजpravavrājaIII/1प्रpra+√व्रज्vraj (1 भ्वादिbhvādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarise marchóतम्tam2/1तद्tad mpor élत्वाtvā2/1युष्मद्yuṣmada tiपृच्छामिpṛcchāmiI/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripreguntoक्वkva0¿dóndeअसौasau1/1अदस्adas meseपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣa?इतिiti0(fin de la pregunta)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह सुकेशा भारद्वाजः एनं पप्रच्छatha ha sukeśā bhāradvājaḥ enaṃ papraccha — “भगवन्bhagavan, हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः माम् उपेत्य एतं प्रश्नम् अपृच्छतhiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ mām upetya etaṃ praśnam apṛcchata — ‘भारद्वाजbhāradvāja, षोडशकलं पुरुषं वेत्थṣoḍaśakalaṃ puruṣaṃ vettha ?’ अहं तं कुमारम् अब्रुवम्ahaṃ taṃ kumāram abruvam — ‘अहम् इमं न वेद । यदि अहम् इमम् अवेदिषंaham imaṃ na veda | yadi aham imam avediṣaṃ, ते कथं न अवक्ष्यम्te kathaṃ na avakṣyam ? यः अनृतम् अभिवदतिyaḥ anṛtam abhivadati, एषः समूलः वा परिशुष्यति । तस्मात् अनृतं वक्तुं न अर्हामिeṣaḥ samūlaḥ vā pariśuṣyati | tasmāt anṛtaṃ vaktuṃ na arhāmi’ इति । सः तूष्णीं रथम् आरुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामिiti | saḥ tūṣṇīṃ ratham āruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi — असौ पुरुषः क्वasau puruṣaḥ kva” इति ॥iti ||

Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó: «Venerable señor, Hiraṇyanābha, príncipe de Kosala, tras acercarse a mí, me hizo esta pregunta: “Bhāradvāja, ¿conoces al puruṣa de dieciséis partes?”. Yo le dije al joven: “No conozco a este. Si lo hubiera conocido, ¿cómo no te lo habría dicho? Quien dice lo falso se seca de raíz. Por eso no puedo decir lo falso”. Él subió en silencio al carro y se marchó. Te pregunto por él: ¿dónde está ese puruṣa?».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: el mundo se reabsorbe en el akṣara y nace de él

अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ। समस्तं जगत् कार्यatha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | samastaṃ jagat kārya-करणkaraṇa-लक्षणं सह विज्ञानात्मना परस्मिन् अक्षरे सुषुप्तिlakṣaṇaṃ saha vijñānātmanā parasmin akṣare suṣupti-काले संप्रतिष्ठते इत्युक्तम्। सामर्थ्यात् प्रलये अपि तस्मिन् एवाक्षरे संप्रतिष्ठते जगत्kāle saṃpratiṣṭhate ityuktam | sāmarthyāt pralaye api tasmin evākṣare saṃpratiṣṭhate jagat, तत एव उत्पद्यते इति च सिद्धम् भवति। न हि अकारणे कार्यस्य संप्रतिष्ठानमुपपद्यते।tata eva utpadyate iti ca siddham bhavati | na hi akāraṇe kāryasya saṃpratiṣṭhānamupapadyate |

«Entonces Sukeśā, hijo de Bharadvāja, le preguntó». Se ha dicho que el mundo entero, formado por efectos (kārya) e instrumentos (karaṇa), se asienta durante el sueño profundo, junto con el vijñānātman, en el supremo akṣara. De ahí se sigue por implicación que también en la disolución (pralaya) el mundo se reabsorbe en ese mismo akṣara, y que nace de él. Porque un efecto no puede reabsorberse en lo que no es su causa.

Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एतद्etad ma élसुकेशाsukeśā1/1सुकेशन्sukeśan-न्nराजन्rājan mSukeśāभारद्वाजःbhāradvājaḥ1/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ mhijo de Bharadvājaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóसमस्तम्samastam1/1सम्sam+√अस्as (4 दिवादिdivādi P)क्तktaसमस्तsamasta-अaफलम्phalam nenteroजगत्jagat1/1जगत्jagat-त्tजगत्jagat nel mundoकार्यकरणलक्षणम्kāryakaraṇalakṣaṇam1/1कार्यकरणलक्षणkāryakaraṇalakṣaṇa-अaफलम्phalam n[कार्याणि च करणानि च लक्षणं यस्य तत्kāryāṇi ca karaṇāni ca lakṣaṇaṃ yasya tat] BVformado por efectos e instrumentosसहsaha0junto conविज्ञानात्मनाvijñānātmanā3/1विज्ञानात्मन्vijñānātman-न्nआत्मन्ātman m[विज्ञानम् आत्माvijñānam ātmā] KDel vijñānātmanपरस्मिन्parasmin7/1परpara nsupremoअक्षरेakṣare7/1अक्षरakṣara-अaफलम्phalam nen el akṣaraसुषुप्तिकालेsuṣuptikāle7/1सुषुप्तिकालsuṣuptikāla-अaरामःrāmaḥ m[सुषुप्तेः कालःsuṣupteḥ kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdurante el sueño profundoसंप्रतिष्ठतेsaṃpratiṣṭhateIII/1सम्sam+प्रpra+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A, समवप्रविभ्यः स्थःsamavapravibhyaḥ sthaḥ)se asientaइतिiti0asíउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dichoसामर्थ्यात्sāmarthyāt5/1समर्थsamartha+taddhita (भावbhāva)सामर्थ्यsāmarthya-अaफलम्phalam npor implicaciónप्रलयेpralaye7/1प्रpra+√लीlī (4 दिवादिdivādi A)अच्acप्रलयpralaya-अaरामःrāmaḥ men la disoluciónअपिapi0tambiénतस्मिन्tasmin7/1तद्tad nen eseएवeva0mismoअक्षरेakṣare7/1अक्षरakṣara-अaफलम्phalam nakṣaraसंप्रतिष्ठतेsaṃpratiṣṭhateIII/1सम्sam+प्रpra+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)se reabsorbeजगत्jagat1/1जगत्jagat-त्tजगत्jagat nel mundoततःtataḥ0तद्tad+तसिल्tasil (taddhita)de élएवeva0mismoउत्पद्यतेutpadyateIII/1उत्ut+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceइतिiti0asíचca0yसिद्धम्siddham1/1√सिध्sidh (4 दिवादिdivādi P)क्तktaसिद्धsiddha-अaफलम्phalam nestablecidoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedaनna0noहिhi0porqueअकारणेakāraṇe7/1अकारणakāraṇa-अaफलम्phalam n[न कारणम्na kāraṇam] नञ्nañ-TPen lo que no es su causaकार्यस्यkāryasya6/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्यत्ṇyatकार्यkārya-अaफलम्phalam ndel efectoसंप्रतिष्ठानम्saṃpratiṣṭhānam1/1सम्sam+प्रpra+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭसंप्रतिष्ठानsaṃpratiṣṭhāna-अaफलम्phalam nel reabsorberseउपपद्यतेupapadyateIII/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaries posible

Segmento 2 — avataraṇikā: el conocimiento de la raíz del mundo da el bien supremo

उक्तं चuktaṃ ca “आत्मनः एषः प्राणो जायतेātmanaḥ eṣaḥ prāṇo jāyate (प्रpra.उपupa. ३3.३3)” इति। जगतश्च यन्मूलं तत्परिज्ञानात् परं श्रेयः इति सर्वोपनिषदां निश्चितः अर्थः।iti | jagataśca yanmūlaṃ tatparijñānāt paraṃ śreyaḥ iti sarvopaniṣadāṃ niścitaḥ arthaḥ |

Y se ha dicho: «De ātman nace este prāṇa» (Pr. 3.3). Y el sentido firmemente establecido de todas las Upaniṣads es que el bien supremo se alcanza por el conocimiento pleno de aquello que es la raíz del mundo.

Análisis palabra por palabra
उक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dichoचca0yआत्मनःātmanaḥ5/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mde ātmanएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceइतिiti0(fin de la cita)जगतःjagataḥ6/1जगत्jagat-त्tजगत्jagat ndel mundoचca0yयत्yat1/1यद्yad nlo queमूलम्mūlam1/1मूलmūla-अaफलम्phalam n[es] la raízतत्परिज्ञानात्tatparijñānāt5/1परिpari+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)ल्युट्lyuṭतत्परिज्ञानtatparijñāna-अaफलम्phalam n[तस्य परिज्ञानम्tasya parijñānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor su conocimiento plenoपरम्param1/1परpara nsupremoश्रेयःśreyaḥ1/1श्रेयस्śreyas-स्sमनस्manas nbienइतिiti0asíसर्वोपनिषदाम्sarvopaniṣadām6/3उपupa+निni+√सद्sad (1 भ्वादिbhvādi P)क्विप्kvipसर्वोपनिषद्sarvopaniṣad-द्dजगत्jagat (aquí f)[सर्वाः उपनिषदःsarvāḥ upaniṣadaḥ] KDde todas las Upaniṣadsनिश्चितःniścitaḥ1/1निस्nis+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaनिश्चितniścita-अaरामःrāmaḥ mfirmemente establecidoअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

Segmento 3 — avataraṇikā: el propósito de esta pregunta

अनन्तरं चोक्तंanantaraṃ coktaṃ “स सर्वज्ञः सर्वः भवतिsa sarvajñaḥ sarvaḥ bhavati (प्रpra.उपupa. ३3.३3)” इति। वक्तव्यं च क्व तर्हि तदक्षरं सत्यं पुरुषाख्यं विज्ञेयमिति। तदर्थोऽयं प्रश्नः आरभ्यते।iti | vaktavyaṃ ca kva tarhi tadakṣaraṃ satyaṃ puruṣākhyaṃ vijñeyamiti | tadartho'yaṃ praśnaḥ ārabhyate |

Y a continuación se ha dicho: «Él se vuelve omnisciente, se vuelve todo». Queda entonces por decir dónde ha de conocerse ese akṣara verdadero llamado puruṣa. Con ese fin se inicia esta pregunta.

Análisis palabra por palabra
अनन्तरम्anantaram0a continuaciónचca0yउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dichoसःsaḥ1/1तद्tad mélसर्वज्ञःsarvajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaसर्वज्ञsarvajña-अaरामःrāmaḥ m[सर्वं जानाति इतिsarvaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPomniscienteसर्वःsarvaḥ1/1सर्वsarva mtodoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise vuelveइतिiti0(fin de la cita)वक्तव्यम्vaktavyam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)तव्यtavyaवक्तव्यvaktavya-अaफलम्phalam nha de decirseचca0yक्वkva0dóndeतर्हिtarhi0entoncesतत्tat1/1तद्tad neseअक्षरम्akṣaram1/1अक्षरakṣara-अaफलम्phalam nakṣaraसत्यम्satyam1/1सत्यsatya-अaफलम्phalam nverdaderoपुरुषाख्यम्puruṣākhyam1/1पुरुषाख्यpuruṣākhya-अaफलम्phalam n[पुरुषः आख्या यस्य तत्puruṣaḥ ākhyā yasya tat] BVllamado puruṣaविज्ञेयम्vijñeyam1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)यत्yatविज्ञेयvijñeya-अaफलम्phalam nha de conocerseइतिiti0(fin de la cuestión)तदर्थःtadarthaḥ1/1तदर्थtadartha-अaरामःrāmaḥ m[तत् अर्थः यस्य सःtat arthaḥ yasya saḥ] BVcon ese finअयम्ayam1/1इदम्idam mestaप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaआरभ्यतेārabhyateIII/1आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise inicia

Segmento 4 — avataraṇikā: para qué se cuenta la anécdota

वृत्तान्वाख्यानं च विज्ञानस्य दुर्लभत्वvṛttānvākhyānaṃ ca vijñānasya durlabhatva-ख्यापनेन तल्लब्ध्यर्थं मुमुक्षूणां यत्नkhyāpanena tallabdhyarthaṃ mumukṣūṇāṃ yatna-विशेषोत्पादनार्थम्viśeṣotpādanārtham -

Y la narración de lo sucedido, al mostrar lo difícil que es de alcanzar este conocimiento, sirve para suscitar en quienes buscan la liberación un empeño especial por alcanzarlo:

Análisis palabra por palabra
वृत्तान्वाख्यानम्vṛttānvākhyānam1/1अनुanu+आā+√ख्याkhyā (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭवृत्तान्वाख्यानvṛttānvākhyāna-अaफलम्phalam n[वृत्तस्य अन्वाख्यानम्vṛttasya anvākhyānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla narración de lo sucedidoचca0yविज्ञानस्यvijñānasya6/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)ल्युट्lyuṭविज्ञानvijñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoदुर्लभत्वख्यापनेनdurlabhatvakhyāpanena3/1√ख्याkhyā (2 अदादिadādi P)णिच्ṇicल्युट्lyuṭदुर्लभत्वख्यापनdurlabhatvakhyāpana-अaफलम्phalam n[दुर्लभत्वस्य ख्यापनम्durlabhatvasya khyāpanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mostrar lo difícil que es de alcanzarतल्लब्ध्यर्थम्tallabdhyartham0[तल्लब्धये इदम्tallabdhaye idam] चतुर्थीcaturthī-TPpara alcanzarloमुमुक्षूणाम्mumukṣūṇām6/3√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)सन्sanउuमुमुक्षुmumukṣu-उuगुरुःguruḥ mde quienes buscan la liberaciónयत्नविशेषोत्पादनार्थम्yatnaviśeṣotpādanārtham0[यत्नविशेषस्य उत्पादनाय इदम्yatnaviśeṣasya utpādanāya idam] चतुर्थीcaturthī-TPpara suscitar un empeño especial

Segmento 5 — glosa de भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यः राजपुत्रः मामुपेत्य एतं प्रश्नम् अपृच्छतbhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ rājaputraḥ māmupetya etaṃ praśnam apṛcchata

हेhe भगवन्bhagavan हिरण्यनाभःhiraṇyanābhaḥ नामतः कोसलायां भवःnāmataḥ kosalāyāṃ bhavaḥ कौसल्यःkausalyaḥ राजपुत्रःrājaputraḥ जातितः क्षत्रियःjātitaḥ kṣatriyaḥ मामुपेत्यmāmupetya उपगम्यupagamya एतम्etam उच्यमानंucyamānaṃ प्रश्नम्praśnam अपृच्छतapṛcchata

«Venerable señor, Hiraṇyanābha», que así se llamaba, «de Kosala», es decir, nacido en Kosalā, «príncipe», kṣatriya por casta, «se acercó a mí» (upagamya) y me «hizo esta pregunta», la que ahora se expone:

Análisis palabra por palabra
हेhe0ohभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!हिरण्यनाभःhiraṇyanābhaḥ1/1हिरण्यनाभhiraṇyanābha-अaरामःrāmaḥ mHiraṇyanābhaनामतःnāmataḥ0नामन्nāman+तसिल्tasil (taddhita)de nombreकोसलायाम्kosalāyām7/1कोसलाkosalā-आāसीताsītā fen Kosalāभवःbhavaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)अच्acभवbhava-अaरामःrāmaḥ mnacidoकौसल्यःkausalyaḥ1/1कोसलाkosalā+taddhita (तत्र भवःtatra bhavaḥ)कौसल्यkausalya-अaरामःrāmaḥ mde Kosalaराजपुत्रःrājaputraḥ1/1राजपुत्रrājaputra-अaरामःrāmaḥ m[राज्ञः पुत्रःrājñaḥ putraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpríncipeजातितःjātitaḥ0जातिjāti+तसिल्tasil (taddhita)por castaक्षत्रियःkṣatriyaḥ1/1क्षत्रियkṣatriya-अaरामःrāmaḥ mkṣatriyaमाम्mām2/1अस्मद्asmada míउपेत्यupetya0उपupa+√इi (2 अदादिadādi P)ल्यप्lyaptras acercarseउपगम्यupagamya0उपupa+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras aproximarse (glosa)एतम्etam2/1एतद्etad mestaउच्यमानम्ucyamānam2/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)शानच्śānac (कर्मणिkarmaṇi)उच्यमानucyamāna-अaरामःrāmaḥ mque ahora se exponeप्रश्नम्praśnam2/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaअपृच्छतapṛcchataIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)hizo

Segmento 6 — glosa de षोडशकलम्ṣoḍaśakalam

षोडशकलंṣoḍaśakalaṃ षोडशṣoḍaśa-संख्याकाः कलाः अवयवाः इव आत्मनि अविद्याध्यारोपितsaṃkhyākāḥ kalāḥ avayavāḥ iva ātmani avidyādhyāropita-रूपाः यस्मिन् पुरुषे सोऽयं षोडशकलः तं षोडशकलम्।rūpāḥ yasmin puruṣe so'yaṃ ṣoḍaśakalaḥ taṃ ṣoḍaśakalam |

«De dieciséis partes»: se llama así el puruṣa en el que dieciséis partes (kalāḥ), como si fueran miembros suyos, tienen una forma superpuesta al ātman por la avidyā. Por ese puruṣa [preguntó].

Nota. Paramārthānanda entiende ṣoḍaśakalā como el universo, dividido en dieciséis componentes, y el ṣoḍaśakala-puruṣa como Brahman en forma del universo (viśvarūpa). Śaṅkara lo entiende como el puruṣa sin partes al que la avidyā superpone dieciséis partes, como si fueran miembros.

Análisis palabra por palabra
षोडशकलम्ṣoḍaśakalam2/1षोडशकलṣoḍaśakala-अaरामःrāmaḥ m[षोडश कलाः यस्य सःṣoḍaśa kalāḥ yasya saḥ] BVde dieciséis partesषोडशसंख्याकाःṣoḍaśasaṃkhyākāḥ1/3षोडशसंख्याकाṣoḍaśasaṃkhyākā-आāसीताsītā f[षोडश संख्या यासां ताःṣoḍaśa saṃkhyā yāsāṃ tāḥ] BVen número de dieciséisकलाःkalāḥ1/3कलाkalā-आāसीताsītā fpartesअवयवाःavayavāḥ1/3अवयवavayava-अaरामःrāmaḥ mmiembrosइवiva0comoआत्मनिātmani7/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mal ātmanअविद्याध्यारोपितरूपाःavidyādhyāropitarūpāḥ1/3अविद्याध्यारोपितरूपाavidyādhyāropitarūpā-आāसीताsītā f[अविद्यया अध्यारोपितं रूपं यासां ताःavidyayā adhyāropitaṃ rūpaṃ yāsāṃ tāḥ] BVcuya forma está superpuesta por la avidyāयस्मिन्yasmin7/1यद्yad men el queपुरुषेpuruṣe7/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣaसःsaḥ1/1तद्tad meseअयम्ayam1/1इदम्idam mesteषोडशकलःṣoḍaśakalaḥ1/1षोडशकलṣoḍaśakala-अaरामःrāmaḥ m[षोडश कलाः यस्य सःṣoḍaśa kalāḥ yasya saḥ] BVel de dieciséis partesतम्tam2/1तद्tad ma eseषोडशकलम्ṣoḍaśakalam2/1षोडशकलṣoḍaśakala-अaरामःrāmaḥ m[षोडश कलाः यस्य सःṣoḍaśa kalāḥ yasya saḥ] BVde dieciséis partes

Segmento 7 — glosa de भारद्वाज पुरुषं वेत्थbhāradvāja puruṣaṃ vettha … नाहमिमं वेदnāhamimaṃ veda

हेhe भारद्वाजbhāradvāja पुरुषंpuruṣaṃ वेत्थvettha विजानासिvijānāsi? तमहंtamahaṃ राजपुत्रंrājaputraṃ कुमारम्kumāram पृष्टवन्तम्pṛṣṭavantam अब्रुवंabruvaṃ अब्रवम् उक्तवानस्मिabravam uktavānasmi - नाहमिमंnāhamimaṃ वेदveda यं त्वं पृच्छसि इति।yaṃ tvaṃ pṛcchasi iti |

«Bhāradvāja, ¿conoces» (vijānāsi) «al puruṣa» [de dieciséis partes]? «Yo le dije» (abravam, uktavān asmi) «al joven», el príncipe que me había preguntado: «No conozco a este» por el que preguntas.

Análisis palabra por palabra
हेhe0ohभारद्वाजbhāradvājaS/1भरद्वाजbharadvāja+taddhita (अपत्यapatya)भारद्वाजbhāradvāja-अaरामःrāmaḥ m¡Bhāradvāja!पुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal puruṣaवेत्थvetthaII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartari¿conocesविजानासिvijānāsiII/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconoces (glosa)तम्tam2/1तद्tad ma eseअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoराजपुत्रम्rājaputram2/1राजपुत्रrājaputra-अaरामःrāmaḥ m[राज्ञः पुत्रःrājñaḥ putraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpríncipeकुमारम्kumāram2/1कुमारkumāra-अaरामःrāmaḥ mjovenपृष्टवन्तम्pṛṣṭavantam2/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तवतुktavatuपृष्टवत्pṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mque había preguntadoअब्रुवम्abruvamI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लङ्laṅकर्तरिkartaridijeअब्रवम्abravamI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लङ्laṅकर्तरिkartaridije (forma regular)उक्तवान्uktavān1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuउक्तवत्uktavat-त्tभगवत्bhagavat mhe dicho (glosa)अस्मिasmiI/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartari(auxiliar)नna0noअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteवेदvedaI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭ (विदो लटो वाvido laṭo vā)कर्तरिkartariconozcoयम्yam2/1यद्yad mpor el queत्वम्tvam1/1युष्मद्yuṣmadtúपृच्छसिpṛcchasiII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripreguntasइतिiti0(fin de la cita)

Segmento 8 — por qué añadió una razón: él no le creía

एवमुक्तवत्यपि मयि अज्ञानमसम्भावयन्तं तम् अज्ञाने कारणम् अवादिषम्।evamuktavatyapi mayi ajñānamasambhāvayantaṃ tam ajñāne kāraṇam avādiṣam |

Aunque yo le había dicho esto, él no creía posible mi ignorancia; así que le di una razón de ella:

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíउक्तवतिuktavati7/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuउक्तवत्uktavat-त्tभगवत्bhagavat mhabiendo dichoअपिapi0aunqueमयिmayi7/1अस्मद्asmadyoअज्ञानम्ajñānam2/1अज्ञानajñāna-अaफलम्phalam n[न ज्ञानम्na jñānam] नञ्nañ-TPla ignoranciaअसम्भावयन्तम्asambhāvayantam2/1सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇicशतृśatṛअसम्भावयत्asambhāvayat-त्tपचत्pacat m[न सम्भावयन्na sambhāvayan] नञ्nañ-TPque no creía posibleतम्tam2/1तद्tad ma élअज्ञानेajñāne7/1अज्ञानajñāna-अaफलम्phalam n[न ज्ञानम्na jñānam] नञ्nañ-TPde la ignoranciaकारणम्kāraṇam2/1कारणkāraṇa-अaफलम्phalam nuna razónअवादिषम्avādiṣamI/1√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartaridije

Segmento 9 — glosa de यद्यहम् इमम् अवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमितिyadyaham imam avediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyamiti

यदिyadi कथंचिद्kathaṃcid अहम्aham इमंimaṃ त्वया पृष्टं पुरुषम्tvayā pṛṣṭaṃ puruṣam अवेदिषंavediṣaṃ विदितवानस्मिviditavānasmi कथम्katham अत्यन्तatyanta-शिष्यśiṣya-गुणवते अर्थिनेguṇavate arthine तेte तुभ्यंtubhyaṃ नावक्ष्यंnāvakṣyaṃ नोक्तवानस्मि। न ब्रूयाम् इत्यर्थः।noktavānasmi | na brūyām ityarthaḥ |

«Si» de algún modo «yo hubiera conocido» (viditavān asmi) a «este» puruṣa por el que me preguntas, «¿cómo no te lo habría dicho» (noktavān asmi) a ti, que lo pides y tienes en sumo grado las cualidades de un discípulo? El sentido es: ¿[cómo] no te lo iba a decir?

Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siकथंचित्kathaṃcit0de algún modoअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइमम्imam2/1इदम्idam ma esteत्वयाtvayā3/1युष्मद्yuṣmadpor tiपृष्टम्pṛṣṭam2/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तktaपृष्टpṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ mpreguntadoपुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣaअवेदिषम्avediṣamI/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartarihubiera conocidoविदितवान्viditavān1/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuविदितवत्viditavat-त्tभगवत्bhagavat mhubiera conocido (glosa)अस्मिasmiI/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartari(auxiliar)कथम्katham0¿cómoअत्यन्तशिष्यगुणवतेatyantaśiṣyaguṇavate4/1अत्यन्तशिष्यगुणatyantaśiṣyaguṇa+मतुप्matup (taddhita)अत्यन्तशिष्यगुणवत्atyantaśiṣyaguṇavat-त्tभगवत्bhagavat m[अत्यन्तं शिष्यगुणाः अस्य सन्तिatyantaṃ śiṣyaguṇāḥ asya santi]que tiene en sumo grado las cualidades de un discípuloअर्थिनेarthine4/1अर्थartha+इनिini (taddhita)अर्थिन्arthin-इन्inयोगिन्yogin mque lo pideतेte4/1युष्मद्yuṣmada tiतुभ्यम्tubhyam4/1युष्मद्yuṣmada ti (glosa)नna0noअवक्ष्यम्avakṣyamI/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लृङ्lṛṅकर्तरिkartarihabría dicho?नna0noउक्तवान्uktavān1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuउक्तवत्uktavat-त्tभगवत्bhagavat mhabría dicho (glosa)अस्मिasmiI/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartari(auxiliar)नna0noब्रूयाम्brūyāmI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaridiríaइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

Segmento 10 — glosa de समूलो वा एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदतिsamūlo vā eṣa pariśuṣyati yo'nṛtamabhivadati

भूयोऽपि अप्रत्ययम् इव आलक्ष्य प्रत्याययितुम् अब्रुवम्।bhūyo'pi apratyayam iva ālakṣya pratyāyayitum abruvam | समूलःsamūlaḥ सह मूलेनsaha mūlena वाvā एषःeṣaḥ अन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा कुर्वन्anyathā santamātmānamanyathā kurvan अनृतम्anṛtam अयथाभूतार्थम्ayathābhūtārtham अभिवदतिabhivadati यःyaḥ सःsaḥ परिशुष्यतिpariśuṣyati शोषमुपैतिśoṣamupaiti, इहलोकihaloka-परलोकाभ्यां विच्छिद्यतेparalokābhyāṃ vicchidyate, विनश्यति।vinaśyati |

Al notar que él parecía seguir sin creerme, le dije de nuevo, para convencerle: quien, presentándose como distinto de lo que en verdad es, «dice lo falso», algo que no corresponde a la realidad, «ese se seca de raíz» (saha mūlena): llega a secarse, queda separado de este mundo y del otro, perece.

Nota. Paramārthānanda lee samūla como «junto con su familia»: quien miente se destruye con los suyos. Śaṅkara lo glosa «con la raíz» (saha mūlena): se seca y queda separado de este mundo y del otro.

Análisis palabra por palabra
भूयःbhūyaḥ0de nuevoअपिapi0tambiénअप्रत्ययम्apratyayam2/1अप्रत्ययapratyaya-अaरामःrāmaḥ m[न प्रत्ययःna pratyayaḥ] नञ्nañ-TPincredulidadइवiva0comoआलक्ष्यālakṣya0आā+√लक्ष्lakṣ (10 चुरादिcurādi U)ल्यप्lyapal notarप्रत्याययितुम्pratyāyayitum0प्रतिprati+√इi (2 अदादिadādi P)णिच्ṇicतुमुन्tumunpara convencerleअब्रुवम्abruvamI/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लङ्laṅकर्तरिkartaridijeसमूलःsamūlaḥ1/1समूलsamūla-अaरामःrāmaḥ m[मूलेन सह वर्तमानःmūlena saha vartamānaḥ] BVde raízसहsaha0conमूलेनmūlena3/1मूलmūla-अaफलम्phalam nla raízवाvā0(partícula)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad meseअन्यथाanyathā0अन्यanya+थाल्thāl (taddhita)de un modoसन्तम्santam2/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mque esआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman ma sí mismoअन्यथाanyathā0अन्यanya+थाल्thāl (taddhita)de otro modoकुर्वन्kurvan1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शतृśatṛकुर्वत्kurvat-त्tपचत्pacat mhaciendo [pasar]अनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoअयथाभूतार्थम्ayathābhūtārtham2/1अयथाभूतार्थayathābhūtārtha-अaफलम्phalam n[अयथाभूतः अर्थः यस्य तत्ayathābhūtaḥ arthaḥ yasya tat] BVlo que no corresponde a la realidadअभिवदतिabhivadatiIII/1अभिabhi+√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaridiceयःyaḥ1/1यद्yad mquienसःsaḥ1/1तद्tad meseपरिशुष्यतिpariśuṣyatiIII/1परिpari+√शुष्śuṣ (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise secaशोषम्śoṣam2/1√शुष्śuṣ (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañशोषśoṣa-अaरामःrāmaḥ ma la sequedadउपैतिupaitiIII/1उपupa+√इi (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarillegaइहलोकपरलोकाभ्याम्ihalokaparalokābhyām5/2इहलोकपरलोकihalokaparaloka-अaरामःrāmaḥ m[इहलोकः च परलोकः चihalokaḥ ca paralokaḥ ca] DVde este mundo y del otroविच्छिद्यतेvicchidyateIII/1विvi+√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇiqueda separadoविनश्यतिvinaśyatiIII/1विvi+√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartariperece

Segmento 11 — glosa de तस्मान्नार्हाम्यनृतं वक्तुम् । स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राजtasmānnārhāmyanṛtaṃ vaktum | sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja

यतः एवं जानेyataḥ evaṃ jāne तस्माद्tasmād नार्हामिnārhāmi अहम्aham अनृतंanṛtaṃ वक्तुम्vaktum मूढवत्।mūḍhavat | सःsaḥ राजपुत्रः एवं प्रत्यायितःrājaputraḥ evaṃ pratyāyitaḥ तूष्णींtūṣṇīṃ व्रीडितःvrīḍitaḥ रथमारुह्यrathamāruhya प्रवव्राजpravavrāja प्रगतवान् यथाऽऽगतमेव।pragatavān yathā''gatameva |

Como sé esto, «por eso no puedo decir lo falso», como haría un necio. «Él», el príncipe, así convencido, «subió en silencio a su carro», avergonzado, «y se marchó» (pragatavān) tal como había venido.

Análisis palabra por palabra
यतःyataḥ0यद्yad+तसिल्tasil (taddhita)puesto queएवम्evam0asíजानेjāneI/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A, अनुपसर्गाज्ज्ञःanupasargājjñaḥ)séतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoनna0noअर्हामिarhāmiI/1√अर्ह्arh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripuedoअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoअनृतम्anṛtam2/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoवक्तुम्vaktum0√वच्vac (2 अदादिadādi P)तुमुन्tumundecirमूढवत्mūḍhavat0मूढmūḍha+वतिvati (taddhita)como un necioसःsaḥ1/1तद्tad mélराजपुत्रःrājaputraḥ1/1राजपुत्रrājaputra-अaरामःrāmaḥ m[राज्ञः पुत्रःrājñaḥ putraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel príncipeएवम्evam0asíप्रत्यायितःpratyāyitaḥ1/1प्रतिprati+√इi (2 अदादिadādi P)णिच्ṇicक्तktaप्रत्यायितpratyāyita-अaरामःrāmaḥ mconvencidoतूष्णीम्tūṣṇīm0en silencioव्रीडितःvrīḍitaḥ1/1√व्रीड्vrīḍ (4 दिवादिdivādi P)क्तktaव्रीडितvrīḍita-अaरामःrāmaḥ mavergonzadoरथम्ratham2/1रथratha-अaरामःrāmaḥ mal carroआरुह्यāruhya0आā+√रुह्ruh (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras subirप्रवव्राजpravavrājaIII/1प्रpra+√व्रज्vraj (1 भ्वादिbhvādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarise marchóप्रगतवान्pragatavān1/1प्रpra+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तवतुktavatuप्रगतवत्pragatavat-त्tभगवत्bhagavat mse fue (glosa)यथाyathā0tal comoआगतम्āgatam1/1आā+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaआगतāgata-अaफलम्phalam nhabía venidoएवeva0precisamente

Segmento 12 — lo que se aprende de la anécdota

अतो न्यायतः उपसन्नाय योग्याय जानता विद्या वक्तव्या एवato nyāyataḥ upasannāya yogyāya jānatā vidyā vaktavyā eva, अनृतं च न वक्तव्यं सर्वासु अपि अवस्थासु इत्येतत् सिद्धं भवति।anṛtaṃ ca na vaktavyaṃ sarvāsu api avasthāsu ityetat siddhaṃ bhavati |

De aquí queda establecido que quien sabe debe comunicar el conocimiento a quien es apto y se le acerca según la norma, y que no se debe decir lo falso en ninguna circunstancia.

Análisis palabra por palabra
अतःataḥ0इदम्idam+तसिल्tasil (taddhita)de aquíन्यायतःnyāyataḥ0न्यायnyāya+तसिल्tasil (taddhita)según la normaउपसन्नायupasannāya4/1उपupa+√सद्sad (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaउपसन्नupasanna-अaरामःrāmaḥ mal que se acercaयोग्यायyogyāya4/1योग्यyogya-अaरामःrāmaḥ maptoजानताjānatā3/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)शतृśatṛजानत्jānat-त्tपचत्pacat mpor quien sabeविद्याvidyā1/1विद्याvidyā-आāसीताsītā fel conocimientoवक्तव्याvaktavyā1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)तव्यtavyaवक्तव्याvaktavyā-आāसीताsītā fha de comunicarseएवeva0sin faltaअनृतम्anṛtam1/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPlo falsoचca0yनna0noवक्तव्यम्vaktavyam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)तव्यtavyaवक्तव्यvaktavya-अaफलम्phalam nha de decirseसर्वासुsarvāsu7/3सर्वsarva fen todasअपिapi0[absolutamente]अवस्थासुavasthāsu7/3अवस्थाavasthā-आāसीताsītā flas circunstanciasइतिiti0asíएतत्etat1/1एतद्etad nestoसिद्धम्siddham1/1√सिध्sidh (4 दिवादिdivādi P)क्तktaसिद्धsiddha-अaफलम्phalam nestablecidoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariqueda

Segmento 13 — glosa de तं त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इतिtaṃ tvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti

तंtaṃ पुरुषंpuruṣaṃ त्वाtvā त्वांtvāṃ पृच्छामिpṛcchāmi मम हृदि विज्ञेयत्वेन शल्यमिव मे हृदि स्थितंmama hṛdi vijñeyatvena śalyamiva me hṛdi sthitaṃ क्वासौkvāsau वर्त्तते विज्ञेयःvarttate vijñeyaḥ पुरुषःpuruṣaḥ इतिiti॥ १ ॥ || 1 ||

«Te» (tvām) «pregunto por ese» puruṣa que, como algo que he de conocer, está clavado en mi corazón como una espina: «¿dónde está ese puruṣa» que ha de conocerse?». ॥||1॥ ||

Análisis palabra por palabra
तम्tam2/1तद्tad mpor eseपुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣaत्वाtvā2/1युष्मद्yuṣmada tiत्वाम्tvām2/1युष्मद्yuṣmada ti (glosa)पृच्छामिpṛcchāmiI/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripreguntoममmama6/1अस्मद्asmadmiहृदिhṛdi7/1हृद्hṛd-द्dजगत्jagat (aquí n)en el corazónविज्ञेयत्वेनvijñeyatvena3/1विज्ञेयvijñeya+त्वtva (taddhita)विज्ञेयत्वvijñeyatva-अaफलम्phalam ncomo algo por conocerशल्यम्śalyam2/1शल्यśalya-अaफलम्phalam nuna espinaइवiva0comoमेme6/1अस्मद्asmadmiहृदिhṛdi7/1हृद्hṛd-द्dजगत्jagat (aquí n)en el corazónस्थितम्sthitam2/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaस्थितsthita-अaरामःrāmaḥ mclavadoक्वkva0¿dóndeअसौasau1/1अदस्adas meseवर्त्ततेvarttateIII/1√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartariestáविज्ञेयःvijñeyaḥ1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)यत्yatविज्ञेयvijñeya-अaरामःrāmaḥ mque ha de conocerseपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpuruṣa?इतिiti0(fin de la pregunta)

॥ इति षष्ठप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥|| iti ṣaṣṭhapraśne prathamo mantraḥ ||
Así, el primer mantra de la sexta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.