Saltar al contenido
प्रश्नोपनिषत्

Praśna Upaniṣad 6.5

Sexta pregunta, mantra 5 — como los ríos en el mar, las dieciséis partes desaparecen en el Puruṣa; el sabio queda sin partes e inmortal

Sánscrito en

स यथेमा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः समुद्रं प्राप्य अस्तं गच्छन्ति।

भिद्येते तासां नामरूपे। समुद्र इत्येवं प्रोच्यते।

एवमेवास्य परिद्रष्टुः इमाः षोडश कलाः पुरुषायणाः पुरुषं प्राप्य अस्तं गच्छन्ति।

भिद्येते च आसां नामरूपे। पुरुष इत्येवं प्रोच्यते। स एषः अकलः अमृतः भवति।

तदेषः श्लोकः ॥ ५ ॥

sa yathemā nadyaḥ syandamānāḥ samudrāyaṇāḥ samudraṃ prāpya astaṃ gacchanti |

bhidyete tāsāṃ nāmarūpe | samudra ityevaṃ procyate |

evamevāsya paridraṣṭuḥ imāḥ ṣoḍaśa kalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣaṃ prāpya astaṃ gacchanti |

bhidyete ca āsāṃ nāmarūpe | puruṣa ityevaṃ procyate | sa eṣaḥ akalaḥ amṛtaḥ bhavati |

tadeṣaḥ ślokaḥ || 6-5 ||

El ejemplo es este: así como estos ríos que fluyen, que tienen el mar por destino, al llegar al mar desaparecen, se destruyen su nombre y su forma, y se los llama solo «mar», del mismo modo estas dieciséis partes del que todo lo ve, que tienen al Puruṣa por destino, al llegar al Puruṣa desaparecen, se destruyen su nombre y su forma, y se las llama solo «Puruṣa». Ese [sabio] queda sin partes, inmortal. Sobre esto hay este verso:

Palabra por palabra

सःsaḥ1/1तद्tad mese [es el ejemplo]यथाyathā0así comoइमाःimāḥ1/3इदम्idam festosनद्यःnadyaḥ1/3नदीnadī-ईīनदीnadī fríosस्यन्दमानाःsyandamānāḥ1/3√स्यन्द्syand (1 भ्वादिbhvādi A)शानच्śānacस्यन्दमानाsyandamānā-आāसीताsītā fque fluyenसमुद्रायणाःsamudrāyaṇāḥ1/3समुद्रायणाsamudrāyaṇā-आāसीताsītā f[समुद्रः अयनं यासां ताःsamudraḥ ayanaṃ yāsāṃ tāḥ] BVque tienen el mar por destinoसमुद्रम्samudram2/1समुद्रsamudra-अaरामःrāmaḥ mal marप्राप्यprāpya0प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)ल्यप्lyapal llegarअस्तम्astam0a la desapariciónगच्छन्तिgacchantiIII/3√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivan (desaparecen)भिद्येतेbhidyeteIII/2√भिद्bhid (7 रुधादिrudhādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise destruyenतासाम्tāsām6/3तद्tad fde ellosनामरूपेnāmarūpe1/2नामरूपnāmarūpa-अaफलम्phalam n[नाम च रूपं चnāma ca rūpaṃ ca] DVnombre y formaसमुद्रःsamudraḥ1/1समुद्रsamudra-अaरामःrāmaḥ m«mar»इतिiti0asíएवम्evam0soloप्रोच्यतेprocyateIII/1प्रpra+√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise llamaएवम्evam0asíएवeva0mismoअस्यasya6/1इदम्idam mde esteपरिद्रष्टुःparidraṣṭuḥ6/1परिpari+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)तृच्tṛcपरिद्रष्टृparidraṣṭṛ-ऋṛदातृdātṛ mdel que todo lo veइमाःimāḥ1/3इदम्idam festasषोडशṣoḍaśa1/3षोडशन्ṣoḍaśan-न्n (numeral, como पञ्चन्pañcan) fdieciséisकलाःkalāḥ1/3कलाkalā-आāसीताsītā fpartesपुरुषायणाःpuruṣāyaṇāḥ1/3पुरुषायणाpuruṣāyaṇā-आāसीताsītā f[पुरुषः अयनं यासां ताःpuruṣaḥ ayanaṃ yāsāṃ tāḥ] BVque tienen al Puruṣa por destinoपुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal Puruṣaप्राप्यprāpya0प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)ल्यप्lyapal llegarअस्तम्astam0a la desapariciónगच्छन्तिgacchantiIII/3√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivan (desaparecen)भिद्येतेbhidyeteIII/2√भिद्bhid (7 रुधादिrudhādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise destruyenचca0yआसाम्āsām6/3इदम्idam fde ellasनामरूपेnāmarūpe1/2नामरूपnāmarūpa-अaफलम्phalam n[नाम च रूपं चnāma ca rūpaṃ ca] DVnombre y formaपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ m«Puruṣa»इतिiti0asíएवम्evam0soloप्रोच्यतेprocyateIII/1प्रpra+√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise llamaसःsaḥ1/1तद्tad meseएषःeṣaḥ1/1एतद्etad meste [sabio]अकलःakalaḥ1/1अकलakala-अaरामःrāmaḥ m[न विद्यन्ते कलाः यस्य सःna vidyante kalāḥ yasya saḥ] BVsin partesअमृतःamṛtaḥ1/1√मृmṛ (6 तुदादिtudādi A)क्तktaअमृतamṛta-अaरामःrāmaḥ m[न मृतःna mṛtaḥ] नञ्nañ-TPinmortalभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedaतत्tat0sobre estoएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteश्लोकःślokaḥ1/1श्लोकśloka-अaरामःrāmaḥ mverso

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सःsaḥ (दृष्टान्तःdṛṣṭāntaḥ) — यथा इमाः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः नद्यः समुद्रं प्राप्य अस्तं गच्छन्तिyathā imāḥ syandamānāḥ samudrāyaṇāḥ nadyaḥ samudraṃ prāpya astaṃ gacchanti, तासां नामरूपे भिद्येतेtāsāṃ nāmarūpe bhidyete, समुद्रः इति एवं प्रोच्यतेsamudraḥ iti evaṃ procyate; एवम् एव अस्य परिद्रष्टुः इमाः षोडश कलाः पुरुषायणाः पुरुषं प्राप्य अस्तं गच्छन्तिevam eva asya paridraṣṭuḥ imāḥ ṣoḍaśa kalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣaṃ prāpya astaṃ gacchanti, आसां च नामरूपे भिद्येतेāsāṃ ca nāmarūpe bhidyete, पुरुषः इति एवं प्रोच्यते । सः एषः अकलः अमृतः भवति । तत् एषः श्लोकः ॥puruṣaḥ iti evaṃ procyate | saḥ eṣaḥ akalaḥ amṛtaḥ bhavati | tat eṣaḥ ślokaḥ ||

El ejemplo es este: así como estos ríos que fluyen y tienen el mar por destino, al llegar al mar desaparecen, se destruyen su nombre y su forma y se los llama solo «mar», del mismo modo estas dieciséis partes del que todo lo ve, que tienen al Puruṣa por destino, al llegar al Puruṣa desaparecen, se destruyen su nombre y su forma y se las llama solo «Puruṣa». Ese [sabio] queda sin partes, inmortal. Sobre esto hay este verso.

भाष्यम्bhāṣyamLeer el comentario de Śaṅkara a este mantra
Íntegro, frase a frase, con su traducción y su análisis gramatical.

॥ इति षष्ठप्रश्ने पञ्चमो मन्त्रः ॥|| iti ṣaṣṭhapraśne pañcamo mantraḥ ||
Así, el quinto mantra de la sexta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.