प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 6.8

Sexta pregunta, mantra 8 — los discípulos veneran al maestro: «Tú eres nuestro padre»; reverencia a los grandes ṛṣis (fin de la Upaniṣad

ते तमर्चयन्तः त्वं हि नः पिता योऽस्माकमविद्यायाः परं पारं तारयसि इति।

नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ८ ॥

te tamarcayantaḥ tvaṃ hi naḥ pitā yo'smākamavidyāyāḥ paraṃ pāraṃ tārayasi iti |

namaḥ paramaṛṣibhyo namaḥ paramaṛṣibhyaḥ || 6-8 ||

Ellos, venerándolo, [dijeron]: «Tú eres, en verdad, nuestro padre, tú que nos haces cruzar nuestra ignorancia hasta la orilla suprema». ¡Reverencia a los grandes ṛṣis! ¡Reverencia a los grandes ṛṣis!

Palabra por palabra

ते1/3तद् mellosतम्2/1तद् ma élअर्चयन्तः1/3√अर्च् (10 चुरादि U)शतृअर्चयत्-त्पचत् mvenerandoत्वम्1/1युष्मद्túहि0en verdadनः6/3अस्मद्nuestroपिता1/1पितृ-ऋपितृ (propio) mpadreयः1/1यद् mqueअस्माकम्6/3अस्मद्nuestraअविद्यायाः5/1अविद्या-आसीता f[न विद्या] नञ्-TPdesde la ignoranciaपरम्2/1पर-अरामः msupremaपारम्2/1पार-अरामः ma la orillaतारयसिII/1√तॄ (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्तरिhaces cruzarइति0(fin de sus palabras)नमः0reverenciaपरमऋषिभ्यः4/3परमऋषि-इहरिः m[परमाः ऋषयः] KDa los grandes ṛṣisनमः0reverenciaपरमऋषिभ्यः4/3परमऋषि-इहरिः m[परमाः ऋषयः] KDa los grandes ṛṣis

Anvaya (el verso en orden de prosa)

ते तम् अर्चयन्तः (ऊचुः) — “त्वं हि नः पिता, यः अस्माकम् अविद्यायाः (अस्मान्) परं पारं तारयसि” इति । परमऋषिभ्यः नमः, परमऋषिभ्यः नमः ॥

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de ते तम्: qué hicieron los discípulos

ततः ते शिष्याः गुरुणा अनुशिष्टाः तं गुरुं कृतार्थाः सन्तः विद्यानिष्क्रयमपश्यन्तः किं कृतवन्तः इत्युच्यते -

Entonces «ellos», los discípulos, instruidos por el maestro, habiendo alcanzado su fin y no viendo con qué pagar el conocimiento, ¿qué hicieron con «él», el maestro? Se dice:

Nota. En el mantra la edición imprime परमऋषिभ्यः sin sandhi (por परमर्षिभ्यः); se reproduce tal cual.

Análisis palabra por palabra

ततः0entoncesते1/3तद् mellosशिष्याः1/3√शास् (2 अदादि P)क्यप्शिष्य-अरामः mlos discípulosगुरुणा3/1गुरु-उगुरुः mpor el maestroअनुशिष्टाः1/3अनु+√शास् (2 अदादि P)क्तअनुशिष्ट-अरामः minstruidosतम्2/1तद् malगुरुम्2/1गुरु-उगुरुः mmaestroकृतार्थाः1/3कृतार्थ-अरामः m[कृतः अर्थः यैः ते] BVque han alcanzado su finसन्तः1/3√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendoविद्यानिष्क्रयम्2/1निस्+√क्री (9 क्र्यादि U)अच् (एरच्)विद्यानिष्क्रय-अरामः m[विद्यायाः निष्क्रयः] षष्ठी-TPel pago por el conocimientoअपश्यन्तः1/3√दृश् (1 भ्वादि P)शतृअपश्यत्-त्पचत् m[न पश्यन्तः] नञ्-TPno viendoकिम्2/1किम् n¿quéकृतवन्तः1/3√कृ (8 तनादि U)क्तवतुकृतवत्-त्भगवत् mhicieron?इति0(pregunta)उच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse dice

Segmento 2 — glosa de अर्चयन्तः

अर्चयन्तः पूजयन्तः पादयोः पुष्पांजलिप्रकिरणेन प्रणिपातेनच शिरसा किं ऊचुः इत्याह -

«Venerándolo» (pūjayantaḥ) —esparciendo a sus pies puñados de flores y postrándose con la cabeza—, ¿qué dijeron? Lo dice:

Análisis palabra por palabra

अर्चयन्तः1/3√अर्च् (10 चुरादि U)शतृअर्चयत्-त्पचत् mvenerandoपूजयन्तः1/3√पूज् (10 चुरादि U)शतृपूजयत्-त्पचत् mhonrando (glosa)पादयोः7/2पाद-अरामः ma sus piesपुष्पांजलिप्रकिरणेन3/1प्र+√कॄ (6 तुदादि P)ल्युट्पुष्पांजलिप्रकिरण-अफलम् n[पुष्पाणाम् अञ्जलेः प्रकिरणम्] षष्ठी-TPesparciendo puñados de floresप्रणिपातेन3/1प्र+नि+√पत् (1 भ्वादि P)घञ्प्रणिपात-अरामः mcon la postraciónच0yशिरसा3/1शिरस्-स्मनस् ncon la cabezaकिम्2/1किम् n¿quéऊचुःIII/3√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijeron?इति0(pregunta)आहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट् (आह)कर्तरिlo dice

Segmento 3 — glosa de त्वं हि नः पिता

त्वं हि नः अस्माकं पिता ब्रह्म-शरीरस्य विद्यया जनयितृत्वाद् नित्यस्य अजरामरस्य अभयस्य।

«Tú eres, en verdad, nuestro» (asmākam) «padre», porque por el conocimiento has engendrado [en nosotros] el cuerpo de Brahman, eterno, sin vejez ni muerte, sin temor.

Análisis palabra por palabra

त्वम्1/1युष्मद्túहि0en verdadनः6/3अस्मद्nuestroअस्माकम्6/3अस्मद्nuestro (glosa)पिता1/1पितृ-ऋपितृ (propio) mpadreब्रह्मशरीरस्य6/1ब्रह्मशरीर-अफलम् n[ब्रह्म एव शरीरम्] KDdel cuerpo de Brahmanविद्यया3/1विद्या-आसीता fpor el conocimientoजनयितृत्वात्5/1जनयितृ+त्व (taddhita)जनयितृत्व-अफलम् npor haber engendradoनित्यस्य6/1नित्य-अफलम् neternoअजरामरस्य6/1अजरामर-अफलम् n[अजरं च तत् अमरं च] KDsin vejez ni muerteअभयस्य6/1अभय-अफलम् n[न विद्यते भयं यस्मिन्] BVsin temor

Segmento 4 — glosa de योऽस्माकमविद्यायाः परं पारं तारयसि इति

यः त्वम् एव अस्माकम् अविद्यायाः विपरीत-ज्ञानाद् जन्म-जरा-मरण-रोग-दुःखादि-ग्रहाद् अपाराद् अविद्या-महोदधेः विद्या-प्लवेन परम् अपुनरावृत्ति-लक्षणं मोक्षाख्यं महोदधेरिव पारं तारयसि अस्मान् इति।

«Tú que», tú mismo, «nos haces cruzar» con la balsa del conocimiento desde «nuestra ignorancia» —el conocimiento erróneo, el gran océano sin orillas de la avidyā, poblado de monstruos que son el nacimiento, la vejez, la muerte, la enfermedad, el dolor, etc.— «hasta la orilla suprema», llamada liberación, caracterizada por el no retorno, como se cruza hasta la otra orilla de un gran océano».

Análisis palabra por palabra

यः1/1यद् mqueत्वम्1/1युष्मद्túएव0mismoअस्माकम्6/3अस्मद्nuestraअविद्यायाः5/1अविद्या-आसीता f[न विद्या] नञ्-TPdesde la ignoranciaविपरीतज्ञानात्5/1विपरीतज्ञान-अफलम् n[विपरीतं ज्ञानम्] KDel conocimiento erróneoजन्मजरामरणरोगदुःखादिग्रहात्5/1जन्मजरामरणरोगदुःखादिग्रह-अरामः m[जन्म जरा मरणं रोगः दुःखम् इत्यादयः ग्रहाः यस्मिन् सः] BVpoblado de monstruos que son el nacimiento, la vejez, la muerte, la enfermedad, el dolor, etc.अपारात्5/1अपार-अरामः m[न विद्यते पारं यस्य सः] BVsin orillasअविद्यामहोदधेः5/1अविद्यामहोदधि-इहरिः m[अविद्या एव महोदधिः] KDdel gran océano de la avidyāविद्याप्लवेन3/1विद्याप्लव-अरामः m[विद्या एव प्लवः] KDcon la balsa del conocimientoपरम्2/1पर-अरामः msupremaअपुनरावृत्तिलक्षणम्2/1अपुनरावृत्तिलक्षण-अरामः m[अपुनरावृत्तिः लक्षणं यस्य सः] BVcaracterizada por el no retornoमोक्षाख्यम्2/1मोक्षाख्य-अरामः m[मोक्षः आख्या यस्य सः] BVllamada liberaciónमहोदधेः6/1महोदधि-इहरिः m[महान् उदधिः] KDde un gran océanoइव0comoपारम्2/1पार-अरामः morillaतारयसिII/1√तॄ (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्तरिhaces cruzarअस्मान्2/3अस्मद्a nosotrosइति0(fin de sus palabras)

Segmento 5 — por qué el maestro es más padre que el padre

अतः पितृत्वं तव अस्मान् प्रति उपपन्नम् इतरस्मात्। इतरः अपि हि पिता शरीर-मात्रं जनयति। तथापि स प्रपूज्यतमः लोके। किमु वक्तव्यम् आत्यन्तिकाभयदातुः इत्यभिप्रायः।

Por eso tu paternidad respecto de nosotros está más justificada que la del otro [padre]. Porque también el otro padre, que solo engendra el cuerpo, es aun así el más venerable en el mundo; ¡qué decir de quien da la ausencia definitiva de temor! Esa es la intención.

Análisis palabra por palabra

अतः0por esoपितृत्वम्1/1पितृ+त्व (taddhita)पितृत्व-अफलम् nla paternidadतव6/1युष्मद्tuyaअस्मान्2/3अस्मद्nosotrosप्रति0respecto deउपपन्नम्1/1उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तउपपन्न-अफलम् n[está] justificadaइतरस्मात्5/1इतर m[más] que la del otroइतरः1/1इतर mel otroअपि0tambiénहि0porqueपिता1/1पितृ-ऋपितृ (propio) mpadreशरीरमात्रम्2/1शरीर+मात्रच् (taddhita)शरीरमात्र-अफलम् nsolo el cuerpoजनयतिIII/1√जन् (4 दिवादि A)णिच्लट्कर्तरिengendraतथापि0aun asíसः1/1तद् mélप्रपूज्यतमः1/1प्र+√पूज् (10 चुरादि U)ण्यत्+तमप्प्रपूज्यतम-अरामः mel más venerableलोके7/1लोक-अरामः men el mundoकिमु0¡quéवक्तव्यम्1/1√वच् (2 अदादि P)तव्यवक्तव्य-अफलम् ndecirआत्यन्तिकाभयदातुः6/1√दा (3 जुहोत्यादि U)तृच्आत्यन्तिकाभयदातृ-ऋदातृ m[आत्यन्तिकस्य अभयस्य दाता] षष्ठी-TPde quien da la ausencia definitiva de temor!इति0asíअभिप्रायः1/1अभि+प्र+√इ (2 अदादि P)अच् (एरच्)अभिप्राय-अरामः m[es] la intención

Segmento 6 — glosa de नमः परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः

नमः परम-ऋषिभ्यो ब्रह्म-विद्या-संप्रदाय-कर्तृभ्यः नमः परम-ऋषिभ्यः। इति द्विर्वचनं आदरार्थम्॥ ८ ॥

«Reverencia a los grandes ṛṣis», que iniciaron la tradición de transmisión del conocimiento de Brahman; «reverencia a los grandes ṛṣis»: la repetición es para mostrar veneración. ॥8॥

Nota. Paramārthānanda entiende igual a los grandes ṛṣis como la cadena de maestros (guru-paramparā) y señala que el Muṇḍaka termina con la misma fórmula.

Análisis palabra por palabra

नमः0reverenciaपरमऋषिभ्यः4/3परमऋषि-इहरिः m[परमाः ऋषयः] KDa los grandes ṛṣisब्रह्मविद्यासंप्रदायकर्तृभ्यः4/3√कृ (8 तनादि U)तृच्ब्रह्मविद्यासंप्रदायकर्तृ-ऋदातृ m[ब्रह्मविद्यायाः संप्रदायस्य कर्तारः] षष्ठी-TPque iniciaron la tradición del conocimiento de Brahmanनमः0reverenciaपरमऋषिभ्यः4/3परमऋषि-इहरिः m[परमाः ऋषयः] KDa los grandes ṛṣisइति0asíद्विर्वचनम्1/1द्विर्वचन-अफलम् n[द्विः वचनम्]la repeticiónआदरार्थम्0[आदराय इदम्]para mostrar veneración

Segmento 7 — cierre del bhāṣya: fin de la sexta pregunta y del comentario a la Praśna Upaniṣad

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्य-गोविन्दभगवत्-पूज्यपाद-शिष्य-श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ प्रश्नोपनिषद्भाष्ये षष्ठः प्रश्नः॥
॥ इति प्रश्नोपनिषद्भाष्यम् समाप्तम्॥

Así [termina] la sexta pregunta en el comentario a la Praśna Upaniṣad, obra del venerable Śaṅkara Bhagavat, paramahaṃsa, parivrājaka y ācārya, discípulo de Govinda Bhagavat, cuyos pies son dignos de veneración. Así concluye el comentario a la Praśna Upaniṣad.

Análisis palabra por palabra

इति0asíश्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यश्रीमच्छंकरभगवतः6/1श्रीमच्छंकरभगवत्-त्भगवत् m[गोविन्दभगवतः पूज्यपादस्य शिष्यः श्रीमान् परमहंसपरिव्राजकाचार्यः शंकरभगवान्] KD+षष्ठी-TPdel venerable Śaṅkara Bhagavat, paramahaṃsa, parivrājaka y ācārya, discípulo de Govinda Bhagavat, de pies venerablesकृतौ7/1√कृ (8 तनादि U)क्तिन्कृति-इमति fen la obraप्रश्नोपनिषद्भाष्ये7/1प्रश्नोपनिषद्भाष्य-अफलम् n[प्रश्नोपनिषदः भाष्यम्] षष्ठी-TPen el comentario a la Praśna Upaniṣadषष्ठः1/1षष्ठ-अरामः msextaप्रश्नः1/1प्रश्न-अरामः mpreguntaइति0asíप्रश्नोपनिषद्भाष्यम्1/1प्रश्नोपनिषद्भाष्य-अफलम् n[प्रश्नोपनिषदः भाष्यम्] षष्ठी-TPel comentario a la Praśna Upaniṣadसमाप्तम्1/1सम्+√आप् (5 स्वादि P)क्तसमाप्त-अफलम् nconcluye

॥ इति षष्ठप्रश्ने अष्टमो मन्त्रः ॥
Así, el octavo mantra de la sexta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →