Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.13

como en este cuerpo hay niñez, juventud y vejez, así también se obtiene otro cuerpo

Sánscrito en

देहिनोऽस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।

तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ २.१३ ॥

dehino'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |

tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati || 2.13 ||

Así como para el que habita este cuerpo, el jīva, hay niñez, juventud y vejez, así también es la obtención de otro cuerpo. Respecto a eso, el sabio no se turba.

«Just as, how, for an indweller of this body, the jīva, there is childhood, youth, and old age, so too, is the gaining of another body. With reference to that, a wise person does not come to grief.» — Swami Dayānanda, tal como la imprime el PDF de clase (p. 26)

Palabra por palabra

देहिनःdehinaḥ6/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin mpara el que habita el cuerpoअस्मिन्asmin7/1इदम्idam men esteयथाyathā0यद्yad+थाल्thāl (taddhita)así comoदेहेdehe7/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ mcuerpoकौमारम्kaumāram1/1कुमारkumāra+अण्aṇ (taddhita)कौमारkaumāra-अaफलम्phalam nla niñezयौवनम्yauvanam1/1युवन्yuvan+अण्aṇ (taddhita)यौवनyauvana-अaफलम्phalam nla juventudजराjarā1/1√जॄjṝ (4 दिवादिdivādi P)अङ्aṅजराjarā-आāसीताsītā fla vejezतथाtathā0तद्tad+थाल्thāl (taddhita)así tambiénदेहान्तरप्राप्तिःdehāntaraprāptiḥ1/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinदेहान्तरप्राप्तिdehāntaraprāpti-इiमतिmati f[देहान्तरस्य प्राप्तिःdehāntarasya prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla obtención de otro cuerpoधीरःdhīraḥ1/1धीरdhīra-अaरामःrāmaḥ mel sabioतत्रtatra0तद्tad+त्रल्tral (taddhita)respecto a esoनna0noमुह्यतिmuhyatiIII/1√मुह्muh (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise turba

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यथा अस्मिन् देहे देहिनः कौमारम् यौवनम् जराyathā asmin dehe dehinaḥ kaumāram yauvanam jarā (चca), तथा देहान्तरप्राप्तिः । तत्र धीरः न मुह्यति ॥tathā dehāntaraprāptiḥ | tatra dhīraḥ na muhyati ||

Así como en este cuerpo hay, para el que lo habita, niñez, juventud y vejez, así también es la obtención de otro cuerpo. Respecto a eso, el sabio no se turba.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: un ejemplo de cómo es eterno el Ser

तत्र कथमिव नित्यः आत्मा इति दृष्टान्तमाहtatra kathamiva nityaḥ ātmā iti dṛṣṭāntamāha -

Ante esto, [para mostrar] cómo es eterno el Ser, [el Señor] da un ejemplo:

Análisis palabra por palabra
तत्रtatra0तद्tad+त्रल्tral (taddhita)ante estoकथम्katham0cómoइवiva0(acaso)नित्यःnityaḥ1/1नित्यnitya-अaरामःrāmaḥ meternoआत्माātmā1/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mel Serइतिiti0(así)दृष्टान्तम्dṛṣṭāntam2/1दृष्टान्तdṛṣṭānta-अaरामःrāmaḥ mun ejemploआहāhaIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridice

Segmento 2 — «dehinaḥ…»: niñez, juventud y vejez, tres etapas distintas

देहिन इति। देहोऽस्यास्तीति देही तस्यdehina iti | deho'syāstīti dehī tasya देहिनःdehinaḥ देहवत आत्मनःdehavata ātmanaḥ अस्मिन्asmin वर्त्तमानेvarttamāne देहेdehe यथाyathā येन प्रकारेणyena prakāreṇa कौमारंkaumāraṃ कुमारभावो बाल्यावस्थाkumārabhāvo bālyāvasthā यौवनंyauvanaṃ यूनो भावो मध्यमावस्थाyūno bhāvo madhyamāvasthā जराjarā वयोहानिर्जीर्णावस्थेत्येतास्तिस्रोऽवस्था अन्योन्यvayohānirjīrṇāvasthetyetāstisro'vasthā anyonya-विलक्षणाः।vilakṣaṇāḥ |

[Comentando] «dehinaḥ»: el que tiene un cuerpo es dehī; de él, «del que habita el cuerpo», es decir, del Ser que tiene un cuerpo, «así como», del modo en que, «en este» «cuerpo» presente [se dan] «la niñez» (el estado de niño, la etapa infantil), «la juventud» (el estado de joven, la etapa intermedia) y «la vejez» (la merma de la edad, la etapa de decrepitud): estas son tres etapas distintas unas de otras.

Análisis palabra por palabra
देहिनःdehinaḥ6/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin m«dehinaḥ»इतिiti0(se comenta)देहःdehaḥ1/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ mun cuerpoअस्यasya6/1इदम्idam mde esteअस्तिastiIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarihayइतिiti0por esoदेहीdehī1/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin mdehīतस्यtasya6/1तद्tad mde élदेहिनःdehinaḥ6/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin m«del que habita el cuerpo»देहवतःdehavataḥ6/1देहdeha+मतुप्matup (taddhita)देहवत्dehavat-त्tभगवत्bhagavat mque tiene un cuerpo (glosa)आत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serअस्मिन्asmin7/1इदम्idam m«en este»वर्त्तमानेvarttamāne7/1√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)शानच्śānacवर्त्तमानvarttamāna-अaरामःrāmaḥ mpresenteदेहेdehe7/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ m«cuerpo»यथाyathā0यद्yad+थाल्thāl (taddhita)«así como»येनyena3/1यद्yad mdelप्रकारेणprakāreṇa3/1प्रpra+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañप्रकारprakāra-अaरामःrāmaḥ mmodo en que (glosa)कौमारम्kaumāram1/1कुमारkumāra+अण्aṇ (taddhita)कौमारkaumāra-अaफलम्phalam n«la niñez»कुमारभावःkumārabhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañकुमारभावkumārabhāva-अaरामःrāmaḥ m[कुमारस्य भावःkumārasya bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel estado de niño (glosa)बाल्यावस्थाbālyāvasthā1/1अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)अङ्aṅबाल्यावस्थाbālyāvasthā-आāसीताsītā f[बाल्यम् एव अवस्थाbālyam eva avasthā] KDla etapa infantilयौवनम्yauvanam1/1युवन्yuvan+अण्aṇ (taddhita)यौवनyauvana-अaफलम्phalam n«la juventud»यूनःyūnaḥ6/1युवन्yuvan-न्nयुवन्yuvan mdel jovenभावःbhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañभावbhāva-अaरामःrāmaḥ mel estado (glosa)मध्यमावस्थाmadhyamāvasthā1/1अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)अङ्aṅमध्यमावस्थाmadhyamāvasthā-आāसीताsītā f[मध्यमा अवस्थाmadhyamā avasthā] KDla etapa intermediaजराjarā1/1√जॄjṝ (4 दिवादिdivādi P)अङ्aṅजराjarā-आāसीताsītā f«la vejez»वयोहानिःvayohāniḥ1/1√हाhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)निniवयोहानिvayohāni-इiमतिmati f[वयसः हानिःvayasaḥ hāniḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla merma de la edad (glosa)जीर्णावस्थाjīrṇāvasthā1/1अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)अङ्aṅजीर्णावस्थाjīrṇāvasthā-आāसीताsītā f[जीर्णा अवस्थाjīrṇā avasthā] KDla etapa de decrepitudइतिiti0asíएताःetāḥ1/3एतद्etad festasतिस्रःtisraḥ1/3त्रिtri f (संख्याsaṃkhyā)tresअवस्थाःavasthāḥ1/3अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)अङ्aṅअवस्थाavasthā-आāसीताsītā fetapasअन्योन्यविलक्षणाःanyonyavilakṣaṇāḥ1/3अन्योन्यविलक्षणाanyonyavilakṣaṇā-आāसीताsītā f[अन्योन्यस्मात् विलक्षणाःanyonyasmāt vilakṣaṇāḥ] पञ्चमीpañcamī-TPdistintas unas de otras

Segmento 3 — el Ser no perece ni nace con las etapas: las alcanza sin cambiar

तासां प्रथमावस्थाtāsāṃ prathamāvasthā-नाशे न नाशो द्वितीयावस्थोपजनने नोपजननमात्मनः। किं तर्हि अविक्रियस्यैव द्वितीयतृतीयावस्थाnāśe na nāśo dvitīyāvasthopajanane nopajananamātmanaḥ | kiṃ tarhi avikriyasyaiva dvitīyatṛtīyāvasthā-प्राप्तिरात्मनो दृष्टा।prāptirātmano dṛṣṭā |

De ellas, cuando perece la primera etapa no perece el Ser, y cuando surge la segunda etapa no nace el Ser. ¿Qué [ocurre] entonces? Se ve que es el Ser mismo, sin cambio alguno, el que alcanza la segunda y la tercera etapa.

Análisis palabra por palabra
तासाम्tāsām6/3तद्tad fde ellasप्रथमावस्थानाशेprathamāvasthānāśe7/1√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañप्रथमावस्थानाशprathamāvasthānāśa-अaरामःrāmaḥ m[प्रथमायाः अवस्थायाः नाशःprathamāyāḥ avasthāyāḥ nāśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcuando perece la primera etapaनna0no [hay]नाशःnāśaḥ1/1√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañनाशnāśa-अaरामःrāmaḥ mdestrucciónद्वितीयावस्थोपजननेdvitīyāvasthopajanane7/1उपupa+√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)ल्युट्lyuṭद्वितीयावस्थोपजननdvitīyāvasthopajanana-अaफलम्phalam n[द्वितीयायाः अवस्थायाः उपजननम्dvitīyāyāḥ avasthāyāḥ upajananam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcuando surge la segunda etapaनna0no [hay]उपजननम्upajananam1/1उपupa+√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)ल्युट्lyuṭउपजननupajanana-अaफलम्phalam nnacimientoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serकिम्kim1/1किम्kim n¿qué?तर्हिtarhi0entoncesअविक्रियस्यavikriyasya6/1अविक्रियavikriya-अaरामःrāmaḥ m[न विद्यते विक्रिया यस्य सःna vidyate vikriyā yasya saḥ] नञ्nañ-BVsin cambio algunoएवeva0mismoद्वितीयतृतीयावस्थाप्राप्तिःdvitīyatṛtīyāvasthāprāptiḥ1/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinद्वितीयतृतीयावस्थाप्राप्तिdvitīyatṛtīyāvasthāprāpti-इiमतिmati f[द्वितीया च तृतीया च अवस्थेdvitīyā ca tṛtīyā ca avasthe, तयोः प्राप्तिःtayoḥ prāptiḥ] DV-गर्भ षष्ठीgarbha ṣaṣṭhī-TPel alcanzar la segunda y la tercera etapaआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serदृष्टाdṛṣṭā1/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टाdṛṣṭā-आāसीताsītā fse ve

Segmento 4 — «tathā dehāntaraprāptiḥ»: así también otro cuerpo; el sabio no se turba

तथाtathā तद्वदेव देहादन्यो देहो देहान्तरं तस्य प्राप्तिःtadvadeva dehādanyo deho dehāntaraṃ tasya prāptiḥ देहान्तरप्राप्तिःdehāntaraprāptiḥ अविक्रियस्यैव आत्मन इत्यर्थः।avikriyasyaiva ātmana ityarthaḥ | धीरःdhīraḥ धीमान्dhīmān तत्रtatra एवं सतिevaṃ sati नna मुह्यतिmuhyati न मोहमापद्यते।। १३ ।।na mohamāpadyate | | 13 | |

«Así también», exactamente del mismo modo, [es] «la obtención de otro cuerpo»: otro cuerpo, distinto de este, es dehāntara, y su obtención es dehāntara-prāpti; [obtención] del Ser mismo, sin cambio alguno: ese es el sentido. «El sabio», el inteligente (dhīmān), «respecto a eso», siendo así, «no se turba», no cae en el engaño. ॥||13॥ ||

Análisis palabra por palabra
तथाtathā0तद्tad+थाल्thāl (taddhita)«así también»तद्वत्tadvat0तद्tad+वतिvati (taddhita)del mismo modo (glosa)एवeva0exactamenteदेहात्dehāt5/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ mde este cuerpoअन्यःanyaḥ1/1अन्यanya motroदेहःdehaḥ1/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ mcuerpoदेहान्तरम्dehāntaram1/1देहान्तरdehāntara-अaफलम्phalam n[अन्यः देहःanyaḥ dehaḥ] TP (मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādi)[es] dehāntaraतस्यtasya6/1तद्tad nde élप्राप्तिःprāptiḥ1/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinप्राप्तिprāpti-इiमतिmati fla obtenciónदेहान्तरप्राप्तिःdehāntaraprāptiḥ1/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinदेहान्तरप्राप्तिdehāntaraprāpti-इiमतिmati f[देहान्तरस्य प्राप्तिःdehāntarasya prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP«la obtención de otro cuerpo»अविक्रियस्यavikriyasya6/1अविक्रियavikriya-अaरामःrāmaḥ m[न विद्यते विक्रिया यस्य सःna vidyate vikriyā yasya saḥ] नञ्nañ-BVsin cambio algunoएवeva0mismoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serइतिiti0(así)अर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mes el sentidoधीरःdhīraḥ1/1धीरdhīra-अaरामःrāmaḥ m«el sabio»धीमान्dhīmān1/1धीdhī+मतुप्matup (taddhita)धीमत्dhīmat-त्tभगवत्bhagavat mel inteligente (glosa)तत्रtatra0तद्tad+त्रल्tral (taddhita)«respecto a eso»एवम्evam0asíसतिsati7/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat nsiendoनna0«no»मुह्यतिmuhyatiIII/1√मुह्muh (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartari«se turba»नna0noमोहम्moham2/1√मुह्muh (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañमोहmoha-अaरामःrāmaḥ men el engañoआपद्यतेāpadyateIII/1आā+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaricae (glosa)
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.