De lo irreal no hay ser. De lo real no hay no-ser. Y la verdad última de ambos la ven los que conocen la verdad.
Segmento 1 — avataraṇikā: también por esto conviene soportar sin pesar ni engaño
इतश्च शोकमोहावकृत्वा शीतोष्णादिसहनं युक्तं यस्मात्itaśca śokamohāvakṛtvā śītoṣṇādisahanaṃ yuktaṃ yasmāt -
También por esta [otra razón] conviene soportar el frío, el calor y demás sin entregarse al pesar y al engaño, porque:
Análisis palabra por palabra
इतःitaḥ0इदम्idam+तसिल्tasil (taddhita)por esta [razón]चca0tambiénशोकमोहौśokamohau2/2शोकमोहśokamoha-अaरामःrāmaḥ m[शोकः च मोहः चśokaḥ ca mohaḥ ca] DVel pesar y el engañoअकृत्वाakṛtvā0√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्त्वाktvā (con नञ्nañ)sin hacerशीतोष्णादिसहनम्śītoṣṇādisahanam1/1√सह्sah (1 भ्वादिbhvādi A)ल्युट्lyuṭशीतोष्णादिसहनśītoṣṇādisahana-अaफलम्phalam n[शीतोष्णादीनां सहनम्śītoṣṇādīnāṃ sahanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPsoportar el frío, el calor y demásयुक्तम्yuktam1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaफलम्phalam nconvieneयस्मात्yasmāt5/1यद्yad nporque
Segmento 2 — «nāsataḥ…»: lo irreal, con su causa, no tiene existencia
नासत इति।nāsata iti | नासतःnāsataḥ अविद्यमानस्य शीतोष्णादेः सकारणस्य नavidyamānasya śītoṣṇādeḥ sakāraṇasya na विद्यतेvidyate नास्तिnāsti भावोbhāvo भवनमस्तिता। न हि शीतोष्णादि सकारणं प्रमाणैर्निरूप्यमाणं वस्तु सम्भवति।bhavanamastitā | na hi śītoṣṇādi sakāraṇaṃ pramāṇairnirūpyamāṇaṃ vastu sambhavati |
[Comentando] «nāsataḥ»: «de lo irreal», de lo que no existe, el frío, el calor y demás junto con su causa, «no hay», no existe, «ser», es decir, llegar a ser, existencia. Pues el frío, el calor y demás, junto con su causa, examinados mediante los medios de conocimiento, no resultan ser una realidad.
Análisis palabra por palabra
नna0«naअसतःasataḥ6/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat nasataḥ»इतिiti0(se comenta)नna0«no»असतःasataḥ6/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TP«de lo irreal»अविद्यमानस्यavidyamānasya6/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)शानच्śānacअविद्यमानavidyamāna-अaफलम्phalam n[न विद्यमानम्na vidyamānam] नञ्nañ-TPde lo que no existe (glosa)शीतोष्णादेःśītoṣṇādeḥ6/1शीतोष्णादिśītoṣṇādi-इiहरिःhariḥ m[शीतोष्णे आदी यस्य सःśītoṣṇe ādī yasya saḥ] BVdel frío, el calor y demásसकारणस्यsakāraṇasya6/1सकारणsakāraṇa-अaफलम्phalam n[कारणेन सह वर्ततेkāraṇena saha vartate] BVjunto con su causaनna0noविद्यतेvidyateIII/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartari«hay»नna0noअस्तिastiIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexiste (glosa)भावःbhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañभावbhāva-अaरामःrāmaḥ m«ser»भवनम्bhavanam1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭभवनbhavana-अaफलम्phalam nllegar a ser (glosa)अस्तिताastitā1/1अस्तिasti+तल्tal (taddhita)अस्तिताastitā-आāसीताsītā fexistenciaनna0noहिhi0puesशीतोष्णादिśītoṣṇādi1/1शीतोष्णादिśītoṣṇādi-इiवारिvāri n[शीतोष्णे आदी यस्य तत्śītoṣṇe ādī yasya tat] BVel frío, el calor y demásसकारणम्sakāraṇam1/1सकारणsakāraṇa-अaफलम्phalam n[कारणेन सह वर्ततेkāraṇena saha vartate] BVjunto con su causaप्रमाणैःpramāṇaiḥ3/3प्रpra+√माmā (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭप्रमाणpramāṇa-अaफलम्phalam nmediante los medios de conocimientoनिरूप्यमाणम्nirūpyamāṇam1/1निर्nir+√रूपrūpa (10 चुरादिcurādi U)कर्मणि शानच्karmaṇi śānacनिरूप्यमाणnirūpyamāṇa-अaफलम्phalam nexaminadoवस्तुvastu1/1वस्तुvastu-उuमधुmadhu nuna realidadसम्भवतिsambhavatiIII/1सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariresulta ser
Segmento 3 — es una modificación, y toda modificación es irreal sin su causa
विकारो हि सःvikāro hi saḥ, विकारश्च व्यभिचरति। यथा घटादिvikāraśca vyabhicarati | yathā ghaṭādi-संस्थानं चक्षुषा निरूप्यमाणं मृद्व्यतिरेकेणानुपलब्धेरसत्saṃsthānaṃ cakṣuṣā nirūpyamāṇaṃ mṛdvyatirekeṇānupalabdherasat, तथा सर्वो विकारः कारणtathā sarvo vikāraḥ kāraṇa-व्यतिरेकेणानुपलब्धेरसन्।vyatirekeṇānupalabdherasan |
Pues eso es una modificación (vikāra), y la modificación varía. Así como la forma de la vasija y demás, examinada con la vista, es irreal porque no se percibe aparte del barro, así también toda modificación es irreal porque no se percibe aparte de su causa.
Análisis palabra por palabra
विकारःvikāraḥ1/1विvi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañविकारvikāra-अaरामःrāmaḥ muna modificaciónहिhi0puesसःsaḥ1/1तद्tad mesoविकारःvikāraḥ1/1विvi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañविकारvikāra-अaरामःrāmaḥ mla modificaciónचca0yव्यभिचरतिvyabhicaratiIII/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaríaयथाyathā0यद्yad+थाल्thāl (taddhita)así comoघटादिसंस्थानम्ghaṭādisaṃsthānam1/1सम्sam+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭघटादिसंस्थानghaṭādisaṃsthāna-अaफलम्phalam n[घटादीनां संस्थानम्ghaṭādīnāṃ saṃsthānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla forma de la vasija y demásचक्षुषाcakṣuṣā3/1चक्षुस्cakṣus-स्sधनुष्dhanuṣ ncon la vistaनिरूप्यमाणम्nirūpyamāṇam1/1निर्nir+√रूपrūpa (10 चुरादिcurādi U)कर्मणि शानच्karmaṇi śānacनिरूप्यमाणnirūpyamāṇa-अaफलम्phalam nexaminadaमृद्व्यतिरेकेणmṛdvyatirekeṇa3/1विvi+अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañमृद्व्यतिरेकmṛdvyatireka-अaरामःrāmaḥ m[मृदः व्यतिरेकःmṛdaḥ vyatirekaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPaparte del barroअनुपलब्धेःanupalabdheḥ5/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinअनुपलब्धिanupalabdhi-इiमतिmati f[न उपलब्धिःna upalabdhiḥ] नञ्nañ-TPporque no se percibeअसत्asat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPes irrealतथाtathā0तद्tad+थाल्thāl (taddhita)así tambiénसर्वःsarvaḥ1/1सर्वsarva mtodaविकारःvikāraḥ1/1विvi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañविकारvikāra-अaरामःrāmaḥ mmodificaciónकारणव्यतिरेकेणkāraṇavyatirekeṇa3/1विvi+अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañकारणव्यतिरेकkāraṇavyatireka-अaरामःrāmaḥ m[कारणस्य व्यतिरेकःkāraṇasya vyatirekaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPaparte de su causaअनुपलब्धेःanupalabdheḥ5/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinअनुपलब्धिanupalabdhi-इiमतिmati f[न उपलब्धिःna upalabdhiḥ] नञ्nañ-TPporque no se percibeअसन्asan1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tपचत्pacat m[न सन्na san] नञ्nañ-TPes irreal
Segmento 4 — no se percibe antes del nacimiento ni después de la destrucción
जन्मjanma-प्रध्वंसाभ्यां प्रागूर्ध्वं चानुपलब्धेःpradhvaṃsābhyāṃ prāgūrdhvaṃ cānupalabdheḥ (कार्यस्य घटादेःkāryasya ghaṭādeḥ),
[Es irreal] porque no se percibe antes del nacimiento ni después de la destrucción [( del efecto, la vasija y demás )].
Análisis palabra por palabra
जन्मप्रध्वंसाभ्याम्janmapradhvaṃsābhyām5/2प्रpra+√ध्वंस्dhvaṃs (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañजन्मप्रध्वंसjanmapradhvaṃsa-अaरामःrāmaḥ m[जन्म च प्रध्वंसः चjanma ca pradhvaṃsaḥ ca] DVdel nacimiento y de la destrucciónप्राक्prāk0antesऊर्ध्वम्ūrdhvam0despuésचca0yअनुपलब्धेःanupalabdheḥ5/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinअनुपलब्धिanupalabdhi-इiमतिmati f[न उपलब्धिःna upalabdhiḥ] नञ्nañ-TPporque no se percibeकार्यस्यkāryasya6/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्यत्ṇyatकार्यkārya-अaफलम्phalam ndel efectoघटादेःghaṭādeḥ6/1घटादिghaṭādi-इiहरिःhariḥ m[घटः आदिः यस्य सःghaṭaḥ ādiḥ yasya saḥ] BVla vasija y demás
Segmento 5 — objeción: también la causa sería irreal, y no quedaría nada
मृदादिmṛdādi-कारणस्य तत्कारणस्य च तत्कारणkāraṇasya tatkāraṇasya ca tatkāraṇa-व्यतिरेकेण अनुपलब्धेः असत्त्वम्।। तदसत्त्वे च सर्वाभावvyatirekeṇa anupalabdheḥ asattvam | | tadasattve ca sarvābhāva-प्रसङ्ग इति चेत्।prasaṅga iti cet |
[Objeción:] «[Del mismo modo,] la causa, el barro y demás, y la causa de esta, serán irreales, porque no se perciben aparte de su propia causa. Y si estas son irreales, se seguiría que no existe nada».
Análisis palabra por palabra
मृदादिकारणस्यmṛdādikāraṇasya6/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिच्ṇic + ल्युट्lyuṭमृदादिकारणmṛdādikāraṇa-अaफलम्phalam n[मृद् आदिः यस्य तत् मृदादिmṛd ādiḥ yasya tat mṛdādi, तत् च तत् कारणम्tat ca tat kāraṇam] BV-गर्भgarbha KDde la causa, el barro y demásतत्कारणस्यtatkāraṇasya6/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिच्ṇic + ल्युट्lyuṭतत्कारणtatkāraṇa-अaफलम्phalam n[तस्य कारणम्tasya kāraṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde la causa de estaचca0yतत्कारणव्यतिरेकेणtatkāraṇavyatirekeṇa3/1विvi+अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañतत्कारणव्यतिरेकtatkāraṇavyatireka-अaरामःrāmaḥ m[तस्य कारणस्य व्यतिरेकःtasya kāraṇasya vyatirekaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPaparte de su propia causaअनुपलब्धेःanupalabdheḥ5/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinअनुपलब्धिanupalabdhi-इiमतिmati f[न उपलब्धिःna upalabdhiḥ] नञ्nañ-TPporque no se percibeअसत्त्वम्asattvam1/1असत्asat+त्वtva (taddhita)असत्त्वasattva-अaफलम्phalam n[se sigue] la irrealidadतदसत्त्वेtadasattve7/1असत्asat+त्वtva (taddhita)तदसत्त्वtadasattva-अaफलम्phalam n[तस्य असत्त्वम्tasya asattvam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPsi eso es irrealचca0yसर्वाभावप्रसङ्गःsarvābhāvaprasaṅgaḥ1/1प्रpra+√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसर्वाभावप्रसङ्गsarvābhāvaprasaṅga-अaरामःrāmaḥ m[सर्वस्य अभावःsarvasya abhāvaḥ, तस्य प्रसङ्गःtasya prasaṅgaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPse seguiría que no existe nadaइतिiti0«…»चेत्cet0si [se dice]
Segmento 6 — respuesta: en todo se perciben dos ideas, «real» e «irreal»
न। सर्वत्र बुद्धिna | sarvatra buddhi-द्वयोपलब्धेः सद्बुद्धिरसद्बुद्धिरिति। यद्विषया बुद्धिर्न व्यभिचरति तत्सत्dvayopalabdheḥ sadbuddhirasadbuddhiriti | yadviṣayā buddhirna vyabhicarati tatsat, यद्विषया बुद्धिर्व्यभिचरति तदसद् इति सदसद्विभागे बुद्धिyadviṣayā buddhirvyabhicarati tadasad iti sadasadvibhāge buddhi-तन्त्रे स्थितेtantre sthite
No, porque en todas partes se perciben dos ideas: la idea de «real» y la idea de «irreal». Real es aquello cuya idea no varía; irreal, aquello cuya idea varía. Establecido así que la distinción entre lo real y lo irreal depende de la idea,
Análisis palabra por palabra
नna0noसर्वत्रsarvatra0सर्वsarva+त्रल्tral (taddhita)en todas partesबुद्धिद्वयोपलब्धेःbuddhidvayopalabdheḥ5/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinबुद्धिद्वयोपलब्धिbuddhidvayopalabdhi-इiमतिmati f[बुद्ध्योः द्वयम्buddhyoḥ dvayam, तस्य उपलब्धिःtasya upalabdhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se perciben dos ideasसद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «real»असद्बुद्धिःasadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinअसद्बुद्धिasadbuddhi-इiमतिmati f[असत् इति बुद्धिःasat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «irreal»इतिiti0(a saber)यद्विषयाyadviṣayā1/1यद्विषयाyadviṣayā-आāसीताsītā f[यत् विषयः यस्याः साyat viṣayaḥ yasyāḥ sā] BVcuyo objeto es aquelloबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla ideaनna0noव्यभिचरतिvyabhicaratiIII/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaríaतत्tat1/1तद्tad nesoसत्sat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat n[es] realयद्विषयाyadviṣayā1/1यद्विषयाyadviṣayā-आāसीताsītā f[यत् विषयः यस्याः साyat viṣayaḥ yasyāḥ sā] BVcuyo objeto es aquelloबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla ideaव्यभिचरतिvyabhicaratiIII/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaríaतत्tat1/1तद्tad nesoअसत्asat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TP[es] irrealइतिiti0asíसदसद्विभागेsadasadvibhāge7/1विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañसदसद्विभागsadasadvibhāga-अaरामःrāmaḥ m[सत् च असत् च सदसतीsat ca asat ca sadasatī, तयोः विभागःtayoḥ vibhāgaḥ] DV-गर्भ षष्ठीgarbha ṣaṣṭhī-TPla distinción entre lo real y lo irrealबुद्धितन्त्रेbuddhitantre7/1बुद्धितन्त्रbuddhitantra-अaरामःrāmaḥ m[बुद्धिः तन्त्रं यस्य सःbuddhiḥ tantraṃ yasya saḥ] BVdependiente de la ideaस्थितेsthite7/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaस्थितsthita-अaरामःrāmaḥ mestablecida
Segmento 7 — en todas partes, dos ideas sobre un mismo sustrato: «la vasija es», «la tela es»
सर्वत्र द्वे बुद्धी सर्वैरुपलभ्येते समानाधिकरणेsarvatra dve buddhī sarvairupalabhyete samānādhikaraṇe, न नीलोत्पलवत्na nīlotpalavat, सन्घटः सन्पटः सन्हस्तीति। एवं सर्वत्र।sanghaṭaḥ sanpaṭaḥ sanhastīti | evaṃ sarvatra |
en todas partes todos perciben dos ideas con un mismo sustrato, no como en «loto azul», [sino así]: «la vasija es real», «la tela es real», «el elefante es real». Y así en todas partes.
Análisis palabra por palabra
सर्वत्रsarvatra0सर्वsarva+त्रल्tral (taddhita)en todas partesद्वेdve1/2द्विdvi f (संख्याsaṃkhyā)dosबुद्धीbuddhī1/2√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fideasसर्वैःsarvaiḥ3/3सर्वsarva mpor todosउपलभ्येतेupalabhyeteIII/2उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्मणिkarmaṇison percibidasसमानाधिकरणेsamānādhikaraṇe1/2समानाधिकरणाsamānādhikaraṇā-आāसीताsītā f[समानम् अधिकरणं ययोः तेsamānam adhikaraṇaṃ yayoḥ te] BVcon un mismo sustratoनna0noनीलोत्पलवत्nīlotpalavat0नीलोत्पलnīlotpala+वतिvati (taddhita)como en «loto azul»सन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mreal [es]घटःghaṭaḥ1/1घटghaṭa-अaरामःrāmaḥ mla vasijaसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mreal [es]पटःpaṭaḥ1/1पटpaṭa-अaरामःrāmaḥ mla telaसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mreal [es]हस्तीhastī1/1हस्तhasta+इनिini (taddhita)हस्तिन्hastin-इन्inयोगिन्yogin mel elefanteइतिiti0«…»एवम्evam0asíसर्वत्रsarvatra0सर्वsarva+त्रल्tral (taddhita)en todas partes
Segmento 8 — de las dos, la idea de la vasija varía; la de «real», no
तयोर्बुद्ध्योर्घटादिबुद्धिः व्यभिचरति। तथा च दर्शितम्। न तु सद्बुद्धिः। तस्माद् घटादिtayorbuddhyorghaṭādibuddhiḥ vyabhicarati | tathā ca darśitam | na tu sadbuddhiḥ | tasmād ghaṭādi-बुद्धिbuddhi-विषयोऽसन् व्यभिचारात्viṣayo'san vyabhicārāt, न तु सद्बुद्धिna tu sadbuddhi-विषयोऽव्यभिचारात्।।viṣayo'vyabhicārāt | |
De esas dos ideas, la idea de la vasija y demás varía, como ya se ha mostrado; pero no la idea de «real». Por eso el objeto de la idea de vasija y demás es irreal, porque varía; pero no el objeto de la idea de «real», porque no varía.
Análisis palabra por palabra
तयोःtayoḥ6/2तद्tad fde esas dosबुद्ध्योःbuddhyoḥ6/2√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fideasघटादिबुद्धिःghaṭādibuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinघटादिबुद्धिghaṭādibuddhi-इiमतिmati f[घटादीनां बुद्धिःghaṭādīnāṃ buddhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla idea de la vasija y demásव्यभिचरतिvyabhicaratiIII/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaríaतथाtathā0तद्tad+थाल्thāl (taddhita)asíचca0yदर्शितम्darśitam1/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇicक्तktaदर्शितdarśita-अaफलम्phalam nse ha mostradoनna0noतुtu0peroसद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «real»तस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoघटादिबुद्धिविषयःghaṭādibuddhiviṣayaḥ1/1घटादिबुद्धिविषयghaṭādibuddhiviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[घटादीनां बुद्धिःghaṭādīnāṃ buddhiḥ, तस्याः विषयःtasyāḥ viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel objeto de la idea de vasija y demásअसन्asan1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tपचत्pacat m[न सन्na san] नञ्nañ-TP[es] irrealव्यभिचारात्vyabhicārāt5/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañव्यभिचारvyabhicāra-अaरामःrāmaḥ mporque varíaनna0noतुtu0peroसद्बुद्धिविषयःsadbuddhiviṣayaḥ1/1सद्बुद्धिविषयsadbuddhiviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[सद्बुद्धेः विषयःsadbuddheḥ viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel objeto de la idea de «real»अव्यभिचारात्avyabhicārāt5/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañअव्यभिचारavyabhicāra-अaरामःrāmaḥ m[न व्यभिचारःna vyabhicāraḥ] नञ्nañ-TPporque no varía
Segmento 9 — objeción: al destruirse la vasija, varía también la idea de «real»
घटे विनष्टे घटबुद्धौ व्यभिचरन्त्यां सद्बुद्धिरपि व्यभिचरतीति चेत्। न। पटादावपि सद्बुद्धिghaṭe vinaṣṭe ghaṭabuddhau vyabhicarantyāṃ sadbuddhirapi vyabhicaratīti cet | na | paṭādāvapi sadbuddhi-दर्शनात्। विशेषणdarśanāt | viśeṣaṇa-विषयैव सा सद्बुद्धिः।viṣayaiva sā sadbuddhiḥ | (अतोऽपि न विनश्यति।ato'pi na vinaśyati |)
[Objeción:] «Cuando se destruye la vasija y varía la idea de vasija, varía también la idea de “real”». No, porque la idea de «real» se ve también en la tela y demás. Esa idea de «real» tiene por objeto solo el calificativo. [( Por eso tampoco perece. )]
Análisis palabra por palabra
घटेghaṭe7/1घटghaṭa-अaरामःrāmaḥ mcuando la vasijaविनष्टेvinaṣṭe7/1विvi+√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)क्तktaविनष्टvinaṣṭa-अaरामःrāmaḥ mse destruyeघटबुद्धौghaṭabuddhau7/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinघटबुद्धिghaṭabuddhi-इiमतिmati f[घटस्य बुद्धिःghaṭasya buddhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPy la idea de vasijaव्यभिचरन्त्याम्vyabhicarantyām7/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)शतृśatṛव्यभिचरन्तीvyabhicarantī-ईīनदीnadī fvaríaसद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «real»अपिapi0tambiénव्यभिचरतिvyabhicaratiIII/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaríaइतिiti0«…»चेत्cet0si [se dice]नna0noपटादौpaṭādau7/1पटादिpaṭādi-इiहरिःhariḥ m[पटः आदिः यस्य सःpaṭaḥ ādiḥ yasya saḥ] BVen la tela y demásअपिapi0tambiénसद्बुद्धिदर्शनात्sadbuddhidarśanāt5/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭसद्बुद्धिदर्शनsadbuddhidarśana-अaफलम्phalam n[सद्बुद्धेः दर्शनम्sadbuddheḥ darśanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se ve la idea de «real»विशेषणविषयाviśeṣaṇaviṣayā1/1विशेषणविषयाviśeṣaṇaviṣayā-आāसीताsītā f[विशेषणं विषयः यस्याः साviśeṣaṇaṃ viṣayaḥ yasyāḥ sā] BVque tiene por objeto el calificativoएवeva0soloसाsā1/1तद्tad fesaसद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDidea de «real»अतःataḥ0इदम्idam+तसिल्tasil (taddhita)por esoअपिapi0tampocoनna0noविनश्यतिvinaśyatiIII/1विvi+√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)लट्laṭकर्तरिkartariperece
Segmento 10 — objeción: también la idea de vasija se ve en otra vasija
सद्बुद्धिवद् घटबुद्धिरपि घटान्तरे दृश्यत इति चेत्। न। पटादावदर्शनात्।sadbuddhivad ghaṭabuddhirapi ghaṭāntare dṛśyata iti cet | na | paṭādāvadarśanāt |
[Objeción:] «Igual que la idea de “real”, también la idea de vasija se ve en otra vasija». No, porque no se ve en la tela y demás.
Análisis palabra por palabra
सद्बुद्धिवत्sadbuddhivat0सद्बुद्धिsadbuddhi+वतिvati (taddhita)igual que la idea de «real»घटबुद्धिःghaṭabuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinघटबुद्धिghaṭabuddhi-इiमतिmati f[घटस्य बुद्धिःghaṭasya buddhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla idea de vasijaअपिapi0tambiénघटान्तरेghaṭāntare7/1घटान्तरghaṭāntara-अaरामःrāmaḥ m[अन्यः घटःanyaḥ ghaṭaḥ] TP (मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādi)en otra vasijaदृश्यतेdṛśyateIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise veइतिiti0«…»चेत्cet0si [se dice]नna0noपटादौpaṭādau7/1पटादिpaṭādi-इiहरिःhariḥ m[पटः आदिः यस्य सःpaṭaḥ ādiḥ yasya saḥ] BVen la tela y demásअदर्शनात्adarśanāt5/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭअदर्शनadarśana-अaफलम्phalam n[न दर्शनम्na darśanam] नञ्nañ-TPporque no se ve
Segmento 11 — objeción: tampoco la idea de «real» se ve en la vasija destruida
सद्बुद्धिरपि नष्टे घटे न दृश्यत इति चेत्। न। विशेष्याभावात्। सद्बुद्धिर्विशेषणsadbuddhirapi naṣṭe ghaṭe na dṛśyata iti cet | na | viśeṣyābhāvāt | sadbuddhirviśeṣaṇa-विषया सती विशेष्यviṣayā satī viśeṣya-अभावे विशेषणानुपपत्तौ किंविषया स्यात्abhāve viśeṣaṇānupapattau kiṃviṣayā syāt, न तु पुनः सद्बुद्धेर्विषयाभावात्।na tu punaḥ sadbuddherviṣayābhāvāt |
[Objeción:] «Tampoco la idea de “real” se ve cuando la vasija ha sido destruida». No, porque falta lo calificado. La idea de «real», que tiene por objeto el calificativo, ¿qué objeto podría tener cuando, al faltar lo calificado, el calificativo no tiene dónde aplicarse? [Por eso no se ve,] y no porque falte el objeto de la idea de «real».
Análisis palabra por palabra
सद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «real»अपिapi0tampocoनष्टेnaṣṭe7/1√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)क्तktaनष्टnaṣṭa-अaरामःrāmaḥ mdestruidaघटेghaṭe7/1घटghaṭa-अaरामःrāmaḥ mcuando la vasija [ha sido]नna0noदृश्यतेdṛśyateIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise veइतिiti0«…»चेत्cet0si [se dice]नna0noविशेष्याभावात्viśeṣyābhāvāt5/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañविशेष्याभावviśeṣyābhāva-अaरामःrāmaḥ m[विशेष्यस्य अभावःviśeṣyasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque falta lo calificadoसद्बुद्धिःsadbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDla idea de «real»विशेषणविषयाviśeṣaṇaviṣayā1/1विशेषणविषयाviśeṣaṇaviṣayā-आāसीताsītā f[विशेषणं विषयः यस्याः साviśeṣaṇaṃ viṣayaḥ yasyāḥ sā] BVque tiene por objeto el calificativoसतीsatī1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसतीsatī-ईīनदीnadī fsiendoविशेष्याभावेviśeṣyābhāve7/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañविशेष्याभावviśeṣyābhāva-अaरामःrāmaḥ m[विशेष्यस्य अभावःviśeṣyasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal faltar lo calificadoविशेषणानुपपत्तौviśeṣaṇānupapattau7/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinविशेषणानुपपत्तिviśeṣaṇānupapatti-इiमतिmati f[विशेषणस्य अनुपपत्तिःviśeṣaṇasya anupapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcuando el calificativo no tiene dónde aplicarseकिंविषयाkiṃviṣayā1/1किंविषयाkiṃviṣayā-आāसीताsītā f[किं विषयः यस्याः साkiṃ viṣayaḥ yasyāḥ sā] BV¿qué objeto tendría?स्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripodríaनna0noतुtu0peroपुनःpunaḥ0en cambioसद्बुद्धेःsadbuddheḥ6/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसद्बुद्धिsadbuddhi-इiमतिmati f[सत् इति बुद्धिःsat iti buddhiḥ] मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī KDde la idea de «real»विषयाभावात्viṣayābhāvāt5/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañविषयाभावviṣayābhāva-अaरामःrāmaḥ m[विषयस्य अभावःviṣayasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque falte el objeto
Segmento 12 — objeción: sin lo calificado no cabe un mismo sustrato; respuesta: el espejismo
एकाधिकरणत्वं घटादिविशेष्याभावे न युक्तमिति चेत्। न। इदमुदकमिति मरीच्यादौ अन्यतराभावेऽपि सामानाधिकरण्यदर्शनात्।।ekādhikaraṇatvaṃ ghaṭādiviśeṣyābhāve na yuktamiti cet | na | idamudakamiti marīcyādau anyatarābhāve'pi sāmānādhikaraṇyadarśanāt | |
[Objeción:] «Cuando falta lo calificado, la vasija y demás, no es correcto [hablar de] un mismo sustrato». No, porque en el espejismo y demás, en «esto es agua», se ve que hay un mismo sustrato aunque falte uno de los dos.
Análisis palabra por palabra
एकाधिकरणत्वम्ekādhikaraṇatvam1/1एकाधिकरणekādhikaraṇa+त्वtva (taddhita)एकाधिकरणत्वekādhikaraṇatva-अaफलम्phalam n[एकम् अधिकरणं ययोः तेekam adhikaraṇaṃ yayoḥ te] BVel tener un mismo sustratoघटादिविशेष्याभावेghaṭādiviśeṣyābhāve7/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañघटादिविशेष्याभावghaṭādiviśeṣyābhāva-अaरामःrāmaḥ m[घटादेः विशेष्यस्य अभावःghaṭādeḥ viśeṣyasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcuando falta lo calificado, la vasija y demásनna0noयुक्तम्yuktam1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaफलम्phalam nes correctoइतिiti0«…»चेत्cet0si [se dice]नna0noइदम्idam1/1इदम्idam nestoउदकम्udakam1/1उदकudaka-अaफलम्phalam n[es] aguaइतिiti0«…»मरीच्यादौmarīcyādau7/1मरीच्यादिmarīcyādi-इiहरिःhariḥ m[मरीचिः आदिः यस्य सःmarīciḥ ādiḥ yasya saḥ] BVen el espejismo y demásअन्यतराभावेanyatarābhāve7/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañअन्यतराभावanyatarābhāva-अaरामःrāmaḥ m[अन्यतरस्य अभावःanyatarasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPaunque falte uno de los dosअपिapi0aunqueसामानाधिकरण्यदर्शनात्sāmānādhikaraṇyadarśanāt5/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭसामानाधिकरण्यदर्शनsāmānādhikaraṇyadarśana-अaफलम्phalam n[सामानाधिकरण्यस्य दर्शनम्sāmānādhikaraṇyasya darśanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se ve un mismo sustrato
Segmento 13 — conclusión: lo irreal no tiene ser; lo real, el Ser, no tiene no-ser
तस्माद् देहादेर्द्वन्द्वस्य च सकारणस्यासतो न विद्यते भाव इति। तथाtasmād dehāderdvandvasya ca sakāraṇasyāsato na vidyate bhāva iti | tathā सतःsataḥ चात्मनःcātmanaḥ अभावःabhāvaḥ अविद्यमानताavidyamānatā नna विद्यतेvidyate, सर्वत्राव्यभिचारादित्यवोचाम।sarvatrāvyabhicārādityavocāma |
Por tanto, del cuerpo y demás y de los pares de opuestos, junto con su causa, que son irreales, «no hay ser». Del mismo modo, «de lo real», del Ser, «no hay» «no-ser», no existencia, porque no varía en ninguna parte, como ya hemos dicho.
Análisis palabra por palabra
तस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor tantoदेहादेःdehādeḥ6/1देहादिdehādi-इiहरिःhariḥ m[देहः आदिः यस्य सःdehaḥ ādiḥ yasya saḥ] BVdel cuerpo y demásद्वन्द्वस्यdvandvasya6/1द्वन्द्वdvandva-अaफलम्phalam nde los pares de opuestosचca0yसकारणस्यsakāraṇasya6/1सकारणsakāraṇa-अaफलम्phalam n[कारणेन सह वर्ततेkāraṇena saha vartate] BVjunto con su causaअसतःasataḥ6/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPque son irrealesनna0noविद्यतेvidyateIII/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarihayभावःbhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañभावbhāva-अaरामःrāmaḥ mserइतिiti0«…»तथाtathā0तद्tad+थाल्thāl (taddhita)del mismo modoसतःsataḥ6/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat n«de lo real»चca0yआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serअभावःabhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañअभावabhāva-अaरामःrāmaḥ m[न भावःna bhāvaḥ] नञ्nañ-TP«no-ser»अविद्यमानताavidyamānatā1/1अविद्यमानavidyamāna+तल्tal (taddhita)अविद्यमानताavidyamānatā-आāसीताsītā f[न विद्यमानःna vidyamānaḥ] नञ्nañ-TPno existencia (glosa)नna0«no»विद्यतेvidyateIII/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartari«hay»सर्वत्रsarvatra0सर्वsarva+त्रल्tral (taddhita)en ninguna parteअव्यभिचारात्avyabhicārāt5/1विvi+अभिabhi+√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañअव्यभिचारavyabhicāra-अaरामःrāmaḥ m[न व्यभिचारःna vyabhicāraḥ] नञ्nañ-TPporque no varíaइतिiti0asíअवोचामavocāmaI/3√वच्vac (2 अदादिadādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartarihemos dicho
Segmento 14 — «ubhayor api dṛṣṭo 'ntaḥ…»: lo real es solo real; lo irreal, solo irreal
एवमात्मानात्मनोः सदसतोःevamātmānātmanoḥ sadasatoḥ उभयोरपिubhayorapi दृष्टःdṛṣṭaḥ उपलब्धःupalabdhaḥ अन्तःantaḥ निर्णयः सत् सदेवnirṇayaḥ sat sadeva, असद् असदेवasad asadeva, इतिiti त्वनयोःtvanayoḥ यथोक्तयोःyathoktayoḥ तत्त्वदर्शिभिःtattvadarśibhiḥ। |
Así, «la verdad última», es decir, la conclusión, «de ambos», del Ser y del no-Ser, de lo real y de lo irreal, «de estos» ya descritos, «es vista», percibida, «por los que conocen la verdad»: lo real es solo real y lo irreal es solo irreal.
Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíआत्मानात्मनोःātmānātmanoḥ6/2आत्मानात्मन्ātmānātman-न्nआत्मन्ātman m[आत्मा च अनात्मा चātmā ca anātmā ca] DVdel Ser y del no-Serसदसतोःsadasatoḥ6/2सदसत्sadasat-त्tजगत्jagat n[सत् च असत् चsat ca asat ca] DVde lo real y de lo irrealउभयोःubhayoḥ6/2उभubha m«de ambos»अपिapi0«(los dos)»दृष्टःdṛṣṭaḥ1/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ m«es vista»उपलब्धःupalabdhaḥ1/1उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaउपलब्धupalabdha-अaरामःrāmaḥ mpercibida (glosa)अन्तःantaḥ1/1अन्तanta-अaरामःrāmaḥ m«la verdad última»निर्णयःnirṇayaḥ1/1निर्nir+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)अच्acनिर्णयnirṇaya-अaरामःrāmaḥ mla conclusión (glosa)सत्sat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat nlo realसत्sat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat nrealएवeva0solo [es]असत्asat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPlo irrealअसत्asat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPirrealएवeva0solo [es]इतिiti0«…»तुtu0«ciertamente»अनयोःanayoḥ6/2इदम्idam m«de estos»यथोक्तयोःyathoktayoḥ6/2√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaयथोक्तyathokta-अaरामःrāmaḥ m[यथा उक्तौyathā uktau] सुप्सुपाsupsupā-समासsamāsaya descritosतत्त्वदर्शिभिःtattvadarśibhiḥ3/3तत्त्वtattva+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniतत्त्वदर्शिन्tattvadarśin-इन्inयोगिन्yogin m[तत्त्वं द्रष्टुं शीलं येषां तेtattvaṃ draṣṭuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te] उपपदupapada-TP«por los que conocen la verdad»
Segmento 15 — qué es «tattva» y quiénes son los «tattvadarśin»
तदिति सर्वनामtaditi sarvanāma, सर्वं च ब्रह्मsarvaṃ ca brahma, तस्य नाम तत् इति। तद्भावस्तत्त्वं ब्रह्मणो याथात्म्यम्। तद् द्रष्टुं शीलं येषां ते तत्त्वtasya nāma tat iti | tadbhāvastattvaṃ brahmaṇo yāthātmyam | tad draṣṭuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te tattva-दर्शिनः। तैः तत्त्वdarśinaḥ | taiḥ tattva-दर्शिभिः।darśibhiḥ |
Tat es un pronombre que designa el todo (sarva-nāma), y el todo es Brahman; por eso su nombre es tat. El ser de eso (tad-bhāva) es tattva: la naturaleza verdadera de Brahman. Aquellos cuya naturaleza es ver eso son los tattva-darśin; por ellos, «por los que conocen la verdad».
Análisis palabra por palabra
तत्tat1/1तद्tad ntatइतिiti0(la palabra)सर्वनामsarvanāma1/1सर्वनामन्sarvanāman-न्nनामnāma n[सर्वस्य नामsarvasya nāma] षष्ठीṣaṣṭhī-TPes nombre del todo (pronombre)सर्वम्sarvam1/1सर्वsarva nel todoचca0yब्रह्मbrahma1/1ब्रह्मन्brahman-न्nनामnāma n[es] Brahmanतस्यtasya6/1तद्tad nsuनामnāma1/1नामन्nāman-न्nनामnāma nnombreतत्tat1/1तद्tad n[es] tatइतिiti0(así)तद्भावःtadbhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañतद्भावtadbhāva-अaरामःrāmaḥ m[तस्य भावःtasya bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel ser de esoतत्त्वम्tattvam1/1तद्tad+त्वtva (taddhita)तत्त्वtattva-अaफलम्phalam n[es] tattvaब्रह्मणःbrahmaṇaḥ6/1ब्रह्मन्brahman-न्nनामnāma nde Brahmanयाथात्म्यम्yāthātmyam1/1यथात्मन्yathātman+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)याथात्म्यyāthātmya-अaफलम्phalam nla naturaleza verdaderaतत्tat2/1तद्tad nesoद्रष्टुम्draṣṭum0√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)तुमुन्tumunverशीलम्śīlam1/1शीलśīla-अaफलम्phalam n[es] la naturalezaयेषाम्yeṣām6/3यद्yad mde los cualesतेte1/3तद्tad mellosतत्त्वदर्शिनःtattvadarśinaḥ1/3तत्त्वtattva+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniतत्त्वदर्शिन्tattvadarśin-इन्inयोगिन्yogin m[तत्त्वं द्रष्टुं शीलं येषां तेtattvaṃ draṣṭuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te] उपपदupapada-TP[son] los que conocen la verdadतैःtaiḥ3/3तद्tad mpor ellosतत्त्वदर्शिभिःtattvadarśibhiḥ3/3तत्त्वtattva+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniतत्त्वदर्शिन्tattvadarśin-इन्inयोगिन्yogin m[तत्त्वं द्रष्टुं शीलं येषां तेtattvaṃ draṣṭuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te] उपपदupapada-TPpor los que conocen la verdad
Segmento 16 — también tú, con su visión, soporta los pares de opuestos como un espejismo
त्वमपि तत्त्वtvamapi tattva-दर्शिनां दृष्टिमाश्रित्य शोकं मोहं च हित्वा शीतोष्णादीनि नियतानियतdarśināṃ dṛṣṭimāśritya śokaṃ mohaṃ ca hitvā śītoṣṇādīni niyatāniyata-रूपाणि द्वन्द्वानि विकारोऽयम् असन्नेव मरीचिrūpāṇi dvandvāni vikāro'yam asanneva marīci-जलवन्मिथ्याऽवभासते इति मनसि निश्चित्य तितिक्षस्वेत्यभिप्रायः।। १६ ।।jalavanmithyā'vabhāsate iti manasi niścitya titikṣasvetyabhiprāyaḥ | | 16 | |
El sentido es: también tú, apoyándote en la visión de los que conocen la verdad y dejando el pesar y el engaño, soporta los pares de opuestos, el frío, el calor y demás, de forma fija o no fija, tras decidir en tu mente: «esto es una modificación; siendo irreal, aparece falsamente, como el agua de un espejismo». ॥||16॥ ||
Análisis palabra por palabra
त्वम्tvam1/1युष्मद्yuṣmadtúअपिapi0tambiénतत्त्वदर्शिनाम्tattvadarśinām6/3तत्त्वtattva+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniतत्त्वदर्शिन्tattvadarśin-इन्inयोगिन्yogin m[तत्त्वं द्रष्टुं शीलं येषां तेtattvaṃ draṣṭuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te] उपपदupapada-TPde los que conocen la verdadदृष्टिम्dṛṣṭim2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinदृष्टिdṛṣṭi-इiमतिmati fen la visiónआश्रित्यāśritya0आā+√श्रिśri (1 भ्वादिbhvādi U)ल्यप्lyapapoyándoteशोकम्śokam2/1√शुच्śuc (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañशोकśoka-अaरामःrāmaḥ mel pesarमोहम्moham2/1√मुह्muh (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañमोहmoha-अaरामःrāmaḥ mel engañoचca0yहित्वाhitvā0√हाhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)क्त्वाktvādejandoशीतोष्णादीनिśītoṣṇādīni2/3शीतोष्णादिśītoṣṇādi-इiवारिvāri n[शीतोष्णे आदी येषां तानिśītoṣṇe ādī yeṣāṃ tāni] BVel frío, el calor y demásनियतानियतरूपाणिniyatāniyatarūpāṇi2/3नियतानियतरूपniyatāniyatarūpa-अaफलम्phalam n[नियतम् अनियतं च रूपं येषां तानिniyatam aniyataṃ ca rūpaṃ yeṣāṃ tāni] BVde forma fija o no fijaद्वन्द्वानिdvandvāni2/3द्वन्द्वdvandva-अaफलम्phalam nlos pares de opuestosविकारःvikāraḥ1/1विvi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañविकारvikāra-अaरामःrāmaḥ muna modificaciónअयम्ayam1/1इदम्idam mesto [es]असन्asan1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tपचत्pacat m[न सन्na san] नञ्nañ-TPsiendo irrealएवeva0precisamenteमरीचिजलवत्marīcijalavat0मरीचिजलmarīcijala+वतिvati (taddhita)como el agua de un espejismoमिथ्याmithyā0falsamenteअवभासतेavabhāsateIII/1अवava+√भास्bhās (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartariapareceइतिiti0«…»मनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas nen la menteनिश्चित्यniścitya0निस्nis+√चिci (5 स्वादिsvādi U)ल्यप्lyaptras decidirतितिक्षस्वtitikṣasvaII/1√तिज्tij (1 भ्वादिbhvādi A)सन्sanलोट्loṭकर्तरिkartarisoportaइतिiti0(así)अभिप्रायःabhiprāyaḥ1/1अभिप्रायabhiprāya-अaरामःrāmaḥ mes el sentido