Se dice que estos cuerpos del que habita el cuerpo, que no está sujeto a cambio, que es indestructible y que no es objeto de conocimiento, tienen fin. Por tanto, ¡oh descendiente de Bharata!, lucha.
«These bodies of the embodied one (the self), which is not subject to change, which is indestructible, and which is not available as an object of knowledge, are said to be subject to end. Therefore, Oh! Descendant of Bharata, fight.» — Swami Dayānanda (amarillo, p. 36)
Palabra por palabra
अन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् mtienen finइमे1/3इदम् mestosदेहाः1/3देह-अरामः mcuerposनित्यस्य6/1नित्य-अरामः mdel que no cambiaउक्ताः1/3√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः mse dice [que]शरीरिणः6/1शरीर+इनि (taddhita)शरीरिन्-इन्योगिन् mdel que habita el cuerpoअनाशिनः6/1नाश+इनि (taddhita)अनाशिन्-इन्योगिन् m[न नाशी] नञ्-TPindestructibleअप्रमेयस्य6/1प्र+√मा (2 अदादि P)यत्अप्रमेय-अरामः m[न प्रमेयः] नञ्-TPque no es objeto de conocimientoतस्मात्5/1तद् npor tantoयुध्यस्वII/1√युध् (4 दिवादि A)लोट्कर्तरिluchaभारतS/1भरत+अण् (taddhita)भारत-अरामः m¡oh descendiente de Bharata!
De estos cuerpos del que habita el cuerpo, indestructible, que no es objeto de conocimiento y no cambia, se dice (por los que disciernen) que tienen fin. ¡Oh descendiente de Bharata!, por tanto, lucha.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — avataraṇikā (1): ¿qué es lo irreal, que se aparta de su propia existencia?
[Comentando] «antavantaḥ»: «tienen fin» aquellos para los que hay fin, es decir, destrucción.
Análisis palabra por palabra
अन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् m«antavantaḥ»इति0(se comenta)अन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् m«tienen fin»अन्तः1/1अन्त-अरामः mfinविनाशः1/1वि+√नश् (4 दिवादि P)घञ्विनाश-अरामः mdestrucciónविद्यतेIII/1√विद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिhayयेषाम्6/3यद् mpara los queते1/3तद् mesosअन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् m[son] los que tienen fin
Segmento 3 — como la idea de realidad en el espejismo, que cesa al examinarse con un medio de conocimiento
La idea de que algo es real, que se había mantenido respecto del espejismo y demás, se interrumpe al término del examen con un medio de conocimiento (pramāṇa), y esa [interrupción] es su fin. Del mismo modo, «estos cuerpos» tienen fin, como los cuerpos del sueño, de la magia y demás. El sentido es: los que disciernen «dicen» que [los cuerpos] «del que no cambia», «del que habita el cuerpo», es decir, del Ser que posee un cuerpo, «indestructible» y «que no es objeto de conocimiento», tienen fin.
Análisis palabra por palabra
यथा0así comoमृगतृष्णिकादौ7/1मृगतृष्णिकादि-इहरिः m[मृगतृष्णिका आदिः यस्य] BVrespecto del espejismo y demásसद्बुद्धिः1/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्सद्बुद्धि-इमति f[सत् इति बुद्धिः] KDla idea de que es realअनुवृत्ता1/1अनु+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तअनुवृत्ता-आसीता fque se había mantenidoप्रमाणनिरूपणान्ते7/1प्रमाणनिरूपणान्त-अरामः m[प्रमाणेन निरूपणम्, तस्य अन्तः] षष्ठी-TPal término del examen con un medio de conocimientoविच्छिद्यतेIII/1वि+√छिद् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिse interrumpeसा1/1तद् fesa [interrupción]तस्याः6/1तद् fde ellaअन्तः1/1अन्त-अरामः m[es] el finतथा0del mismo modoइमे1/3इदम् m«estos»देहाः1/3देह-अरामः m«cuerpos»स्वप्नमायादेहादिवत्0स्वप्नमायादेहादि+वति (taddhita)[स्वप्नमाययोः देहाः, ते आदयः येषाम्] BVcomo los cuerpos del sueño, de la magia y demásच0tambiénअन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् mtienen finनित्यस्य6/1नित्य-अरामः m«del que no cambia»शरीरिणः6/1शरीर+इनि (taddhita)शरीरिन्-इन्योगिन् m«del que habita el cuerpo»शरीरवतः6/1शरीर+मतुप् (taddhita)शरीरवत्-त्भगवत् mdel que posee un cuerpo (glosa)अनाशिनः6/1नाश+इनि (taddhita)अनाशिन्-इन्योगिन् m[न नाशी] नञ्-TP«indestructible»अप्रमेयस्य6/1प्र+√मा (2 अदादि P)यत्अप्रमेय-अरामः m[न प्रमेयः] नञ्-TP«que no es objeto de conocimiento»आत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serअन्तवन्तः1/3अन्त+मतुप् (taddhita)अन्तवत्-त्भगवत् mtienen finइति0queउक्ताः1/3√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः m«se dice»विवेकिभिः3/3विवेक+इनि (taddhita)विवेकिन्-इन्योगिन् mpor los que disciernenइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido
Segmento 4 — «nityasya» y «anāśinaḥ» no son repetición: hay dos clases de destrucción
नित्यस्यानाशिन इति न पुनरुक्तं, नित्यत्वस्य द्विविधत्वाल्लोके, नाशस्य च। यथा देहो भस्मीभूतोऽदर्शनं गतो नष्ट उच्यते, विद्यमानोऽप्यन्यथा परिणतो व्याध्यादि-युक्तो जातो नष्टः उच्यते।
«Del que no cambia» e «indestructible» no es repetición, porque en el mundo la eternidad es de dos clases, y también la destrucción. Así, del cuerpo que, reducido a cenizas, ha desaparecido se dice que está destruido; y del que, aun existiendo, se ha transformado de otro modo y ha quedado afectado por la enfermedad y demás, también se dice que está destruido.
Análisis palabra por palabra
नित्यस्य6/1नित्य-अरामः m«del que no cambia»अनाशिनः6/1नाश+इनि (taddhita)अनाशिन्-इन्योगिन् m[न नाशी] नञ्-TP«indestructible»इति0(estas palabras)न0noपुनरुक्तम्1/1√वच् (2 अदादि P)क्तपुनरुक्त-अफलम् n[पुनः उक्तम्] सुप्सुपा[son] repeticiónनित्यत्वस्य6/1नित्य+त्व (taddhita)नित्यत्व-अफलम् nde la eternidadद्विविधत्वात्5/1द्विविध+त्व (taddhita)द्विविधत्व-अफलम् n[द्वे विधे यस्य] BV + त्वporque es de dos clasesलोके7/1लोक-अरामः men el mundoनाशस्य6/1√नश् (4 दिवादि P)घञ्नाश-अरामः mde la destrucciónच0yयथा0asíदेहः1/1देह-अरामः mel cuerpoभस्मीभूतः1/1भस्मन्+च्वि+√भू (1 भ्वादि P)क्तभस्मीभूत-अरामः mreducido a cenizasअदर्शनम्2/1√दृश् (1 भ्वादि P)ल्युट्अदर्शन-अफलम् n[न दर्शनम्] नञ्-TPa la desapariciónगतः1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्तगत-अरामः midoनष्टः1/1√नश् (4 दिवादि P)क्तनष्ट-अरामः mdestruidoउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse diceविद्यमानः1/1√विद् (4 दिवादि A)शानच्विद्यमान-अरामः mexistiendoअपि0aunअन्यथा0अन्य+थाल् (taddhita)de otro modoपरिणतः1/1परि+√नम् (1 भ्वादि P)क्तपरिणत-अरामः mtransformadoव्याध्यादियुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तव्याध्यादियुक्त-अरामः m[व्याधिः आदिः येषाम्, तैः युक्तः] BV-गर्भ तृतीया-TPafectado por la enfermedad y demásजातः1/1√जन् (4 दिवादि A)क्तजात-अरामः mque ha quedadoनष्टः1/1√नश् (4 दिवादि P)क्तनष्ट-अरामः mdestruidoउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse dice
Segmento 5 — con ambas palabras se niega toda relación con las dos destrucciones
Ahí, con «indestructible» y «del que no cambia», el sentido es que este [Ser] no tiene relación con la destrucción de ninguna de las dos clases. De otro modo, la eternidad del Ser sería como la de la tierra y demás; para que eso no ocurra, dice «del que no cambia, indestructible».
Análisis palabra por palabra
तत्र0तद्+त्रल् (taddhita)ahíअनाशिनः6/1नाश+इनि (taddhita)अनाशिन्-इन्योगिन् m[न नाशी] नञ्-TP«indestructible»नित्यस्य6/1नित्य-अरामः m«del que no cambia»इति0(con estas palabras)द्विविधेन3/1द्विविध-अरामः m[द्वे विधे यस्य] BVde las dos clasesअपि0(de ninguna de)नाशेन3/1√नश् (4 दिवादि P)घञ्नाश-अरामः mcon la destrucciónअसम्बन्धः1/1सम्+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्असम्बन्ध-अरामः m[न सम्बन्धः] नञ्-TPfalta de relaciónअस्य6/1इदम् mde esteइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentidoअन्यथा0अन्य+थाल् (taddhita)de otro modoपृथिव्यादिवत्0पृथिव्यादि+वति (taddhita)[पृथिवी आदिः येषाम्] BVcomo la de la tierra y demásअपि0tambiénनित्यत्वम्1/1नित्य+त्व (taddhita)नित्यत्व-अफलम् nla eternidadस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिseríaआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serतत्1/1तद् nesoमा0noभूत्III/1√भू (1 भ्वादि P)लुङ्कर्तरिocurraइति0para queनित्यस्य6/1नित्य-अरामः m«del que no cambia»अनाशिनः6/1नाश+इनि (taddhita)अनाशिन्-इन्योगिन् m[न नाशी] नञ्-TP«indestructible»इति0asíआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdice
Segmento 6 — «aprameyasya»: lo que no puede delimitarse con la percepción y los demás medios
अप्रमेयस्य न प्रमेयस्य प्रत्यक्षादिप्रमाणैरपरिच्छेद्यस्येत्यर्थः।
«Que no es objeto de conocimiento» (aprameya): que no es prameya; el sentido es: que no puede ser delimitado con medios de conocimiento como la percepción.
Análisis palabra por palabra
अप्रमेयस्य6/1प्र+√मा (2 अदादि P)यत्अप्रमेय-अरामः m[न प्रमेयः] नञ्-TP«aprameyasya»न0noप्रमेयस्य6/1प्र+√मा (2 अदादि P)यत्प्रमेय-अरामः mobjeto de conocimientoप्रत्यक्षादिप्रमाणैः3/3प्रत्यक्षादिप्रमाण-अफलम् n[प्रत्यक्षम् आदिः येषां तानि प्रमाणानि] BV-गर्भ KDcon medios de conocimiento como la percepciónअपरिच्छेद्यस्य6/1परि+√छिद् (7 रुधादि U)ण्यत्अपरिच्छेद्य-अरामः m[न परिच्छेद्यः] नञ्-TPque no puede ser delimitadoइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido
Segmento 7 — objeción: la escritura y la percepción lo delimitan; respuesta: el Ser es autoevidente
Objeción: «Pero el Ser es delimitado por la escritura (āgama), y antes por la percepción y demás». Respuesta: No, porque el Ser es autoevidente. Pues solo cuando el Ser ya está establecido como conocedor (pramātṛ) surge, en quien desea conocer, la búsqueda de un medio de conocimiento.
Análisis palabra por palabra
ननु0peroआगमेन3/1आ+√गम् (1 भ्वादि P)अप्आगम-अरामः mpor la escrituraआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serपरिच्छिद्यतेIII/1परि+√छिद् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिes delimitadoप्रत्यक्षादिना3/1प्रत्यक्षादि-इवारि n[प्रत्यक्षम् आदिः यस्य] BVpor la percepción y demásच0yपूर्वम्0antesन0noआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serस्वतःसिद्धत्वात्5/1स्वतःसिद्ध+त्व (taddhita)स्वतःसिद्धत्व-अफलम् n[स्वतः सिद्धः] सुप्सुपा + त्वporque es autoevidenteसिद्धे7/1√सिध् (4 दिवादि P)क्तसिद्ध-अरामः mya establecidoहि0puesआत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serप्रमातरि7/1प्र+√मा (2 अदादि P)तृच्प्रमातृ-ऋदातृ mcomo conocedorप्रमित्सोः6/1प्र+√मा (2 अदादि P)सन् + उप्रमित्सु-उगुरुः men quien desea conocerप्रमाणान्वेषणा1/1अनु+√इष् (4 दिवादि P)युच्प्रमाणान्वेषणा-आसीता f[प्रमाणस्य अन्वेषणा] षष्ठी-TPla búsqueda de un medio de conocimientoभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिsurge
Segmento 8 — nadie busca conocer sin conocerse antes; el Ser no es desconocido para nadie
न हि पूर्वम् इत्थम् अहम् इत्यात्मानमप्रमाय पश्चात् प्रमेयपरिच्छेदाय प्रवर्त्तते। न ह्यात्मा नाम कस्यचिदप्रसिद्धो भवति।
Pues nadie se pone a delimitar un objeto de conocimiento sin haberse conocido antes a sí mismo como «yo soy así». Y el Ser no es desconocido para nadie.
Análisis palabra por palabra
न0noहि0puesपूर्वम्0antesइत्थम्0इदम्+थमु (taddhita)asíअहम्1/1अस्मद्yo [soy]इति0(como)आत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् ma sí mismoअप्रमाय0प्र+√मा (2 अदादि P)ल्यप्[न प्रमाय] नञ्-TPsin haber conocidoपश्चात्0despuésप्रमेयपरिच्छेदाय4/1परि+√छिद् (7 रुधादि U)घञ्प्रमेयपरिच्छेद-अरामः m[प्रमेयस्य परिच्छेदः] षष्ठी-TPa delimitar un objeto de conocimientoप्रवर्त्ततेIII/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिse pone [nadie]न0noहि0puesआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serनाम0precisamenteकस्यचित्6/1किम् m + चित्para nadieअप्रसिद्धः1/1प्र+√सिध् (4 दिवादि P)क्तअप्रसिद्ध-अरामः m[न प्रसिद्धः] नञ्-TPdesconocidoभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिes
Segmento 9 — la escritura, medio último, lo es solo porque elimina lo superpuesto
शास्त्रं त्वन्त्यं प्रमाणम् अतद्धर्माध्यारोपण-मात्र-निवर्त्तकत्वेन प्रमाणत्वम् आत्मनि प्रतिपद्यते न त्वज्ञातार्थज्ञापकत्वेन। तथा च श्रुतिः “यत्साक्षाद् अपरोक्षाद् ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरः” (बृ. ३.४.१) इति।
La escritura, en cambio, que es el medio de conocimiento último, adquiere su condición de medio de conocimiento respecto del Ser solo porque elimina la superposición de atributos que no le pertenecen, no porque dé a conocer algo desconocido. Así lo dice la śruti: «Brahman, que es inmediato y directo, el Ser que está en el interior de todo» (Bṛ. 3.4.1).
Análisis palabra por palabra
शास्त्रम्1/1शास्त्र-अफलम् nla escrituraतु0en cambioअन्त्यम्1/1अन्त+यत् (taddhita)अन्त्य-अफलम् núltimoप्रमाणम्1/1प्र+√मा (2 अदादि P)ल्युट्प्रमाण-अफलम् nmedio de conocimientoअतद्धर्माध्यारोपणमात्रनिवर्त्तकत्वेन3/1अतद्धर्माध्यारोपणमात्रनिवर्त्तक+त्व (taddhita)…त्व-अफलम् n[अतद्धर्माणाम् अध्यारोपणम्, तन्मात्रस्य निवर्त्तकः, तस्य भावः] षष्ठी-TP + त्वporque solo elimina la superposición de atributos ajenosप्रमाणत्वम्2/1प्रमाण+त्व (taddhita)प्रमाणत्व-अफलम् nla condición de medio de conocimientoआत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मन् mrespecto del Serप्रतिपद्यतेIII/1प्रति+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिadquiereन0noतु0en cambioअज्ञातार्थज्ञापकत्वेन3/1अज्ञातार्थज्ञापक+त्व (taddhita)अज्ञातार्थज्ञापकत्व-अफलम् n[अज्ञातस्य अर्थस्य ज्ञापकः, तस्य भावः] षष्ठी-TP + त्वporque dé a conocer algo desconocidoतथा0asíच0yश्रुतिः1/1√श्रु (1 भ्वादि P)क्तिन्श्रुति-इमति fla śruti [dice]यत्1/1यद् nlo que [es]साक्षात्0inmediatoअपरोक्षात्0directoब्रह्म1/1ब्रह्मन्-न्नाम nBrahmanयः1/1यद् mel que [es]आत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serसर्वान्तरः1/1सर्वान्तर-अरामः m[सर्वेषाम् अन्तरः] षष्ठी-TPinterior a todoइति0«…»
Segmento 10 — «tasmād yudhyasva»: no desistas de la lucha
यस्मादेवं नित्योऽविक्रियश्चात्मा तस्माद्युध्यस्व युद्धादुपरमं मा कार्षीरित्यर्थः।
Puesto que el Ser es así, eterno e inmutable, «por tanto, lucha»; el sentido es: no desistas de la lucha.
Análisis palabra por palabra
यस्मात्5/1यद् npuesto queएवम्0asíनित्यः1/1नित्य-अरामः meternoअविक्रियः1/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य] नञ्-BVinmutableच0yआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serतस्मात्5/1तद् n«por tanto»युध्यस्वII/1√युध् (4 दिवादि A)लोट्कर्तरि«lucha»युद्धात्5/1√युध् (4 दिवादि A)क्तयुद्ध-अफलम् nde la luchaउपरमम्2/1उप+√रम् (1 भ्वादि A)घञ्उपरम-अरामः mel desistirमा0noकार्षीःII/1√कृ (8 तनादि U)लुङ्कर्तरिhagasइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido
Segmento 11 — aquí no se ordena luchar: «yudhyasva» es mera reiteración, no un mandato
न ह्यत्र युद्ध-कर्त्तव्यता विधीयते। युद्धे प्रवृत्त एव ह्यसौ शोक-मोह-प्रतिबद्धः तूष्णीम् आस्ते। तस्य कर्त्तव्य-प्रतिबन्धापनयन-मात्रं भगवता क्रियते। तस्माद् युध्यस्व इत्यनुवाद-मात्रं न विधिः।। १८ ।।
Aquí no se ordena el deber de luchar, porque él ya estaba comprometido en la lucha y, bloqueado por el dolor y el engaño, permanece en silencio. Lo único que hace el Señor es eliminar el obstáculo a su deber. Por tanto, «lucha» es mera reiteración (anuvāda), no un mandato (vidhi). ॥18॥
Análisis palabra por palabra
न0noहि0puesअत्र0इदम्+त्रल् (taddhita)aquíयुद्धकर्त्तव्यता1/1युद्धकर्त्तव्य+तल् (taddhita)युद्धकर्त्तव्यता-आसीता f[युद्धस्य कर्त्तव्यता] षष्ठी-TPel deber de lucharविधीयतेIII/1वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्मणिse ordenaयुद्धे7/1√युध् (4 दिवादि A)क्तयुद्ध-अफलम् nen la luchaप्रवृत्तः1/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तप्रवृत्त-अरामः mcomprometidoएव0yaहि0puesअसौ1/1अदस् mélशोकमोहप्रतिबद्धः1/1प्रति+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)क्तशोकमोहप्रतिबद्ध-अरामः m[शोकः च मोहः च, ताभ्यां प्रतिबद्धः] DV-गर्भ तृतीया-TPbloqueado por el dolor y el engañoतूष्णीम्0en silencioआस्तेIII/1√आस् (2 अदादि A)लट्कर्तरिpermaneceतस्य6/1तद् mde élकर्त्तव्यप्रतिबन्धापनयनमात्रम्1/1कर्त्तव्यप्रतिबन्धापनयनमात्र-अफलम् n[कर्त्तव्यस्य प्रतिबन्धः, तस्य अपनयनम्, तत् एव मात्रम्] षष्ठी-TPsolo la eliminación del obstáculo a su deberभगवता3/1भग+मतुप् (taddhita)भगवत्-त्भगवत् mpor el Señorक्रियतेIII/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्मणिse haceतस्मात्5/1तद् npor tantoयुध्यस्वII/1√युध् (4 दिवादि A)लोट्कर्तरि«lucha»इति0(la palabra)अनुवादमात्रम्1/1अनुवादमात्र-अफलम् n[अनुवादः एव मात्रम्] KD[es] mera reiteraciónन0noविधिः1/1वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)किविधि-इहरिः mmandato
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información
