Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.19

Sánscrito en

य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।

उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ २.१९ ॥

ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |

ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate || 2.19 ||

Ni el que piensa que este [Ser] es el que mata ni el que piensa que es el matado lo conocen. Este [Ser] no mata, ni es matado.

«Both, the one who thinks this (self) to be the killer and the one who thinks of it as the killed, do not know. This (self) does not kill; nor is it killed.» — Swami Dayānanda (amarillo, p. 39)

Palabra por palabra

यःyaḥ1/1यद्yad mel queएनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)a esteवेत्तिvettiIII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconoceहन्तारम्hantāram2/1√हन्han (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcहन्तृhantṛ-ऋṛदातृdātṛ mcomo el que mataयःyaḥ1/1यद्yad mel queचca0yएनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)a esteमन्यतेmanyateIII/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaripiensaहतम्hatam2/1√हन्han (2 अदादिadādi P)क्तktaहतhata-अaरामःrāmaḥ mcomo el matadoउभौubhau1/2उभubha mambosतौtau1/2तद्tad mellosनna0noविजानीतःvijānītaḥIII/2विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconocenनna0noअयम्ayam1/1इदम्idam mesteहन्तिhantiIII/1√हन्han (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarimataनna0niहन्यतेhanyateIII/1√हन्han (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇies matado

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यः एनम् हन्तारम्yaḥ enam hantāram (इतिiti) वेत्तिvetti, यः च एनम् हतम् मन्यतेyaḥ ca enam hatam manyate, तौ उभौ न विजानीतः ।tau ubhau na vijānītaḥ | (यस्मात्yasmāt) अयम् न हन्तिayam na hanti, (अयम्ayam) न हन्यते ॥na hanyate ||

El que conoce a este (como) el que mata y el que piensa que es el matado, ambos no conocen; (porque) este no mata, (y este) no es matado.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): el Señor trae dos versos védicos como testigos

शोकमोहादिसंसारकारणनिवृत्त्यर्थं गीताशास्त्रं न प्रवर्त्तकम् इत्येतस्य अर्थस्य साक्षिभूते ऋचौ आनिनाय भगवान्।śokamohādisaṃsārakāraṇanivṛttyarthaṃ gītāśāstraṃ na pravarttakam ityetasya arthasya sākṣibhūte ṛcau ānināya bhagavān |

La enseñanza de la Gītā tiene por fin eliminar las causas del saṃsāra, como el dolor y el engaño; no impulsa a la acción. Como testigos de este sentido, el Señor trajo dos versos védicos (ṛc).

Análisis palabra por palabra
शोकमोहादिसंसारकारणनिवृत्त्यर्थम्śokamohādisaṃsārakāraṇanivṛttyartham1/1शोकमोहादिसंसारकारणनिवृत्त्यर्थśokamohādisaṃsārakāraṇanivṛttyartha-अaफलम्phalam n[शोकमोहादीनां संसारकारणानां निवृत्तिः अर्थः यस्य तत्śokamohādīnāṃ saṃsārakāraṇānāṃ nivṛttiḥ arthaḥ yasya tat] BVtiene por fin eliminar las causas del saṃsāra, como el dolor y el engañoगीताशास्त्रम्gītāśāstram1/1गीताशास्त्रgītāśāstra-अaफलम्phalam n[गीता एव शास्त्रम्gītā eva śāstram] KDla enseñanza de la Gītāनna0noप्रवर्त्तकम्pravarttakam1/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic + ण्वुल्ṇvulप्रवर्त्तकpravarttaka-अaफलम्phalam n[es] lo que impulsa [a la acción]इतिiti0(que)एतस्यetasya6/1एतद्etad mde esteअर्थस्यarthasya6/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ msentidoसाक्षिभूतेsākṣibhūte2/2√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसाक्षिभूताsākṣibhūtā-आāसीताsītā f[साक्षिणी भूतेsākṣiṇī bhūte] सुप्सुपाsupsupāque son testigosऋचौṛcau2/2ऋच्ṛc-च्cवाच्vāc fdos versos védicosआनिनायānināyaIII/1आā+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लिट्liṭकर्तरिkartaritrajoभगवान्bhagavān1/1भगbhaga+मतुप्matup (taddhita)भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mel Señor

Segmento 2 — avataraṇikā (2): tu idea de que eres tú quien mata es falsa

यत्तु मन्यसे युद्धे भीष्मादयः मया हन्यन्ते अहमेव तेषां हन्ता इत्येषा बुद्धिः मृषा एव ते। कथम्yattu manyase yuddhe bhīṣmādayaḥ mayā hanyante ahameva teṣāṃ hantā ityeṣā buddhiḥ mṛṣā eva te | katham -

En cuanto a lo que piensas, «en la batalla Bhīṣma y los demás son matados por mí; yo soy quien los mata», esa idea tuya es completamente falsa. ¿Cómo?

Análisis palabra por palabra
यत्yat2/1यद्yad nlo queतुtu0en cuanto aमन्यसेmanyaseII/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaripiensasयुद्धेyuddhe7/1√युध्yudh (4 दिवादिdivādi A)क्तktaयुद्धyuddha-अaफलम्phalam nen la batallaभीष्मादयःbhīṣmādayaḥ1/3भीष्मादिbhīṣmādi-इiहरिःhariḥ m[भीष्मः आदिः येषां तेbhīṣmaḥ ādiḥ yeṣāṃ te] BVBhīṣma y los demásमयाmayā3/1अस्मद्asmadpor míहन्यन्तेhanyanteIII/3√हन्han (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇison matadosअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoएवeva0precisamenteतेषाम्teṣām6/3तद्tad mde ellosहन्ताhantā1/1√हन्han (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcहन्तृhantṛ-ऋṛदातृdātṛ m[soy] el que mataइतिiti0(así)एषाeṣā1/1एतद्etad festaबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fideaमृषाmṛṣā0falsaएवeva0completamenteतेte6/1युष्मद्yuṣmadtuyaकथम्katham0¿cómo?

Segmento 3 — «ya enam»: el que lo tiene por agente y el que lo tiene por objeto de la acción de matar

य एनमिति।ya enamiti | यya एनंenaṃ प्रकृतं देहिनंprakṛtaṃ dehinaṃ वेत्तिvetti जानातिjānāti हन्तारंhantāraṃ हननhanana-क्रियायाः कर्त्तारंkriyāyāḥ karttāraṃ यश्चैनंyaścainaṃ अन्यःanyaḥ मन्यतेmanyate हतंhataṃ देहdeha-हननेन हतोऽहम् इति हननhananena hato'ham iti hanana-क्रियायाः कर्मभूतंkriyāyāḥ karmabhūtaṃ

[Comentando] «ya enam»: «el que conoce» (jānāti) a «este», al que habita el cuerpo, de quien se viene hablando, «como el que mata», es decir, como agente de la acción de matar, «y» el otro, «el que piensa» que «este» es «el matado», objeto de la acción de matar, [pensando] «estoy muerto» por la muerte del cuerpo…

Análisis palabra por palabra
यःyaḥ1/1यद्yad m«ya»एनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)«enam»इतिiti0(se comenta)यःyaḥ1/1यद्yad m«el que»एनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)«a este»प्रकृतम्prakṛtam2/1प्रpra+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaप्रकृतprakṛta-अaरामःrāmaḥ mde quien se viene hablandoदेहिनम्dehinam2/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin mal que habita el cuerpoवेत्तिvettiIII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartari«conoce»जानातिjānātiIII/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisabe (glosa)हन्तारम्hantāram2/1√हन्han (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcहन्तृhantṛ-ऋṛदातृdātṛ m«como el que mata»हननक्रियायाःhananakriyāyāḥ6/1हननक्रियाhananakriyā-आāसीताsītā f[हननम् एव क्रियाhananam eva kriyā] KDde la acción de matarकर्त्तारम्karttāram2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तृच्tṛcकर्तृkartṛ-ऋṛदातृdātṛ magente (glosa)यःyaḥ1/1यद्yad m«el que»चca0«y»एनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)«a este»अन्यःanyaḥ1/1अन्यanya motroमन्यतेmanyateIII/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartari«piensa»हतम्hatam2/1√हन्han (2 अदादिadādi P)क्तktaहतhata-अaरामःrāmaḥ m«el matado»देहहननेनdehahananena3/1√हन्han (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭदेहहननdehahanana-अaफलम्phalam n[देहस्य हननम्dehasya hananam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la muerte del cuerpoहतःhataḥ1/1√हन्han (2 अदादिadādi P)क्तktaहतhata-अaरामःrāmaḥ mmuertoअहम्aham1/1अस्मद्asmad[estoy] yoइतिiti0(pensando así)हननक्रियायाःhananakriyāyāḥ6/1हननक्रियाhananakriyā-आāसीताsītā f[हननम् एव क्रियाhananam eva kriyā] KDde la acción de matarकर्मभूतम्karmabhūtam2/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaकर्मभूतkarmabhūta-अaरामःrāmaḥ m[कर्म भूतःkarma bhūtaḥ] सुप्सुपाsupsupāque es objeto (glosa)

Segmento 4 — «ubhau tau na vijānītaḥ»: ambos desconocen la naturaleza del Ser

तावुभौtāvubhau नna विजानीतःvijānītaḥ न ज्ञातवन्तौ अविवेकेनाऽऽत्मानमहंna jñātavantau avivekenā''tmānamahaṃ-प्रत्ययpratyaya-विषयम्। हन्ताहम्viṣayam | hantāham, हतोऽस्मि अहम् इति देहhato'smi aham iti deha-हननेन आत्मानं यौ विजानीतः तावात्मhananena ātmānaṃ yau vijānītaḥ tāvātma-स्वरूपानभिज्ञौ इत्यर्थः।svarūpānabhijñau ityarthaḥ |

…«ambos no lo conocen»: por falta de discernimiento, no han conocido al Ser, que es el objeto de la noción «yo». El sentido es: los que, por la muerte del cuerpo, conocen al Ser como «yo soy el que mata» o «yo estoy muerto» desconocen ambos la naturaleza del Ser.

Análisis palabra por palabra
तौtau1/2तद्tad m«ellos»उभौubhau1/2उभubha m«ambos»नna0«no»विजानीतःvijānītaḥIII/2विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartari«conocen»नna0noज्ञातवन्तौjñātavantau1/2√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)क्तवतुktavatuज्ञातवत्jñātavat-त्tभगवत्bhagavat mhan conocido (glosa)अविवेकेनavivekena3/1विvi+√विच्vic (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañअविवेकaviveka-अaरामःrāmaḥ m[न विवेकःna vivekaḥ] नञ्nañ-TPpor falta de discernimientoआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mal Serअहंप्रत्ययविषयम्ahaṃpratyayaviṣayam2/1अहंप्रत्ययविषयahaṃpratyayaviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[अहम् इति प्रत्ययःaham iti pratyayaḥ, तस्य विषयःtasya viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPobjeto de la noción «yo»हन्ताhantā1/1√हन्han (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcहन्तृhantṛ-ऋṛदातृdātṛ mel que mataअहम्aham1/1अस्मद्asmad[soy] yoहतःhataḥ1/1√हन्han (2 अदादिadādi P)क्तktaहतhata-अaरामःrāmaḥ mmuertoअस्मिasmiI/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartariestoyअहम्aham1/1अस्मद्asmadyoइतिiti0asíदेहहननेनdehahananena3/1√हन्han (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭदेहहननdehahanana-अaफलम्phalam n[देहस्य हननम्dehasya hananam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la muerte del cuerpoआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mal Serयौyau1/2यद्yad mlos queविजानीतःvijānītaḥIII/2विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconocenतौtau1/2तद्tad mellosआत्मस्वरूपानभिज्ञौātmasvarūpānabhijñau1/2अभिabhi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaआत्मस्वरूपानभिज्ञātmasvarūpānabhijña-अaरामःrāmaḥ m[आत्मनः स्वरूपम्ātmanaḥ svarūpam, तस्य अनभिज्ञःtasya anabhijñaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdesconocen la naturaleza del Serइत्यर्थःityarthaḥ1/1इत्यर्थityartha-अaरामःrāmaḥ m[इति अर्थःiti arthaḥ] KDtal es el sentido

Segmento 5 — «nāyaṃ hanti na hanyate»: el Ser no es agente ni objeto, porque es inmutable

यस्माद्yasmād नायम्nāyam आत्माātmā हन्तिhanti न हननna hanana-क्रियायाः कर्त्ता भवतिkriyāyāḥ karttā bhavati नna हन्यतेhanyate न च कर्म भवतीत्यर्थः अविक्रियत्वात्।। १९ ।।na ca karma bhavatītyarthaḥ avikriyatvāt | | 19 | |

Porque «este» Ser «no mata», es decir, no es el agente de la acción de matar, «ni es matado», es decir, tampoco es su objeto; tal es el sentido, porque es inmutable. ॥||19॥ ||

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmāt5/1यद्yad nporqueनna0«no»अयम्ayam1/1इदम्idam m«este»आत्माātmā1/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mSerहन्तिhantiIII/1√हन्han (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartari«mata»नna0noहननक्रियायाःhananakriyāyāḥ6/1हननक्रियाhananakriyā-आāसीताsītā f[हननम् एव क्रियाhananam eva kriyā] KDde la acción de matarकर्त्ताkarttā1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तृच्tṛcकर्तृkartṛ-ऋṛदातृdātṛ magenteभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariesनna0«ni»हन्यतेhanyateIII/1√हन्han (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇi«es matado»नna0noचca0yकर्मkarma1/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nobjetoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariesइत्यर्थःityarthaḥ1/1इत्यर्थityartha-अaरामःrāmaḥ m[इति अर्थःiti arthaḥ] KDtal es el sentidoअविक्रियत्वात्avikriyatvāt5/1अविक्रियavikriya+त्वtva (taddhita)अविक्रियत्वavikriyatva-अaफलम्phalam n[न विद्यते विक्रिया यस्यna vidyate vikriyā yasya] नञ्nañ-BV + त्वtvaporque es inmutable
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.