यः एनम् अविनाशिनं नित्यं अजम् अव्ययम् वेद, पार्थ सः पुरुषः कं कथं घातयति कम् (कथम्) हन्ति ॥
Oh hijo de Pṛthā, el que conoce a este [Ser] como indestructible, eterno, no nacido y no sujeto a merma, ¿cómo hace matar esa persona a alguien? ¿A quién mata, y cómo?
Segmento 1 — avataraṇikā (1): tras la tesis de 2.19 y la razón de 2.20, el Señor concluye
“य एनं वेत्ति हन्तारम्” (गी २.१९) इत्यनेन मन्त्रेण हनन-क्रियायाः कर्त्ता कर्म च न भवतीति प्रतिज्ञाय, “न जायते” (गी २.२०) इत्यनेनाविक्रियत्वे हेतुमुक्त्वा, प्रतिज्ञातार्थम् उपसंहरति -
Con el verso «el que considera a este como matador» (Gī. 2.19) [el Señor] afirmó que [el Ser] no es ni el agente ni el objeto de la acción de matar; con «no nace» (Gī. 2.20) dio la razón de su inmutabilidad. Ahora concluye el sentido de lo que había afirmado:
Análisis palabra por palabra
यः1/1यद् mel queएनम्2/1इदम् m (अन्वादेश)a esteवेत्तिIII/1√विद् (2 अदादि P)लट्कर्तरिconsideraहन्तारम्2/1√हन् (2 अदादि P)तृच्हन्तृ-ऋदातृ mmatadorइति0«…»अनेन3/1इदम् mcon esteमन्त्रेण3/1मन्त्र-अरामः mversoहननक्रियायाः6/1√कृ (8 तनादि U)शहननक्रिया-आसीता f[हननम् एव क्रिया] KDde la acción de matarकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mel agenteकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nel objetoच0yन0noभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिesइति0queप्रतिज्ञाय0प्रति+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्यप्habiendo afirmadoन0noजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceइति0«…»अनेन3/1इदम् mcon este [verso]अविक्रियत्वे7/1अविक्रिय+त्व (taddhita)अविक्रियत्व-अफलम् nrespecto de la inmutabilidadहेतुम्2/1हेतु-उगुरुः mla razónउक्त्वा0√वच् (2 अदादि P)क्त्वाhabiendo dichoप्रतिज्ञातार्थम्2/1प्रति+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)क्तप्रतिज्ञातार्थ-अरामः m[प्रतिज्ञातः अर्थः] KDel sentido afirmadoउपसंहरतिIII/1उप+सम्+√हृ (1 भ्वादि U)लट्कर्तरिconcluye
Segmento 2 — «veda avināśinam nityam»: quien lo conoce libre de destrucción y de transformación
वेदाविनाशिनमिति। वेद विजानाति अविनाशिनम् अन्त्य-भाव-विकार-रहितं नित्यं विपरिणाम-रहितं यः वेदेति सम्बन्धः।
[Comentando] «veda avināśinam»: «conoce», es decir, sabe (vijānāti); «indestructible», libre de la última de las modificaciones del ser; «eterno», libre de transformación. La construcción es: «el que» [así lo] conoce.
Análisis palabra por palabra
वेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (णल्)कर्तरि«veda»अविनाशिनम्2/1विनाश+इनि (taddhita)अविनाशिन्-इन्योगिन् m[न विनाशी] नञ्-TP«avināśinam»इति0(se comenta)वेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (णल्)कर्तरि«conoce»विजानातिIII/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लट्कर्तरिsabe (glosa)अविनाशिनम्2/1विनाश+इनि (taddhita)अविनाशिन्-इन्योगिन् m[न विनाशी] नञ्-TP«indestructible»अन्त्यभावविकाररहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तअन्त्यभावविकाररहित-अरामः m[अन्त्येन भावविकारेण रहितः] तृतीया-TPlibre de la última modificación del ser (glosa)नित्यम्2/1नित्य-अरामः m«eterno»विपरिणामरहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तविपरिणामरहित-अरामः m[विपरिणामेन रहितः] तृतीया-TPlibre de transformación (glosa)यः1/1यद् m«el que»वेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (णल्)कर्तरिconoceइति0asíसम्बन्धः1/1सम्+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्सम्बन्ध-अरामः m[es] la construcción
Segmento 3 — «enam ajam avyayam»: ¿cómo mata o hace matar el sabio?
एनं पूर्वेण मन्त्रेणोक्त-लक्षणम् अजं जन्म-रहितम् अव्ययम् अपक्षय-रहितं कथं केन प्रकारेण स विद्वान् पुरुषः अधिकृतो हन्ति हनन-क्रियां करोति कथं वा घातयति हन्तारं प्रयोजयति
«A este», cuyas características dio el verso anterior; «no nacido», libre de nacimiento; «no sujeto a merma», libre de decrecimiento: [quien así lo conoce,] «¿cómo», de qué modo, «esa persona», el sabio cualificado, «mata», es decir, realiza la acción de matar? ¿O cómo «hace matar», es decir, impulsa a otro a matar?
Análisis palabra por palabra
एनम्2/1इदम् m (अन्वादेश)«a este»पूर्वेण3/1पूर्व mpor el anteriorमन्त्रेण3/1मन्त्र-अरामः mversoउक्तलक्षणम्2/1उक्तलक्षण-अरामः m[उक्तं लक्षणं यस्य सः] BVcuyas características se han dichoअजम्2/1√जन् (4 दिवादि A)डअज-अरामः m[न जायते] नञ्-TP«no nacido»जन्मरहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तजन्मरहित-अरामः m[जन्मना रहितः] तृतीया-TPlibre de nacimiento (glosa)अव्ययम्2/1अव्यय-अरामः m[न विद्यते व्ययः यस्य सः] नञ्-BV«no sujeto a merma»अपक्षयरहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तअपक्षयरहित-अरामः m[अपक्षयेण रहितः] तृतीया-TPlibre de decrecimiento (glosa)कथम्0किम्+थमु (taddhita)«¿cómo?»केन3/1किम् m¿de qué?प्रकारेण3/1प्र+√कृ (8 तनादि U)घञ्प्रकार-अरामः mmodo (glosa)सः1/1तद् m«esa»विद्वान्1/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mel sabioपुरुषः1/1पुरुष-अरामः m«persona»अधिकृतः1/1अधि+√कृ (8 तनादि U)क्तअधिकृत-अरामः mcualificadoहन्तिIII/1√हन् (2 अदादि P)लट्कर्तरि«mata»हननक्रियाम्2/1√कृ (8 तनादि U)शहननक्रिया-आसीता f[हननम् एव क्रिया] KDla acción de matarकरोतिIII/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिrealiza (glosa)कथम्0किम्+थमु (taddhita)cómoवा0oघातयतिIII/1√हन् (2 अदादि P)णिच्लट्कर्तरि«hace matar»हन्तारम्2/1√हन् (2 अदादि P)तृच्हन्तृ-ऋदातृ ma un matadorप्रयोजयतिIII/1प्र+√युज् (7 रुधादि U)णिच्लट्कर्तरिimpulsa (glosa)
Segmento 4 — no es una pregunta: de ningún modo mata ni hace matar a nadie
न कथञ्चित् कञ्चिद् हन्ति, न कथञ्चित्कञ्चिद् घातयति, इत्युभयत्राक्षेप एवार्थः, प्रश्नार्थासम्भवात्।
De ningún modo mata a nadie, de ningún modo hace matar a nadie: en ambos casos el sentido es solo de negación (ākṣepa), porque el sentido de pregunta no es posible.
Análisis palabra por palabra
न0noकथञ्चित्0किम्+थमु (taddhita) + चित्de ningún modoकञ्चित्2/1किम् m (+ चित्)a nadieहन्तिIII/1√हन् (2 अदादि P)लट्कर्तरिmataन0noकथञ्चित्0किम्+थमु (taddhita) + चित्de ningún modoकञ्चित्2/1किम् m (+ चित्)a nadieघातयतिIII/1√हन् (2 अदादि P)णिच्लट्कर्तरिhace matarइति0asíउभयत्र0उभय+त्रल् (taddhita)en ambos casosआक्षेपः1/1आ+√क्षिप् (6 तुदादि U)घञ्आक्षेप-अरामः mla negaciónएव0soloअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoप्रश्नार्थासम्भवात्5/1प्रश्नार्थासम्भव-अरामः m[प्रश्नार्थस्य असम्भवः] षष्ठी-TPporque el sentido de pregunta no es posible
Segmento 5 — la razón vale para toda acción; «matar» es solo un ejemplo
हेत्वर्थस्य अविक्रियत्वस्य तुल्यत्वाद् विदुषः सर्व-कर्म-प्रतिषेध एव प्रकरणार्थः अभिप्रेतो भगवतः। हन्तेः त्वाक्षेप उदाहरणार्थत्वेन कथितः।।
Como la inmutabilidad, que es el contenido de la razón, vale por igual [para toda acción], el sentido de este pasaje que el Señor pretende es precisamente la negación de toda acción para el sabio. La negación de «matar» se ha dicho a modo de ejemplo.
Análisis palabra por palabra
हेत्वर्थस्य6/1हेत्वर्थ-अरामः m[हेतोः अर्थः] षष्ठी-TPdel contenido de la razónअविक्रियत्वस्य6/1अविक्रिय+त्व (taddhita)अविक्रियत्व-अफलम् nde la inmutabilidadतुल्यत्वात्5/1तुल्य+त्व (taddhita)तुल्यत्व-अफलम् npor ser igualविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioसर्वकर्मप्रतिषेधः1/1प्रति+√सिध् (1 भ्वादि P)घञ्सर्वकर्मप्रतिषेध-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां प्रतिषेधः] षष्ठी-TPla negación de toda acciónएव0precisamenteप्रकरणार्थः1/1प्रकरणार्थ-अरामः m[प्रकरणस्य अर्थः] षष्ठी-TPel sentido del pasajeअभिप्रेतः1/1अभि+प्र+√इ (2 अदादि P)क्तअभिप्रेत-अरामः mpretendidoभगवतः6/1भगवत्-त्भगवत् mpor el Señorहन्तेः6/1हन्ति-इहरिः mde [la raíz] «han»तु0en cambioआक्षेपः1/1आ+√क्षिप् (6 तुदादि U)घञ्आक्षेप-अरामः mla negaciónउदाहरणार्थत्वेन3/1उदाहरणार्थ+त्व (taddhita)उदाहरणार्थत्व-अफलम् n[उदाहरणम् अर्थः यस्य] BVa modo de ejemploकथितः1/1√कथ (10 चुरादि U)क्तकथित-अरामः mse ha dicho
Segmento 6 — objeción: ¿qué razón particular ve el Señor? Respuesta: la inmutabilidad del Ser
विदुषः कं कर्मासम्भवे हेतु-विशेषं पश्यन् कर्माण्याक्षिपति भगवान् “कथं स पुरुषः” इति
ननु उक्त एवात्मनोऽविक्रियत्वं सर्व-कर्मासम्भव-कारण-विशेषः।
[Objeción:] ¿Qué razón particular ve el Señor para que el sabio no pueda actuar, cuando niega las acciones con «¿cómo esa persona…?»? [Respuesta:] ¿No se ha dicho ya que la razón particular de que no quepa ninguna acción es la inmutabilidad del Ser?
Análisis palabra por palabra
विदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioकम्2/1किम् m¿qué?कर्मासम्भवे7/1कर्मासम्भव-अरामः m[कर्मणः असम्भवः] षष्ठी-TPrespecto de la imposibilidad de la acciónहेतुविशेषम्2/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)घञ्हेतुविशेष-अरामः m[हेतोः विशेषः] षष्ठी-TPrazón particularपश्यन्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)शतृपश्यत्-त्पचत् mviendoकर्माणि2/3कर्मन्-न्नाम nlas accionesआक्षिपतिIII/1आ+√क्षिप् (6 तुदादि U)लट्कर्तरिniegaभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel Señorकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo?सः1/1तद् mesaपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mpersonaइति0«…»ननु0¿acaso no?उक्तः1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः mdichaएव0yaआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serअविक्रियत्वम्1/1अविक्रिय+त्व (taddhita)अविक्रियत्व-अफलम् nla inmutabilidadसर्वकर्मासम्भवकारणविशेषः1/1सर्वकर्मासम्भवकारणविशेष-अरामः m[सर्वकर्मासम्भवस्य कारणविशेषः] षष्ठी-TPla razón particular de que no quepa ninguna acción
Segmento 7 — réplica: el sabio es distinto del Ser inmutable; conocer un poste inmóvil no impide actuar
सत्यमुक्तः। न तु स कारण-विशेषः। अन्यत्वाद् विदुषोऽविक्रियादात्मन इति। न ह्यविक्रियं स्थाणुं विदितवतः कर्म न सम्भवतीति चेत्।
[Objeción:] Es verdad que se ha dicho, pero no es una razón particular, porque el sabio es distinto del Ser inmutable. Pues no es que a quien ha conocido un poste inmóvil le resulte imposible la acción. Si se dice así:
Análisis palabra por palabra
सत्यम्0es verdadउक्तः1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः mdichaन0noतु0peroसः1/1तद् mellaकारणविशेषः1/1कारणविशेष-अरामः m[कारणस्य विशेषः] षष्ठी-TP[es] razón particularअन्यत्वात्5/1अन्य+त्व (taddhita)अन्यत्व-अफलम् npor ser distintoविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mel sabioअविक्रियात्5/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVdel inmutableआत्मनः5/1आत्मन्-न्आत्मन् mSerइति0(así)न0noहि0puesअविक्रियम्2/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVinmóvilस्थाणुम्2/1स्थाणु-उगुरुः mun posteविदितवतः6/1√विद् (2 अदादि P)क्तवतुविदितवत्-त्भगवत् mde quien ha conocidoकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acciónन0noसम्भवतिIII/1सम्+√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिes posibleइति0asíचेत्0si [se dice]
Segmento 8 — respuesta: el sabio es el Ser; por exclusión, el sabio es el Ser no compuesto e inmutable
न। विदुष आत्मत्वात्। न देहादि-सङ्घातस्य विद्वत्ता। अतः पारिशेष्याद् असंहत आत्मा विद्वानविक्रिय इति तस्य विदुषः कर्मासम्भवादाक्षेपो युक्तः “कथं स पुरुषः” इति।
No, porque el sabio es el Ser. La condición de sabio no pertenece al conjunto del cuerpo y demás. Por tanto, por exclusión, el sabio es el Ser no compuesto, inmutable; y como para ese sabio la acción es imposible, es correcta la negación «¿cómo esa persona…?».
Análisis palabra por palabra
न0noविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioआत्मत्वात्5/1आत्मन्+त्व (taddhita)आत्मत्व-अफलम् npor ser el Serन0noदेहादिसङ्घातस्य6/1देहादिसङ्घात-अरामः m[देहः आदिः येषां तेषां सङ्घातः] BV-गर्भ षष्ठी-TPdel conjunto del cuerpo y demásविद्वत्ता1/1विद्वस्+तल् (taddhita)विद्वत्ता-आसीता fla condición de sabioअतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por tantoपारिशेष्यात्5/1परिशेष+ष्यञ् (taddhita)पारिशेष्य-अफलम् npor exclusiónअसंहतः1/1सम्+√हन् (2 अदादि P)क्तअसंहत-अरामः m[न संहतः] नञ्-TPno compuestoआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serविद्वान्1/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् m[es] el sabioअविक्रियः1/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVinmutableइति0asíतस्य6/1तद् mpara eseविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् msabioकर्मासम्भवात्5/1कर्मासम्भव-अरामः m[कर्मणः असम्भवः] षष्ठी-TPpor la imposibilidad de la acciónआक्षेपः1/1आ+√क्षिप् (6 तुदादि U)घञ्आक्षेप-अरामः mla negaciónयुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तयुक्त-अरामः m[es] correctaकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo?सः1/1तद् mesaपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mpersonaइति0«…»
Segmento 9 — como por la ignorancia se le llama perceptor, por la vidyā, que es irreal, se le llama sabio
यथा बुद्ध्याद्याहृतस्य शब्दाद्यर्थस्याविक्रिय एव सन्बुद्धि-वृत्त्यविवेक-विज्ञानेनाविद्ययोपलब्धा आत्मा कल्प्यते, एवमेवाऽऽत्मानात्म-विवेक-ज्ञानेन बुद्धि-वृत्त्या विद्यया असत्यरूपयैव परमार्थतोऽविक्रिय एवात्मा विद्वान् उच्यते।
El Ser, aun siendo inmutable, es concebido como perceptor del objeto, el sonido y demás, que traen el intelecto y los demás [órganos]; y ello por la ignorancia (avidyā), que es el conocimiento que no discierne [el Ser] de las modificaciones del intelecto. Del mismo modo, el Ser, que en realidad es inmutable, recibe el nombre de sabio solo por el conocimiento (vidyā), que es una modificación del intelecto, consistente en el discernimiento entre el Ser y el no-Ser, y de naturaleza irreal.
Análisis palabra por palabra
यथा0así comoबुद्ध्याद्याहृतस्य6/1आ+√हृ (1 भ्वादि U)क्तबुद्ध्याद्याहृत-अरामः m[बुद्ध्यादिभिः आहृतः] तृतीया-TPtraído por el intelecto y demásशब्दाद्यर्थस्य6/1शब्दाद्यर्थ-अरामः m[शब्दः आदिः यस्य सः अर्थः] BV-गर्भ KDdel objeto, el sonido y demásअविक्रियः1/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVinmutableएव0aunसन्1/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendoबुद्धिवृत्त्यविवेकविज्ञानेन3/1बुद्धिवृत्त्यविवेकविज्ञान-अफलम् n[बुद्धिवृत्तेः अविवेकस्य विज्ञानम्] षष्ठी-TPpor el conocimiento que no discierne las modificaciones del intelectoअविद्यया3/1अविद्या-आसीता f[न विद्या] नञ्-TPpor la ignoranciaउपलब्धा1/1उप+√लभ् (1 भ्वादि A)तृच्उपलब्धृ-ऋदातृ mperceptorआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serकल्प्यतेIII/1√कृप् (1 भ्वादि A)णिच्लट्कर्मणिes concebidoएवम्0asíएव0mismoआत्मानात्मविवेकज्ञानेन3/1आत्मानात्मविवेकज्ञान-अफलम् n[आत्मनः अनात्मनः च विवेकस्य ज्ञानम्] षष्ठी-TPpor el conocimiento que discierne el Ser y el no-Serबुद्धिवृत्त्या3/1बुद्धिवृत्ति-इमति f[बुद्धेः वृत्तिः] षष्ठी-TPque es una modificación del intelectoविद्यया3/1विद्या-आसीता fpor el conocimientoअसत्यरूपया3/1असत्यरूपा-आसीता f[असत्यं रूपं यस्याः सा] BVde naturaleza irrealएव0soloपरमार्थतः0परमार्थ+तसिल् (taddhita)en realidadअविक्रियः1/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVinmutableएव0precisamenteआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serविद्वान्1/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् msabioउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिes llamado
Segmento 10 — conclusión del Señor: las acciones del śāstra están prescritas para el que no sabe
विदुषः कर्मासम्भव-वचनाद्यानि कर्माणि शास्त्रेण विधीयन्ते तान्यविदुषो विहितानीति भगवतो निश्चयोऽवगम्यते।।
Como se declara que para el sabio la acción es imposible, se entiende que la convicción del Señor es esta: las acciones que el śāstra prescribe están prescritas para el que no sabe.
Análisis palabra por palabra
विदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mpara el sabioकर्मासम्भववचनात्5/1√वच् (2 अदादि P)ल्युट्कर्मासम्भववचन-अफलम् n[कर्मासम्भवस्य वचनम्] षष्ठी-TPpor la declaración de la imposibilidad de la acciónयानि1/3यद् nlas queकर्माणि1/3कर्मन्-न्नाम naccionesशास्त्रेण3/1शास्त्र-अफलम् npor el śāstraविधीयन्तेIII/3वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्मणिson prescritasतानि1/3तद् nesasअविदुषः6/1अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TPpara el que no sabeविहितानि1/3वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)क्तविहित-अफलम् n[están] prescritasइति0queभगवतः6/1भगवत्-त्भगवत् mdel Señorनिश्चयः1/1निस्+√चि (5 स्वादि U)अच्निश्चय-अरामः mla convicciónअवगम्यतेIII/1अव+√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्मणिse entiende
Segmento 11 — objeción: también la vidyā se prescribe al que no sabe; la distinción no se sostiene
ननु विद्याप्यविदुष एव विधीयते विदित-विद्यस्य पिष्ट-पेषणवद् विद्या-विधानानर्थक्यात्। तत्राविदुषः कर्माणि विधीयन्ते, न विदुषः, इति विशेषो नोपपद्यते इति चेत्।
[Objeción:] Pero también el conocimiento se prescribe solo al que no sabe, porque a quien ya conoce el conocimiento prescribírselo sería inútil, como moler lo ya molido. Así pues, no se sostiene la distinción «las acciones se prescriben al que no sabe, no al sabio». Si se dice así:
Análisis palabra por palabra
ननु0peroविद्या1/1विद्या-आसीता fel conocimientoअपि0tambiénअविदुषः6/1अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TPal que no sabeएव0soloविधीयतेIII/1वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्मणिse prescribeविदितविद्यस्य6/1विदितविद्य-अरामः m[विदिता विद्या येन सः] BVde quien ya conoce el conocimientoपिष्टपेषणवत्0पिष्टपेषण+वति (taddhita)como moler lo ya molidoविद्याविधानानर्थक्यात्5/1अनर्थक+ष्यञ् (taddhita)विद्याविधानानर्थक्य-अफलम् n[विद्यायाः विधानस्य आनर्थक्यम्] षष्ठी-TPpor la inutilidad de prescribir el conocimientoतत्र0तद्+त्रल् (taddhita)así puesअविदुषः6/1अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TPal que no sabeकर्माणि1/3कर्मन्-न्नाम nlas accionesविधीयन्तेIII/3वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्मणिse prescribenन0noविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mal sabioइति0asíविशेषः1/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)घञ्विशेष-अरामः mla distinciónन0noउपपद्यतेIII/1उप+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिse sostieneइति0asíचेत्0si [se dice]
Segmento 12 — respuesta: al que no sabe le queda algo por hacer; tras «no nace», nada
न। अनुष्ठेयस्य भावाभावविशेषोपपत्तेः। अग्निहोत्रादि-विध्यर्थज्ञानोत्तरकालमग्निहोत्रादि-कर्म अनेक-साधनोपसंहार-पूर्वकमनुष्ठेयम्, कर्त्ताहं, मम कर्त्तव्यम् इत्येवं-प्रकार-विज्ञानवतोऽविदुषो यथा अनुष्ठेयं भवति,
No, porque la distinción se sostiene por haber o no haber algo que realizar. Después de conocer el sentido del precepto del agnihotra y demás, al que no sabe, que tiene un conocimiento del tipo «yo soy el agente, esto es mi deber», le queda algo por realizar: la acción del agnihotra y demás, que ha de realizarse reuniendo antes muchos medios.
Análisis palabra por palabra
न0noअनुष्ठेयस्य6/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)यत्अनुष्ठेय-अफलम् nde lo que ha de realizarseभावाभावविशेषोपपत्तेः5/1उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्भावाभावविशेषोपपत्ति-इमति f[भावाभावाभ्यां विशेषस्य उपपत्तिः] षष्ठी-TPporque la distinción se sostiene por su presencia o ausenciaअग्निहोत्रादिविध्यर्थज्ञानोत्तरकालम्2/1अग्निहोत्रादिविध्यर्थज्ञानोत्तरकाल-अरामः m[अग्निहोत्रादिविध्यर्थज्ञानात् उत्तरः कालः] पञ्चमी-TP + KDdespués de conocer el sentido del precepto del agnihotra y demásअग्निहोत्रादिकर्म1/1अग्निहोत्रादिकर्मन्-न्नाम n[अग्निहोत्रम् आदिः यस्य तत् कर्म] BV-गर्भ KDla acción del agnihotra y demásअनेकसाधनोपसंहारपूर्वकम्1/1अनेकसाधनोपसंहारपूर्वक-अफलम् n[अनेकेषां साधनानाम् उपसंहारः पूर्वः यस्य तत्] BVprecedida de la reunión de muchos mediosअनुष्ठेयम्1/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)यत्अनुष्ठेय-अफलम् nha de realizarseकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mel agenteअहम्1/1अस्मद्yo [soy]मम6/1अस्मद्miकर्त्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यत्कर्तव्य-अफलम् ndeberइति0«…»एवंप्रकारविज्ञानवतः6/1एवंप्रकारविज्ञान+मतुप् (taddhita)एवंप्रकारविज्ञानवत्-त्भगवत् m[एवं प्रकारः यस्य तत् विज्ञानम्] BVque tiene un conocimiento de este tipoअविदुषः6/1अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TPpara el que no sabeयथा0así comoअनुष्ठेयम्1/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)यत्अनुष्ठेय-अफलम् nalgo por realizarभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhay
Segmento 13 — tras «no nace» solo surge el conocimiento «yo no soy agente»: esa es la distinción
न तु तथा “न जायते” इत्याद्यात्म-स्वरूप-विध्यर्थ-ज्ञानोत्तर-काल-भावि किञ्चिदनुष्ठेयं भवति। किन्तु नाहं कर्त्ता, न भोक्ता इत्याद्यात्मैकत्वाकर्त्तृत्वादि-विषय-ज्ञानादन्यन्नोत्पद्यत इत्येष विशेष उपपद्यते।।
Pero no hay, del mismo modo, nada que realizar después de conocer el sentido de los preceptos sobre la naturaleza del Ser, como «no nace». Lo que surge no es otra cosa que el conocimiento cuyo objeto es la unidad del Ser, su no ser agente, etc., del tipo «yo no soy agente, no soy experimentador». Así se sostiene esta distinción.
Análisis palabra por palabra
न0noतु0peroतथा0del mismo modoन0noजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceइत्याद्यात्मस्वरूपविध्यर्थज्ञानोत्तरकालभावि1/1√भू (1 भ्वादि P)णिनिइत्याद्यात्मस्वरूपविध्यर्थज्ञानोत्तरकालभाविन्-इन्दण्डिन् n[इत्यादेः आत्मस्वरूपविधेः अर्थज्ञानात् उत्तरकाले भावि] उपपद-TPque se dé después de conocer el sentido de los preceptos sobre la naturaleza del Ser, como esteकिञ्चित्1/1किम् n (+ चित्)algoअनुष्ठेयम्1/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)यत्अनुष्ठेय-अफलम् npor realizarभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhayकिन्तु0sino queन0noअहम्1/1अस्मद्yoकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ m[soy] agenteन0noभोक्ता1/1√भुज् (7 रुधादि P)तृच्भोक्तृ-ऋदातृ m[soy] experimentadorइत्याद्यात्मैकत्वाकर्त्तृत्वादिविषयज्ञानात्5/1इत्याद्यात्मैकत्वाकर्तृत्वादिविषयज्ञान-अफलम् n[आत्मैकत्वाकर्तृत्वादिः विषयः यस्य तत् ज्ञानम्] BVque el conocimiento, del tipo «…», cuyo objeto es la unidad del Ser, su no ser agente, etc.अन्यत्1/1अन्य notra cosaन0noउत्पद्यतेIII/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeइति0asíएषः1/1एतद् mestaविशेषः1/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)घञ्विशेष-अरामः mdistinciónउपपद्यतेIII/1उप+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिse sostiene
Segmento 14 — quien se tiene por agente queda cualificado para la acción
यः पुनः कर्त्ताहम् इति वेत्त्यात्मानं तस्य ममेदं कर्त्तव्यम् इति अवश्यं-भाविनी बुद्धिः स्यात् तदपेक्षया सोऽधिक्रियते इति तं प्रति कर्माणि।
En cambio, quien se tiene a sí mismo por «yo soy el agente» tendrá necesariamente la idea «esto es mi deber»; en atención a ella queda cualificado [para la acción], y por eso las acciones son para él.
Análisis palabra por palabra
यः1/1यद् mel queपुनः0en cambioकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mel agenteअहम्1/1अस्मद्yo [soy]इति0«…»वेत्तिIII/1√विद् (2 अदादि P)लट्कर्तरिconoceआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् ma sí mismoतस्य6/1तद् mde eseमम6/1अस्मद्miइदम्1/1इदम् nestoकर्त्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यत्कर्तव्य-अफलम् ndeberइति0«…»अवश्यंभाविनी1/1√भू (1 भ्वादि P)णिनिअवश्यंभाविनी-ईनदी fque surge necesariamenteबुद्धिः1/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्बुद्धि-इमति fla ideaस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिhabráतदपेक्षया3/1तदपेक्षा-आसीता f[तस्याः अपेक्षा] षष्ठी-TPen atención a ellaसः1/1तद् mélअधिक्रियतेIII/1अधि+√कृ (8 तनादि U)लट्कर्मणिqueda cualificadoइति0por esoतम्2/1तद् ma élप्रति0paraकर्माणि1/3कर्मन्-न्नाम n[son] las acciones
Segmento 15 — ese es el que no sabe; para el sabio, la acción queda negada
स चाविद्वान्, “उभौ तौ न विजानीतः” (गी २.१९) इति वचनात्। विशेषितस्य च विदुषः कर्माक्षेप-वचनात्, “कथं स पुरुषः” (गी २.२१) इति।
Y ese es el que no sabe, por la declaración «ninguno de los dos sabe» (Gī. 2.19). Y [no hay acción] para el sabio así caracterizado, por la declaración que niega la acción: «¿cómo esa persona…?» (Gī. 2.21).
Análisis palabra por palabra
सः1/1तद् meseच0yअविद्वान्1/1अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TP[es] el que no sabeउभौ1/2उभ mambosतौ1/2तद् mesosन0noविजानीतःIII/2वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लट्कर्तरिsabenइति0«…»वचनात्5/1√वच् (2 अदादि P)ल्युट्वचन-अफलम् npor la declaraciónविशेषितस्य6/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)णिच्क्तविशेषित-अरामः masí caracterizadoच0yविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioकर्माक्षेपवचनात्5/1कर्माक्षेपवचन-अफलम् n[कर्मणः आक्षेपस्य वचनम्] षष्ठी-TPpor la declaración que niega la acciónकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo?सः1/1तद् mesaपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mpersonaइति0«…»
Segmento 16 — por tanto, el sabio y el que busca la liberación solo tienen derecho a la renuncia
तस्माद्विशेषितस्याविक्रियात्म-दर्शिनो विदुषो मुमुक्षोश्च सर्व-कर्म-संन्यासे एवाधिकारः।।
Por tanto, el sabio así caracterizado, que ve al Ser como inmutable, y también el que busca la liberación, tienen derecho (adhikāra) solo a la renuncia a toda acción.
Análisis palabra por palabra
तस्मात्5/1तद् npor tantoविशेषितस्य6/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)णिच्क्तविशेषित-अरामः masí caracterizadoअविक्रियात्मदर्शिनः6/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिनिअविक्रियात्मदर्शिन्-इन्योगिन् m[अविक्रियम् आत्मानं पश्यति] उपपद-TPque ve al Ser como inmutableविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioमुमुक्षोः6/1√मुच् (6 तुदादि U)सन् + उमुमुक्षु-उगुरुः mdel que busca la liberaciónच0yसर्वकर्मसंन्यासे7/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्सर्वकर्मसंन्यास-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां संन्यासः] षष्ठी-TPa la renuncia a toda acciónएव0soloअधिकारः1/1अधि+√कृ (8 तनादि U)घञ्अधिकार-अरामः m[es] el derecho
Segmento 17 — Nārāyaṇa distingue dos vías: la del conocimiento y la de la acción
अत एव भगवान् नारायणः सांख्यान् विदुषः, अविदुषश्च कर्मिणः, प्रविभज्य द्वे निष्ठे ग्राहयति “ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्” (गी ३.३) इति।
Precisamente por eso el Señor Nārāyaṇa, separando a los sāṅkhyas, que son los sabios, de los hombres de acción, que son los que no saben, les hace adoptar dos vías (niṣṭhā): «la de los sāṅkhyas, por el yoga del conocimiento; la de los yogīs, por el yoga de la acción» (Gī. 3.3).
Análisis palabra por palabra
अतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por esoएव0precisamenteभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel Señorनारायणः1/1नारायण-अरामः mNārāyaṇaसांख्यान्2/3संख्या+अण् (taddhita)सांख्य-अरामः ma los sāṅkhyasविदुषः2/3√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mlos sabiosअविदुषः2/3अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वान्] नञ्-TPlos que no sabenच0yकर्मिणः2/3कर्मन्+इनि (taddhita)कर्मिन्-इन्योगिन् ma los hombres de acciónप्रविभज्य0प्र+वि+√भज् (1 भ्वादि U)ल्यप्separandoद्वे2/2द्वि fdosनिष्ठे2/2नि+√स्था (1 भ्वादि P)अङ्निष्ठा-आसीता fvíasग्राहयतिIII/1√ग्रह् (9 क्र्यादि U)णिच्लट्कर्तरिhace adoptarज्ञानयोगेन3/1ज्ञानयोग-अरामः m[ज्ञानम् एव योगः] KDpor el yoga del conocimientoसाङ्ख्यानाम्6/3संख्या+अण् (taddhita)सांख्य-अरामः mde los sāṅkhyasकर्मयोगेन3/1कर्मयोग-अरामः m[कर्म एव योगः] KDpor el yoga de la acciónयोगिनाम्6/3योग+इनि (taddhita)योगिन्-इन्योगिन् mde los yogīsइति0«…»
Segmento 18 — lo mismo enseña Vyāsa a su hijo, y la śruti: primero la acción, después la renuncia
तथा च पुत्रायाऽऽह भगवान् व्यासः “द्वाविमावथ पन्थानौ” (म.भा.मो.ध २४.६) इत्यादि। तथा च “क्रिया-पथश्चैव पुरस्तात् पश्चात् संन्यासश्च” (तै.आ. १०.६२.१२) इति।
Y del mismo modo el venerable Vyāsa dice a su hijo: «Así pues, estos son los dos caminos…» (Mbh., Mokṣadharma 24.6), etc. Y asimismo: «primero el camino de la acción, y después la renuncia» (Tai. Ā. 10.62.12).
Análisis palabra por palabra
तथा0del mismo modoच0yपुत्राय4/1पुत्र-अरामः ma su hijoआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdiceभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel venerableव्यासः1/1व्यास-अरामः mVyāsaद्वौ1/2द्वि mdosइमौ1/2इदम् mestosअथ0así puesपन्थानौ1/2पथिन्-न्पथिन् m (propio)caminosइत्यादि0etcéteraतथा0asimismoच0yक्रियापथः1/1क्रियापथ-अरामः m[क्रियायाः पन्थाः] षष्ठी-TPel camino de la acciónच0yएव0(precisamente)पुरस्तात्0primeroपश्चात्0despuésसंन्यासः1/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्संन्यास-अरामः mla renunciaच0yइति0«…»
Segmento 19 — el Señor repetirá esta división: el que no conoce la verdad se cree agente; el que la conoce, no
एतमेव विभागं पुनः पुनर्दर्शयिष्यति भगवान्। अतत्त्ववित् तु “अहङ्कार-विमूढात्मा कर्त्ताहमिति मन्यते” (गी ३.२७), “तत्त्ववित्तु” (गी ३.२८) नाहं करोमि इति। तथा च “सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते” (गी ५.१३) इत्यादि।।
El Señor mostrará esta misma división una y otra vez: el que no conoce la verdad, «confundido por el sentido del yo, piensa “yo soy el agente”» (Gī. 3.27); «pero el que conoce la verdad» (Gī. 3.28) [piensa] «yo no hago». Y asimismo: «renunciando mentalmente a todas las acciones, permanece» (Gī. 5.13), etc.
Análisis palabra por palabra
एतम्2/1एतद् mestaएव0mismaविभागम्2/1वि+√भज् (1 भ्वादि U)घञ्विभाग-अरामः mdivisiónपुनः0una vezपुनः0y otraदर्शयिष्यतिIII/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिच्लृट्कर्तरिmostraráभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel Señorअतत्त्ववित्1/1√विद् (2 अदादि P)क्विप्अतत्त्वविद्-द्सुहृद् m[न तत्त्ववित्] नञ्-TPel que no conoce la verdadतु0en cambioअहङ्कारविमूढात्मा1/1अहङ्कारविमूढात्मन्-न्आत्मन् m[अहङ्कारेण विमूढः आत्मा यस्य सः] BVconfundido por el sentido del yoकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mel agenteअहम्1/1अस्मद्yo [soy]इति0«…»मन्यतेIII/1√मन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिpiensaतत्त्ववित्1/1√विद् (2 अदादि P)क्विप्तत्त्वविद्-द्सुहृद् m[तत्त्वं वेत्ति] उपपद-TPel que conoce la verdadतु0peroन0noअहम्1/1अस्मद्yoकरोमिI/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिhagoइति0«…»तथा0asimismoच0yसर्वकर्माणि2/3सर्वकर्मन्-न्नाम n[सर्वाणि कर्माणि] KDtodas las accionesमनसा3/1मनस्-स्मनस् nmentalmenteसंन्यस्य0सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)ल्यप्renunciandoआस्तेIII/1√आस् (2 अदादि A)लट्कर्तरिpermaneceइत्यादि0etcétera
Segmento 20 — pūrvapakṣa: a nadie le surge el conocimiento «soy el Ser inmutable, no agente, uno»
तत्र केचित् पण्डितंमन्या वदन्ति - जन्मादि-षड्भाव-विक्रिया-रहितोऽविक्रियः अकर्त्तैकोऽहमात्मा इति न कस्यचित् ज्ञानमुत्पद्यते यस्मिन् सति सर्व-कर्म-संन्यासः उपदिश्यते इति।
Sobre esto, algunos que se tienen por eruditos dicen: «A nadie le surge el conocimiento “yo soy el Ser, libre de las seis modificaciones del ser que empiezan por el nacimiento, inmutable, no agente, uno”, que, de darse, haría que se enseñara la renuncia a toda acción».
Análisis palabra por palabra
तत्र0तद्+त्रल् (taddhita)sobre estoकेचित्1/3किम् m (+ चित्)algunosपण्डितंमन्याः1/3√मन् (4 दिवादि A)खश्पण्डितंमन्य-अरामः m[आत्मानं पण्डितं मन्यते] उपपद-TPque se tienen por eruditosवदन्तिIII/3√वद् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdicenजन्मादिषड्भावविक्रियारहितः1/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तजन्मादिषड्भावविक्रियारहित-अरामः m[जन्मादिभिः षड्भावविक्रियाभिः रहितः] तृतीया-TPlibre de las seis modificaciones del ser que empiezan por el nacimientoअविक्रियः1/1अविक्रिय-अरामः m[न विद्यते विक्रिया यस्य सः] नञ्-BVinmutableअकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्अकर्तृ-ऋदातृ m[न कर्ता] नञ्-TPno agenteएकः1/1एक munoअहम्1/1अस्मद्yoआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् m[soy] el Serइति0«…»न0noकस्यचित्6/1किम् m (+ चित्)a nadieज्ञानम्1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्ज्ञान-अफलम् nel conocimientoउत्पद्यतेIII/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeयस्मिन्7/1यद् nel cualसति7/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्जगत् nde darseसर्वकर्मसंन्यासः1/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्सर्वकर्मसंन्यास-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां संन्यासः] षष्ठी-TPla renuncia a toda acciónउपदिश्यतेIII/1उप+√दिश् (6 तुदादि U)लट्कर्मणिse enseñaríaइति0«…»
Segmento 21 — respuesta: entonces la enseñanza del śāstra sería inútil; ¿por qué no ha de surgir ese conocimiento?
तन्न। “न जायते (भ.गी. २.२०) इत्यादि शास्त्रोपदेश-अनर्थक्यात्। यथा च शास्त्रोपदेशसामर्थ्याद् धर्मास्तित्व-विज्ञानं, कर्त्तुश्च देहान्तर-सम्बन्धि-ज्ञानं च, उत्पद्यते। तथा शास्त्रात् तस्यैवात्मनोऽविक्रियत्वाकर्त्तृत्वैकत्वादि-विज्ञानं कस्माद् नोत्पद्यते इति प्रष्टव्यास्ते।।
Eso no es así, porque la enseñanza del śāstra, como «no nace» (BhG 2.20), quedaría sin sentido. Y hay que preguntarles: así como, por la fuerza de la enseñanza del śāstra, surgen el conocimiento de que el dharma existe y el conocimiento de que el agente se relaciona con otro cuerpo, ¿por qué no ha de surgir del śāstra, del mismo modo, el conocimiento de que ese mismo Ser es inmutable, no agente, uno, etc.?
Análisis palabra por palabra
तत्1/1तद् nesoन0no [es así]न0noजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceइत्यादि0etc.शास्त्रोपदेश-अनर्थक्यात्5/1अनर्थक+ष्यञ् (taddhita)शास्त्रोपदेशानर्थक्य-अफलम् n[शास्त्रोपदेशस्य आनर्थक्यम्] षष्ठी-TPporque la enseñanza del śāstra quedaría sin sentidoयथा0así comoच0yशास्त्रोपदेशसामर्थ्यात्5/1समर्थ+ष्यञ् (taddhita)शास्त्रोपदेशसामर्थ्य-अफलम् n[शास्त्रोपदेशस्य सामर्थ्यम्] षष्ठी-TPpor la fuerza de la enseñanza del śāstraधर्मास्तित्वविज्ञानम्1/1धर्मास्तित्वविज्ञान-अफलम् n[धर्मस्य अस्तित्वस्य विज्ञानम्] षष्ठी-TPel conocimiento de que el dharma existeकर्त्तुः6/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mdel agenteच0yदेहान्तरसम्बन्धिज्ञानम्1/1देहान्तरसम्बन्धिज्ञान-अफलम् n[देहान्तरसम्बन्धिनः ज्ञानम्] षष्ठी-TPel conocimiento de que se relaciona con otro cuerpoच0tambiénउत्पद्यतेIII/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeतथा0del mismo modoशास्त्रात्5/1शास्त्र-अफलम् ndel śāstraतस्य6/1तद् mde eseएव0mismoआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mSerअविक्रियत्वाकर्त्तृत्वैकत्वादिविज्ञानम्1/1अविक्रियत्वाकर्तृत्वैकत्वादिविज्ञान-अफलम् n[अविक्रियत्वम् अकर्तृत्वम् एकत्वम् आदिः यस्य, तस्य विज्ञानम्] BV-गर्भ षष्ठी-TPel conocimiento de su inmutabilidad, no ser agente, unidad, etc.कस्मात्5/1किम् n¿por qué?न0noउत्पद्यतेIII/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeइति0«…»प्रष्टव्याः1/3√प्रच्छ् (6 तुदादि P)तव्यत्प्रष्टव्य-अरामः mhan de ser preguntadosते1/3तद् mellos
Segmento 22 — «el Ser no está al alcance de los órganos»: no, «solo con la mente ha de verse»
करणागोचरत्वादिति चेत्। न। “मनसैवानुद्रष्टव्यम्” (बृ. ४.४.१९) इति श्रुतेः।
[Si se dice que no surge] porque [el Ser] no está al alcance de los órganos: no, porque la śruti dice «solo con la mente ha de verse» (Bṛ. 4.4.19).
Análisis palabra por palabra
करणागोचरत्वात्5/1करणागोचर+त्व (taddhita)करणागोचरत्व-अफलम् n[करणानाम् अगोचरः] षष्ठी-TPpor no estar al alcance de los órganosइति0asíचेत्0si [se dice]न0noमनसा3/1मनस्-स्मनस् ncon la menteएव0soloअनुद्रष्टव्यम्1/1अनु+√दृश् (1 भ्वादि P)तव्यत्अनुद्रष्टव्य-अफलम् nha de verseइति0«…»श्रुतेः5/1√श्रु (1 भ्वादि P)क्तिन्श्रुति-इमति fpor la śruti
Segmento 23 — la mente refinada es el instrumento; negar que surja el conocimiento es temerario
शास्त्राचार्योपदेश-शम-दमादि-संस्कृतं मन आत्मदर्शने करणम्। तथा च तदधिगमायानुमाने आगमे च सति ज्ञानं नोत्पद्यत इति साहसमेतत्।
La mente, refinada por la enseñanza del śāstra y del maestro y por el dominio de la mente, el de los sentidos, etc., es el instrumento para ver al Ser. Y así, habiendo inferencia y escritura (āgama) para alcanzarlo, decir que el conocimiento no surge es una temeridad.
Análisis palabra por palabra
शास्त्राचार्योपदेशशमदमादिसंस्कृतम्1/1सम्+√कृ (8 तनादि U)क्तशास्त्राचार्योपदेशशमदमादिसंस्कृत-अफलम् n[शास्त्राचार्योपदेशेन शमदमादिभिः च संस्कृतम्] तृतीया-TPrefinada por la enseñanza del śāstra y del maestro y por el dominio de la mente, de los sentidos, etc.मनः1/1मनस्-स्मनस् nla menteआत्मदर्शने7/1√दृश् (1 भ्वादि P)ल्युट्आत्मदर्शन-अफलम् n[आत्मनः दर्शनम्] षष्ठी-TPpara ver al Serकरणम्1/1√कृ (8 तनादि U)ल्युट्करण-अफलम् n[es] el instrumentoतथा0asíच0yतदधिगमाय4/1अधि+√गम् (1 भ्वादि P)अप्तदधिगम-अरामः m[तस्य अधिगमः] षष्ठी-TPpara alcanzarloअनुमाने7/1अनु+√मा (2 अदादि P)ल्युट्अनुमान-अफलम् nhabiendo inferenciaआगमे7/1आगम-अरामः my escrituraच0yसति7/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् mhabiendoज्ञानम्1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्ज्ञान-अफलम् nel conocimientoन0noउत्पद्यतेIII/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeइति0«…»साहसम्1/1सहस्+अण् (taddhita)साहस-अफलम् nuna temeridadएतत्1/1एतद् nesto [es]
Segmento 24 — el conocimiento suprime la ignorancia; ser agente de matar es obra de la ignorancia
ज्ञानं चोत्पद्यमानं तद्विपरीतम् अज्ञानमवश्यं बाधत इत्यभ्युपगन्तव्यम्। तच्चाज्ञानं दर्शितं हन्ताऽहं हतोऽस्मि इति, “उभौ तौ न विजानीतः” (गी २.१९) इति। अत्र चात्मनो हनन-क्रियायाः कर्त्तृत्वं कर्मत्वं हेतुकर्त्तृत्वं चाज्ञान-कृतं दर्शितम्।
Y hay que admitir que el conocimiento, al surgir, suprime necesariamente la ignorancia, que es su contrario. Esa ignorancia ya se ha mostrado: «yo soy el que mata», «yo he sido matado», en «ninguno de los dos sabe» (Gī. 2.19). Y ahí se ha mostrado que ser agente, objeto y agente causativo de la acción de matar es, en el Ser, obra de la ignorancia.
Análisis palabra por palabra
ज्ञानम्1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्ज्ञान-अफलम् nel conocimientoच0yउत्पद्यमानम्1/1उत्+√पद् (4 दिवादि A)शानच्उत्पद्यमान-अफलम् nal surgirतद्विपरीतम्2/1तद्विपरीत-अफलम् n[तस्य विपरीतम्] षष्ठी-TPsu contrarioअज्ञानम्2/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्अज्ञान-अफलम् n[न ज्ञानम्] नञ्-TPla ignoranciaअवश्यम्0necesariamenteबाधतेIII/1√बाध् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिsuprimeइति0queअभ्युपगन्तव्यम्1/1अभि+उप+√गम् (1 भ्वादि P)तव्यत्अभ्युपगन्तव्य-अफलम् nhay que admitirतत्1/1तद् nesaच0yअज्ञानम्1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्अज्ञान-अफलम् n[न ज्ञानम्] नञ्-TPignoranciaदर्शितम्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिच्क्तदर्शित-अफलम् n[se ha] mostradoहन्ता1/1√हन् (2 अदादि P)तृच्हन्तृ-ऋदातृ mel que mataअहम्1/1अस्मद्yo [soy]हतः1/1√हन् (2 अदादि P)क्तहत-अरामः mmatadoअस्मिI/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिhe sidoइति0«…»उभौ1/2उभ mambosतौ1/2तद् mesosन0noविजानीतःIII/2वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लट्कर्तरिsabenइति0«…»अत्र0इदम्+त्रल् (taddhita)ahíच0yआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serहननक्रियायाः6/1√कृ (8 तनादि U)शहननक्रिया-आसीता f[हननम् एव क्रिया] KDde la acción de matarकर्त्तृत्वम्1/1कर्तृ+त्व (taddhita)कर्तृत्व-अफलम् nel ser agenteकर्मत्वम्1/1कर्मन्+त्व (taddhita)कर्मत्व-अफलम् nel ser objetoहेतुकर्त्तृत्वम्1/1हेतुकर्तृ+त्व (taddhita)हेतुकर्तृत्व-अफलम् n[हेतुः कर्ता] KDel ser agente causativoच0yअज्ञानकृतम्1/1√कृ (8 तनादि U)क्तअज्ञानकृत-अफलम् n[अज्ञानेन कृतम्] तृतीया-TPobra de la ignoranciaदर्शितम्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिच्क्तदर्शित-अफलम् n[se ha] mostrado
Segmento 25 — esto vale para toda acción, porque el Ser es inmutable
तच्च सर्व-क्रियास्वपि समानं कर्त्तृत्वादेरविद्या-कृतत्वम् अविक्रियत्वादात्मनः। विक्रियावान् हि कर्त्ता आत्मनः कर्मभूतमन्यं प्रयोजयति कुरु इति।
Y esto, que el ser agente, etc., es obra de la ignorancia, vale igual para todas las acciones, porque el Ser es inmutable. Pues es un agente sujeto a cambio el que impulsa a otro, que es el objeto de su acción, diciéndole: «¡Haz!».
Análisis palabra por palabra
तत्1/1तद् nestoच0yसर्वक्रियासु7/3√कृ (8 तनादि U)शसर्वक्रिया-आसीता f[सर्वाः क्रियाः] KDen todas las accionesअपि0tambiénसमानम्1/1समान-अफलम् n[es] igualकर्त्तृत्वादेः6/1कर्तृत्वादि-इहरिः m[कर्तृत्वम् आदिः यस्य] BVdel ser agente, etc.अविद्याकृतत्वम्1/1अविद्याकृत+त्व (taddhita)अविद्याकृतत्व-अफलम् n[अविद्यया कृतम्] तृतीया-TPel ser obra de la ignoranciaअविक्रियत्वात्5/1अविक्रिय+त्व (taddhita)अविक्रियत्व-अफलम् npor ser inmutableआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serविक्रियावान्1/1विक्रिया+मतुप् (taddhita)विक्रियावत्-त्भगवत् msujeto a cambioहि0puesकर्त्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ m[es] el agenteआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mde sí mismoकर्मभूतम्2/1√भू (1 भ्वादि P)क्तकर्मभूत-अरामः m[कर्म भूतः] सुप्सुपा-TPque es el objetoअन्यम्2/1अन्य ma otroप्रयोजयतिIII/1प्र+√युज् (7 रुधादि U)णिच्लट्कर्तरिimpulsaकुरुII/1√कृ (8 तनादि U)लोट्कर्तरि¡haz!इति0«…»
Segmento 26 — por eso el Señor niega al sabio ser agente y hacer actuar: no tiene derecho a la acción
तदेतदविशेषेण विदुषः सर्वक्रियासु कर्त्तृत्वं हेतुकर्त्तृत्वं च प्रतिषेधति भगवान् विदुषः कर्माधिकाराभाव-प्रदर्शनार्थं “वेदाविनाशिनं...” “कथं स पुरुषः” इत्यादिना।
Eso mismo es lo que el Señor niega para el sabio, sin distinción, en todas las acciones: el ser agente y el ser agente causativo. Lo hace con «quien conoce como indestructible…», «¿cómo esa persona…?», etc., para mostrar que el sabio no tiene derecho a la acción.
Análisis palabra por palabra
तत्2/1तद् nesoएतत्2/1एतद् nmismoअविशेषेण3/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)घञ्अविशेष-अरामः m[न विशेषः] नञ्-TPsin distinciónविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioसर्वक्रियासु7/3√कृ (8 तनादि U)शसर्वक्रिया-आसीता f[सर्वाः क्रियाः] KDen todas las accionesकर्त्तृत्वम्2/1कर्तृ+त्व (taddhita)कर्तृत्व-अफलम् nel ser agenteहेतुकर्त्तृत्वम्2/1हेतुकर्तृ+त्व (taddhita)हेतुकर्तृत्व-अफलम् n[हेतुः कर्ता] KDel ser agente causativoच0yप्रतिषेधतिIII/1प्रति+√सिध् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिniegaभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel Señorविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioकर्माधिकाराभावप्रदर्शनार्थम्0कर्माधिकाराभावप्रदर्शनार्थ[कर्माधिकाराभावस्य प्रदर्शनम् अर्थः यस्य] BVpara mostrar que no tiene derecho a la acciónवेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (णल्)कर्तरिconoceअविनाशिनम्2/1विनाश+इनि (taddhita)अविनाशिन्-इन्योगिन् m[न विनाशी] नञ्-TPindestructibleकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo?सः1/1तद् mesaपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mpersonaइत्यादिना3/1इत्यादि-इहरिः mcon esto, etc.
Segmento 27 — el derecho del sabio ya se dijo en 3.3; la renuncia total se enunciará en 5.13
क्व पुनर्विदुषोऽधिकार इत्येतदुक्तं पूर्वमेव “ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानाम्” (गी ३.३) इति। तथा च सर्व-कर्म-संन्यासं वक्ष्यति “सर्वकर्माणि मनसा” (गी ५.१३) इत्यादिना।।
¿Y a qué tiene derecho entonces el sabio? Eso ya se ha dicho antes: «la de los sāṅkhyas, por el yoga del conocimiento» (Gī. 3.3). Y asimismo [el Señor] enunciará la renuncia a toda acción con «todas las acciones, mentalmente…» (Gī. 5.13), etc.
Análisis palabra por palabra
क्व0किम्+अत् (taddhita)¿a qué?पुनः0entoncesविदुषः6/1√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्विद्वस् mdel sabioअधिकारः1/1अधि+√कृ (8 तनादि U)घञ्अधिकार-अरामः m[es] el derechoइति0«…»एतत्1/1एतद् nesoउक्तम्1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अफलम् n[se ha] dichoपूर्वम्0antesएव0yaज्ञानयोगेन3/1ज्ञानयोग-अरामः m[ज्ञानम् एव योगः] KDpor el yoga del conocimientoसाङ्ख्यानाम्6/3संख्या+अण् (taddhita)सांख्य-अरामः mde los sāṅkhyasइति0«…»तथा0asimismoच0yसर्वकर्मसंन्यासम्2/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्सर्वकर्मसंन्यास-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां संन्यासः] षष्ठी-TPla renuncia a toda acciónवक्ष्यतिIII/1√वच् (2 अदादि P)लृट्कर्तरिenunciaráसर्वकर्माणि2/3सर्वकर्मन्-न्नाम n[सर्वाणि कर्माणि] KDtodas las accionesमनसा3/1मनस्-स्मनस् nmentalmenteइत्यादिना3/1इत्यादि-इहरिः mcon esto, etc.
Segmento 28 — objeción: «mentalmente» excluiría las acciones de palabra y cuerpo. No: dice «todas»
ननु मनसा इति वचनान्न वाचिकानां कायिकानां च संन्यास इति चेत्। न। सर्व-कर्माणि इति विशेषितत्वात्।
[Objeción:] Por decir «mentalmente», no se trata de la renuncia a las [acciones] de la palabra y del cuerpo. Si se dice así: no, porque [las acciones] están calificadas con «todas».
Análisis palabra por palabra
ननु0peroमनसा3/1मनस्-स्मनस् n«mentalmente»इति0«…»वचनात्5/1√वच् (2 अदादि P)ल्युट्वचन-अफलम् npor decirन0noवाचिकानाम्6/3वाच्+ठक् (taddhita)वाचिक-अफलम् nde las [acciones] de la palabraकायिकानाम्6/3काय+ठक् (taddhita)कायिक-अफलम् nde las del cuerpoच0yसंन्यासः1/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्संन्यास-अरामः m[es] la renunciaइति0asíचेत्0si [se dice]न0noसर्वकर्माणि1/3सर्वकर्मन्-न्नाम n[सर्वाणि कर्माणि] KD«todas las acciones»इति0«…»विशेषितत्वात्5/1विशेषित+त्व (taddhita)विशेषितत्व-अफलम् npor estar calificadas
Segmento 29 — «solo todas las mentales»: no, la palabra y el cuerpo dependen de la mente
मानसानामेव सर्व-कर्मणाम् इति चेत्। न। मनोव्यापार-पूर्वकत्वाद् वाक्काय-व्यापाराणां, मनोव्यापार -अभावे तदनुपपत्तेः।
[Si se dice que se trata] de todas las acciones, pero solo de las mentales: no, porque las actividades de la palabra y del cuerpo van precedidas por la actividad de la mente, y sin la actividad de la mente no son posibles.
Análisis palabra por palabra
मानसानाम्6/3मनस्+अण् (taddhita)मानस-अफलम् nde las mentalesएव0soloसर्वकर्मणाम्6/3सर्वकर्मन्-न्नाम n[सर्वाणि कर्माणि] KDde todas las accionesइति0asíचेत्0si [se dice]न0noमनोव्यापारपूर्वकत्वात्5/1मनोव्यापारपूर्वक+त्व (taddhita)मनोव्यापारपूर्वकत्व-अफलम् n[मनोव्यापारः पूर्वः यस्य] BVpor ir precedidas de la actividad de la menteवाक्कायव्यापाराणाम्6/3वाक्कायव्यापार-अरामः m[वाक् च कायः च, तयोः व्यापाराः] DV-गर्भ षष्ठी-TPlas actividades de la palabra y del cuerpoमनोव्यापार-अभावे7/1मनोव्यापाराभाव-अरामः m[मनोव्यापारस्य अभावः] षष्ठी-TPen ausencia de actividad mentalतदनुपपत्तेः5/1उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्तदनुपपत्ति-इमति f[तस्य अनुपपत्तिः] षष्ठी-TPporque no son posibles
Segmento 30 — «salvo las mentales que causan los ritos»: no, dice «sin hacer ni hacer hacer»
शास्त्रीयाणां वाक्काय-कर्मणां कारणानि मानसानि वर्जयित्वा अन्यानि सर्व-कर्माणि मनसा संन्यसेत् इति चेत्। न। “नैव कुर्वन्न कारयन्” (गी ५.१३) इति विशेषणात्।
[Si se dice que] uno debe renunciar mentalmente a todas las demás acciones, exceptuando las mentales que son causa de las acciones de palabra y cuerpo prescritas por el śāstra: no, por la especificación «sin hacer en absoluto ni hacer hacer» (Gī. 5.13).
Análisis palabra por palabra
शास्त्रीयाणाम्6/3शास्त्र+छ (taddhita)शास्त्रीय-अफलम् nprescritas por el śāstraवाक्कायकर्मणाम्6/3वाक्कायकर्मन्-न्नाम n[वाक् च कायः च, तयोः कर्माणि] DV-गर्भ षष्ठी-TPde las acciones de palabra y cuerpoकारणानि2/3√कृ (8 तनादि U)णिच्ल्युट्कारण-अफलम् nque son causaमानसानि2/3मनस्+अण् (taddhita)मानस-अफलम् nlas mentalesवर्जयित्वा0√वृज् (10 चुरादि U)क्त्वाexceptuandoअन्यानि2/3अन्य nlas demásसर्वकर्माणि2/3सर्वकर्मन्-न्नाम n[सर्वाणि कर्माणि] KDtodas las accionesमनसा3/1मनस्-स्मनस् nmentalmenteसंन्यसेत्III/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)विधिलिङ्कर्तरिdebe renunciarइति0asíचेत्0si [se dice]न0noन0noएव0en absolutoकुर्वन्1/1√कृ (8 तनादि U)शतृकुर्वत्-त्पचत् mhaciendoन0niकारयन्1/1√कृ (8 तनादि U)णिच्शतृकारयत्-त्पचत् mhaciendo hacerइति0«…»विशेषणात्5/1वि+√शिष् (7 रुधादि P)ल्युट्विशेषण-अफलम् npor la especificación
Segmento 31 — «es para el moribundo»: no, «permanece en la ciudad de nueve puertas»
सर्व-कर्म-संन्यासोऽयं भगवतोक्तो मरिष्यतो न जीवत इति चेत्। न। नवद्वारे पुरे देही आस्ते (गी ५.१३) इति विशेषणानुपपत्तेः। न हि सर्व-कर्म-संन्यासेन मृतस्य तद्देह आसनं सम्भवति।
[Si se dice que] esta renuncia a toda acción enunciada por el Señor es para el que va a morir, no para el que vive: no, porque entonces no tendría sentido la especificación «el que habita el cuerpo permanece en la ciudad de nueve puertas» (Gī. 5.13). Pues el que ha muerto tras renunciar a toda acción no puede permanecer en ese cuerpo.
Análisis palabra por palabra
सर्वकर्मसंन्यासः1/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्सर्वकर्मसंन्यास-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां संन्यासः] षष्ठी-TPla renuncia a toda acciónअयम्1/1इदम् mestaभगवता3/1भगवत्-त्भगवत् mpor el Señorउक्तः1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः menunciadaमरिष्यतः6/1√मृ (6 तुदादि A)लृट् + शतृमरिष्यत्-त्पचत् mdel que va a morirन0noजीवतः6/1√जीव् (1 भ्वादि P)शतृजीवत्-त्पचत् mdel que viveइति0asíचेत्0si [se dice]न0noनवद्वारे7/1नवद्वार-अफलम् n[नव द्वाराणि यस्य तत्] BVde nueve puertasपुरे7/1पुर-अफलम् nen la ciudadदेही1/1देह+इनि (taddhita)देहिन्-इन्योगिन् mel que habita el cuerpoआस्तेIII/1√आस् (2 अदादि A)लट्कर्तरिpermaneceइति0«…»विशेषणानुपपत्तेः5/1उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्विशेषणानुपपत्ति-इमति f[विशेषणस्य अनुपपत्तिः] षष्ठी-TPporque la especificación no tendría sentidoन0noहि0puesसर्वकर्मसंन्यासेन3/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्सर्वकर्मसंन्यास-अरामः m[सर्वेषां कर्मणां संन्यासः] षष्ठी-TPtras la renuncia a toda acciónमृतस्य6/1√मृ (6 तुदादि A)क्तमृत-अरामः mdel que ha muertoतद्देहे7/1तद्देह-अरामः m[सः देहः] KDen ese cuerpoआसनम्1/1√आस् (2 अदादि A)ल्युट्आसन-अफलम् nel permanecerसम्भवतिIII/1सम्+√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिes posible
Segmento 32 — «renunciando en el cuerpo»: no; permanecer requiere un lugar, renunciar no
अकुर्वतोऽकारयतश्च देहे संन्यस्य इति सम्बन्धः, न देह आस्ते इति चेत्। न। सर्वत्र आत्मनोऽविक्रियत्वावधारणात्। आसनक्रियायाः च अधिकरणापेक्षत्वात्, तदनपेक्षत्वाच्च संन्यासस्य।
[Si se dice que, tratándose] del que no hace ni hace hacer, la construcción es «renunciando en el cuerpo» y no «permanece en el cuerpo»: no, porque en todas partes se establece que el Ser es inmutable; y porque la acción de permanecer requiere un lugar, mientras que la renuncia no lo requiere.
Análisis palabra por palabra
अकुर्वतः6/1√कृ (8 तनादि U)शतृअकुर्वत्-त्पचत् m[न कुर्वन्] नञ्-TPdel que no haceअकारयतः6/1√कृ (8 तनादि U)णिच्शतृअकारयत्-त्पचत् m[न कारयन्] नञ्-TPdel que no hace hacerच0niदेहे7/1देह-अरामः men el cuerpoसंन्यस्य0सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)ल्यप्renunciandoइति0«…»सम्बन्धः1/1सम्+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्सम्बन्ध-अरामः m[es] la construcciónन0noदेहे7/1देह-अरामः men el cuerpoआस्तेIII/1√आस् (2 अदादि A)लट्कर्तरिpermaneceइति0asíचेत्0si [se dice]न0noसर्वत्र0सर्व+त्रल् (taddhita)en todas partesआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serअविक्रियत्वावधारणात्5/1अव+√धृ (1 भ्वादि U)णिच्ल्युट्अविक्रियत्वावधारण-अफलम् n[अविक्रियत्वस्य अवधारणम्] षष्ठी-TPporque se establece la inmutabilidadआसनक्रियायाः6/1√कृ (8 तनादि U)शआसनक्रिया-आसीता f[आसनम् एव क्रिया] KDde la acción de permanecerच0yअधिकरणापेक्षत्वात्5/1अधिकरणापेक्ष+त्व (taddhita)अधिकरणापेक्षत्व-अफलम् n[अधिकरणम् अपेक्षते] उपपद-TPporque requiere un lugarतदनपेक्षत्वात्5/1तदनपेक्ष+त्व (taddhita)तदनपेक्षत्व-अफलम् n[न तद् अपेक्षते] नञ्-TPporque no lo requiereच0yसंन्यासस्य6/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्संन्यास-अरामः mla renuncia
Segmento 33 — «saṃnyāsa» es abandono, no depósito: el sabio solo tiene derecho a la renuncia
संपूर्वस्तु न्यास-शब्दः इह त्यागार्थः, न निक्षेपार्थः। तस्माद् गीताशास्त्रे आत्मज्ञानवतः संन्यास एवाधिकारः, न कर्मणि इति तत्र तत्रोपरिष्टादात्म-ज्ञान-प्रकरणे दर्शयिष्यामः।।२१।।
Además, la palabra nyāsa precedida de sam significa aquí «abandono», no «depósito». Por tanto, en el śāstra de la Gītā, el que tiene el conocimiento del Ser tiene derecho solo a la renuncia, no a la acción; esto lo mostraremos más adelante, aquí y allá, en las secciones sobre el conocimiento del Ser. ॥21॥
Análisis palabra por palabra
सम्पूर्वः1/1सम्पूर्व-अरामः m[सम् पूर्वः यस्य सः] BVprecedida de samतु0ademásन्यासशब्दः1/1न्यासशब्द-अरामः m[न्यासः इति शब्दः] KDla palabra nyāsaइह0इदम्+ह (taddhita)aquíत्यागार्थः1/1त्यागार्थ-अरामः m[त्यागः अर्थः यस्य सः] BVsignifica abandonoन0noनिक्षेपार्थः1/1निक्षेपार्थ-अरामः m[निक्षेपः अर्थः यस्य सः] BVsignifica depósitoतस्मात्5/1तद् npor tantoगीताशास्त्रे7/1गीताशास्त्र-अफलम् n[गीता एव शास्त्रम्] KDen el śāstra de la Gītāआत्मज्ञानवतः6/1आत्मज्ञान+मतुप् (taddhita)आत्मज्ञानवत्-त्भगवत् mdel que tiene el conocimiento del Serसंन्यासे7/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)घञ्संन्यास-अरामः ma la renunciaएव0soloअधिकारः1/1अधि+√कृ (8 तनादि U)घञ्अधिकार-अरामः m[es] el derechoन0noकर्मणि7/1कर्मन्-न्नाम na la acciónइति0estoतत्र0तद्+त्रल् (taddhita)aquíतत्र0तद्+त्रल् (taddhita)y alláउपरिष्टात्0más adelanteआत्मज्ञानप्रकरणे7/1आत्मज्ञानप्रकरण-अफलम् n[आत्मज्ञानस्य प्रकरणम्] षष्ठी-TPen la sección sobre el conocimiento del Serदर्शयिष्यामःI/3√दृश् (1 भ्वादि P)णिच्लृट्कर्तरिmostraremos
