Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.24

no se le puede cortar, quemar, mojar ni secar; es eterno, omnipresente, estable, inmóvil y sin principio

Sánscrito en

अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।

नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २.२४ ॥

acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |

nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ || 2.24 ||

A este [Ser] no se le puede cortar, ni quemar, ni mojar (ni ahogar), ni secar. Es inmutable, omnipresente, estable, inmóvil y eterno.

«This (self) cannot be cut, burnt, drowned, or dried. It is changeless, all-pervading, stable, immovable, and eternal.» — Swami Dayānanda, tal como la imprime el PDF amarillo (p. 54) y el Grammatical Analysis of Bhagavad Gita

Palabra por palabra

अच्छेद्यःacchedyaḥ1/1√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)ण्यत्ṇyatअच्छेद्यacchedya-अaरामःrāmaḥ m[न छेद्यःna chedyaḥ] नञ्nañ-TPque no se puede cortarअयम्ayam1/1इदम्idam mesteअदाह्यःadāhyaḥ1/1√दह्dah (1 भ्वादिbhvādi P)ण्यत्ṇyatअदाह्यadāhya-अaरामःrāmaḥ m[न दाह्यःna dāhyaḥ] नञ्nañ-TPque no se puede quemarअयम्ayam1/1इदम्idam mesteअक्लेद्यःakledyaḥ1/1√क्लिद्klid (4 दिवादिdivādi P)ण्यत्ṇyatअक्लेद्यakledya-अaरामःrāmaḥ m[न क्लेद्यःna kledyaḥ] नञ्nañ-TPque no se puede mojarअशोष्यःaśoṣyaḥ1/1√शुष्śuṣ (4 दिवादिdivādi P)ण्यत्ṇyatअशोष्यaśoṣya-अaरामःrāmaḥ m[न शोष्यःna śoṣyaḥ] नञ्nañ-TPque no se puede secarएवeva0en verdadचca0yनित्यःnityaḥ1/1निni+त्यप्tyap (taddhita)नित्यnitya-अaरामःrāmaḥ minmutable, eternoसर्वगतःsarvagataḥ1/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसर्वगतsarvagata-अaरामःrāmaḥ m[सर्वं गतःsarvaṃ gataḥ] द्वितीयाdvitīyā-TPomnipresenteस्थाणुःsthāṇuḥ1/1स्थाणुsthāṇu-उuगुरुःguruḥ mestableअचलःacalaḥ1/1√चल्cal (1 भ्वादिbhvādi P)अच्acअचलacala-अaरामःrāmaḥ m[न चलःna calaḥ] नञ्nañ-TPinmóvilअयम्ayam1/1इदम्idam mesteसनातनःsanātanaḥ1/1सनाsanā+ट्युल्ṭyul (taddhita, तुट्tuṭ)सनातनsanātana-अaरामःrāmaḥ meterno

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अयम् अच्छेद्यः एवayam acchedyaḥ eva, अयम् अदाह्यःayam adāhyaḥ (एवeva), अक्लेद्यःakledyaḥ (एवeva), अशोष्यःaśoṣyaḥ (एवeva) च । अयम् नित्यः सर्वगतः स्थाणुः अचलः सनातनःca | ayam nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuḥ acalaḥ sanātanaḥ (भवतिbhavati) ॥||

A este no se le puede cortar, ni quemar, ni mojar, ni secar. Es inmutable, omnipresente, estable, inmóvil y eterno.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): puesto que es así

यतः एवं तस्माद्yataḥ evaṃ tasmād -

Puesto que es así, por eso:

Análisis palabra por palabra
यतःyataḥ0यद्yad+तसिल्tasil (taddhita)puesto queएवम्evam0asíतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor eso

Segmento 2 — «es eterno», porque los elementos no pueden destruirlo

अच्छेद्योऽयमिति। यस्मादन्योन्यacchedyo'yamiti | yasmādanyonya-नाशnāśa-हेतूनि भूतान्येनम् आत्मानं नाशयितुं नोत्सहन्ते तस्माद्hetūni bhūtānyenam ātmānaṃ nāśayituṃ notsahante tasmād नित्यःnityaḥ। |

[Comentando] «acchedyo'yam»: puesto que los elementos, que son causa de la destrucción unos de otros, no son capaces de destruir a este Ser, por eso es «eterno».

Análisis palabra por palabra
अच्छेद्यःacchedyaḥ1/1√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)ण्यत्ṇyatअच्छेद्यacchedya-अaरामःrāmaḥ m«acchedyaḥ»अयम्ayam1/1इदम्idam m«ayam»इतिiti0(se comenta)यस्मात्yasmāt5/1यद्yad npuesto queअन्योन्यनाशहेतूनिanyonyanāśahetūni1/3अन्योन्यनाशहेतुanyonyanāśahetu-उuमधुmadhu n[अन्योन्यस्य नाशस्य हेतवःanyonyasya nāśasya hetavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcausa de la destrucción unos de otrosभूतानिbhūtāni1/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaभूतbhūta-अaफलम्phalam nlos elementosएनम्enam2/1एतद्etad m (अन्वादेशanvādeśa)a esteआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mSerनाशयितुम्nāśayitum0√नश्naś (4 दिवादिdivādi P)णिच्ṇic + तुमुन्tumundestruirनna0noउत्सहन्तेutsahanteIII/3उद्ud+√सह्sah (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarison capacesतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoनित्यःnityaḥ1/1निni+त्यप्tyap (taddhita)नित्यnitya-अaरामःrāmaḥ m«eterno»

Segmento 3 — de eterno, omnipresente; de ahí estable, inmóvil y sin principio

नित्यत्वात्nityatvāt सर्वगतःsarvagataḥ। सर्वगतत्वात् | sarvagatatvāt स्थाणुःsthāṇuḥ स्थाणुः इव स्थिर इत्येतत्। स्थिरत्वाद्sthāṇuḥ iva sthira ityetat | sthiratvād अचलोऽयम्acalo'yam आत्मा। अतःātmā | ataḥ सनातनःsanātanaḥ चिरन्तनः। न कारणात् कुतश्चिद् निष्पन्नोऽभिनव इत्यर्थः।।cirantanaḥ | na kāraṇāt kutaścid niṣpanno'bhinava ityarthaḥ | |

Por ser eterno, es «omnipresente». Por ser omnipresente, es «estable» (sthāṇu): firme como un tronco (sthāṇu), eso quiere decir. Por ser firme, este Ser es «inmóvil». Por eso es «eterno» (sanātana), antiguo (cirantana); el sentido es: no es algo nuevo, producido a partir de alguna causa.

Análisis palabra por palabra
नित्यत्वात्nityatvāt5/1नित्यnitya+त्वtva (taddhita)नित्यत्वnityatva-अaफलम्phalam npor ser eternoसर्वगतःsarvagataḥ1/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसर्वगतsarvagata-अaरामःrāmaḥ m[सर्वं गतःsarvaṃ gataḥ] द्वितीयाdvitīyā-TP«omnipresente»सर्वगतत्वात्sarvagatatvāt5/1सर्वगतsarvagata+त्वtva (taddhita)सर्वगतत्वsarvagatatva-अaफलम्phalam npor ser omnipresenteस्थाणुःsthāṇuḥ1/1स्थाणुsthāṇu-उuगुरुःguruḥ m«estable»स्थाणुःsthāṇuḥ1/1स्थाणुsthāṇu-उuगुरुःguruḥ mun troncoइवiva0comoस्थिरःsthiraḥ1/1स्थिरsthira-अaरामःrāmaḥ mfirmeइतिiti0(así)एतत्etat1/1एतद्etad neso [quiere decir]स्थिरत्वात्sthiratvāt5/1स्थिरsthira+त्वtva (taddhita)स्थिरत्वsthiratva-अaफलम्phalam npor ser firmeअचलःacalaḥ1/1√चल्cal (1 भ्वादिbhvādi P)अच्acअचलacala-अaरामःrāmaḥ m[न चलःna calaḥ] नञ्nañ-TP«inmóvil»अयम्ayam1/1इदम्idam m«este»आत्माātmā1/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mSerअतःataḥ0इदम्idam+तसिल्tasil (taddhita)por esoसनातनःsanātanaḥ1/1सनाsanā+ट्युल्ṭyul (taddhita, तुट्tuṭ)सनातनsanātana-अaरामःrāmaḥ m«eterno»चिरन्तनःcirantanaḥ1/1चिरम्ciram+ट्युल्ṭyul (taddhita, तुट्tuṭ)चिरन्तनcirantana-अaरामःrāmaḥ mantiguo (glosa)नna0noकारणात्kāraṇāt5/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिच्ṇic + ल्युट्lyuṭकारणkāraṇa-अaफलम्phalam na partir de causaकुतश्चित्kutaścit0किम्kim+तसिल्tasil (taddhita) + चित्citalgunaनिष्पन्नःniṣpannaḥ1/1निस्nis+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaनिष्पन्नniṣpanna-अaरामःrāmaḥ mproducidoअभिनवःabhinavaḥ1/1अभिनवabhinava-अaरामःrāmaḥ mnuevoइतिiti0(así)अर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel sentido

Segmento 4 — no hay que reprochar repetición a estos versos

नैतेषां श्लोकानां पौनरुक्त्यं चोदनीयम्। यद् एकेनैव श्लोकेनात्मनो नित्यत्वम् अविक्रियत्वं चोक्तंnaiteṣāṃ ślokānāṃ paunaruktyaṃ codanīyam | yad ekenaiva ślokenātmano nityatvam avikriyatvaṃ coktaṃ “न जायते म्रियते वाna jāyate mriyate vā” (गी २gī 2.२०20) इत्यादिना। तत्र यदेवात्मityādinā | tatra yadevātma-विषयं किञ्चिदुच्यते तदेतस्माद् श्लोकार्थान्नातिरिच्यतेviṣayaṃ kiñciducyate tadetasmād ślokārthānnātiricyate, किञ्चित् शब्दतः पुनरुक्तं किञ्चिदर्थत इति।kiñcit śabdataḥ punaruktaṃ kiñcidarthata iti |

No se ha de reprochar a estos versos la repetición, [diciendo] que con un solo verso, «No nace ni muere…» (Gī. 2.20), ya se dijeron la eternidad y la inmutabilidad del Ser; que todo lo que se dice después sobre el Ser no va más allá del sentido de ese verso, y que una parte se repite en las palabras y otra en el sentido.

Análisis palabra por palabra
नna0noएतेषाम्eteṣām6/3एतद्etad ma estosश्लोकानाम्ślokānām6/3श्लोकśloka-अaरामःrāmaḥ mversosपौनरुक्त्यम्paunaruktyam1/1पुनरुक्तpunarukta+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)पौनरुक्त्यpaunaruktya-अaफलम्phalam nla repeticiónचोदनीयम्codanīyam1/1√चुद्cud (10 चुरादिcurādi U)अनीयर्anīyarचोदनीयcodanīya-अaफलम्phalam nse ha de reprocharयत्yat0queएकेनekena3/1एकeka mcon unoएवeva0soloश्लोकेनślokena3/1श्लोकśloka-अaरामःrāmaḥ mversoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serनित्यत्वम्nityatvam1/1नित्यnitya+त्वtva (taddhita)नित्यत्वnityatva-अaफलम्phalam nla eternidadअविक्रियत्वम्avikriyatvam1/1अविक्रियavikriya+त्वtva (taddhita)अविक्रियत्वavikriyatva-अaफलम्phalam nla inmutabilidadचca0yउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse dijeronनna0noजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceम्रियतेmriyateIII/1√मृmṛ (6 तुदादिtudādi A)लट्laṭकर्तरिkartarimuereवाvā0niइत्यादिनाityādinā3/1इत्यादिityādi-इiवारिvāri n[इति आदिः यस्य तत्iti ādiḥ yasya tat] BVcon [el verso] que empieza asíतत्रtatra0तद्tad+त्रल्tral (taddhita)en estoयत्yat1/1यद्yad nlo queएवeva0todoआत्मविषयम्ātmaviṣayam1/1आत्मविषयātmaviṣaya-अaफलम्phalam n[आत्मा विषयः यस्य तत्ātmā viṣayaḥ yasya tat] BVsobre el Serकिञ्चित्kiñcit1/1किञ्चित्kiñcit nalgoउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise diceतत्tat1/1तद्tad nesoएतस्मात्etasmāt5/1एतद्etad mde esteश्लोकार्थात्ślokārthāt5/1श्लोकार्थślokārtha-अaरामःrāmaḥ m[श्लोकस्य अर्थःślokasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPsentido del versoनna0noअतिरिच्यतेatiricyateIII/1अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇiva más alláकिञ्चित्kiñcit1/1किञ्चित्kiñcit nuna parteशब्दतःśabdataḥ0शब्दśabda+तसिल्tasil (taddhita)en las palabrasपुनरुक्तम्punaruktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaपुनरुक्तpunarukta-अaफलम्phalam n[पुनः उक्तम्punaḥ uktam] सुप्सुपाsupsupāse repiteकिञ्चित्kiñcit1/1किञ्चित्kiñcit notraअर्थतःarthataḥ0अर्थartha+तसिल्tasil (taddhita)en el sentidoइतिiti0(así)

Segmento 5 — la realidad del Ser es difícil de conocer: por eso el Señor vuelve sobre ella

दुर्बोधत्वादात्मdurbodhatvādātma-वस्तुनः पुनः पुनः प्रसङ्गमापाद्य शब्दान्तरेण तदेव वस्तु निरूपयति भगवान् वासुदेवःvastunaḥ punaḥ punaḥ prasaṅgamāpādya śabdāntareṇa tadeva vastu nirūpayati bhagavān vāsudevaḥ, कथं नु नाम संसारिणाम् अव्यक्तं तत्त्वं बुद्धिkathaṃ nu nāma saṃsāriṇām avyaktaṃ tattvaṃ buddhi-गोचरतामापन्नं सत् संसारgocaratāmāpannaṃ sat saṃsāra-निवृत्तये स्यादिति।।२४।।nivṛttaye syāditi | |24 | |

Como la realidad del Ser es difícil de comprender, el Señor Vāsudeva, creando una y otra vez la ocasión, describe esa misma realidad con otras palabras, [pensando]: «¿Cómo podrá esta realidad no manifiesta, una vez que llegue a ser objeto del entendimiento de los que están en el saṃsāra, servir para que cese el saṃsāra?». ॥||24॥ ||

Análisis palabra por palabra
दुर्बोधत्वात्durbodhatvāt5/1दुर्बोधdurbodha+त्वtva (taddhita)दुर्बोधत्वdurbodhatva-अaफलम्phalam npor ser difícil de comprenderआत्मवस्तुनःātmavastunaḥ6/1आत्मवस्तुātmavastu-उuमधुmadhu n[आत्मा एव वस्तुātmā eva vastu] KDde la realidad del Serपुनःpunaḥ0unaपुनःpunaḥ0y otra vezप्रसङ्गम्prasaṅgam2/1प्रpra+√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañप्रसङ्गprasaṅga-अaरामःrāmaḥ mla ocasiónआपाद्यāpādya0आङ्āṅ+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇic + ल्यप्lyapcreandoशब्दान्तरेणśabdāntareṇa3/1शब्दान्तरśabdāntara-अaफलम्phalam n[अन्यः शब्दःanyaḥ śabdaḥ] TP (मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādi)con otras palabrasतत्tat2/1तद्tad nesaएवeva0mismaवस्तुvastu2/1वस्तुvastu-उuमधुmadhu nrealidadनिरूपयतिnirūpayatiIII/1निni+√रूपrūpa (10 चुरादिcurādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridescribeभगवान्bhagavān1/1भगbhaga+मतुप्matup (taddhita)भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mel Señorवासुदेवःvāsudevaḥ1/1वसुदेवvasudeva+अण्aṇ (taddhita, अपत्यapatya)वासुदेवvāsudeva-अaरामःrāmaḥ mVāsudevaकथम्katham0किम्kim+थमुthamu (taddhita)¿cómo…?नुnu0(partícula)नामnāma0podráसंसारिणाम्saṃsāriṇām6/3संसारsaṃsāra+इनिini (taddhita)संसारिन्saṃsārin-इन्inयोगिन्yogin mde los que están en el saṃsāraअव्यक्तम्avyaktam1/1विvi+√अञ्ज्añj (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaअव्यक्तavyakta-अaफलम्phalam n[न व्यक्तम्na vyaktam] नञ्nañ-TPno manifiestaतत्त्वम्tattvam1/1तद्tad+त्वtva (taddhita)तत्त्वtattva-अaफलम्phalam nla realidadबुद्धिगोचरताम्buddhigocaratām2/1बुद्धिगोचरbuddhigocara+तल्tal (taddhita)बुद्धिगोचरताbuddhigocaratā-आāसीताsītā f[बुद्धेः गोचरःbuddheḥ gocaraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + तल्talla condición de objeto del entendimientoआपन्नम्āpannam1/1आङ्āṅ+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaआपन्नāpanna-अaफलम्phalam nllegada aसत्sat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tजगत्jagat nsiendoसंसारनिवृत्तयेsaṃsāranivṛttaye4/1निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)क्तिन्ktinसंसारनिवृत्तिsaṃsāranivṛtti-इiमतिmati f[संसारस्य निवृत्तिःsaṃsārasya nivṛttiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpara que cese el saṃsāraस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariserviráइतिiti0(pensando así)
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.