गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.24

no se le puede cortar, quemar, mojar ni secar; es eterno, omnipresente, estable, inmóvil y sin principio

अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।

नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २.२४ ॥

acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |

nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ || 2.24 ||

A este [Ser] no se le puede cortar, ni quemar, ni mojar (ni ahogar), ni secar. Es inmutable, omnipresente, estable, inmóvil y eterno.

«This (self) cannot be cut, burnt, drowned, or dried. It is changeless, all-pervading, stable, immovable, and eternal.» — Swami Dayānanda, tal como la imprime el PDF amarillo (p. 54) y el Grammatical Analysis of Bhagavad Gita

Palabra por palabra

अच्छेद्यः1/1√छिद् (7 रुधादि U)ण्यत्अच्छेद्य-अरामः m[न छेद्यः] नञ्-TPque no se puede cortarअयम्1/1इदम् mesteअदाह्यः1/1√दह् (1 भ्वादि P)ण्यत्अदाह्य-अरामः m[न दाह्यः] नञ्-TPque no se puede quemarअयम्1/1इदम् mesteअक्लेद्यः1/1√क्लिद् (4 दिवादि P)ण्यत्अक्लेद्य-अरामः m[न क्लेद्यः] नञ्-TPque no se puede mojarअशोष्यः1/1√शुष् (4 दिवादि P)ण्यत्अशोष्य-अरामः m[न शोष्यः] नञ्-TPque no se puede secarएव0en verdadच0yनित्यः1/1नि+त्यप् (taddhita)नित्य-अरामः minmutable, eternoसर्वगतः1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्तसर्वगत-अरामः m[सर्वं गतः] द्वितीया-TPomnipresenteस्थाणुः1/1स्थाणु-उगुरुः mestableअचलः1/1√चल् (1 भ्वादि P)अच्अचल-अरामः m[न चलः] नञ्-TPinmóvilअयम्1/1इदम् mesteसनातनः1/1सना+ट्युल् (taddhita, तुट्)सनातन-अरामः meterno

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अयम् अच्छेद्यः एव, अयम् अदाह्यः (एव), अक्लेद्यः (एव), अशोष्यः (एव) च । अयम् नित्यः सर्वगतः स्थाणुः अचलः सनातनः (भवति) ॥

A este no se le puede cortar, ni quemar, ni mojar, ni secar. Es inmutable, omnipresente, estable, inmóvil y eterno.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): puesto que es así

यतः एवं तस्माद् -

Puesto que es así, por eso:

Análisis palabra por palabra

यतः0यद्+तसिल् (taddhita)puesto queएवम्0asíतस्मात्5/1तद् npor eso

Segmento 2 — «es eterno», porque los elementos no pueden destruirlo

अच्छेद्योऽयमिति। यस्मादन्योन्य-नाश-हेतूनि भूतान्येनम् आत्मानं नाशयितुं नोत्सहन्ते तस्माद् नित्यः।

[Comentando] «acchedyo'yam»: puesto que los elementos, que son causa de la destrucción unos de otros, no son capaces de destruir a este Ser, por eso es «eterno».

Análisis palabra por palabra

अच्छेद्यः1/1√छिद् (7 रुधादि U)ण्यत्अच्छेद्य-अरामः m«acchedyaḥ»अयम्1/1इदम् m«ayam»इति0(se comenta)यस्मात्5/1यद् npuesto queअन्योन्यनाशहेतूनि1/3अन्योन्यनाशहेतु-उमधु n[अन्योन्यस्य नाशस्य हेतवः] षष्ठी-TPcausa de la destrucción unos de otrosभूतानि1/3√भू (1 भ्वादि P)क्तभूत-अफलम् nlos elementosएनम्2/1एतद् m (अन्वादेश)a esteआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् mSerनाशयितुम्0√नश् (4 दिवादि P)णिच् + तुमुन्destruirन0noउत्सहन्तेIII/3उद्+√सह् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिson capacesतस्मात्5/1तद् npor esoनित्यः1/1नि+त्यप् (taddhita)नित्य-अरामः m«eterno»

Segmento 3 — de eterno, omnipresente; de ahí estable, inmóvil y sin principio

नित्यत्वात् सर्वगतः। सर्वगतत्वात् स्थाणुः स्थाणुः इव स्थिर इत्येतत्। स्थिरत्वाद् अचलोऽयम् आत्मा। अतः सनातनः चिरन्तनः। न कारणात् कुतश्चिद् निष्पन्नोऽभिनव इत्यर्थः।।

Por ser eterno, es «omnipresente». Por ser omnipresente, es «estable» (sthāṇu): firme como un tronco (sthāṇu), eso quiere decir. Por ser firme, este Ser es «inmóvil». Por eso es «eterno» (sanātana), antiguo (cirantana); el sentido es: no es algo nuevo, producido a partir de alguna causa.

Análisis palabra por palabra

नित्यत्वात्5/1नित्य+त्व (taddhita)नित्यत्व-अफलम् npor ser eternoसर्वगतः1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्तसर्वगत-अरामः m[सर्वं गतः] द्वितीया-TP«omnipresente»सर्वगतत्वात्5/1सर्वगत+त्व (taddhita)सर्वगतत्व-अफलम् npor ser omnipresenteस्थाणुः1/1स्थाणु-उगुरुः m«estable»स्थाणुः1/1स्थाणु-उगुरुः mun troncoइव0comoस्थिरः1/1स्थिर-अरामः mfirmeइति0(así)एतत्1/1एतद् neso [quiere decir]स्थिरत्वात्5/1स्थिर+त्व (taddhita)स्थिरत्व-अफलम् npor ser firmeअचलः1/1√चल् (1 भ्वादि P)अच्अचल-अरामः m[न चलः] नञ्-TP«inmóvil»अयम्1/1इदम् m«este»आत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mSerअतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por esoसनातनः1/1सना+ट्युल् (taddhita, तुट्)सनातन-अरामः m«eterno»चिरन्तनः1/1चिरम्+ट्युल् (taddhita, तुट्)चिरन्तन-अरामः mantiguo (glosa)न0noकारणात्5/1√कृ (8 तनादि U)णिच् + ल्युट्कारण-अफलम् na partir de causaकुतश्चित्0किम्+तसिल् (taddhita) + चित्algunaनिष्पन्नः1/1निस्+√पद् (4 दिवादि A)क्तनिष्पन्न-अरामः mproducidoअभिनवः1/1अभिनव-अरामः mnuevoइति0(así)अर्थः1/1अर्थ-अरामः mel sentido

Segmento 4 — no hay que reprochar repetición a estos versos

नैतेषां श्लोकानां पौनरुक्त्यं चोदनीयम्। यद् एकेनैव श्लोकेनात्मनो नित्यत्वम् अविक्रियत्वं चोक्तं “न जायते म्रियते वा” (गी २.२०) इत्यादिना। तत्र यदेवात्म-विषयं किञ्चिदुच्यते तदेतस्माद् श्लोकार्थान्नातिरिच्यते, किञ्चित् शब्दतः पुनरुक्तं किञ्चिदर्थत इति।

No se ha de reprochar a estos versos la repetición, [diciendo] que con un solo verso, «No nace ni muere…» (Gī. 2.20), ya se dijeron la eternidad y la inmutabilidad del Ser; que todo lo que se dice después sobre el Ser no va más allá del sentido de ese verso, y que una parte se repite en las palabras y otra en el sentido.

Análisis palabra por palabra

न0noएतेषाम्6/3एतद् ma estosश्लोकानाम्6/3श्लोक-अरामः mversosपौनरुक्त्यम्1/1पुनरुक्त+ष्यञ् (taddhita)पौनरुक्त्य-अफलम् nla repeticiónचोदनीयम्1/1√चुद् (10 चुरादि U)अनीयर्चोदनीय-अफलम् nse ha de reprocharयत्0queएकेन3/1एक mcon unoएव0soloश्लोकेन3/1श्लोक-अरामः mversoआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serनित्यत्वम्1/1नित्य+त्व (taddhita)नित्यत्व-अफलम् nla eternidadअविक्रियत्वम्1/1अविक्रिय+त्व (taddhita)अविक्रियत्व-अफलम् nla inmutabilidadच0yउक्तम्1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अफलम् nse dijeronन0noजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceम्रियतेIII/1√मृ (6 तुदादि A)लट्कर्तरिmuereवा0niइत्यादिना3/1इत्यादि-इवारि n[इति आदिः यस्य तत्] BVcon [el verso] que empieza asíतत्र0तद्+त्रल् (taddhita)en estoयत्1/1यद् nlo queएव0todoआत्मविषयम्1/1आत्मविषय-अफलम् n[आत्मा विषयः यस्य तत्] BVsobre el Serकिञ्चित्1/1किञ्चित् nalgoउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse diceतत्1/1तद् nesoएतस्मात्5/1एतद् mde esteश्लोकार्थात्5/1श्लोकार्थ-अरामः m[श्लोकस्य अर्थः] षष्ठी-TPsentido del versoन0noअतिरिच्यतेIII/1अति+√रिच् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिva más alláकिञ्चित्1/1किञ्चित् nuna parteशब्दतः0शब्द+तसिल् (taddhita)en las palabrasपुनरुक्तम्1/1√वच् (2 अदादि P)क्तपुनरुक्त-अफलम् n[पुनः उक्तम्] सुप्सुपाse repiteकिञ्चित्1/1किञ्चित् notraअर्थतः0अर्थ+तसिल् (taddhita)en el sentidoइति0(así)

Segmento 5 — la realidad del Ser es difícil de conocer: por eso el Señor vuelve sobre ella

दुर्बोधत्वादात्म-वस्तुनः पुनः पुनः प्रसङ्गमापाद्य शब्दान्तरेण तदेव वस्तु निरूपयति भगवान् वासुदेवः, कथं नु नाम संसारिणाम् अव्यक्तं तत्त्वं बुद्धि-गोचरतामापन्नं सत् संसार-निवृत्तये स्यादिति।।२४।।

Como la realidad del Ser es difícil de comprender, el Señor Vāsudeva, creando una y otra vez la ocasión, describe esa misma realidad con otras palabras, [pensando]: «¿Cómo podrá esta realidad no manifiesta, una vez que llegue a ser objeto del entendimiento de los que están en el saṃsāra, servir para que cese el saṃsāra?». ॥24॥

Análisis palabra por palabra

दुर्बोधत्वात्5/1दुर्बोध+त्व (taddhita)दुर्बोधत्व-अफलम् npor ser difícil de comprenderआत्मवस्तुनः6/1आत्मवस्तु-उमधु n[आत्मा एव वस्तु] KDde la realidad del Serपुनः0unaपुनः0y otra vezप्रसङ्गम्2/1प्र+√सञ्ज् (1 भ्वादि P)घञ्प्रसङ्ग-अरामः mla ocasiónआपाद्य0आङ्+√पद् (4 दिवादि A)णिच् + ल्यप्creandoशब्दान्तरेण3/1शब्दान्तर-अफलम् n[अन्यः शब्दः] TP (मयूरव्यंसकादि)con otras palabrasतत्2/1तद् nesaएव0mismaवस्तु2/1वस्तु-उमधु nrealidadनिरूपयतिIII/1नि+√रूप (10 चुरादि U)लट्कर्तरिdescribeभगवान्1/1भग+मतुप् (taddhita)भगवत्-त्भगवत् mel Señorवासुदेवः1/1वसुदेव+अण् (taddhita, अपत्य)वासुदेव-अरामः mVāsudevaकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo…?नु0(partícula)नाम0podráसंसारिणाम्6/3संसार+इनि (taddhita)संसारिन्-इन्योगिन् mde los que están en el saṃsāraअव्यक्तम्1/1वि+√अञ्ज् (7 रुधादि P)क्तअव्यक्त-अफलम् n[न व्यक्तम्] नञ्-TPno manifiestaतत्त्वम्1/1तद्+त्व (taddhita)तत्त्व-अफलम् nla realidadबुद्धिगोचरताम्2/1बुद्धिगोचर+तल् (taddhita)बुद्धिगोचरता-आसीता f[बुद्धेः गोचरः] षष्ठी-TP + तल्la condición de objeto del entendimientoआपन्नम्1/1आङ्+√पद् (4 दिवादि A)क्तआपन्न-अफलम् nllegada aसत्1/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्जगत् nsiendoसंसारनिवृत्तये4/1नि+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तिन्संसारनिवृत्ति-इमति f[संसारस्य निवृत्तिः] षष्ठी-TPpara que cese el saṃsāraस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिserviráइति0(pensando así)

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →