Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.41

una sola comprensión resuelta frente a las infinitas ramas de los irresolutos

Sánscrito en

व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।

बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ २.४१ ॥

vyavasāyātmikā buddhir ekeha kurunandana |

bahuśākhā hy anantāś ca buddhayo 'vyavasāyinām || 2.41 ||

Respecto de esto [el sendero a la liberación], la comprensión bien resuelta es una sola; en cambio, ¡oh vástago de los Kuru!, las nociones de los irresolutos son de muchas ramas e innumerables.

«With reference to this (mokṣa), O Descendant of Kurus, there is a single, well-ascertained understanding. The notions of those who lack discrimination are many-branched and innumerable indeed.» — Swami Dayānanda vía Medha Michika (Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā)

Palabra por palabra

व्यवसायात्मिकाvyavasāyātmikā1/1व्यवसायात्मिकाvyavasāyātmikā-आāसीताsītā f[व्यवसायः आत्मा यस्याः साvyavasāyaḥ ātmā yasyāḥ sā] BV (कप्kap)de naturaleza resueltaबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla comprensiónएकाekā1/1एकeka funa solaइहiha0en estoकुरुनन्दनkurunandanaS/1√नन्द्nand (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युlyuकुरुनन्दनkurunandana-अaरामःrāmaḥ m[कुरूणां नन्दनःkurūṇāṃ nandanaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP¡oh vástago de los Kuru!बहुशाखाःbahuśākhāḥ1/3बहुशाखाbahuśākhā-आāसीताsītā f[बह्व्यः शाखाः यासां ताःbahvyaḥ śākhāḥ yāsāṃ tāḥ] BVde muchas ramasहिhi0en verdadअनन्ताःanantāḥ1/3अनन्ताanantā-आāसीताsītā f[न विद्यते अन्तः यासां ताःna vidyate antaḥ yāsāṃ tāḥ] नञ्nañ-BVinnumerablesचca0yबुद्धयःbuddhayaḥ1/3√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati flas nocionesअव्यवसायिनाम्avyavasāyinām6/3व्यवसायvyavasāya+इनिini (taddhita)अव्यवसायिन्avyavasāyin-इन्inयोगिन्yogin m[न व्यवसायिनःna vyavasāyinaḥ] नञ्nañ-TPde los irresolutos

Anvaya (el verso en orden de prosa)

इह व्यवसायात्मिका बुद्धिः एकाiha vyavasāyātmikā buddhiḥ ekā (एवeva) । हे कुरुनन्दन| he kurunandana, अव्यवसायिनां बुद्धयः तु बहुशाखाः हि अनन्ताः चavyavasāyināṃ buddhayaḥ tu bahuśākhāḥ hi anantāḥ ca (सन्तिsanti) ॥||

Respecto de esto, la comprensión bien resuelta es una sola. Pero, ¡oh vástago de los Kuru!, las nociones de los irresolutos son de muchas ramas e innumerables.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): la comprensión enseñada en el sāṅkhya y la que se expondrá en el yoga

येऽयं सांख्ये बुद्धिः उक्ता योगे च वक्ष्यमाणलक्षणा साye'yaṃ sāṃkhye buddhiḥ uktā yoge ca vakṣyamāṇalakṣaṇā sā -

Esta comprensión que se ha enseñado respecto del sāṅkhya, y cuya característica respecto del yoga se va a exponer, esa [comprensión]:

Análisis palabra por palabra
याyā1/1यद्yad fla cualइयम्iyam1/1इदम्idam festaसांख्येsāṃkhye7/1सङ्ख्याsaṅkhyā+अण्aṇ (taddhita)सांख्यsāṃkhya-अaफलम्phalam nrespecto del sāṅkhyaबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fcomprensiónउक्ताuktā1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तkta + टाप्ṭāpउक्ताuktā-आāसीताsītā fse ha enseñadoयोगेyoge7/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañयोगyoga-अaरामःrāmaḥ mrespecto del yogaचca0yवक्ष्यमाणलक्षणाvakṣyamāṇalakṣaṇā1/1वक्ष्यमाणलक्षणाvakṣyamāṇalakṣaṇā-आāसीताsītā f[वक्ष्यमाणं लक्षणं यस्याः साvakṣyamāṇaṃ lakṣaṇaṃ yasyāḥ sā] BVcuya característica se va a exponerसाsā1/1तद्tad fesa

Segmento 2 — «vyavasāya»: la comprensión resuelta es una sola y anula las demás, por nacer de un medio válido

व्यवसायेति।vyavasāyeti | व्यवसायात्मिकाvyavasāyātmikā निश्चयस्वभावाniścayasvabhāvā एकाekā एवeva बुद्धिःbuddhiḥ इतरitara-विपरीतviparīta-बुद्धिbuddhi-शाखाśākhā-भेदस्य बाधिका सम्यक् प्रमाणbhedasya bādhikā samyak pramāṇa-जनितत्वाद्janitatvād इहiha श्रेयोमार्गे हेśreyomārge he कुरुनन्दनkurunandana। |

[Comentando] «vyavasāya»: «la comprensión de naturaleza resuelta», es decir, cuya naturaleza es la certeza, es «una sola», y anula las ramas y divisiones de las demás comprensiones, que le son contrarias, por haber nacido de un medio de conocimiento válido, «aquí», en el camino hacia el bien supremo, «oh vástago de los Kuru».

Análisis palabra por palabra
व्यवसायvyavasāya«vyavasāya[ātmikā]» (pratīka abreviado)इतिiti0(se comenta)व्यवसायात्मिकाvyavasāyātmikā1/1व्यवसायात्मिकाvyavasāyātmikā-आāसीताsītā f[व्यवसायः आत्मा यस्याः साvyavasāyaḥ ātmā yasyāḥ sā] BV (कप्kap)«de naturaleza resuelta»निश्चयस्वभावाniścayasvabhāvā1/1निश्चयस्वभावाniścayasvabhāvā-आāसीताsītā f[निश्चयः स्वभावः यस्याः साniścayaḥ svabhāvaḥ yasyāḥ sā] BVcuya naturaleza es la certeza (glosa)एकाekā1/1एकeka f«una»एवeva0solaबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati f«la comprensión»इतरविपरीतबुद्धिशाखाभेदस्यitaraviparītabuddhiśākhābhedasya6/1√भिद्bhid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañइतरविपरीतबुद्धिशाखाभेदitaraviparītabuddhiśākhābheda-अaरामःrāmaḥ m[इतरासां विपरीतानां बुद्धीनां शाखाभेदःitarāsāṃ viparītānāṃ buddhīnāṃ śākhābhedaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde las ramas y divisiones de las demás comprensiones, contrariasबाधिकाbādhikā1/1√बाध्bādh (1 भ्वादिbhvādi A)ण्वुल्ṇvul + टाप्ṭāpबाधिकाbādhikā-आāसीताsītā fla que anulaसम्यक्samyak0válidoप्रमाणजनितत्वात्pramāṇajanitatvāt5/1प्रमाणजनितpramāṇajanita+त्वtva (taddhita)प्रमाणजनितत्वpramāṇajanitatva-अaफलम्phalam n[प्रमाणेन जनितस्य भावःpramāṇena janitasya bhāvaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TP + त्वtvapor haber nacido de un medio de conocimientoइहiha0«aquí»श्रेयोमार्गेśreyomārge7/1श्रेयोमार्गśreyomārga-अaरामःrāmaḥ m[श्रेयसः मार्गःśreyasaḥ mārgaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el camino hacia el bien supremo (glosa)हेhe0ohकुरुनन्दनkurunandanaS/1√नन्द्nand (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युlyuकुरुनन्दनkurunandana-अaरामःrāmaḥ m[कुरूणां नन्दनःkurūṇāṃ nandanaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP«vástago de los Kuru»

Segmento 3 — las demás comprensiones extienden el saṃsāra; cuando cesan, también cesa el saṃsāra

याः पुनरितराyāḥ punaritarā बुद्धयःbuddhayaḥ यासां शाखाyāsāṃ śākhā-भेदbheda-प्रचारpracāra-वशादनन्तः अपारोऽनुपरतः संसारो नित्यvaśādanantaḥ apāro'nuparataḥ saṃsāro nitya-प्रततो विस्तीर्णो भवतिpratato vistīrṇo bhavati, प्रमाणpramāṇa-जनितjanita-विवेकviveka-बुद्धिbuddhi-निमित्तnimitta-वशाच्चोपरतास्वनन्तvaśāccoparatāsvananta-भेदbheda-बुद्धिषु संसारोऽप्युपरमतेbuddhiṣu saṃsāro'pyuparamate,

En cambio, las demás «comprensiones», por cuya proliferación de ramas y divisiones el saṃsāra se vuelve infinito, sin orilla, incesante, perpetuamente extendido y vasto, y con cuyo cese, por la fuerza de la comprensión discriminativa nacida de un medio de conocimiento válido, también cesa el saṃsāra,

Análisis palabra por palabra
याःyāḥ1/3यद्yad flas queपुनःpunaḥ0en cambioइतराःitarāḥ1/3इतरitara fdemásबुद्धयःbuddhayaḥ1/3√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati f«comprensiones»यासाम्yāsām6/3यद्yad fde las cualesशाखाभेदप्रचारवशात्śākhābhedapracāravaśāt5/1शाखाभेदप्रचारवशśākhābhedapracāravaśa-अaरामःrāmaḥ m[शाखाभेदानां प्रचारस्य वशःśākhābhedānāṃ pracārasya vaśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la fuerza de la proliferación de ramas y divisionesअनन्तःanantaḥ1/1अनन्तananta-अaरामःrāmaḥ m[न विद्यते अन्तः यस्य सःna vidyate antaḥ yasya saḥ] नञ्nañ-BVinfinitoअपारःapāraḥ1/1अपारapāra-अaरामःrāmaḥ m[न विद्यते पारः यस्य सःna vidyate pāraḥ yasya saḥ] नञ्nañ-BVsin orillaअनुपरतःanuparataḥ1/1उपupa+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaअनुपरतanuparata-अaरामःrāmaḥ m[न उपरतःna uparataḥ] नञ्nañ-TPincesanteसंसारःsaṃsāraḥ1/1सम्sam+√सृsṛ (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसंसारsaṃsāra-अaरामःrāmaḥ mel saṃsāraनित्यप्रततःnityapratataḥ1/1प्रpra+√तन्tan (8 तनादिtanādi U)क्तktaनित्यप्रततnityapratata-अaरामःrāmaḥ m[नित्यं प्रततःnityaṃ pratataḥ] सुप्सुपाsupsupā-TPperpetuamente extendidoविस्तीर्णःvistīrṇaḥ1/1विvi+√स्तॄstṝ (9 क्र्यादिkryādi U)क्तktaविस्तीर्णvistīrṇa-अaरामःrāmaḥ mvastoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise vuelveप्रमाणजनितविवेकबुद्धिनिमित्तवशात्pramāṇajanitavivekabuddhinimittavaśāt5/1प्रमाणजनितविवेकबुद्धिनिमित्तवशpramāṇajanitavivekabuddhinimittavaśa-अaरामःrāmaḥ m[प्रमाणजनिता विवेकबुद्धिः निमित्तम्pramāṇajanitā vivekabuddhiḥ nimittam, तस्य वशःtasya vaśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la fuerza de la causa que es la comprensión discriminativa nacida de un medio válidoचca0yउपरतासुuparatāsu7/3उपupa+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)क्तkta + टाप्ṭāpउपरताuparatā-आāसीताsītā fal cesarअनन्तभेदबुद्धिषुanantabhedabuddhiṣu7/3अनन्तभेदबुद्धिanantabhedabuddhi-इiमतिmati f[अनन्ताः भेदाः यासां ताः बुद्धयःanantāḥ bhedāḥ yāsāṃ tāḥ buddhayaḥ] BV-गर्भgarbha KDlas comprensiones de infinitas divisionesसंसारःsaṃsāraḥ1/1सम्sam+√सृsṛ (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसंसारsaṃsāra-अaरामःrāmaḥ mel saṃsāraअपिapi0tambiénउपरमतेuparamateIII/1उपupa+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartaricesa

Segmento 4 — esas son «de muchas ramas» e infinitas: las de los que carecen de discernimiento

ता बुद्धयोtā buddhayo बहुशाखाःbahuśākhāḥ बह्व्यः शाखा यासां ताः बहुbahvyaḥ śākhā yāsāṃ tāḥ bahu-शाखाः। बहुśākhāḥ | bahu-भेदा इत्येतत्। प्रतिbhedā ityetat | prati-शाखाśākhā-भेदेनbhedena ह्यनन्ताःhyanantāḥ च बुद्धयः। केषाम्ca buddhayaḥ | keṣām अव्यवसायिनांavyavasāyināṃ प्रमाणpramāṇa-जनितjanita-विवेकviveka-बुद्धिbuddhi-रहितानामित्यर्थः।। ४१ ।।rahitānāmityarthaḥ | | 41 | |

esas comprensiones son «de muchas ramas»: aquellas que tienen muchas ramas son «de muchas ramas»; esto es, de muchas divisiones. Y, por la división de cada rama, las comprensiones son «en verdad infinitas». ¿De quiénes? «De los irresolutos», es decir, de los que carecen de la comprensión discriminativa nacida de un medio de conocimiento válido. ॥||41॥ ||

Análisis palabra por palabra
ताःtāḥ1/3तद्tad fesasबुद्धयःbuddhayaḥ1/3√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fcomprensionesबहुशाखाःbahuśākhāḥ1/3बहुशाखाbahuśākhā-आāसीताsītā f[बह्व्यः शाखाः यासां ताःbahvyaḥ śākhāḥ yāsāṃ tāḥ] BV«de muchas ramas»बह्व्यःbahvyaḥ1/3बहुbahu+ङीष्ṅīṣबह्वीbahvī-ईīनदीnadī fmuchasशाखाःśākhāḥ1/3शाखाśākhā-आāसीताsītā framasयासाम्yāsām6/3यद्yad fque tienenताःtāḥ1/3तद्tad fesasबहुशाखाःbahuśākhāḥ1/3बहुशाखाbahuśākhā-आāसीताsītā f[बह्व्यः शाखाः यासां ताःbahvyaḥ śākhāḥ yāsāṃ tāḥ] BV[son] de muchas ramasबहुभेदाःbahubhedāḥ1/3√भिद्bhid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañबहुभेदाbahubhedā-आāसीताsītā f[बहवः भेदाः यासां ताःbahavaḥ bhedāḥ yāsāṃ tāḥ] BVde muchas divisionesइतिiti0talएतत्etat1/1एतद्etad nesto [quiere decir]प्रतिशाखाभेदेनpratiśākhābhedena3/1√भिद्bhid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañप्रतिशाखाभेदpratiśākhābheda-अaरामःrāmaḥ m[प्रतिशाखं भेदःpratiśākhaṃ bhedaḥ] अव्ययीभावavyayībhāva-गर्भgarbha TPpor la división de cada ramaहिhi0«en verdad»अनन्ताःanantāḥ1/3अनन्ताanantā-आāसीताsītā f[न विद्यते अन्तः यासां ताःna vidyate antaḥ yāsāṃ tāḥ] नञ्nañ-BV«infinitas»चca0yबुद्धयःbuddhayaḥ1/3√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati flas comprensionesकेषाम्keṣām6/3किम्kim m¿de quiénes?अव्यवसायिनाम्avyavasāyinām6/3व्यवसायvyavasāya+इनिini (taddhita)अव्यवसायिन्avyavasāyin-इन्inयोगिन्yogin m[न व्यवसायिनःna vyavasāyinaḥ] नञ्nañ-TP«de los irresolutos»प्रमाणजनितविवेकबुद्धिरहितानाम्pramāṇajanitavivekabuddhirahitānām6/3√रह्rah (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaप्रमाणजनितविवेकबुद्धिरहितpramāṇajanitavivekabuddhirahita-अaरामःrāmaḥ m[प्रमाणजनितया विवेकबुद्ध्या रहिताःpramāṇajanitayā vivekabuddhyā rahitāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPde los que carecen de la comprensión discriminativa nacida de un medio válido (glosa)इत्यर्थःityarthaḥ1/1इत्यर्थityartha-अaरामःrāmaḥ m[इति अर्थःiti arthaḥ] KDtal es el sentido
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.