गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.49

la acción interesada es muy inferior al buddhi-yoga; refugiarse en la buddhi

दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।

बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ २.४९ ॥

dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya |

buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ || 2.49 ||

Pues la acción [interesada] es con mucho inferior al yoga de la recta actitud, oh Dhanañjaya. Busca refugio en esa actitud; miserables son quienes obran movidos por el fruto.

«Action (based on desire) is therefore far inferior to that performed with the proper attitude of karma-yoga. Seek refuge in this buddhi-yoga (of proper attitude) Oh! Dhanañjaya. Those who perform action only for the results are misers.» — Swami Dayānanda

Palabra por palabra

दूरेण3/1दूर-अफलम् ncon muchoहि0puesअवरम्1/1अवर-अफलम् ninferiorकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acciónबुद्धियोगात्5/1√युज् (7 रुधादि U)घञ्बुद्धियोग-अरामः m[बुद्ध्या युक्तः योगः] KD (मध्यमपदलोपी)que el yoga de la recta actitudधनञ्जयS/1धनञ्जय-अरामः m[धनं जयति] उपपद-TP¡oh Dhanañjaya!बुद्धौ7/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्बुद्धि-इमति fen esa actitudशरणम्2/1शरण-अफलम् nrefugioअन्विच्छII/1अनु+√इष् (6 तुदादि P)लोट्कर्तरिbuscaकृपणाः1/3कृपण-अरामः mmiserablesफलहेतवः1/3फलहेतु-उगुरुः m[फलं हेतुः येषां ते] BVquienes obran movidos por el fruto

Anvaya (el verso en orden de prosa)

धनञ्जय बुद्धियोगाद् कर्म दूरेण अवरं हि । बुद्धौ शरणम् अन्विच्छ । फलहेतवः कृपणाः ॥

Oh Dhanañjaya, la acción es con mucho inferior al yoga de la recta actitud. Busca refugio en esa actitud. Quienes obran movidos por el fruto son miserables.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: comparación con la acción hecha para adorar al Señor con ecuanimidad

यत्पुनः समत्व-बुद्धि-युक्तम् ईश्वराराधनार्थं कर्म, एतस्मात् कर्मणः -

Y en cuanto a esa acción dotada de la actitud de ecuanimidad y destinada a la adoración del Señor: comparada con esa acción,

Análisis palabra por palabra

यत्1/1यद् nla queपुनः0en cambioसमत्वबुद्धियुक्तम्1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तसमत्वबुद्धियुक्त-अफलम् n[समत्वबुद्ध्या युक्तम्] तृतीया-TPdotada de la actitud de ecuanimidadईश्वराराधनार्थम्1/1ईश्वराराधनार्थ-अफलम् n[ईश्वरस्य आराधनाय इदम्] चतुर्थी-TPdestinada a la adoración del Señorकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nacciónएतस्मात्5/1एतद् ncomparada con esaकर्मणः5/1कर्मन्-न्नाम nacción

Segmento 2 — la acción hecha por quien busca el fruto es ínfima: causa de nacimiento y muerte

दूरेणेति। दूरेण अतिविप्रकर्षेण ह्यवरं निकृष्टं कर्म फलार्थिना क्रियमाणं बुद्धियोगात् समत्व-बुद्धि-युक्तात् कर्मणः, जन्म-मरणादि-हेतुत्वाद् धनञ्जय।

[Comentando] «dūreṇa»: «con mucho», esto es, por una distancia enorme, «es inferior», ínfima, «la acción» realizada por el que busca el fruto, comparada con «el yoga de la recta actitud», es decir, con la acción dotada de la actitud de ecuanimidad; y ello por ser causa de nacimiento, muerte y lo demás, «oh Dhanañjaya».

Análisis palabra por palabra

दूरेण3/1दूर-अफलम् n«dūreṇa»इति0(se comenta)दूरेण3/1दूर-अफलम् n«con mucho»अतिविप्रकर्षेण3/1वि+प्र+√कृष् (1 भ्वादि P)घञ्अतिविप्रकर्ष-अरामः m[अतिशयितः विप्रकर्षः] प्रादि-TPpor una distancia enorme (glosa)हि0«pues»अवरम्1/1अवर-अफलम् n«inferior»निकृष्टम्1/1नि+√कृष् (1 भ्वादि P)क्तनिकृष्ट-अफलम् nínfima (glosa)कर्म1/1कर्मन्-न्नाम n«la acción»फलार्थिना3/1अर्थ+इनि (taddhita)फलार्थिन्-इन्योगिन् m[फलस्य अर्थी] षष्ठी-TPpor quien busca el frutoक्रियमाणम्1/1√कृ (8 तनादि U)कर्मणि + शानच्क्रियमाण-अफलम् nrealizadaबुद्धियोगात्5/1√युज् (7 रुधादि U)घञ्बुद्धियोग-अरामः m[बुद्ध्या युक्तः योगः] KD (मध्यमपदलोपी)«que el yoga de la recta actitud»समत्वबुद्धियुक्तात्5/1√युज् (7 रुधादि U)क्तसमत्वबुद्धियुक्त-अफलम् n[समत्वबुद्ध्या युक्तम्] तृतीया-TPque la dotada de la actitud de ecuanimidad (glosa)कर्मणः5/1कर्मन्-न्नाम nque la acciónजन्ममरणादिहेतुत्वात्5/1जन्ममरणादिहेतु+त्व (taddhita)जन्ममरणादिहेतुत्व-अफलम् n[जन्ममरणादीनां हेतुः] षष्ठी-TPpor ser causa de nacimiento, muerte y lo demásधनञ्जयS/1धनञ्जय-अरामः m[धनं जयति] उपपद-TP«¡oh Dhanañjaya!»

Segmento 3 — refugiarse en la buddhi del yoga o en la sāṅkhya-buddhi nacida de su maduración

यत एवं येग-विषयायां बुद्धौ तत्परिपाकजायां वा साङ्ख्य-बुद्धौ शरणम् आश्रयमभय-प्राप्ति-कारणम् अन्विच्छ प्रार्थयस्व। परमार्थ-ज्ञान-शरणो भव इत्यर्थः।

Puesto que es así, «busca», es decir, pide, «refugio», esto es, amparo y causa de la obtención de la ausencia de temor, «en la actitud» que tiene por objeto el yoga, o bien en la sabiduría del sāṅkhya nacida de la maduración de aquella. El sentido es: ten por refugio el conocimiento de la Verdad última.

Análisis palabra por palabra

यतः0यद्+तसिल् (taddhita)puesto queएवम्0[es] asíयोगविषयायाम्7/1योगविषया-आसीता f[योगः विषयः यस्याः सा] BVque tiene por objeto el yogaबुद्धौ7/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्बुद्धि-इमति f«en la actitud»तत्परिपाकजायाम्7/1√जन् (4 दिवादि A)डतत्परिपाकजा-आसीता f[तत्परिपाकात् जाता] उपपद-TPnacida de la maduración de aquellaवा0o bienसाङ्ख्यबुद्धौ7/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्साङ्ख्यबुद्धि-इमति f[साङ्ख्यस्य बुद्धिः] षष्ठी-TPen la sabiduría del sāṅkhyaशरणम्2/1शरण-अफलम् n«refugio»आश्रयम्2/1आ+√श्रि (1 भ्वादि U)अच्आश्रय-अरामः mamparo (glosa)अभयप्राप्तिकारणम्2/1√कृ (8 तनादि U)णिच् + ल्युट्अभयप्राप्तिकारण-अफलम् n[अभयस्य प्राप्तेः कारणम्] षष्ठी-TPcausa de la obtención de la ausencia de temorअन्विच्छII/1अनु+√इष् (6 तुदादि P)लोट्कर्तरि«busca»प्रार्थयस्वII/1प्र+√अर्थ (10 चुरादि A)लोट्कर्तरिpide (glosa)परमार्थज्ञानशरणः1/1परमार्थज्ञानशरण-अरामः m[परमार्थज्ञानं शरणं यस्य सः] BVque tiene por refugio el conocimiento de la Verdad últimaभवII/1√भू (1 भ्वादि P)लोट्कर्तरिséइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido

Segmento 4 — «kṛpaṇāḥ»: míseros quienes obran movidos por la sed del fruto; la Bṛhadāraṇyaka

यतोऽवरं कर्म कुर्वाणाः कृपणाः दीनाः फलहेतवः फल-तृष्णा-प्रयुक्ताः सन्तः। “यो वा एतदक्षरं गार्ग्यविदित्वा अस्माल्लोकात् प्रैति स कृपणः” (बृ. ३.८.१०) इति श्रुतेः।। ४९ ।।

Porque quienes realizan la acción inferior, «movidos por el fruto», esto es, impulsados por la sed del fruto, son «miserables», desdichados. Así lo dice la śruti: «Aquel que parte de este mundo sin haber conocido esta Realidad imperecedera, oh Gārgī, ese es un miserable» (Bṛ. 3.8.10). ॥49॥

Análisis palabra por palabra

यतः0यद्+तसिल् (taddhita)porqueअवरम्2/1अवर-अफलम् ninferiorकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónकुर्वाणाः1/3√कृ (8 तनादि U)शानच्कुर्वाण-अरामः mquienes realizanकृपणाः1/3कृपण-अरामः m«miserables»दीनाः1/3√दी (4 दिवादि A)क्तदीन-अरामः mdesdichados (glosa)फलहेतवः1/3फलहेतु-उगुरुः m[फलं हेतुः येषां ते] BV«movidos por el fruto»फलतृष्णाप्रयुक्ताः1/3प्र+√युज् (7 रुधादि U)क्तफलतृष्णाप्रयुक्त-अरामः m[फलतृष्णया प्रयुक्ताः] तृतीया-TPimpulsados por la sed del fruto (glosa)सन्तः1/3√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendoयः1/1यद् mel queवा0(en efecto)एतत्2/1एतद् nestaअक्षरम्2/1अक्षर-अफलम् n[न क्षरम्] नञ्-TPRealidad imperecederaगार्गिS/1गार्गी-ईनदी foh Gārgīअविदित्वा0√विद् (2 अदादि P)क्त्वा (con नञ्)sin haber conocidoअस्मात्5/1इदम् mde esteलोकात्5/1लोक-अरामः mmundoप्रैतिIII/1प्र+√इ (2 अदादि P)लट्कर्तरिparteसः1/1तद् meseकृपणः1/1कृपण-अरामः m[es] un miserableइति0asíश्रुतेः5/1√श्रु (1 भ्वादि P)क्तिन्श्रुति-इमति fpor la śruti

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →