Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.51

los sabios, libres de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta sin mal

Sánscrito en

कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।

जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २.५१ ॥

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ |

janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam || 2.51 ||

Pues los sabios, dotados de esa actitud, habiendo abandonado el fruto nacido de la acción y liberados de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta libre de todo mal.

«The wise, endowed with the attitude of karma-yoga, having given up the results of action, free from the bondage of birth, indeed accomplish the end that is free from all affliction.» — Swami Dayānanda

Palabra por palabra

कर्मजम्karmajam2/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)डḍaकर्मजkarmaja-अaफलम्phalam n[कर्मणः जातम्karmaṇaḥ jātam] उपपदupapada-TPnacido de la acciónबुद्धियुक्ताःbuddhiyuktāḥ1/3√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaबुद्धियुक्तbuddhiyukta-अaरामःrāmaḥ m[बुद्ध्या युक्ताःbuddhyā yuktāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPdotados de esa actitudहिhi0puesफलम्phalam2/1फलphala-अaफलम्phalam nel frutoत्यक्त्वाtyaktvā0√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāhabiendo abandonadoमनीषिणःmanīṣiṇaḥ1/3मनीषाmanīṣā+इनिini (taddhita)मनीषिन्manīṣin-इन्inयोगिन्yogin mlos sabiosजन्मबन्धविनिर्मुक्ताःjanmabandhavinirmuktāḥ1/3विvi+निर्nir+√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)क्तktaजन्मबन्धविनिर्मुक्तjanmabandhavinirmukta-अaरामःrāmaḥ m[जन्म एव बन्धःjanma eva bandhaḥ, तेन विनिर्मुक्ताःtena vinirmuktāḥ] KD-गर्भ तृतीयाgarbha tṛtīyā-TPliberados de la atadura del nacimientoपदम्padam2/1पदpada-अaफलम्phalam nla metaगच्छन्तिgacchantiIII/3√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarialcanzanअनामयम्anāmayam2/1अनामयanāmaya-अaफलम्phalam n[न विद्यते आमयः यस्मिन् तत्na vidyate āmayaḥ yasmin tat] नञ्nañ-BVlibre de todo mal

Anvaya (el verso en orden de prosa)

बुद्धियुक्ताःbuddhiyuktāḥ (पुरुषाःpuruṣāḥ) कर्मजं फलं त्यक्त्वा मनीषिणःkarmajaṃ phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ (सन्तःsantaḥ) हि जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्तिhi janmabandhavinirmuktāḥ anāmayaṃ padaṃ gacchanti (तस्माद्योगाय युज्यस्व इति पूर्वेण सम्बन्धःtasmādyogāya yujyasva iti pūrveṇa sambandhaḥ) ॥||

Los hombres dotados de esa actitud, habiendo abandonado el fruto nacido de la acción y siendo sabios, liberados de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta libre de todo mal. (Se enlaza con el «entrégate al yoga» del verso anterior.)

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: enlace, «puesto que…»

यस्मात्yasmāt -

Puesto que:

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmāt5/1यद्yad npuesto que

Segmento 2 — «karmajam phalam tyaktvā» se construye con palabras interpuestas

कर्मजमिति।karmajamiti | कर्मजंkarmajaṃ फलं त्यक्त्वा इति व्यवहितेन सम्बन्धः। इष्टानिष्टphalaṃ tyaktvā iti vyavahitena sambandhaḥ | iṣṭāniṣṭa-देहdeha-प्राप्तिः कर्मजं फलं कर्मभ्यो जातम्।prāptiḥ karmajaṃ phalaṃ karmabhyo jātam |

[Comentando] «karmajam»: la construcción «habiendo abandonado el fruto nacido de la acción» se establece con palabras interpuestas. El fruto nacido de la acción es la obtención de un cuerpo deseado o indeseado: lo nacido de las acciones.

Análisis palabra por palabra
कर्मजम्karmajam2/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)डḍaकर्मजkarmaja-अaफलम्phalam n[कर्मणः जातम्karmaṇaḥ jātam] उपपदupapada-TP«karmajam»इतिiti0(se comenta)कर्मजम्karmajam2/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)डḍaकर्मजkarmaja-अaफलम्phalam n[कर्मणः जातम्karmaṇaḥ jātam] उपपदupapada-TP«nacido de la acción»फलम्phalam2/1फलphala-अaफलम्phalam nel frutoत्यक्त्वाtyaktvā0√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāhabiendo abandonadoइतिiti0asíव्यवहितेनvyavahitena3/1विvi+अवava+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)क्तktaव्यवहितvyavahita-अaफलम्phalam ncon [palabras] interpuestasसम्बन्धःsambandhaḥ1/1सम्sam+√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)घञ्ghañसम्बन्धsambandha-अaरामःrāmaḥ m[es] la construcciónइष्टानिष्टदेहप्राप्तिःiṣṭāniṣṭadehaprāptiḥ1/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinइष्टानिष्टदेहप्राप्तिiṣṭāniṣṭadehaprāpti-इiमतिmati f[इष्टः अनिष्टः च देहःiṣṭaḥ aniṣṭaḥ ca dehaḥ, तस्य प्राप्तिःtasya prāptiḥ] DV-गर्भ षष्ठीgarbha ṣaṣṭhī-TPla obtención de un cuerpo deseado o indeseadoकर्मजम्karmajam1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)डḍaकर्मजkarmaja-अaफलम्phalam n[कर्मणः जातम्karmaṇaḥ jātam] उपपदupapada-TPnacido de la acciónफलम्phalam1/1फलphala-अaफलम्phalam nel frutoकर्मभ्यःkarmabhyaḥ5/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nde las accionesजातम्jātam1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)क्तktaजातjāta-अaफलम्phalam nnacido

Segmento 3 — liberados en vida de la atadura del nacimiento, van a la morada suprema de Viṣṇu

बुद्धियुक्ताःbuddhiyuktāḥ समत्वsamatva-बुद्धिbuddhi-युक्ताyuktā हिhi तस्मात्tasmāt फलंphalaṃ त्यक्त्वाtyaktvā परित्यज्यparityajya मनीषिणःmanīṣiṇaḥ ज्ञानिनो भूत्वाjñānino bhūtvā जन्मबन्धविनिर्मुक्ताःjanmabandhavinirmuktāḥ जन्मैव बन्धो जन्मjanmaiva bandho janma-बन्धः तेन विनिर्मुक्ता जीवन्त एव जन्मbandhaḥ tena vinirmuktā jīvanta eva janma-बन्धbandha-विनिर्मुक्ताः सन्तःvinirmuktāḥ santaḥ पदंpadaṃ परमं विष्णोर्मोक्षाख्यंparamaṃ viṣṇormokṣākhyaṃ गच्छन्तिgacchanti अनामयम्anāmayam सर्वोपद्रवरहितम् इत्यर्थः।sarvopadravarahitam ityarthaḥ |

«Los dotados de esa actitud», esto es, dotados de la actitud de ecuanimidad, «habiendo abandonado» por ello «el fruto», y hechos «sabios», es decir, conocedores, «liberados de la atadura del nacimiento» («janma-bandha» es la atadura que consiste en el nacimiento mismo; liberados de ella, esto es, liberados de la atadura del nacimiento estando aún vivos), «alcanzan la meta» suprema de Viṣṇu, llamada liberación, «libre de todo mal», es decir, exenta de toda aflicción. Tal es el sentido.

Análisis palabra por palabra
बुद्धियुक्ताःbuddhiyuktāḥ1/3√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaबुद्धियुक्तbuddhiyukta-अaरामःrāmaḥ m[बुद्ध्या युक्ताःbuddhyā yuktāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TP«dotados de esa actitud»समत्वबुद्धियुक्ताःsamatvabuddhiyuktāḥ1/3√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaसमत्वबुद्धियुक्तsamatvabuddhiyukta-अaरामःrāmaḥ m[समत्वबुद्ध्या युक्ताःsamatvabuddhyā yuktāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPdotados de la actitud de ecuanimidad (glosa)हिhi0«pues»तस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor ello (glosa)फलम्phalam2/1फलphala-अaफलम्phalam n«el fruto»त्यक्त्वाtyaktvā0√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvā«habiendo abandonado»परित्यज्यparityajya0परिpari+√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaphabiendo dejado (glosa)मनीषिणःmanīṣiṇaḥ1/3मनीषाmanīṣā+इनिini (taddhita)मनीषिन्manīṣin-इन्inयोगिन्yogin m«los sabios»ज्ञानिनःjñāninaḥ1/3ज्ञानjñāna+इनिini (taddhita)ज्ञानिन्jñānin-इन्inयोगिन्yogin mconocedores (glosa)भूत्वाbhūtvā0√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāhechosजन्मबन्धविनिर्मुक्ताःjanmabandhavinirmuktāḥ1/3विvi+निर्nir+√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)क्तktaजन्मबन्धविनिर्मुक्तjanmabandhavinirmukta-अaरामःrāmaḥ m[जन्म एव बन्धःjanma eva bandhaḥ, तेन विनिर्मुक्ताःtena vinirmuktāḥ] KD-गर्भ तृतीयाgarbha tṛtīyā-TP«liberados de la atadura del nacimiento»जन्मjanma1/1जन्मन्janman-न्nनामnāma nel nacimientoएवeva0mismoबन्धःbandhaḥ1/1√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)घञ्ghañबन्धbandha-अaरामःrāmaḥ m[es] la ataduraजन्मबन्धःjanmabandhaḥ1/1√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)घञ्ghañजन्मबन्धjanmabandha-अaरामःrāmaḥ m[जन्म एव बन्धःjanma eva bandhaḥ] KD«janma-bandha»तेनtena3/1तद्tad mde ellaविनिर्मुक्ताःvinirmuktāḥ1/3विvi+निर्nir+√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)क्तktaविनिर्मुक्तvinirmukta-अaरामःrāmaḥ mliberadosजीवन्तःjīvantaḥ1/3√जीव्jīv (1 भ्वादिbhvādi P)शतृśatṛजीवत्jīvat-त्tपचत्pacat mestando vivosएवeva0aúnजन्मबन्धविनिर्मुक्ताःjanmabandhavinirmuktāḥ1/3विvi+निर्nir+√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)क्तktaजन्मबन्धविनिर्मुक्तjanmabandhavinirmukta-अaरामःrāmaḥ m[जन्मबन्धेन विनिर्मुक्ताःjanmabandhena vinirmuktāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPliberados de la atadura del nacimientoसन्तःsantaḥ1/3√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat msiendoपदम्padam2/1पदpada-अaफलम्phalam n«la meta»परमम्paramam2/1परमparama-अaफलम्phalam nsupremaविष्णोःviṣṇoḥ6/1विष्णुviṣṇu-उuगुरुःguruḥ mde Viṣṇuमोक्षाख्यम्mokṣākhyam2/1आā+√ख्याkhyā (2 अदादिadādi P)अङ्aṅमोक्षाख्यmokṣākhya-अaफलम्phalam n[मोक्षः इति आख्या यस्य तत्mokṣaḥ iti ākhyā yasya tat] BVllamada liberaciónगच्छन्तिgacchantiIII/3√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari«alcanzan»अनामयम्anāmayam2/1अनामयanāmaya-अaफलम्phalam n[न विद्यते आमयः यस्मिन् तत्na vidyate āmayaḥ yasmin tat] नञ्nañ-BV«libre de todo mal»सर्वोपद्रवरहितम्sarvopadravarahitam2/1√रह्rah (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसर्वोपद्रवरहितsarvopadravarahita-अaफलम्phalam n[सर्वैः उपद्रवैः रहितम्sarvaiḥ upadravaiḥ rahitam] तृतीयाtṛtīyā-TPexenta de toda aflicción (glosa)इत्यर्थःityarthaḥ1/1इत्यर्थityartha-अaरामःrāmaḥ m[इति अर्थःiti arthaḥ] KDtal es el sentido

Segmento 4 — otra lectura: desde 2.49 lo mostrado es la buddhi que consiste en la visión de lo real

अथवाathavā “बुद्धियोगाद्धनञ्जयbuddhiyogāddhanañjaya” (गी २gī 2.४९49) इत्यारभ्य परमार्थityārabhya paramārtha-दर्शनdarśana-लक्षणैव सर्वतः सम्प्लुदेदकस्थानीया कर्मयोगजlakṣaṇaiva sarvataḥ sampludedakasthānīyā karmayogaja-सत्वशुद्धिजनिता बुद्धिः दर्शिता साक्षात् सुकृतदुष्कृतप्रहाणादिsatvaśuddhijanitā buddhiḥ darśitā sākṣāt sukṛtaduṣkṛtaprahāṇādi-हेतुत्वhetutva-श्रवणात् ।। ५१ ।।śravaṇāt | | 51 | |

O bien: desde «buddhiyogāt, oh Dhanañjaya» (Gī. 2.49) en adelante, lo que se ha mostrado es precisamente la sabiduría que consiste en la visión de la Verdad última, equiparable al agua desbordada por todas partes, nacida de la pureza del sattva que a su vez procede del karma-yoga; y ello porque se la oye [presentar] como causa directa del abandono del mérito y el demérito y de lo demás. ॥||51॥ ||

Análisis palabra por palabra
अथवाathavā0o bienबुद्धियोगात्buddhiyogāt5/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañबुद्धियोगbuddhiyoga-अaरामःrāmaḥ m[बुद्ध्या युक्तः योगःbuddhyā yuktaḥ yogaḥ] KD (मध्यमपदलोपीmadhyamapadalopī)que el yoga de la recta actitudधनञ्जयdhanañjayaS/1धनञ्जयdhanañjaya-अaरामःrāmaḥ m[धनं जयतिdhanaṃ jayati] उपपदupapada-TPoh Dhanañjayaइतिiti0asíआरभ्यārabhya0आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapdesde … en adelanteपरमार्थदर्शनलक्षणाparamārthadarśanalakṣaṇā1/1परमार्थदर्शनलक्षणाparamārthadarśanalakṣaṇā-आāसीताsītā f[परमार्थदर्शनं लक्षणं यस्याः साparamārthadarśanaṃ lakṣaṇaṃ yasyāḥ sā] BVque consiste en la visión de la Verdad últimaएवeva0precisamenteसर्वतःsarvataḥ0सर्वsarva+तसिल्tasil (taddhita)por todas partesसम्प्लुतोदकस्थानीयाsamplutodakasthānīyā1/1स्थानsthāna+छcha (taddhita)सम्प्लुतोदकस्थानीयाsamplutodakasthānīyā-आāसीताsītā f[सम्प्लुतोदकस्य स्थाने भवाsamplutodakasya sthāne bhavā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPequiparable al agua desbordadaकर्मयोगजसत्त्वशुद्धिजनिताkarmayogajasattvaśuddhijanitā1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇic + क्तktaकर्मयोगजसत्त्वशुद्धिजनिताkarmayogajasattvaśuddhijanitā-आāसीताsītā f[कर्मयोगजया सत्त्वशुद्ध्या जनिताkarmayogajayā sattvaśuddhyā janitā] तृतीयाtṛtīyā-TPnacida de la pureza del sattva que procede del karma-yogaबुद्धिःbuddhiḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla sabiduríaदर्शिताdarśitā1/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic + क्तktaदर्शिताdarśitā-आāसीताsītā fha sido mostradaसाक्षात्sākṣāt0directaसुकृतदुष्कृतप्रहाणादिहेतुत्वश्रवणात्sukṛtaduṣkṛtaprahāṇādihetutvaśravaṇāt5/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭसुकृतदुष्कृतप्रहाणादिहेतुत्वश्रवणsukṛtaduṣkṛtaprahāṇādihetutvaśravaṇa-अaफलम्phalam n[सुकृतदुष्कृतप्रहाणादेः हेतुत्वस्य श्रवणम्sukṛtaduṣkṛtaprahāṇādeḥ hetutvasya śravaṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se la oye como causa del abandono del mérito y el demérito, etc.
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.