गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.51

los sabios, libres de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta sin mal

कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।

जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २.५१ ॥

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ |

janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam || 2.51 ||

Pues los sabios, dotados de esa actitud, habiendo abandonado el fruto nacido de la acción y liberados de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta libre de todo mal.

«The wise, endowed with the attitude of karma-yoga, having given up the results of action, free from the bondage of birth, indeed accomplish the end that is free from all affliction.» — Swami Dayānanda

Palabra por palabra

कर्मजम्2/1√जन् (4 दिवादि A)डकर्मज-अफलम् n[कर्मणः जातम्] उपपद-TPnacido de la acciónबुद्धियुक्ताः1/3√युज् (7 रुधादि U)क्तबुद्धियुक्त-अरामः m[बुद्ध्या युक्ताः] तृतीया-TPdotados de esa actitudहि0puesफलम्2/1फल-अफलम् nel frutoत्यक्त्वा0√त्यज् (1 भ्वादि P)क्त्वाhabiendo abandonadoमनीषिणः1/3मनीषा+इनि (taddhita)मनीषिन्-इन्योगिन् mlos sabiosजन्मबन्धविनिर्मुक्ताः1/3वि+निर्+√मुच् (6 तुदादि U)क्तजन्मबन्धविनिर्मुक्त-अरामः m[जन्म एव बन्धः, तेन विनिर्मुक्ताः] KD-गर्भ तृतीया-TPliberados de la atadura del nacimientoपदम्2/1पद-अफलम् nla metaगच्छन्तिIII/3√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिalcanzanअनामयम्2/1अनामय-अफलम् n[न विद्यते आमयः यस्मिन् तत्] नञ्-BVlibre de todo mal

Anvaya (el verso en orden de prosa)

बुद्धियुक्ताः (पुरुषाः) कर्मजं फलं त्यक्त्वा मनीषिणः (सन्तः) हि जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति (तस्माद्योगाय युज्यस्व इति पूर्वेण सम्बन्धः) ॥

Los hombres dotados de esa actitud, habiendo abandonado el fruto nacido de la acción y siendo sabios, liberados de la atadura del nacimiento, alcanzan la meta libre de todo mal. (Se enlaza con el «entrégate al yoga» del verso anterior.)

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: enlace, «puesto que…»

यस्मात् -

Puesto que:

Análisis palabra por palabra

यस्मात्5/1यद् npuesto que

Segmento 2 — «karmajam phalam tyaktvā» se construye con palabras interpuestas

कर्मजमिति। कर्मजं फलं त्यक्त्वा इति व्यवहितेन सम्बन्धः। इष्टानिष्ट-देह-प्राप्तिः कर्मजं फलं कर्मभ्यो जातम्।

[Comentando] «karmajam»: la construcción «habiendo abandonado el fruto nacido de la acción» se establece con palabras interpuestas. El fruto nacido de la acción es la obtención de un cuerpo deseado o indeseado: lo nacido de las acciones.

Análisis palabra por palabra

कर्मजम्2/1√जन् (4 दिवादि A)डकर्मज-अफलम् n[कर्मणः जातम्] उपपद-TP«karmajam»इति0(se comenta)कर्मजम्2/1√जन् (4 दिवादि A)डकर्मज-अफलम् n[कर्मणः जातम्] उपपद-TP«nacido de la acción»फलम्2/1फल-अफलम् nel frutoत्यक्त्वा0√त्यज् (1 भ्वादि P)क्त्वाhabiendo abandonadoइति0asíव्यवहितेन3/1वि+अव+√धा (3 जुहोत्यादि U)क्तव्यवहित-अफलम् ncon [palabras] interpuestasसम्बन्धः1/1सम्+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्सम्बन्ध-अरामः m[es] la construcciónइष्टानिष्टदेहप्राप्तिः1/1प्र+√आप् (5 स्वादि P)क्तिन्इष्टानिष्टदेहप्राप्ति-इमति f[इष्टः अनिष्टः च देहः, तस्य प्राप्तिः] DV-गर्भ षष्ठी-TPla obtención de un cuerpo deseado o indeseadoकर्मजम्1/1√जन् (4 दिवादि A)डकर्मज-अफलम् n[कर्मणः जातम्] उपपद-TPnacido de la acciónफलम्1/1फल-अफलम् nel frutoकर्मभ्यः5/3कर्मन्-न्नाम nde las accionesजातम्1/1√जन् (4 दिवादि A)क्तजात-अफलम् nnacido

Segmento 3 — liberados en vida de la atadura del nacimiento, van a la morada suprema de Viṣṇu

बुद्धियुक्ताः समत्व-बुद्धि-युक्ता हि तस्मात् फलं त्यक्त्वा परित्यज्य मनीषिणः ज्ञानिनो भूत्वा जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः जन्मैव बन्धो जन्म-बन्धः तेन विनिर्मुक्ता जीवन्त एव जन्म-बन्ध-विनिर्मुक्ताः सन्तः पदं परमं विष्णोर्मोक्षाख्यं गच्छन्ति अनामयम् सर्वोपद्रवरहितम् इत्यर्थः।

«Los dotados de esa actitud», esto es, dotados de la actitud de ecuanimidad, «habiendo abandonado» por ello «el fruto», y hechos «sabios», es decir, conocedores, «liberados de la atadura del nacimiento» («janma-bandha» es la atadura que consiste en el nacimiento mismo; liberados de ella, esto es, liberados de la atadura del nacimiento estando aún vivos), «alcanzan la meta» suprema de Viṣṇu, llamada liberación, «libre de todo mal», es decir, exenta de toda aflicción. Tal es el sentido.

Análisis palabra por palabra

बुद्धियुक्ताः1/3√युज् (7 रुधादि U)क्तबुद्धियुक्त-अरामः m[बुद्ध्या युक्ताः] तृतीया-TP«dotados de esa actitud»समत्वबुद्धियुक्ताः1/3√युज् (7 रुधादि U)क्तसमत्वबुद्धियुक्त-अरामः m[समत्वबुद्ध्या युक्ताः] तृतीया-TPdotados de la actitud de ecuanimidad (glosa)हि0«pues»तस्मात्5/1तद् npor ello (glosa)फलम्2/1फल-अफलम् n«el fruto»त्यक्त्वा0√त्यज् (1 भ्वादि P)क्त्वा«habiendo abandonado»परित्यज्य0परि+√त्यज् (1 भ्वादि P)ल्यप्habiendo dejado (glosa)मनीषिणः1/3मनीषा+इनि (taddhita)मनीषिन्-इन्योगिन् m«los sabios»ज्ञानिनः1/3ज्ञान+इनि (taddhita)ज्ञानिन्-इन्योगिन् mconocedores (glosa)भूत्वा0√भू (1 भ्वादि P)क्त्वाhechosजन्मबन्धविनिर्मुक्ताः1/3वि+निर्+√मुच् (6 तुदादि U)क्तजन्मबन्धविनिर्मुक्त-अरामः m[जन्म एव बन्धः, तेन विनिर्मुक्ताः] KD-गर्भ तृतीया-TP«liberados de la atadura del nacimiento»जन्म1/1जन्मन्-न्नाम nel nacimientoएव0mismoबन्धः1/1√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्बन्ध-अरामः m[es] la ataduraजन्मबन्धः1/1√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्जन्मबन्ध-अरामः m[जन्म एव बन्धः] KD«janma-bandha»तेन3/1तद् mde ellaविनिर्मुक्ताः1/3वि+निर्+√मुच् (6 तुदादि U)क्तविनिर्मुक्त-अरामः mliberadosजीवन्तः1/3√जीव् (1 भ्वादि P)शतृजीवत्-त्पचत् mestando vivosएव0aúnजन्मबन्धविनिर्मुक्ताः1/3वि+निर्+√मुच् (6 तुदादि U)क्तजन्मबन्धविनिर्मुक्त-अरामः m[जन्मबन्धेन विनिर्मुक्ताः] तृतीया-TPliberados de la atadura del nacimientoसन्तः1/3√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendoपदम्2/1पद-अफलम् n«la meta»परमम्2/1परम-अफलम् nsupremaविष्णोः6/1विष्णु-उगुरुः mde Viṣṇuमोक्षाख्यम्2/1आ+√ख्या (2 अदादि P)अङ्मोक्षाख्य-अफलम् n[मोक्षः इति आख्या यस्य तत्] BVllamada liberaciónगच्छन्तिIII/3√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि«alcanzan»अनामयम्2/1अनामय-अफलम् n[न विद्यते आमयः यस्मिन् तत्] नञ्-BV«libre de todo mal»सर्वोपद्रवरहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तसर्वोपद्रवरहित-अफलम् n[सर्वैः उपद्रवैः रहितम्] तृतीया-TPexenta de toda aflicción (glosa)इत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido

Segmento 4 — otra lectura: desde 2.49 lo mostrado es la buddhi que consiste en la visión de lo real

अथवा “बुद्धियोगाद्धनञ्जय” (गी २.४९) इत्यारभ्य परमार्थ-दर्शन-लक्षणैव सर्वतः सम्प्लुदेदकस्थानीया कर्मयोगज-सत्वशुद्धिजनिता बुद्धिः दर्शिता साक्षात् सुकृतदुष्कृतप्रहाणादि-हेतुत्व-श्रवणात् ।। ५१ ।।

O bien: desde «buddhiyogāt, oh Dhanañjaya» (Gī. 2.49) en adelante, lo que se ha mostrado es precisamente la sabiduría que consiste en la visión de la Verdad última, equiparable al agua desbordada por todas partes, nacida de la pureza del sattva que a su vez procede del karma-yoga; y ello porque se la oye [presentar] como causa directa del abandono del mérito y el demérito y de lo demás. ॥51॥

Análisis palabra por palabra

अथवा0o bienबुद्धियोगात्5/1√युज् (7 रुधादि U)घञ्बुद्धियोग-अरामः m[बुद्ध्या युक्तः योगः] KD (मध्यमपदलोपी)que el yoga de la recta actitudधनञ्जयS/1धनञ्जय-अरामः m[धनं जयति] उपपद-TPoh Dhanañjayaइति0asíआरभ्य0आ+√रभ् (1 भ्वादि A)ल्यप्desde … en adelanteपरमार्थदर्शनलक्षणा1/1परमार्थदर्शनलक्षणा-आसीता f[परमार्थदर्शनं लक्षणं यस्याः सा] BVque consiste en la visión de la Verdad últimaएव0precisamenteसर्वतः0सर्व+तसिल् (taddhita)por todas partesसम्प्लुतोदकस्थानीया1/1स्थान+छ (taddhita)सम्प्लुतोदकस्थानीया-आसीता f[सम्प्लुतोदकस्य स्थाने भवा] षष्ठी-TPequiparable al agua desbordadaकर्मयोगजसत्त्वशुद्धिजनिता1/1√जन् (4 दिवादि A)णिच् + क्तकर्मयोगजसत्त्वशुद्धिजनिता-आसीता f[कर्मयोगजया सत्त्वशुद्ध्या जनिता] तृतीया-TPnacida de la pureza del sattva que procede del karma-yogaबुद्धिः1/1√बुध् (4 दिवादि A)क्तिन्बुद्धि-इमति fla sabiduríaदर्शिता1/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिच् + क्तदर्शिता-आसीता fha sido mostradaसाक्षात्0directaसुकृतदुष्कृतप्रहाणादिहेतुत्वश्रवणात्5/1√श्रु (1 भ्वादि P)ल्युट्सुकृतदुष्कृतप्रहाणादिहेतुत्वश्रवण-अफलम् n[सुकृतदुष्कृतप्रहाणादेः हेतुत्वस्य श्रवणम्] षष्ठी-TPporque se la oye como causa del abandono del mérito y el demérito, etc.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →