Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.59

los objetos se retiran, pero el rasa solo cesa al ver lo Supremo

Sánscrito en

विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।

रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २.५९ ॥

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ |

rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate || 2.59 ||

Los objetos [de los sentidos] se retiran del encarnado que se abstiene [de ellos], dejando aparte el apego (rasa); pero incluso ese apego cesa en quien ha visto lo Supremo.

«For one who does not feed the senses, the senses come back to oneself, leaving the longing behind. Having seen Brahman (when the self is known) even the longing goes away.» — Swami Dayānanda

Palabra por palabra

विषयाःviṣayāḥ1/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ mlos objetosविनिवर्तन्तेvinivartanteIII/3विvi+निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise retiranनिराहारस्यnirāhārasya6/1निराहारnirāhāra-अaरामःrāmaḥ m[निर्गतः आहारः यस्मात् सःnirgataḥ āhāraḥ yasmāt saḥ] BVdel que se abstieneदेहिनःdehinaḥ6/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin mdel encarnadoरसवर्जम्rasavarjam2/1रसवर्जrasavarja-अaफलम्phalam n (क्रियाविशेषणkriyāviśeṣaṇa)[रसं वर्जयित्वाrasaṃ varjayitvā]dejando aparte el apegoरसःrasaḥ1/1रसrasa-अaरामःrāmaḥ mel apegoअपिapi0inclusoअस्यasya6/1इदम्idam mde esteपरम्param2/1परpara-अaफलम्phalam nlo Supremoदृष्ट्वाdṛṣṭvā0√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāhabiendo vistoनिवर्ततेnivartateIII/1निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartaricesa

Anvaya (el verso en orden de prosa)

निराहारस्य देहिनः विषयाः रसवर्जं विनिवर्तन्तेnirāhārasya dehinaḥ viṣayāḥ rasavarjaṃ vinivartante (विषयेभ्यःviṣayebhyaḥ) । अस्य रसः अपि परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥| asya rasaḥ api paraṃ dṛṣṭvā nivartate ||

Del encarnado que se abstiene, los objetos [de los sentidos] se retiran, dejando aparte el apego. Pero incluso el apego de este [sabio] cesa al haber visto lo Supremo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): también en el enfermo se retiran los sentidos; ¿cómo se retira el apego?

तत्र विषयाननाहरतः आतुरस्यापि इन्द्रियाणि निवर्त्तन्तेtatra viṣayānanāharataḥ āturasyāpi indriyāṇi nivarttante, कूर्माङ्गानि इव संह्रियन्ते न तु तद्विषयः रागःkūrmāṅgāni iva saṃhriyante na tu tadviṣayaḥ rāgaḥ, स कथं संह्रियते इति। उच्यतेsa kathaṃ saṃhriyate iti | ucyate -

Ahí [cabe la duda]: incluso en el enfermo que no ingiere los objetos, los sentidos se retiran, se recogen como los miembros de la tortuga; pero no [se recoge] el apego (rāga) relativo a esos objetos. ¿Cómo se recoge ese [apego]? A eso se responde:

Análisis palabra por palabra
तत्रtatra0तद्tad+त्रल्tral (taddhita)en estoविषयान्viṣayān2/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ mlos objetosअनाहरतःanāharataḥ6/1आā+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)शतृśatṛअनाहरत्anāharat-त्tपचत्pacat m[न आहरन्na āharan] नञ्nañ-TPque no ingiereआतुरस्यāturasya6/1आतुरātura-अaरामःrāmaḥ mdel enfermoअपिapi0inclusoइन्द्रियाणिindriyāṇi1/3इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nlos sentidosनिवर्त्तन्तेnivarttanteIII/3निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise retiranकूर्माङ्गानिkūrmāṅgāni1/3कूर्माङ्गkūrmāṅga-अaफलम्phalam n[कूर्मस्य अङ्गानिkūrmasya aṅgāni] षष्ठीṣaṣṭhī-TPlos miembros de la tortugaइवiva0comoसंह्रियन्तेsaṃhriyanteIII/3सम्sam+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise recogenनna0noतुtu0peroतद्विषयःtadviṣayaḥ1/1तद्विषयtadviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[ते विषयाः यस्य सःte viṣayāḥ yasya saḥ] BVrelativo a esos objetosरागःrāgaḥ1/1√रञ्ज्rañj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañरागrāga-अaरामःrāmaḥ mel apegoसःsaḥ1/1तद्tad meseकथम्katham0किम्kim+थमुthamu (taddhita)¿cómo?संह्रियतेsaṃhriyateIII/1सम्sam+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise recogeइतिiti0(así se pregunta)उच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise responde

Segmento 2 — «viṣayāḥ»: los sentidos, designados por sus objetos, o los objetos mismos

विषया इति। यद्यपि विषयोपलक्षितानि विषयviṣayā iti | yadyapi viṣayopalakṣitāni viṣaya-शब्दśabda-वाच्यानीन्द्रियाणि। अथवा विषया एव।vācyānīndriyāṇi | athavā viṣayā eva |

[Comentando] «viṣayāḥ»: aunque [la palabra] «objetos» designa aquello indicado por el objeto, es decir, denota a los sentidos; o bien son los objetos mismos [los que se retiran].

Análisis palabra por palabra
विषयाःviṣayāḥ1/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ m«viṣayāḥ»इतिiti0(se comenta)यद्यपिyadyapi0aunqueविषयोपलक्षितानिviṣayopalakṣitāni1/3उपupa+√लक्ष्lakṣ (10 चुरादिcurādi U)क्तktaविषयोपलक्षितviṣayopalakṣita-अaफलम्phalam n[विषयैः उपलक्षितानिviṣayaiḥ upalakṣitāni] तृतीयाtṛtīyā-TPindicados por los objetosविषयशब्दवाच्यानिviṣayaśabdavācyāni1/3√वच्vac (2 अदादिadādi P)ण्यत्ṇyatविषयशब्दवाच्यviṣayaśabdavācya-अaफलम्phalam n[विषयशब्देन वाच्यानिviṣayaśabdena vācyāni] तृतीयाtṛtīyā-TPdenotados por la palabra «objeto»इन्द्रियाणिindriyāṇi1/3इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam n[son] los sentidosअथवाathavā0o bienविषयाःviṣayāḥ1/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ mlos objetosएवeva0mismos

Segmento 3 — «nirāhārasya»: aun en el necio que se abstiene, se retiran, salvo el rasa

निराहारस्यnirāhārasya अनाह्रियमाणanāhriyamāṇa-विषयस्य कष्टे तपसि स्थितस्य मूर्खस्यापिviṣayasya kaṣṭe tapasi sthitasya mūrkhasyāpi विनिवर्त्तन्तेvinivarttante देहिनःdehinaḥ देहवतः।dehavataḥ | रसवर्जंrasavarjaṃ रसो रागो विषयेषु यस्तं वर्जयित्वा।raso rāgo viṣayeṣu yastaṃ varjayitvā |

«Del que se abstiene», es decir, de aquel cuyos objetos no son ingeridos, incluso [si es] un necio establecido en una austeridad penosa, «se retiran» «del encarnado», de quien tiene cuerpo, «dejando aparte el rasa», el apego que hay hacia los objetos, exceptuando ese.

Análisis palabra por palabra
निराहारस्यnirāhārasya6/1निराहारnirāhāra-अaरामःrāmaḥ m[निर्गतः आहारः यस्मात् सःnirgataḥ āhāraḥ yasmāt saḥ] BV«del que se abstiene»अनाह्रियमाणविषयस्यanāhriyamāṇaviṣayasya6/1अनाह्रियमाणविषयanāhriyamāṇaviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[अनाह्रियमाणाः विषयाः यस्य सःanāhriyamāṇāḥ viṣayāḥ yasya saḥ] BVde aquel cuyos objetos no son ingeridosकष्टेkaṣṭe7/1√कष्kaṣ (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaकष्टkaṣṭa-अaफलम्phalam npenosaतपसिtapasi7/1तपस्tapas-स्sमनस्manas nen una austeridadस्थितस्यsthitasya6/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaस्थितsthita-अaरामःrāmaḥ mestablecidoमूर्खस्यmūrkhasya6/1मूर्खmūrkha-अaरामःrāmaḥ mde un necioअपिapi0inclusoविनिवर्त्तन्तेvinivarttanteIII/3विvi+निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartari«se retiran»देहिनःdehinaḥ6/1देहdeha+इनिini (taddhita)देहिन्dehin-इन्inयोगिन्yogin m«del encarnado»देहवतःdehavataḥ6/1देहdeha+मतुप्matup (taddhita)देहवत्dehavat-त्tभगवत्bhagavat mde quien tiene cuerpo (glosa)रसवर्जम्rasavarjam2/1रसवर्जrasavarja-अaफलम्phalam n (क्रियाविशेषणkriyāviśeṣaṇa)[रसं वर्जयित्वाrasaṃ varjayitvā]«dejando aparte el rasa»रसःrasaḥ1/1रसrasa-अaरामःrāmaḥ mel rasaरागःrāgaḥ1/1√रञ्ज्rañj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañरागrāga-अaरामःrāmaḥ mel apego (glosa)विषयेषुviṣayeṣu7/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ mhacia los objetosयःyaḥ1/1यद्yad mqueतम्tam2/1तद्tad meseवर्जयित्वाvarjayitvā0√वृज्vṛj (10 चुरादिcurādi U)क्त्वाktvāexceptuando

Segmento 4 — «rasa» en el sentido de apego

रसrasa-शब्दो रागे प्रसिद्धः स्वरसेन प्रवृत्तो रसिको रसज्ञः इत्यादिśabdo rāge prasiddhaḥ svarasena pravṛtto rasiko rasajñaḥ ityādi-दर्शनात्।darśanāt |

La palabra «rasa» es bien conocida en el sentido de apego, como se ve en expresiones tales como «entregado por gusto propio», «el aficionado» (rasika), «el conocedor del sabor» (rasajña), etc.

Análisis palabra por palabra
रसशब्दःrasaśabdaḥ1/1रसशब्दrasaśabda-अaरामःrāmaḥ m[रसः इति शब्दःrasaḥ iti śabdaḥ] KDla palabra «rasa»रागेrāge7/1√रञ्ज्rañj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañरागrāga-अaरामःrāmaḥ men el sentido de apegoप्रसिद्धःprasiddhaḥ1/1प्रpra+√सिध्sidh (4 दिवादिdivādi P)क्तktaप्रसिद्धprasiddha-अaरामःrāmaḥ mes bien conocidaस्वरसेनsvarasena3/1स्वरसsvarasa-अaरामःrāmaḥ m[स्वस्य रसःsvasya rasaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor gusto propioप्रवृत्तःpravṛttaḥ1/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaप्रवृत्तpravṛtta-अaरामःrāmaḥ mentregadoरसिकःrasikaḥ1/1रसrasa+ठन्ṭhan (taddhita)रसिकrasika-अaरामःrāmaḥ mel aficionadoरसज्ञःrasajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaरसज्ञrasajña-अaरामःrāmaḥ m[रसं जानातिrasaṃ jānāti] उपपदupapada-TPel conocedor del saborइत्यादिदर्शनात्ityādidarśanāt5/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭइत्यादिदर्शनityādidarśana-अaफलम्phalam n[इत्यादीनां दर्शनम्ityādīnāṃ darśanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor verse en expresiones como estas

Segmento 5 — «paraṃ dṛṣṭvā»: el rasa sutil cesa en quien ve el Brahman como «yo soy Eso»

सःsaḥ अपिapi रसःrasaḥ रञ्जनrañjana-रूपः सूक्ष्मःrūpaḥ sūkṣmaḥ अस्यasya यतेःyateḥ परंparaṃ परमार्थparamārtha-तत्त्वं ब्रह्मtattvaṃ brahma दृष्ट्वाdṛṣṭvā उपलभ्य अहमेव तत् इति वर्त्तमानस्यupalabhya ahameva tat iti varttamānasya निवर्त्ततेnivarttate। निर्बीजं विषय | nirbījaṃ viṣaya-विज्ञानं सम्पद्यत इत्यर्थः।vijñānaṃ sampadyata ityarthaḥ |

Ese «rasa» «también», sutil, de naturaleza de coloración [afectiva], «de este» asceta, «cesa» únicamente al «haber visto», aprehendido, «lo Supremo», la realidad de la Verdad última, el Brahman, permaneciendo en la certeza «yo mismo soy Eso». Es decir: adviene un conocimiento de los objetos sin semilla [de deseo].

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad meseअपिapi0«también»रसःrasaḥ1/1रसrasa-अaरामःrāmaḥ m«el rasa»रञ्जनरूपःrañjanarūpaḥ1/1रञ्जनरूपrañjanarūpa-अaरामःrāmaḥ m[रञ्जनं रूपं यस्य सःrañjanaṃ rūpaṃ yasya saḥ] BVde naturaleza de coloración [afectiva]सूक्ष्मःsūkṣmaḥ1/1सूक्ष्मsūkṣma-अaरामःrāmaḥ msutilअस्यasya6/1इदम्idam m«de este»यतेःyateḥ6/1यतिyati-इiहरिःhariḥ mascetaपरम्param2/1परpara-अaफलम्phalam n«lo Supremo»परमार्थतत्त्वम्paramārthatattvam2/1परमार्थतत्त्वparamārthatattva-अaफलम्phalam n[परमार्थः एव तत्त्वम्paramārthaḥ eva tattvam] KDla realidad de la Verdad últimaब्रह्मbrahma2/1ब्रह्मन्brahman-न्nनामnāma nel Brahmanदृष्ट्वाdṛṣṭvā0√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvā«al haber visto»उपलभ्यupalabhya0उपupa+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapaprehendido (glosa)अहम्aham1/1अस्मद्asmadyoएवeva0mismoतत्tat1/1तद्tad n[soy] Esoइतिiti0(así)वर्त्तमानस्यvarttamānasya6/1√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)शानच्śānacवर्त्तमानvarttamāna-अaरामःrāmaḥ mpermaneciendoनिवर्त्ततेnivarttateIII/1निni+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartari«cesa»निर्बीजम्nirbījam1/1निर्बीजnirbīja-अaफलम्phalam n[निर्गतं बीजं यस्मात् तत्nirgataṃ bījaṃ yasmāt tat] BVsin semillaविषयविज्ञानम्viṣayavijñānam1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)ल्युट्lyuṭविषयविज्ञानviṣayavijñāna-अaफलम्phalam n[विषयाणां विज्ञानम्viṣayāṇāṃ vijñānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel conocimiento de los objetosसम्पद्यतेsampadyateIII/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartariadvieneइत्यर्थःityarthaḥ1/1इत्यर्थityartha-अaरामःrāmaḥ m[इति अर्थःiti arthaḥ] KDtal es el sentido

Segmento 6 — sin la visión correcta no cesa el rasa: hay que afirmar la sabiduría

नासति सम्यग्दर्शने रसस्य उच्छेदः। तस्मात् सम्यग्दर्शनात्मिकायाः प्रज्ञायाः स्थैर्यं कर्त्तव्यम् इत्यभिप्रायः।। ५९ ।।nāsati samyagdarśane rasasya ucchedaḥ | tasmāt samyagdarśanātmikāyāḥ prajñāyāḥ sthairyaṃ karttavyam ityabhiprāyaḥ | | 59 | |

Pues no existe la cesación del apego (rasa) sin la visión correcta (samyagdarśana). Por eso, la intención es que debe alcanzarse la firmeza de la sabiduría que consiste en la visión correcta. ॥||59॥ ||

Análisis palabra por palabra
नna0noअसतिasati7/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tजगत्jagat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPno habiendoसम्यग्दर्शनेsamyagdarśane7/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭसम्यग्दर्शनsamyagdarśana-अaफलम्phalam n[सम्यक् दर्शनम्samyak darśanam] KDvisión correctaरसस्यrasasya6/1रसrasa-अaरामःrāmaḥ mdel apegoउच्छेदःucchedaḥ1/1उद्ud+√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañउच्छेदuccheda-अaरामःrāmaḥ mla cesaciónतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoसम्यग्दर्शनात्मिकायाःsamyagdarśanātmikāyāḥ6/1सम्यग्दर्शनात्मिकाsamyagdarśanātmikā-आāसीताsītā f[सम्यग्दर्शनम् आत्मा यस्याः साsamyagdarśanam ātmā yasyāḥ sā] BVque consiste en la visión correctaप्रज्ञायाःprajñāyāḥ6/1प्रpra+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)अङ्aṅप्रज्ञाprajñā-आāसीताsītā fde la sabiduríaस्थैर्यम्sthairyam1/1स्थिरsthira+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)स्थैर्यsthairya-अaफलम्phalam nla firmezaकर्त्तव्यम्karttavyam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तव्यtavyaकर्त्तव्यkarttavya-अaफलम्phalam ndebe alcanzarseइत्यभिप्रायःityabhiprāyaḥ1/1इत्यभिप्रायityabhiprāya-अaरामःrāmaḥ m[इति अभिप्रायःiti abhiprāyaḥ] KDtal es la intención
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.