Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 2.59

los objetos se retiran, pero el rasa solo cesa al ver lo Supremo

विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।

रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २.५९ ॥

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ |

rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate || 2.59 ||

Los objetos [de los sentidos] se retiran del encarnado que se abstiene [de ellos], dejando aparte el apego (rasa); pero incluso ese apego cesa en quien ha visto lo Supremo.

«For one who does not feed the senses, the senses come back to oneself, leaving the longing behind. Having seen Brahman (when the self is known) even the longing goes away.» — Swami Dayānanda

Palabra por palabra

विषयाः1/3विषय-अरामः mlos objetosविनिवर्तन्तेIII/3वि+नि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिse retiranनिराहारस्य6/1निराहार-अरामः m[निर्गतः आहारः यस्मात् सः] BVdel que se abstieneदेहिनः6/1देह+इनि (taddhita)देहिन्-इन्योगिन् mdel encarnadoरसवर्जम्2/1रसवर्ज-अफलम् n (क्रियाविशेषण)[रसं वर्जयित्वा]dejando aparte el apegoरसः1/1रस-अरामः mel apegoअपि0inclusoअस्य6/1इदम् mde esteपरम्2/1पर-अफलम् nlo Supremoदृष्ट्वा0√दृश् (1 भ्वादि P)क्त्वाhabiendo vistoनिवर्ततेIII/1नि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिcesa

Anvaya (el verso en orden de prosa)

निराहारस्य देहिनः विषयाः रसवर्जं विनिवर्तन्ते (विषयेभ्यः) । अस्य रसः अपि परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥

Del encarnado que se abstiene, los objetos [de los sentidos] se retiran, dejando aparte el apego. Pero incluso el apego de este [sabio] cesa al haber visto lo Supremo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā (1): también en el enfermo se retiran los sentidos; ¿cómo se retira el apego?

तत्र विषयाननाहरतः आतुरस्यापि इन्द्रियाणि निवर्त्तन्ते, कूर्माङ्गानि इव संह्रियन्ते न तु तद्विषयः रागः, स कथं संह्रियते इति। उच्यते -

Ahí [cabe la duda]: incluso en el enfermo que no ingiere los objetos, los sentidos se retiran, se recogen como los miembros de la tortuga; pero no [se recoge] el apego (rāga) relativo a esos objetos. ¿Cómo se recoge ese [apego]? A eso se responde:

Análisis palabra por palabra
तत्र0तद्+त्रल् (taddhita)en estoविषयान्2/3विषय-अरामः mlos objetosअनाहरतः6/1आ+√हृ (1 भ्वादि U)शतृअनाहरत्-त्पचत् m[न आहरन्] नञ्-TPque no ingiereआतुरस्य6/1आतुर-अरामः mdel enfermoअपि0inclusoइन्द्रियाणि1/3इन्द्रिय-अफलम् nlos sentidosनिवर्त्तन्तेIII/3नि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिse retiranकूर्माङ्गानि1/3कूर्माङ्ग-अफलम् n[कूर्मस्य अङ्गानि] षष्ठी-TPlos miembros de la tortugaइव0comoसंह्रियन्तेIII/3सम्+√हृ (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse recogenन0noतु0peroतद्विषयः1/1तद्विषय-अरामः m[ते विषयाः यस्य सः] BVrelativo a esos objetosरागः1/1√रञ्ज् (1 भ्वादि U)घञ्राग-अरामः mel apegoसः1/1तद् meseकथम्0किम्+थमु (taddhita)¿cómo?संह्रियतेIII/1सम्+√हृ (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse recogeइति0(así se pregunta)उच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse responde

Segmento 2 — «viṣayāḥ»: los sentidos, designados por sus objetos, o los objetos mismos

विषया इति। यद्यपि विषयोपलक्षितानि विषय-शब्द-वाच्यानीन्द्रियाणि। अथवा विषया एव।

[Comentando] «viṣayāḥ»: aunque [la palabra] «objetos» designa aquello indicado por el objeto, es decir, denota a los sentidos; o bien son los objetos mismos [los que se retiran].

Análisis palabra por palabra
विषयाः1/3विषय-अरामः m«viṣayāḥ»इति0(se comenta)यद्यपि0aunqueविषयोपलक्षितानि1/3उप+√लक्ष् (10 चुरादि U)क्तविषयोपलक्षित-अफलम् n[विषयैः उपलक्षितानि] तृतीया-TPindicados por los objetosविषयशब्दवाच्यानि1/3√वच् (2 अदादि P)ण्यत्विषयशब्दवाच्य-अफलम् n[विषयशब्देन वाच्यानि] तृतीया-TPdenotados por la palabra «objeto»इन्द्रियाणि1/3इन्द्रिय-अफलम् n[son] los sentidosअथवा0o bienविषयाः1/3विषय-अरामः mlos objetosएव0mismos

Segmento 3 — «nirāhārasya»: aun en el necio que se abstiene, se retiran, salvo el rasa

निराहारस्य अनाह्रियमाण-विषयस्य कष्टे तपसि स्थितस्य मूर्खस्यापि विनिवर्त्तन्ते देहिनः देहवतः। रसवर्जं रसो रागो विषयेषु यस्तं वर्जयित्वा।

«Del que se abstiene», es decir, de aquel cuyos objetos no son ingeridos, incluso [si es] un necio establecido en una austeridad penosa, «se retiran» «del encarnado», de quien tiene cuerpo, «dejando aparte el rasa», el apego que hay hacia los objetos, exceptuando ese.

Análisis palabra por palabra
निराहारस्य6/1निराहार-अरामः m[निर्गतः आहारः यस्मात् सः] BV«del que se abstiene»अनाह्रियमाणविषयस्य6/1अनाह्रियमाणविषय-अरामः m[अनाह्रियमाणाः विषयाः यस्य सः] BVde aquel cuyos objetos no son ingeridosकष्टे7/1√कष् (1 भ्वादि P)क्तकष्ट-अफलम् npenosaतपसि7/1तपस्-स्मनस् nen una austeridadस्थितस्य6/1√स्था (1 भ्वादि P)क्तस्थित-अरामः mestablecidoमूर्खस्य6/1मूर्ख-अरामः mde un necioअपि0inclusoविनिवर्त्तन्तेIII/3वि+नि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरि«se retiran»देहिनः6/1देह+इनि (taddhita)देहिन्-इन्योगिन् m«del encarnado»देहवतः6/1देह+मतुप् (taddhita)देहवत्-त्भगवत् mde quien tiene cuerpo (glosa)रसवर्जम्2/1रसवर्ज-अफलम् n (क्रियाविशेषण)[रसं वर्जयित्वा]«dejando aparte el rasa»रसः1/1रस-अरामः mel rasaरागः1/1√रञ्ज् (1 भ्वादि U)घञ्राग-अरामः mel apego (glosa)विषयेषु7/3विषय-अरामः mhacia los objetosयः1/1यद् mqueतम्2/1तद् meseवर्जयित्वा0√वृज् (10 चुरादि U)क्त्वाexceptuando

Segmento 4 — «rasa» en el sentido de apego

रस-शब्दो रागे प्रसिद्धः स्वरसेन प्रवृत्तो रसिको रसज्ञः इत्यादि-दर्शनात्।

La palabra «rasa» es bien conocida en el sentido de apego, como se ve en expresiones tales como «entregado por gusto propio», «el aficionado» (rasika), «el conocedor del sabor» (rasajña), etc.

Análisis palabra por palabra
रसशब्दः1/1रसशब्द-अरामः m[रसः इति शब्दः] KDla palabra «rasa»रागे7/1√रञ्ज् (1 भ्वादि U)घञ्राग-अरामः men el sentido de apegoप्रसिद्धः1/1प्र+√सिध् (4 दिवादि P)क्तप्रसिद्ध-अरामः mes bien conocidaस्वरसेन3/1स्वरस-अरामः m[स्वस्य रसः] षष्ठी-TPpor gusto propioप्रवृत्तः1/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तप्रवृत्त-अरामः mentregadoरसिकः1/1रस+ठन् (taddhita)रसिक-अरामः mel aficionadoरसज्ञः1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)करसज्ञ-अरामः m[रसं जानाति] उपपद-TPel conocedor del saborइत्यादिदर्शनात्5/1√दृश् (1 भ्वादि P)ल्युट्इत्यादिदर्शन-अफलम् n[इत्यादीनां दर्शनम्] षष्ठी-TPpor verse en expresiones como estas

Segmento 5 — «paraṃ dṛṣṭvā»: el rasa sutil cesa en quien ve el Brahman como «yo soy Eso»

सः अपि रसः रञ्जन-रूपः सूक्ष्मः अस्य यतेः परं परमार्थ-तत्त्वं ब्रह्म दृष्ट्वा उपलभ्य अहमेव तत् इति वर्त्तमानस्य निवर्त्तते। निर्बीजं विषय-विज्ञानं सम्पद्यत इत्यर्थः।

Ese «rasa» «también», sutil, de naturaleza de coloración [afectiva], «de este» asceta, «cesa» únicamente al «haber visto», aprehendido, «lo Supremo», la realidad de la Verdad última, el Brahman, permaneciendo en la certeza «yo mismo soy Eso». Es decir: adviene un conocimiento de los objetos sin semilla [de deseo].

Análisis palabra por palabra
सः1/1तद् meseअपि0«también»रसः1/1रस-अरामः m«el rasa»रञ्जनरूपः1/1रञ्जनरूप-अरामः m[रञ्जनं रूपं यस्य सः] BVde naturaleza de coloración [afectiva]सूक्ष्मः1/1सूक्ष्म-अरामः msutilअस्य6/1इदम् m«de este»यतेः6/1यति-इहरिः mascetaपरम्2/1पर-अफलम् n«lo Supremo»परमार्थतत्त्वम्2/1परमार्थतत्त्व-अफलम् n[परमार्थः एव तत्त्वम्] KDla realidad de la Verdad últimaब्रह्म2/1ब्रह्मन्-न्नाम nel Brahmanदृष्ट्वा0√दृश् (1 भ्वादि P)क्त्वा«al haber visto»उपलभ्य0उप+√लभ् (1 भ्वादि A)ल्यप्aprehendido (glosa)अहम्1/1अस्मद्yoएव0mismoतत्1/1तद् n[soy] Esoइति0(así)वर्त्तमानस्य6/1√वृत् (1 भ्वादि A)शानच्वर्त्तमान-अरामः mpermaneciendoनिवर्त्ततेIII/1नि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरि«cesa»निर्बीजम्1/1निर्बीज-अफलम् n[निर्गतं बीजं यस्मात् तत्] BVsin semillaविषयविज्ञानम्1/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्विषयविज्ञान-अफलम् n[विषयाणां विज्ञानम्] षष्ठी-TPel conocimiento de los objetosसम्पद्यतेIII/1सम्+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिadvieneइत्यर्थः1/1इत्यर्थ-अरामः m[इति अर्थः] KDtal es el sentido

Segmento 6 — sin la visión correcta no cesa el rasa: hay que afirmar la sabiduría

नासति सम्यग्दर्शने रसस्य उच्छेदः। तस्मात् सम्यग्दर्शनात्मिकायाः प्रज्ञायाः स्थैर्यं कर्त्तव्यम् इत्यभिप्रायः।। ५९ ।।

Pues no existe la cesación del apego (rasa) sin la visión correcta (samyagdarśana). Por eso, la intención es que debe alcanzarse la firmeza de la sabiduría que consiste en la visión correcta. ॥59॥

Análisis palabra por palabra
न0noअसति7/1√अस् (2 अदादि P)शतृअसत्-त्जगत् n[न सत्] नञ्-TPno habiendoसम्यग्दर्शने7/1√दृश् (1 भ्वादि P)ल्युट्सम्यग्दर्शन-अफलम् n[सम्यक् दर्शनम्] KDvisión correctaरसस्य6/1रस-अरामः mdel apegoउच्छेदः1/1उद्+√छिद् (7 रुधादि U)घञ्उच्छेद-अरामः mla cesaciónतस्मात्5/1तद् npor esoसम्यग्दर्शनात्मिकायाः6/1सम्यग्दर्शनात्मिका-आसीता f[सम्यग्दर्शनम् आत्मा यस्याः सा] BVque consiste en la visión correctaप्रज्ञायाः6/1प्र+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)अङ्प्रज्ञा-आसीता fde la sabiduríaस्थैर्यम्1/1स्थिर+ष्यञ् (taddhita)स्थैर्य-अफलम् nla firmezaकर्त्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यकर्त्तव्य-अफलम् ndebe alcanzarseइत्यभिप्रायः1/1इत्यभिप्राय-अरामः m[इति अभिप्रायः] KDtal es la intención
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.