Arjuna dijo: Oh Janārdana, si tu parecer es que el conocimiento es mejor que la acción, entonces ¿por qué me empujas a esta acción espantosa, oh Keśava?
Avataraṇikā (1/33) — las dos buddhis que el Bhagavān ya ha señalado
शास्त्रस्य प्रवृत्तिśāstrasya pravṛtti-निवृत्तिnivṛtti-विषयviṣaya-भूते द्वे बुद्धी भगवता निर्दिष्टे। सांख्ये बुद्धिर्योगे बुद्धिरिति च।bhūte dve buddhī bhagavatā nirdiṣṭe | sāṃkhye buddhiryoge buddhiriti ca |
El Bhagavān ha señalado dos buddhis, que constituyen el ámbito de la actividad (pravṛtti) y del retiro (nivṛtti) de la escritura: «la buddhi en el sāṅkhya» y «la buddhi en el yoga».
Análisis palabra por palabra
शास्त्रस्यśāstrasya6/1√शास्śās (2 अदादिadādi P)ष्ट्रन्ṣṭranशास्त्रśāstra-अaफलम्phalam nde la escrituraप्रवृत्तिpravṛtti-निवृत्तिnivṛtti-विषयviṣaya-भूतेbhūte1/2√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaभूतbhūta-अaadj. de बुद्धीbuddhī f[प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्चpravṛttiśca nivṛttiśca] DV + [तयोः विषयःtayoḥ viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + भूतbhūtaque son el ámbito de la actividad y del retiroद्वेdve1/2द्विdviसंख्याsaṃkhyāfdosबुद्धीbuddhī1/2√बुध्budh (4 दिवादिdivādi U)क्तिन्ktinबुद्धिbuddhi-इiमतिmati fbuddhisभगवताbhagavatā3/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mpor el Bhagavānनिर्दिष्टेnirdiṣṭe1/2निर्nir+√दिश्diś (6 तुदादिtudādi U)क्तktaनिर्दिष्टnirdiṣṭa-अaadj. de बुद्धीbuddhī fseñaladasसांख्येsāṃkhye7/1सांख्यsāṃkhya-अaफलम्phalam nen el sāṅkhyaबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla buddhiयोगेyoge7/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañयोगyoga-अaरामःrāmaḥ men el yogaबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla buddhiइतिiti0[cierre de cita]चca0y
Avataraṇikā (2/33) — a los del sāṅkhya se les dijo saṁnyāsa, y que con eso basta
तत्र प्रजहाति यदा कामान्tatra prajahāti yadā kāmān (गी २gī 2.५५55) इत्यारभ्य आ अध्यायityārabhya ā adhyāya-परिसमाप्तेः साङ्ख्यparisamāpteḥ sāṅkhya-बुद्ध्याश्रितानां संन्यासं कर्त्तव्यमुक्त्वा तेषां तन्निष्ठतयैव च कृतार्थतोक्ता एषा ब्राह्मी स्थितिःbuddhyāśritānāṃ saṃnyāsaṃ karttavyamuktvā teṣāṃ tanniṣṭhatayaiva ca kṛtārthatoktā eṣā brāhmī sthitiḥ (गी २gī 2.७२72) इति।iti |
Allí, empezando por «cuando abandona los deseos» (Gītā 2.55) y hasta el final del capítulo, tras decir que a quienes se han acogido a la buddhi del sāṅkhya les corresponde el saṁnyāsa, se declaró que ellos alcanzan lo que había que alcanzar por su sola permanencia en esa buddhi: «esta es la posición brāhmī» (Gītā 2.72).
Análisis palabra por palabra
तत्रtatra0allíप्रजहातिprajahātiIII/1प्रpra+√हाhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)लट्laṭकर्तरिkartariabandonaयदाyadā0cuandoकामान्kāmān2/3√कम्kam (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañकामkāma-अaरामःrāmaḥ mlos deseosइतिiti0[cierre de cita]आरभ्यārabhya0आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapempezando porआā0hastaअध्यायadhyāya-परिसमाप्तेःparisamāpteḥ5/1परिpari+सम्sam+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinपरिसमाप्तिparisamāpti-इiमतिmati f[अध्यायस्य परिसमाप्तिःadhyāyasya parisamāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel final del capítuloसाङ्ख्यsāṅkhya-बुद्ध्याश्रितानाम्buddhyāśritānām6/3आā+√श्रिśri (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaआश्रितāśrita-अaरामःrāmaḥ m[साङ्ख्यsāṅkhya-बुद्धिम् आश्रिताःbuddhim āśritāḥ] द्वितीयाdvitīyā-TPde los que se han acogido a la buddhi del sāṅkhyaसंन्यासम्saṃnyāsam2/1सम्sam+निni+√अस्as (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañसंन्यासsaṃnyāsa-अaरामःrāmaḥ mel saṁnyāsaकर्त्तव्यम्karttavyam2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तव्यtavyaकर्तव्यkartavya-अaadj. de संन्यासम्saṃnyāsam mlo que hay que hacerउक्त्वाuktvā0√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्त्वाktvātras decirतेषाम्teṣām6/3तद्tad mde ellosतन्निष्ठतयाtanniṣṭhatayā3/1तन्निष्ठताtanniṣṭhatā-आāसीताsītā f[तस्मिन् निष्ठा यस्य सःtasmin niṣṭhā yasya saḥ] BV + तल्talpor su permanencia en esoएवeva0sola, precisamenteचca0yकृतार्थताkṛtārthatā1/1कृतार्थताkṛtārthatā-आāसीताsītā f[कृतः अर्थः येन सःkṛtaḥ arthaḥ yena saḥ] BV + तल्talel haber logrado lo que había que lograrउक्ताuktā1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तkta+टाप्ṭāpउक्ताuktā-आāसीताsītā ffue declaradaएषाeṣā1/1एतद्etad festaब्राह्मीbrāhmī1/1ब्रह्मन्brahman+अण्aṇ (taddhita)ब्राह्मीbrāhmī-ईīनदीnadī fbrāhmī, la de Brahmanस्थितिःsthitiḥ1/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinस्थितिsthiti-इiमतिmati fposiciónइतिiti0[cierre de cita]
Avataraṇikā (3/33) — a Arjuna se le dijo solo acción, y no que de ahí venga el śreyas
अर्जुनाय च कर्मण्येवाधिकारस्तेarjunāya ca karmaṇyevādhikāraste (गी २gī 2.४७47) मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणिmā te saṅgo'stvakarmaṇi (गी २gī 2.४७47) इति कर्मैव कर्त्तव्यमुक्तवान् योगiti karmaiva karttavyamuktavān yoga-बुद्धिमाश्रित्यbuddhimāśritya, न तत एव श्रेयःप्राप्तिमुक्तवान्।na tata eva śreyaḥprāptimuktavān |
Y a Arjuna, con «solo en la acción tienes derecho» (Gītā 2.47) y «que no haya en ti apego a la inacción» (Gītā 2.47), le dijo que lo que hay que hacer es únicamente la acción, apoyándose en la buddhi del yoga; pero no le dijo que de eso mismo se siga la obtención del bien supremo.
Análisis palabra por palabra
अर्जुनायarjunāya4/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ ma Arjunaचca0yकर्मणिkarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nen la acciónएवeva0soloअधिकारःadhikāraḥ1/1अधिadhi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)घञ्ghañअधिकारadhikāra-अaरामःrāmaḥ mderecho, competenciaतेte6/1युष्मद्yuṣmad (pron.)tuyoमाmā0que noतेte6/1युष्मद्yuṣmad (pron.)en tiसङ्गःsaṅgaḥ1/1√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसङ्गsaṅga-अaरामःrāmaḥ mapegoअस्तुastuIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लोट्loṭकर्तरिkartarihayaअकर्मणिakarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma n[न कर्मna karma] नञ्nañ-TPa la inacciónइतिiti0[cierre de cita]कर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónएवeva0únicamenteकर्त्तव्यम्karttavyam2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तव्यtavyaकर्तव्यkartavya-अaफलम्phalam nlo que hay que hacerउक्तवान्uktavān1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuउक्तवत्uktavat-त्tभगवत्bhagavat mdijoयोगyoga-बुद्धिम्buddhim2/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati f[योगस्य बुद्धिःyogasya buddhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla buddhi del yogaआश्रित्यāśritya0आā+√श्रिśri (1 भ्वादिbhvādi U)ल्यप्lyapapoyándose enनna0noततःtataḥ5/1तद्tadतसिल्tasilde esoएवeva0mismoश्रेयःप्राप्तिम्śreyaḥprāptim2/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinप्राप्तिprāpti-इiमतिmati f[श्रेयसः प्राप्तिःśreyasaḥ prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla obtención del bien supremoउक्तवान्uktavān1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तवतुktavatuउक्तवत्uktavat-त्tभगवत्bhagavat mdijo
Avataraṇikā (4/33) — al ver eso, Arjuna, con la mente revuelta, habló
तदेतदालक्ष्य पर्याकुलीभूतtadetadālakṣya paryākulībhūta-बुद्धिः अर्जुन उवाच॥buddhiḥ arjuna uvāca ||
Al reparar en esto, Arjuna, con la mente vuelta un revoltijo, habló.
Análisis palabra por palabra
तत्tat2/1तद्tad nesoएतत्etat2/1एतद्etad nestoआलक्ष्यālakṣya0आā+√लक्ष्lakṣ (10 चुरादिcurādi U)ल्यप्lyapal reparar enपर्याकुलीभूतparyākulībhūta-बुद्धिःbuddhiḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaबुद्धिbuddhi-इiमतिmati f (aquí m)[पर्याकुलीभूता बुद्धिः यस्य सःparyākulībhūtā buddhiḥ yasya saḥ] BVaquel cuya mente se ha vuelto un revoltijoअर्जुनःarjunaḥ1/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mArjunaउवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartarihabló
Avataraṇikā (5/33) — por qué el desconcierto de Arjuna es razonable
कथं भक्ताय श्रेयोर्थिने यत् साक्षाच्छ्रेयःkathaṃ bhaktāya śreyorthine yat sākṣācchreyaḥ-साधनं साङ्ख्यsādhanaṃ sāṅkhya-बुद्धिbuddhi-निष्ठां श्रावयित्वा मां कर्मणि दृष्टानेकानर्थniṣṭhāṃ śrāvayitvā māṃ karmaṇi dṛṣṭānekānartha-युक्ते पारम्पर्येणाप्यनैकान्तिकyukte pāramparyeṇāpyanaikāntika-श्रेयःśreyaḥ-प्राप्तिprāpti-फले नियुञ्ज्यात् इति युक्तः पर्याकुलीभावोऽर्जुनस्य। तदनुरूपश्च प्रश्नः ज्यायसी चेत्phale niyuñjyāt iti yuktaḥ paryākulībhāvo'rjunasya | tadanurūpaśca praśnaḥ jyāyasī cet (गी ३gī 3.१1) इत्यादिः।ityādiḥ |
«¿Cómo es que, a mí, que soy devoto y que busco el bien supremo, después de haberme hecho oír la permanencia en la buddhi del sāṅkhya, que es el medio directo del bien supremo, me engancha a la acción, que está cargada de muchos males visibles y cuyo fruto —la obtención del bien supremo, aun por vía indirecta— no es seguro?» Así, el desconcierto de Arjuna es razonable. Y la pregunta va acorde con él: «si es mejor…» (Gītā 3.1) y lo demás.
Análisis palabra por palabra
कथम्katham0¿cómo?भक्तायbhaktāya4/1√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaभक्तbhakta-अaरामःrāmaḥ ma un devotoश्रेयोर्थिनेśreyorthine4/1अर्थिन्arthin-न्nयोगिन्yogin m[श्रेयः अर्थयते इतिśreyaḥ arthayate iti] उपपदupapada-TPque busca el bien supremoयत्yat0que, el hecho de queसाक्षाच्छ्रेयःsākṣācchreyaḥ-साधनम्sādhanam2/1√साध्sādh (5 स्वादिsvādi P)ल्युट्lyuṭसाधनsādhana-अaफलम्phalam n[साक्षात् श्रेयसः साधनम्sākṣāt śreyasaḥ sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPapos. de निष्ठाम्niṣṭhāmmedio directo del bien supremoसाङ्ख्यsāṅkhya-बुद्धिbuddhi-निष्ठाम्niṣṭhām2/1निni+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)अङ्aṅ+टाप्ṭāpनिष्ठाniṣṭhā-आāसीताsītā f[साङ्ख्यsāṅkhya-बुद्धौ निष्ठाbuddhau niṣṭhā] सप्तमीsaptamī-TPla permanencia en la buddhi del sāṅkhyaश्रावयित्वाśrāvayitvā0√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)णिच्ṇicक्त्वाktvātras hacer oírमाम्mām2/1अस्मद्asmad (pron.)a míकर्मणिkarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma na la acciónदृष्टानेकानर्थdṛṣṭānekānartha-युक्तेyukte7/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi n[दृष्टैः अनेकैः अनर्थैः युक्तम्dṛṣṭaiḥ anekaiḥ anarthaiḥ yuktam] तृतीयाtṛtīyā-TPcargada de muchos males visiblesपारम्पर्येणpāramparyeṇa3/1परम्पराparamparā+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)पारम्पर्यpāramparya-अaफलम्phalam npor vía indirectaअपिapi0aunअनैकान्तिकanaikāntika-श्रेयःśreyaḥ-प्राप्तिprāpti-फलेphale7/1फलphala-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi n[अनैकान्तिकं श्रेयःanaikāntikaṃ śreyaḥ-प्राप्तिprāpti-फलं यस्य तत्phalaṃ yasya tat] BVcuyo fruto, la obtención del bien supremo, no es seguroनियुञ्ज्यात्niyuñjyātIII/1निni+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarienganche, apliqueइतिiti0[cierre de cita]युक्तःyuktaḥ1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaरामःrāmaḥ mrazonableपर्याकुलीभावःparyākulībhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañभावbhāva-अaरामःrāmaḥ m[पर्याकुलस्य भावःparyākulasya bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPच्विcviel desconciertoअर्जुनस्यarjunasya6/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mde Arjunaतदनुरूपःtadanurūpaḥ1/1अनुरूपanurūpa-अaरामःrāmaḥ m[तस्य अनुरूपःtasya anurūpaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPacorde con élचca0yप्रश्नःpraśnaḥ1/1√प्रछ्prach (6 तुदादिtudādi P)नङ्naṅप्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mla preguntaइत्यादिःityādiḥ1/1आदिādi-इiहरिःhariḥ m[इति आदिः यस्य सःiti ādiḥ yasya saḥ] BV«…» y lo demás
Avataraṇikā (6/33) — y la respuesta del Bhagavān va en ese mismo reparto
प्रश्नापाकरणpraśnāpākaraṇa-वाक्यं च भगवतोक्तं यथोक्तvākyaṃ ca bhagavatoktaṃ yathokta-विभागvibhāga-विषये शास्त्रे॥viṣaye śāstre ||
Y la frase con que el Bhagavān despeja la pregunta la dijo dentro de la escritura, en el ámbito del reparto tal como se ha dicho.
Análisis palabra por palabra
प्रश्नापाकरणpraśnāpākaraṇa-वाक्यम्vākyam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)ण्यत्ṇyatवाक्यvākya-अaफलम्phalam n[प्रश्नस्य अपाकरणम्praśnasya apākaraṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तद् वाक्यम्tad vākyam] KDla frase que despeja la preguntaचca0yभगवताbhagavatā3/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mpor el Bhagavānउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nfue dichaयथोक्तyathokta-विभागvibhāga-विषयेviṣaye7/1विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[यथा उक्तःyathā uktaḥ] अव्ययीभावavyayībhāva + [विभागस्य विषयःvibhāgasya viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el ámbito del reparto tal como se dijoशास्त्रेśāstre7/1√शास्śās (2 अदादिadādi P)ष्ट्रन्ṣṭranशास्त्रśāstra-अaफलम्phalam nen la escritura
Avataraṇikā (7/33) — pero algunos inventan otro sentido para la pregunta
केचित्तु अर्जुनस्य प्रश्नार्थमन्यथा कल्पयित्वा तत्प्रतिकूलं भगवतः प्रतिवचनं वर्णयन्ति।kecittu arjunasya praśnārthamanyathā kalpayitvā tatpratikūlaṃ bhagavataḥ prativacanaṃ varṇayanti |
Algunos, sin embargo, tras figurarse de otro modo el sentido de la pregunta de Arjuna, describen la respuesta del Bhagavān de manera contraria a ese sentido.
Análisis palabra por palabra
केचित्kecit1/3किम्kim + चित्cit (pron.) malgunosतुtu0sin embargoअर्जुनस्यarjunasya6/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mde Arjunaप्रश्नार्थम्praśnārtham2/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[प्रश्नस्य अर्थःpraśnasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la preguntaअन्यथाanyathā0de otro modoकल्पयित्वाkalpayitvā0√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicक्त्वाktvātras figurarseतत्प्रतिकूलम्tatpratikūlam2/1प्रतिकूलpratikūla-अaadj. de प्रतिवचनम्prativacanam n[तस्य प्रतिकूलम्tasya pratikūlam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcontraria a esoभगवतःbhagavataḥ6/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mdel Bhagavānप्रतिवचनम्prativacanam2/1प्रतिprati+√वच्vac (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭप्रतिवचनprativacana-अaफलम्phalam nla respuestaवर्णयन्तिvarṇayantiIII/3√वर्ण्varṇ (10 चुरादिcurādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridescriben
Avataraṇikā (8/33) — se contradicen con su propia introducción
यथा चाऽऽत्मना सम्बन्धyathā cā''tmanā sambandha-ग्रन्थे गीतार्थो निरूपितः तत्प्रतिकूलं चेह पुनः प्रश्नgranthe gītārtho nirūpitaḥ tatpratikūlaṃ ceha punaḥ praśna-प्रतिवचनयोरर्थं निरूपयन्ति। कथम् तत्र सम्बन्धprativacanayorarthaṃ nirūpayanti | katham tatra sambandha-ग्रन्थे तावत् सर्वेषामाश्रमिणां ज्ञानgranthe tāvat sarveṣāmāśramiṇāṃ jñāna-कर्मणोः समुच्चयो गीताशास्त्रे निरूपितोऽर्थ इत्युक्तम्।karmaṇoḥ samuccayo gītāśāstre nirūpito'rtha ityuktam |
Y aquí exponen el sentido de la pregunta y de la respuesta de un modo contrario a como ellos mismos habían determinado el sentido de la Gītā en su tratado introductorio. ¿Cómo? Allí, en el tratado introductorio, dicen para empezar que el sentido establecido en la escritura de la Gītā es la combinación de conocimiento y acción para los de todos los āśramas.
Análisis palabra por palabra
यथाyathā0comoचca0yआत्मनाātmanā3/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mpor ellos mismosसम्बन्धsambandha-ग्रन्थेgranthe7/1√ग्रन्थ्granth (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañग्रन्थgrantha-अaरामःrāmaḥ m[सम्बन्धस्य ग्रन्थःsambandhasya granthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el tratado introductorioगीतार्थःgītārthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[गीतायाः अर्थःgītāyāḥ arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la Gītāनिरूपितःnirūpitaḥ1/1निर्nir+√रूप्rūp (10 चुरादिcurādi U)क्तktaनिरूपितnirūpita-अaरामःrāmaḥ mfue determinadoतत्प्रतिकूलम्tatpratikūlam2/1प्रतिकूलpratikūla-अaadj. de अर्थम्artham m[तस्य प्रतिकूलम्tasya pratikūlam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde modo contrario a esoचca0yइहiha0aquíपुनःpunaḥ0en cambioप्रश्नpraśna-प्रतिवचनयोःprativacanayoḥ6/2प्रतिवचनprativacana-अaफलम्phalam n[प्रश्नश्च प्रतिवचनं चpraśnaśca prativacanaṃ ca] DVde la pregunta y de la respuestaअर्थम्artham2/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel sentidoनिरूपयन्तिnirūpayantiIII/3निर्nir+√रूप्rūp (10 चुरादिcurādi U)लट्laṭकर्तरिkartariexponenकथम्katham0¿cómo?तत्रtatra0allíतावत्tāvat0para empezarसर्वेषाम्sarveṣām6/3सर्वsarva-अaरामःrāmaḥ mde todosआश्रमिणाम्āśramiṇām6/3आश्रमāśrama+इनिini (taddhita)आश्रमिन्āśramin-न्nयोगिन्yogin mlos de los āśramasज्ञानjñāna-कर्मणोःkarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1सम्sam+उद्ud+√चिci (5 स्वादिsvādi U)अच्acसमुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónगीताशास्त्रेgītāśāstre7/1शास्त्रśāstra-अaफलम्phalam n[गीतायाः शास्त्रम्gītāyāḥ śāstram] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen la escritura de la Gītāनिरूपितःnirūpitaḥ1/1निर्nir+√रूप्rūp (10 चुरादिcurādi U)क्तktaनिरूपितnirūpita-अaरामःrāmaḥ mdeterminadoअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel sentidoइतिiti0[cierre]उक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dicho
Avataraṇikā (9/33) — y niegan de plano que la liberación venga del solo conocimiento
पुनर्विशेषितं च यावज्जीवpunarviśeṣitaṃ ca yāvajjīva-श्रुतिśruti-चोदितानि कर्माणि परित्यज्य केवलादेव ज्ञानान्मोक्षः प्राप्यत इत्येतदेकान्तेनैव प्रतिषिद्धमिति।coditāni karmāṇi parityajya kevalādeva jñānānmokṣaḥ prāpyata ityetadekāntenaiva pratiṣiddhamiti |
Y además precisan que esto —«abandonando las acciones prescritas por la śruti para toda la vida, se alcanza la liberación del solo conocimiento»— queda absolutamente prohibido.
Análisis palabra por palabra
पुनर्विशेषितम्punarviśeṣitam1/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)णिच्ṇic+क्तktaविशेषितviśeṣita-अaफलम्phalam nademás se precisaचca0yयावज्जीवyāvajjīva-श्रुतिśruti-चोदितानिcoditāni2/3√चुद्cud (10 चुरादिcurādi U)क्तktaचोदितcodita-अaadj. de कर्माणिkarmāṇi n[यावज्जीवं श्रुत्या चोदितानिyāvajjīvaṃ śrutyā coditāni] तृतीयाtṛtīyā-TPprescritas por la śruti para toda la vidaकर्माणिkarmāṇi2/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nlas accionesपरित्यज्यparityajya0परिpari+√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyapabandonandoकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nsolo, meroएवeva0precisamenteज्ञानात्jñānāt5/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi U)ल्युट्lyuṭज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षःmokṣaḥ1/1√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)घञ्ghañमोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónप्राप्यतेprāpyateIII/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise alcanzaइतिiti0[cierre de cita]एतत्etat1/1एतद्etad nestoएकान्तेनekāntena3/1एकान्तekānta-अaरामःrāmaḥ m[एकः अन्तः यस्य सःekaḥ antaḥ yasya saḥ] BVuso adverbialabsolutamenteएवeva0del todoप्रतिषिद्धम्pratiṣiddham1/1प्रतिprati+√सिध्sidh (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaप्रतिषिद्धpratiṣiddha-अaफलम्phalam nprohibidoइतिiti0[cierre]
Avataraṇikā (10/33) — pero aquí, dicen, sí se enseña ese mismo abandono
इह त्वाश्रमiha tvāśrama-विकल्पं दर्शयता यावज्जीवvikalpaṃ darśayatā yāvajjīva-श्रुतिśruti-चोदितानामेव कर्मणां परित्याग उक्तः।coditānāmeva karmaṇāṃ parityāga uktaḥ |
Pero aquí, dicen, al mostrar la alternancia de los āśramas, se enuncia el abandono precisamente de esas acciones prescritas por la śruti para toda la vida.
Análisis palabra por palabra
इहiha0aquíतुtu0peroआश्रमāśrama-विकल्पम्vikalpam2/1विvi+√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañविकल्पvikalpa-अaरामःrāmaḥ m[आश्रमाणां विकल्पःāśramāṇāṃ vikalpaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla alternancia de los āśramasदर्शयताdarśayatā3/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+शतृśatṛदर्शयत्darśayat-त्tपचत्pacat mpor quien muestraयावज्जीवyāvajjīva-श्रुतिśruti-चोदितानाम्coditānām6/3√चुद्cud (10 चुरादिcurādi U)क्तktaचोदितcodita-अaadj. de कर्मणाम्karmaṇām n[यावज्जीवं श्रुत्या चोदितानिyāvajjīvaṃ śrutyā coditāni] तृतीयाtṛtīyā-TPde las prescritas por la śruti para toda la vidaएवeva0precisamenteकर्मणाम्karmaṇām6/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nde las accionesपरित्यागःparityāgaḥ1/1परिpari+√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañपरित्यागparityāga-अaरामःrāmaḥ mel abandonoउक्तःuktaḥ1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaरामःrāmaḥ mse enuncia
Avataraṇikā (11/33) — ni el Bhagavān diría eso ni el oyente lo aceptaría
तत् कथमीदृशं विरुद्धमर्थमर्जुनाय ब्रूयाद्भगवान्tat kathamīdṛśaṃ viruddhamarthamarjunāya brūyādbhagavān, श्रोता वा कथं विरुद्धमर्थमवधारयेत्śrotā vā kathaṃ viruddhamarthamavadhārayet
Entonces, ¿cómo iba el Bhagavān a decirle a Arjuna un sentido contradictorio como ése? ¿O cómo iba el oyente a dar por firme un sentido contradictorio?
Análisis palabra por palabra
तत्tat0entoncesकथम्katham0¿cómo?ईदृशम्īdṛśam2/1ईदृशīdṛśa-अaadj. de अर्थम्artham mcomo éseविरुद्धम्viruddham2/1विvi+√रुध्rudh (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaविरुद्धviruddha-अaadj. de अर्थम्artham mcontradictorioअर्थम्artham2/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ msentidoअर्जुनायarjunāya4/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ ma Arjunaब्रूयात्brūyātIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaridiríaभगवान्bhagavān1/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mel Bhagavānश्रोताśrotā1/1√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)तृच्tṛcश्रोतृśrotṛ-ऋṛदातृdātṛ mel oyenteवाvā0oअवधारयेत्avadhārayetIII/1अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicविधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaridaría por firme
Avataraṇikā (12/33) — «solo se les niega a los cabeza de familia»: sigue contradiciéndose
तत्रैतत् स्यात्tatraitat syāt - गृहस्थानामेव श्रौतgṛhasthānāmeva śrauta-कर्मkarma-परित्यागेन केवलादेव ज्ञानान्मोक्षः प्रतिषिध्यतेparityāgena kevalādeva jñānānmokṣaḥ pratiṣidhyate, न त्वाश्रमान्तराणामिति। एतदपि पूर्वोत्तरna tvāśramāntarāṇāmiti | etadapi pūrvottara-विरुद्धमेव।viruddhameva |
Podría decirse aquí: «lo que se niega es la liberación por el solo conocimiento con abandono de la acción del śruti para los cabeza de familia, no para los de los demás āśramas». Pero también esto se contradice con lo anterior y lo posterior.
Análisis palabra por palabra
तत्रtatra0aquíएतत्etat1/1एतद्etad nestoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripodría decirseगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)कkaगृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ m[गृहे तिष्ठति इतिgṛhe tiṣṭhati iti] उपपदupapada-TPde los cabeza de familiaएवeva0soloश्रौतśrauta-कर्मkarma-परित्यागेनparityāgena3/1परिpari+√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañपरित्यागparityāga-अaरामःrāmaḥ m[श्रौतस्य कर्मणः परित्यागःśrautasya karmaṇaḥ parityāgaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon abandono de la acción del śrutiकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nsoloएवeva0precisamenteज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónप्रतिषिध्यतेpratiṣidhyateIII/1प्रतिprati+√सिध्sidh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise niegaनna0noतुtu0en cambioआश्रमान्तराणाम्āśramāntarāṇām6/3अन्तरantara-अaफलम्phalam n[अन्यः आश्रमःanyaḥ āśramaḥ] KD (आश्रमान्तरम्āśramāntaram)de los demás āśramasइतिiti0[cierre]एतत्etat1/1एतद्etad nestoअपिapi0tambiénपूर्वोत्तरpūrvottara-विरुद्धम्viruddham1/1विvi+√रुध्rudh (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaविरुद्धviruddha-अaफलम्phalam n[पूर्वेण उत्तरेण च विरुद्धम्pūrveṇa uttareṇa ca viruddham] तृतीयाtṛtīyā-TPcontradictorio con lo anterior y lo posteriorएवeva0justamente
Avataraṇikā (13/33) — no se puede afirmar la combinación y luego exceptuar a unos
कथम् सर्वाश्रमिणां ज्ञानkatham sarvāśramiṇāṃ jñāna-कर्मणोः समुच्चयो गीताशास्त्रे निश्चितोऽर्थ इति प्रतिज्ञायेह कथं तद्विरुद्धं केवलादेव ज्ञानान्मोक्षं ब्रूयादाश्रमान्तराणाम्॥karmaṇoḥ samuccayo gītāśāstre niścito'rtha iti pratijñāyeha kathaṃ tadviruddhaṃ kevalādeva jñānānmokṣaṃ brūyādāśramāntarāṇām ||
¿Cómo? Habiendo sostenido que el sentido establecido en la escritura de la Gītā es la combinación de conocimiento y acción para los de todos los āśramas, ¿cómo iba luego a decir aquí, contra eso mismo, que para los de los demás āśramas hay liberación por el solo conocimiento?
Análisis palabra por palabra
कथम्katham0¿cómo?सर्वाश्रमिणाम्sarvāśramiṇām6/3आश्रमिन्āśramin-न्nयोगिन्yogin m[सर्वे आश्रमिणःsarve āśramiṇaḥ] KDde los de todos los āśramasज्ञानjñāna-कर्मणोःkarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónगीताशास्त्रेgītāśāstre7/1शास्त्रśāstra-अaफलम्phalam nen la escritura de la Gītāनिश्चितःniścitaḥ1/1निर्nir+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaनिश्चितniścita-अaरामःrāmaḥ mestablecidoअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel sentidoइतिiti0[cierre]प्रतिज्ञायpratijñāya0प्रतिprati+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi U)ल्यप्lyaphabiendo sostenidoइहiha0aquíकथम्katham0¿cómo?तद्विरुद्धम्tadviruddham2/1विरुद्धviruddha-अaadj. de मोक्षम्mokṣam m[तेन विरुद्धम्tena viruddham] तृतीयाtṛtīyā-TPcontra eso mismoकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nsoloएवeva0precisamenteज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षम्mokṣam2/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónब्रूयात्brūyātIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaridiríaआश्रमान्तराणाम्āśramāntarāṇām6/3अन्तरantara-अaफलम्phalam nआश्रमान्तरम्āśramāntaram = अन्यः आश्रमःanyaḥ āśramaḥde los demás āśramas
Avataraṇikā (14/33) — «se refiere solo a la acción del śruti»
अथ मतंatha mataṃ - श्रौतśrauta-कर्मापेक्षयैतद्वचनं केवलादेव ज्ञानाच्छ्रौतkarmāpekṣayaitadvacanaṃ kevalādeva jñānācchrauta-कर्मkarma-रहितात् गृहस्थानां मोक्षः प्रतिषिध्यते इति। तत्र गृहस्थानां विद्यमानमपि स्मार्त्तं कर्म अविद्यमानवदुपेक्ष्य ज्ञानादेव केवलादित्युच्यत इति।rahitāt gṛhasthānāṃ mokṣaḥ pratiṣidhyate iti | tatra gṛhasthānāṃ vidyamānamapi smārttaṃ karma avidyamānavadupekṣya jñānādeva kevalādityucyata iti |
Se dirá entonces: «esa frase mira a la acción del śruti; lo que se niega es la liberación de los cabeza de familia por el solo conocimiento desprovisto de la acción del śruti. Allí, la acción smārta de los cabeza de familia, aunque existe, se pasa por alto como si no existiera, y por eso se dice “del conocimiento solo”».
Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesमतम्matam1/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)क्तktaमतmata-अaफलम्phalam nse dirá, es el parecerश्रौतśrauta-कर्मापेक्षयाkarmāpekṣayā3/1अपapa+√ईक्ष्īkṣ (1 भ्वादिbhvādi A)अa+टाप्ṭāpअपेक्षाapekṣā-आāसीताsītā f[श्रौतस्य कर्मणः अपेक्षाśrautasya karmaṇaḥ apekṣā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon la mirada puesta en la acción del śrutiएतद्वचनम्etadvacanam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭवचनvacana-अaफलम्phalam n[एतद् वचनम्etad vacanam] KDesa fraseकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nsoloएवeva0precisamenteज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoश्रौतśrauta-कर्मkarma-रहितात्rahitāt5/1√रह्rah (10 चुरादिcurādi U)क्तktaरहितrahita-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt n[श्रौतेन कर्मणा रहितम्śrautena karmaṇā rahitam] तृतीयाtṛtīyā-TPdesprovisto de la acción del śrutiगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mde los cabeza de familiaमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónप्रतिषिध्यतेpratiṣidhyateIII/1प्रतिprati+√सिध्sidh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise niegaइतिiti0[cierre]तत्रtatra0allíगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mde los cabeza de familiaविद्यमानम्vidyamānam2/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)शानच्śānacविद्यमानvidyamāna-अaadj. de कर्मkarma nexistenteअपिapi0aunqueस्मार्त्तम्smārttam2/1स्मृतिsmṛti+अण्aṇ (taddhita)स्मार्तsmārta-अaadj. de कर्मkarma nsmārta, de la smṛtiकर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónअविद्यमानवत्avidyamānavat0वतिvati (taddhita)como si no existieraउपेक्ष्यupekṣya0उपupa+√ईक्ष्īkṣ (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyappasando por altoज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoएवeva0soloकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nmeroउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise diceइतिiti0[cierre]
Avataraṇikā (15/33) — tampoco eso lo puede aceptar quien discierne
एतदपि विरुद्धम्। कथम् गृहस्थस्यैव स्मार्त्तetadapi viruddham | katham gṛhasthasyaiva smārtta-कर्मणा समुच्चिताद् ज्ञानान्मोक्षः प्रतिषिध्यतेkarmaṇā samuccitād jñānānmokṣaḥ pratiṣidhyate, न त्वाश्रमान्तराणामिति कथं विवेकिभिः शक्यम् अवधारयितुम्।na tvāśramāntarāṇāmiti kathaṃ vivekibhiḥ śakyam avadhārayitum |
También esto es contradictorio. ¿Cómo? ¿Cómo van a poder dar por firme los que disciernen que se niega la liberación por el conocimiento combinado con la acción smārta solo para el cabeza de familia y no para los de los demás āśramas?
Análisis palabra por palabra
एतत्etat1/1एतद्etad nestoअपिapi0tambiénविरुद्धम्viruddham1/1विvi+√रुध्rudh (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaविरुद्धviruddha-अaफलम्phalam ncontradictorioकथम्katham0¿cómo?गृहस्थस्यgṛhasthasya6/1गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mdel cabeza de familiaएवeva0soloस्मार्त्तsmārtta-कर्मणाkarmaṇā3/1कर्मन्karman-न्nनामnāma n[स्मार्तं कर्मsmārtaṃ karma] KDcon la acción smārtaसमुच्चितात्samuccitāt5/1सम्sam+उद्ud+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaसमुच्चितsamuccita-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt ncombinadoज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónप्रतिषिध्यतेpratiṣidhyateIII/1प्रतिprati+√सिध्sidh (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise niegaनna0noतुtu0en cambioआश्रमान्तराणाम्āśramāntarāṇām6/3अन्तरantara-अaफलम्phalam nde los demás āśramasइतिiti0[cierre]कथम्katham0¿cómo?विवेकिभिःvivekibhiḥ3/3विवेकviveka+इनिini (taddhita)विवेकिन्vivekin-न्nयोगिन्yogin mpor los que disciernenशक्यम्śakyam1/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)यत्yatशक्यśakya-अaफलम्phalam nposibleअवधारयितुम्avadhārayitum0अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇic+तुमुन्tumundar por firme
Avataraṇikā (16/33) — si vale para los célibes, valdría igual para el casado
किञ्च यदि मोक्षkiñca yadi mokṣa-साधनत्वेन स्मार्त्तानि कर्माण्यूर्ध्वsādhanatvena smārttāni karmāṇyūrdhva-रेतसां समुच्चीयन्तेretasāṃ samuccīyante, तथा गृहस्थस्यापीष्यतां स्मार्त्तैरेव समुच्चयो न श्रौतैः॥tathā gṛhasthasyāpīṣyatāṃ smārttaireva samuccayo na śrautaiḥ ||
Además: si las acciones smārta se combinan como medio de liberación en el caso de los que guardan continencia, admítase igualmente para el cabeza de familia una combinación con las smārta solamente, y no con las del śruti.
Análisis palabra por palabra
किञ्चkiñca0ademásयदिyadi0siमोक्षmokṣa-साधनत्वेनsādhanatvena3/1साधनत्वsādhanatva-अaफलम्phalam n[मोक्षस्य साधनम्mokṣasya sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + त्वtvaen cuanto medio de liberaciónस्मार्त्तानिsmārttāni1/3स्मृतिsmṛti+अण्aṇ (taddhita)स्मार्तsmārta-अaadj. de कर्माणिkarmāṇi nsmārtaकर्माणिkarmāṇi1/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nlas accionesऊर्ध्वūrdhva-रेतसाम्retasām6/3रेतस्retas-स्sमनस्manas n (aquí m)[ऊर्ध्वं रेतः यस्य सःūrdhvaṃ retaḥ yasya saḥ] BVde los que guardan continenciaसमुच्चीयन्तेsamuccīyanteIII/3सम्sam+उद्ud+√चिci (5 स्वादिsvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise combinanतथाtathā0igualmenteगृहस्थस्यgṛhasthasya6/1गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mdel cabeza de familiaअपिapi0tambiénइष्यताम्iṣyatāmIII/1√इष्iṣ (6 तुदादिtudādi P)लोट्loṭकर्मणिkarmaṇiadmítaseस्मार्त्तैःsmārttaiḥ3/3स्मार्तsmārta-अaफलम्phalam ncon las smārtaएवeva0solamenteसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónनna0noश्रौतैःśrautaiḥ3/3श्रुतिśruti+अण्aṇ (taddhita)श्रौतśrauta-अaफलम्phalam ncon las del śruti
Avataraṇikā (17/33) — entonces al casado se le echa encima toda la carga
अथ श्रौतैः स्मार्तैश्च गृहस्थस्यैव समुच्चयो मोक्षायatha śrautaiḥ smārtaiśca gṛhasthasyaiva samuccayo mokṣāya, ऊर्ध्वūrdhva-रेतसां तु स्मार्त्तretasāṃ tu smārtta-कर्मkarma-मात्रmātra-समुच्चिताद् ज्ञानान्मोक्ष इति। तत्रैवं सति गृहस्थस्यायासsamuccitād jñānānmokṣa iti | tatraivaṃ sati gṛhasthasyāyāsa-बाहुल्याच्छ्रौतं स्मार्त्तं च बहुbāhulyācchrautaṃ smārttaṃ ca bahu-दुःखduḥkha-रूपं कर्म शिरस्यारोपितं स्यात्॥rūpaṃ karma śirasyāropitaṃ syāt ||
Se dirá entonces: «para el cabeza de familia, la combinación con las acciones del śruti y con las smārta conduce a la liberación; para los que guardan continencia, en cambio, la liberación viene del conocimiento combinado solo con la acción smārta». Siendo así, al cabeza de familia, por la enormidad del esfuerzo, se le habría cargado sobre la cabeza la acción del śruti y la smārta, que son puro sufrimiento.
Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesश्रौतैःśrautaiḥ3/3श्रौतśrauta-अaफलम्phalam ncon las del śrutiस्मार्तैःsmārtaiḥ3/3स्मार्तsmārta-अaफलम्phalam ncon las smārtaचca0yगृहस्थस्यgṛhasthasya6/1गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mdel cabeza de familiaएवeva0precisamenteसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónमोक्षायmokṣāya4/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mpara la liberaciónऊर्ध्वūrdhva-रेतसाम्retasām6/3रेतस्retas-स्sमनस्manas n (aquí m)[ऊर्ध्वं रेतः येषां तेūrdhvaṃ retaḥ yeṣāṃ te] BVde los que guardan continenciaतुtu0en cambioस्मार्त्तsmārtta-कर्मkarma-मात्रmātra-समुच्चितात्samuccitāt5/1सम्sam+उद्ud+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaसमुच्चितsamuccita-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt n[स्मार्तsmārta-कर्मkarma-मात्रेण समुच्चितम्mātreṇa samuccitam] तृतीयाtṛtīyā-TPcombinado solo con la acción smārtaज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónइतिiti0[cierre]तत्रtatra0en tal casoएवम्evam0asíसतिsati7/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat nसति सप्तमीsati saptamīsiendoगृहस्थस्यgṛhasthasya6/1गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mdel cabeza de familiaआयासāyāsa-बाहुल्यात्bāhulyāt5/1बहुbahu+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)बाहुल्यbāhulya-अaफलम्phalam n[आयासस्य बाहुल्यम्āyāsasya bāhulyam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la enormidad del esfuerzoश्रौतम्śrautam1/1श्रौतśrauta-अaadj. de कर्मkarma nla del śrutiस्मार्त्तम्smārttam1/1स्मार्तsmārta-अaadj. de कर्मkarma nla smārtaचca0yबहुbahu-दुःखduḥkha-रूपम्rūpam1/1रूपrūpa-अaadj. de कर्मkarma n[बहु दुःखं रूपं यस्य तत्bahu duḥkhaṃ rūpaṃ yasya tat] BVque es puro sufrimientoकर्मkarma1/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónशिरसिśirasi7/1शिरस्śiras-स्sमनस्manas nsobre la cabezaआरोपितम्āropitam1/1आā+√रुह्ruh (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+क्तktaआरोपितāropita-अaफलम्phalam ncargadaस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariestaría
Avataraṇikā (18/33) — el saṁnyāsa de toda acción está prescrito para el mumukṣu
अथ गृहस्थस्यैवायासatha gṛhasthasyaivāyāsa-बाहुल्यbāhulya-कारणान्मोक्षः स्यान्नाश्रमान्तराणां श्रौतkāraṇānmokṣaḥ syānnāśramāntarāṇāṃ śrauta-नित्यnitya-कर्मkarma-रहितत्वादिति। तदप्यसत्। सर्वोपनिषत्सु इतिहासrahitatvāditi | tadapyasat | sarvopaniṣatsu itihāsa-पुराणpurāṇa-योगyoga-शास्त्रेषु च ज्ञानाङ्गत्वेन मुमुक्षोः सर्वśāstreṣu ca jñānāṅgatvena mumukṣoḥ sarva-कर्मkarma-संन्यासsaṃnyāsa-विधानात्vidhānāt, आश्रमāśrama-विकल्पvikalpa-समुच्चयsamuccaya-विधानाच्च श्रुतिvidhānācca śruti-स्मृत्योः॥smṛtyoḥ ||
Se dirá entonces: «la liberación será del cabeza de familia justamente por la enormidad de su esfuerzo, y no de los de los demás āśramas, porque ellos carecen de la acción diaria del śruti». Tampoco eso vale, porque en todas las Upaniṣads, en los Itihāsas, los Purāṇas y los tratados de yoga se prescribe para el mumukṣu el saṁnyāsa de toda acción como miembro del conocimiento, y porque en la śruti y en la smṛti se prescribe tanto la alternancia como la sucesión de los āśramas.
Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesगृहस्थस्यgṛhasthasya6/1गृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ mdel cabeza de familiaएवeva0justamenteआयासāyāsa-बाहुल्यbāhulya-कारणात्kāraṇāt5/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकारणkāraṇa-अaफलम्phalam n[आयासāyāsa-बाहुल्यम् एव कारणम्bāhulyam eva kāraṇam] KDpor causa de la enormidad del esfuerzoमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariseráनna0noआश्रमान्तराणाम्āśramāntarāṇām6/3अन्तरantara-अaफलम्phalam nde los demás āśramasश्रौतśrauta-नित्यnitya-कर्मkarma-रहितत्वात्rahitatvāt5/1रहितत्वrahitatva-अaफलम्phalam n[श्रौतेन नित्येन कर्मणा रहितम्śrautena nityena karmaṇā rahitam] तृतीयाtṛtīyā-TP + त्वtvapor carecer de la acción diaria del śrutiइतिiti0[cierre]तत्tat1/1तद्tad nesoअपिapi0tambiénअसत्asat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPno valeसर्वोपनिषत्सुsarvopaniṣatsu7/3उपनिषद्upaniṣad-द्dजगत्jagat (aquí f)[सर्वाः उपनिषदःsarvāḥ upaniṣadaḥ] KDen todas las Upaniṣadsइतिहासitihāsa-पुराणpurāṇa-योगyoga-शास्त्रेषुśāstreṣu7/3शास्त्रśāstra-अaफलम्phalam n[इतिहासाश्च पुराणानि च योगitihāsāśca purāṇāni ca yoga-शास्त्राणि चśāstrāṇi ca] DVen los Itihāsas, Purāṇas y tratados de yogaचca0yज्ञानाङ्गत्वेनjñānāṅgatvena3/1अङ्गत्वaṅgatva-अaफलम्phalam n[ज्ञानस्य अङ्गम्jñānasya aṅgam] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + त्वtvacomo miembro del conocimientoमुमुक्षोःmumukṣoḥ6/1√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)सन्san+उuमुमुक्षुmumukṣu-उuगुरुःguruḥ mdel que quiere liberarseसर्वsarva-कर्मkarma-संन्यासsaṃnyāsa-विधानात्vidhānāt5/1विvi+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)ल्युट्lyuṭविधानvidhāna-अaफलम्phalam n[सर्वsarva-कर्मणां संन्यासस्य विधानम्karmaṇāṃ saṃnyāsasya vidhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se prescribe el saṁnyāsa de toda acciónआश्रमāśrama-विकल्पvikalpa-समुच्चयsamuccaya-विधानात्vidhānāt5/1विधानvidhāna-अaफलम्phalam n[आश्रमाणां विकल्पस्य समुच्चयस्य च विधानम्āśramāṇāṃ vikalpasya samuccayasya ca vidhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se prescribe la alternancia y la sucesión de los āśramasचca0yश्रुतिśruti-स्मृत्योःsmṛtyoḥ6/2स्मृतिsmṛti-इiमतिmati f[श्रुतिश्च स्मृतिश्चśrutiśca smṛtiśca] DVen la śruti y la smṛti
Avataraṇikā (19/33) — objeción y respuesta: no queda probada la combinación
आक्षेपः सिद्धः तर्हि सर्वाश्रमिणां ज्ञानākṣepaḥ siddhaḥ tarhi sarvāśramiṇāṃ jñāna-कर्मणोः समुच्चयः। समाधानम् न। मुमुक्षोः सर्वkarmaṇoḥ samuccayaḥ | samādhānam na | mumukṣoḥ sarva-कर्मkarma-संन्यासsaṃnyāsa-विधानात्।vidhānāt |
Objeción: queda probada entonces, para los de todos los āśramas, la combinación de conocimiento y acción. Respuesta: no, porque para el que quiere liberarse está prescrito el saṁnyāsa de toda acción.
Análisis palabra por palabra
आक्षेपःākṣepaḥ1/1आā+√क्षिप्kṣip (6 तुदादिtudādi U)घञ्ghañआक्षेपākṣepa-अaरामःrāmaḥ mobjeción [rótulo del editor]सिद्धःsiddhaḥ1/1√सिध्sidh (4 दिवादिdivādi P)क्तktaसिद्धsiddha-अaरामःrāmaḥ mqueda probadaतर्हिtarhi0entoncesसर्वाश्रमिणाम्sarvāśramiṇām6/3आश्रमिन्āśramin-न्nयोगिन्yogin mde los de todos los āśramasज्ञानjñāna-कर्मणोःkarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónसमाधानम्samādhānam1/1सम्sam+आā+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)ल्युट्lyuṭसमाधानsamādhāna-अaफलम्phalam nrespuesta [rótulo del editor]नna0noमुमुक्षोःmumukṣoḥ6/1मुमुक्षुmumukṣu-उuगुरुःguruḥ mdel que quiere liberarseसर्वsarva-कर्मkarma-संन्यासsaṃnyāsa-विधानात्vidhānāt5/1विधानvidhāna-अaफलम्phalam n[सर्वsarva-कर्मणां संन्यासस्य विधानम्karmaṇāṃ saṃnyāsasya vidhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se prescribe el saṁnyāsa de toda acción
Avataraṇikā (20/33) — los textos de la śruti que prescriben la renuncia
व्युत्थायाथ भिक्षाचर्यं चरन्तिvyutthāyātha bhikṣācaryaṃ caranti (बृbṛ. ३3.५5.१1) तस्मान्न्यासमेषां तपसाम् अतिरिक्तमाहुःtasmānnyāsameṣāṃ tapasām atiriktamāhuḥ (मma.नाnā. ४4.७९79) न्यास एवात्यरेचयत्nyāsa evātyarecayat (मma.नाnā. ४4.७८78) इति। न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वमानशुःiti | na karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike amṛtatvamānaśuḥ (कै १kai 1.२2, मma.नाnā. ४4.१२12) इति च। ब्रह्मचर्यादेव प्रव्रजेत्iti ca | brahmacaryādeva pravrajet (जाबाjābā. ४4) इत्याद्याः श्रुतयः।ityādyāḥ śrutayaḥ |
«Habiéndose levantado [de todo ello], viven de mendigar» (Bṛhadāraṇyaka 3.5.1); «por eso dicen que la renuncia excede a estas austeridades» (Mahānārāyaṇa 4.79); «la renuncia sola las superó a todas» (Mahānārāyaṇa 4.78). Y: «no por la acción, no por la descendencia ni por la riqueza; unos pocos alcanzaron la inmortalidad por la renuncia» (Kaivalya 1.2, Mahānārāyaṇa 4.12). «Desde el brahmacarya mismo puede uno partir como renunciante» (Jābāla 4). Éstos y otros son los textos de la śruti.
Análisis palabra por palabra
व्युत्थायvyutthāya0विvi+उद्ud+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaphabiéndose levantadoअथatha0entoncesभिक्षाचर्यम्bhikṣācaryam2/1√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)ण्यत्ṇyatभिक्षाचर्यbhikṣācarya-अaफलम्phalam n[भिक्षायाः चर्यम्bhikṣāyāḥ caryam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla vida de mendicidadचरन्तिcarantiIII/3√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariviven, practicanतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoन्यासम्nyāsam2/1निni+√अस्as (4 दिवादिdivādi P)घञ्ghañन्यासnyāsa-अaरामःrāmaḥ mla renunciaएषाम्eṣām6/3इदम्idam nde estasतपसाम्tapasām6/3तपस्tapas-स्sमनस्manas nausteridadesअतिरिक्तम्atiriktam2/1अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअतिरिक्तatirikta-अaadj. de न्यासम्nyāsam mque excedeआहुःāhuḥIII/3√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लिट्liṭकर्तरिkartaridicenन्यासःnyāsaḥ1/1न्यासnyāsa-अaरामःrāmaḥ mla renunciaएवeva0solaअत्यरेचयत्atyarecayatIII/1अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)णिच्ṇicलङ्laṅकर्तरिkartarilas superóइतिiti0[cierre de cita]नna0noकर्मणाkarmaṇā3/1कर्मन्karman-न्nनामnāma npor la acciónप्रजयाprajayā3/1प्रजाprajā-आāसीताsītā fpor la descendenciaधनेनdhanena3/1धनdhana-अaफलम्phalam npor la riquezaत्यागेनtyāgena3/1√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañत्यागtyāga-अaरामःrāmaḥ mpor la renunciaएकेeke1/3एकeka-अaरामःrāmaḥ munos pocosअमृतत्वम्amṛtatvam2/1अमृतत्वamṛtatva-अaफलम्phalam n[न मृतम्na mṛtam] नञ्nañ-TP + त्वtvala inmortalidadआनशुःānaśuḥIII/3√अश्aś (5 स्वादिsvādi A)लिट्liṭकर्तरिkartarialcanzaronब्रह्मचर्यात्brahmacaryāt5/1√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)यत्yatब्रह्मचर्यbrahmacarya-अaफलम्phalam ndesde el brahmacaryaएवeva0mismoप्रव्रजेत्pravrajetIII/1प्रpra+√व्रज्vraj (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripuede partir como renuncianteइत्याद्याःityādyāḥ1/3आद्यādya-अaadj. de श्रुतयःśrutayaḥ f[इति आद्यः यासां ताःiti ādyaḥ yāsāṃ tāḥ] BVéstos y otrosश्रुतयःśrutayaḥ1/3√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinश्रुतिśruti-इiमतिmati ftextos de la śruti
Avataraṇikā (21/33) — y los de la smṛti: Bṛhaspati y el Śukānuśāsana
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज। उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तत्त्यजtyaja dharmamadharmaṃ ca ubhe satyānṛte tyaja | ubhe satyānṛte tyaktvā yena tyajasi tattyaja (मma.भाbhā.शां ३२९śāṃ 329.४०40, ३३१331.४४44)। संसारमेव निःसारं दृष्ट्वा सार | saṃsārameva niḥsāraṃ dṛṣṭvā sāra-दिदृक्षया। प्रव्रजन्त्यकृतोद्वाहाः परं वैराग्यमाश्रिताःdidṛkṣayā | pravrajantyakṛtodvāhāḥ paraṃ vairāgyamāśritāḥ (नाnā.परिpari. ३3.१५15) इति बृहस्पतिः। कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया च विमुच्यते। तस्मात् कर्म न कुर्वन्ति यतयः पारदर्शिनःiti bṛhaspatiḥ | karmaṇā badhyate janturvidyayā ca vimucyate | tasmāt karma na kurvanti yatayaḥ pāradarśinaḥ (मma.भाbhā.शां २४१śāṃ 241.७7) इति शुकानुशासनम्।iti śukānuśāsanam |
«Abandona el dharma y el adharma; abandona ambos, lo verdadero y lo falso. Y, tras abandonar ambos, lo verdadero y lo falso, abandona también aquello con lo que abandonas» (Mahābhārata, Śāntiparva 329.40, 331.44). «Viendo que el saṁsāra no tiene sustancia, con el deseo de ver lo que sí la tiene, parten como renunciantes sin haberse casado, acogidos al desapego supremo» (Nāradaparivrājaka 3.15): así Bṛhaspati. «Por la acción queda atada la criatura, y por el conocimiento se libera. Por eso los ascetas que ven más allá no hacen acción» (Mahābhārata, Śāntiparva 241.7): así el Śukānuśāsana.
Análisis palabra por palabra
त्यजtyajaII/1√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)लोट्loṭकर्तरिkartariabandonaधर्मम्dharmam2/1√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)मन्manधर्मdharma-अaरामःrāmaḥ mel dharmaअधर्मम्adharmam2/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ m[न धर्मःna dharmaḥ] नञ्nañ-TPel adharmaचca0yउभेubhe2/2उभubha-अaफलम्phalam nambosसत्यानृतेsatyānṛte2/2अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[सत्यं च अनृतं चsatyaṃ ca anṛtaṃ ca] DVlo verdadero y lo falsoत्यक्त्वाtyaktvā0√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvātras abandonarयेनyena3/1यद्yad ncon lo queत्यजसिtyajasiII/1√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariabandonasतत्tat2/1तद्tad nesoसंसारम्saṃsāram2/1सम्sam+√सृsṛ (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसंसारsaṃsāra-अaरामःrāmaḥ mel saṁsāraनिःसारम्niḥsāram2/1सारsāra-अaadj. de संसारम्saṃsāram m[निर्गतः सारः यस्मात् सःnirgataḥ sāraḥ yasmāt saḥ] BVsin sustanciaदृष्ट्वाdṛṣṭvā0√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāviendoसारsāra-दिदृक्षयाdidṛkṣayā3/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)सन्san+अa+टाप्ṭāpदिदृक्षाdidṛkṣā-आāसीताsītā f[सारस्य दिदृक्षाsārasya didṛkṣā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon el deseo de ver lo sustancialप्रव्रजन्तिpravrajantiIII/3प्रpra+√व्रज्vraj (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariparten como renunciantesअकृतोद्वाहाःakṛtodvāhāḥ1/3उद्ud+√वह्vah (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañउद्वाहudvāha-अaरामःrāmaḥ m[न कृतः उद्वाहः यैः तेna kṛtaḥ udvāhaḥ yaiḥ te] BVsin haberse casadoपरम्param2/1परpara-अaadj. de वैराग्यम्vairāgyam nsupremoवैराग्यम्vairāgyam2/1विरागvirāga+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)वैराग्यvairāgya-अaफलम्phalam ndesapegoआश्रिताःāśritāḥ1/3आā+√श्रिśri (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaआश्रितāśrita-अaरामःrāmaḥ macogidos aबृहस्पतिःbṛhaspatiḥ1/1बृहस्पतिbṛhaspati-इiहरिःhariḥ mBṛhaspatiकर्मणाkarmaṇā3/1कर्मन्karman-न्nनामnāma npor la acciónबध्यतेbadhyateIII/1√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇiqueda atadaजन्तुःjantuḥ1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)तुन्tunजन्तुjantu-उuगुरुःguruḥ mla criaturaविद्ययाvidyayā3/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्यप्kyap+टाप्ṭāpविद्याvidyā-आāसीताsītā fpor el conocimientoचca0yविमुच्यतेvimucyateIII/1विvi+√मुच्muc (6 तुदादिtudādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise liberaतस्मात्tasmāt0por esoकर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nacciónकुर्वन्तिkurvantiIII/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartarihacenयतयःyatayaḥ1/3√यत्yat (1 भ्वादिbhvādi A)इन्inयतिyati-इiहरिःhariḥ mlos ascetasपारदर्शिनःpāradarśinaḥ1/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniपारदर्शिन्pāradarśin-न्nयोगिन्yogin m[पारं दर्शति इतिpāraṃ darśati iti] उपपदupapada-TPque ven más alláशुकानुशासनम्śukānuśāsanam1/1अनुanu+√शास्śās (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭअनुशासनanuśāsana-अaफलम्phalam n[शुकस्य अनुशासनम्śukasya anuśāsanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla instrucción a Śuka
Avataraṇikā (22/33) — la acción no tiene sentido para quien busca la liberación
इहापि च सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यihāpi ca sarvakarmāṇi manasā saṃnyasya (गी ५gī 5.१३13) इत्यादि। मोक्षस्य चाकार्यत्वाद् मुमुक्षोः कर्मानर्थक्यम्॥ityādi | mokṣasya cākāryatvād mumukṣoḥ karmānarthakyam ||
Y aquí mismo [en la Gītā]: «renunciando con la mente a todas las acciones» (Gītā 5.13) y demás. Y, puesto que la liberación no es algo que se produzca, para el que quiere liberarse la acción carece de finalidad.
Análisis palabra por palabra
इहiha0aquíअपिapi0tambiénचca0yसर्वकर्माणिsarvakarmāṇi2/3कर्मन्karman-न्nनामnāma n[सर्वाणि कर्माणिsarvāṇi karmāṇi] KDtodas las accionesमनसाmanasā3/1मनस्manas-स्sमनस्manas ncon la menteसंन्यस्यsaṃnyasya0सम्sam+निni+√अस्as (4 दिवादिdivādi P)ल्यप्lyaprenunciandoइत्यादिityādi0y lo demásमोक्षस्यmokṣasya6/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mde la liberaciónचca0yअकार्यत्वात्akāryatvāt5/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्यत्ṇyatकार्यत्वkāryatva-अaफलम्phalam n[न कार्यम्na kāryam] नञ्nañ-TP + त्वtvapor no ser algo producibleमुमुक्षोःmumukṣoḥ6/1मुमुक्षुmumukṣu-उuगुरुःguruḥ mdel que quiere liberarseकर्मानर्थक्यम्karmānarthakyam1/1अनर्थकanarthaka+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)आनर्थक्यānarthakya-अaफलम्phalam n[कर्मणः आनर्थक्यम्karmaṇaḥ ānarthakyam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla falta de finalidad de la acción
Avataraṇikā (23/33) — «pero los ritos diarios evitan el pecado de omisión»
आक्षेपः नित्यानि प्रत्यवायākṣepaḥ nityāni pratyavāya-परिहारार्थमनुष्ठेयानि इति चेत्। समाधानम् न। असंन्यासिparihārārthamanuṣṭheyāni iti cet | samādhānam na | asaṃnyāsi-विषयत्वात् प्रत्यवायviṣayatvāt pratyavāya-प्राप्तेः।prāpteḥ |
Objeción: «si se dice que los ritos diarios hay que realizarlos para evitar el pecado de omisión…». Respuesta: no, porque la incurrencia en ese pecado tiene por ámbito a quien no ha renunciado.
Análisis palabra por palabra
आक्षेपःākṣepaḥ1/1आक्षेपākṣepa-अaरामःrāmaḥ mobjeción [rótulo del editor]नित्यानिnityāni1/3निni+त्यप्tyap (taddhita)नित्यnitya-अaफलम्phalam nlos ritos diariosप्रत्यवायpratyavāya-परिहारार्थम्parihārārtham0परिpari+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañपरिहारparihāra-अaरामःrāmaḥ m[प्रत्यवायस्य परिहारःpratyavāyasya parihāraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + अर्थम्artham (adv.)para evitar el pecado de omisiónअनुष्ठेयानिanuṣṭheyāni1/3अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ण्यत्ṇyatअनुष्ठेयanuṣṭheya-अaफलम्phalam nhay que realizarlosइतिiti0[cierre]चेत्cet0siसमाधानम्samādhānam1/1समाधानsamādhāna-अaफलम्phalam nrespuesta [rótulo del editor]नna0noअसंन्यासिasaṃnyāsi-विषयत्वात्viṣayatvāt5/1विषयत्वviṣayatva-अaफलम्phalam n[असंन्यासी विषयः यस्य तत्asaṃnyāsī viṣayaḥ yasya tat] BV + त्वtvapor tener como ámbito al que no ha renunciadoप्रत्यवायpratyavāya-प्राप्तेःprāpteḥ6/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinप्राप्तिprāpti-इiमतिmati f[प्रत्यवायस्य प्राप्तिःpratyavāyasya prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde la incurrencia en el pecado de omisión
Avataraṇikā (24/33) — al saṁnyāsī no se le puede imputar ese pecado
न ह्यग्निकार्याद्यकरणात् संन्यासिनः प्रत्यवायः कल्पयितुं शक्यो यथा ब्रह्मचारिणाम् असंन्यासिनामपि कर्मिणाम्।na hyagnikāryādyakaraṇāt saṃnyāsinaḥ pratyavāyaḥ kalpayituṃ śakyo yathā brahmacāriṇām asaṃnyāsināmapi karmiṇām |
Porque no cabe imputar al saṁnyāsī un pecado de omisión por no hacer el rito del fuego y demás, como tampoco cabe a los brahmacārins, que, sin ser renunciantes, son sin embargo hombres de acción.
Análisis palabra por palabra
नna0noहिhi0porqueअग्निकार्याद्यकरणात्agnikāryādyakaraṇāt5/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam n[अग्निकार्यम् आदि येषां तानिagnikāryam ādi yeṣāṃ tāni] BV + [न करणम्na karaṇam] नञ्nañ-TPpor no hacer el rito del fuego y demásसंन्यासिनःsaṃnyāsinaḥ6/1संन्यासsaṃnyāsa+इनिini (taddhita)संन्यासिन्saṃnyāsin-न्nयोगिन्yogin mdel saṁnyāsīप्रत्यवायःpratyavāyaḥ1/1प्रतिprati+अवava+√इi (2 अदादिadādi P)घञ्ghañप्रत्यवायpratyavāya-अaरामःrāmaḥ mpecado de omisiónकल्पयितुम्kalpayitum0√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+तुमुन्tumunimputar, suponerशक्यःśakyaḥ1/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)यत्yatशक्यśakya-अaरामःrāmaḥ mposibleयथाyathā0comoब्रह्मचारिणाम्brahmacāriṇām6/3√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniब्रह्मचारिन्brahmacārin-न्nयोगिन्yogin mde los brahmacārinsअसंन्यासिनाम्asaṃnyāsinām6/3संन्यासिन्saṃnyāsin-न्nयोगिन्yogin m[न संन्यासिनःna saṃnyāsinaḥ] नञ्nañ-TPque no son renunciantesअपिapi0aunqueकर्मिणाम्karmiṇām6/3कर्मन्karman+इनिini (taddhita)कर्मिन्karmin-न्nयोगिन्yogin mhombres de acción
Avataraṇikā (25/33) — de la mera ausencia no puede nacer algo positivo
न तावन्नित्यानां कर्मणामभावादेव भावna tāvannityānāṃ karmaṇāmabhāvādeva bhāva-रूपस्य प्रत्यवायस्योत्पत्तिः कल्पयितुं शक्या युक्ता च। कथमसतः सज्जायेतrūpasya pratyavāyasyotpattiḥ kalpayituṃ śakyā yuktā ca | kathamasataḥ sajjāyeta (छा ६chā 6.२2.२2) इत्यसतः सज्जन्मासम्भवityasataḥ sajjanmāsambhava-श्रुतेः।śruteḥ |
Para empezar, no es ni posible ni razonable suponer que de la mera ausencia de los ritos diarios nazca un pecado de omisión que es de naturaleza positiva. Porque la śruti declara imposible que de lo no existente nazca lo existente: «¿cómo habría de nacer lo que es de lo que no es?» (Chāndogya 6.2.2).
Análisis palabra por palabra
नna0noतावत्tāvat0para empezarनित्यानाम्nityānām6/3नित्यnitya-अaadj. de कर्मणाम्karmaṇām nde los ritos diariosकर्मणाम्karmaṇām6/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nde las accionesअभावात्abhāvāt5/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañभावbhāva-अaरामःrāmaḥ m[न भावःna bhāvaḥ] नञ्nañ-TPde la ausenciaएवeva0meraभावbhāva-रूपस्यrūpasya6/1रूपrūpa-अaadj. de प्रत्यवायस्यpratyavāyasya m[भावः रूपं यस्य सःbhāvaḥ rūpaṃ yasya saḥ] BVde naturaleza positivaप्रत्यवायस्यpratyavāyasya6/1प्रत्यवायpratyavāya-अaरामःrāmaḥ mdel pecado de omisiónउत्पत्तिःutpattiḥ1/1उद्ud+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinउत्पत्तिutpatti-इiमतिmati fel nacimientoकल्पयितुम्kalpayitum0√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+तुमुन्tumunsuponerशक्याśakyā1/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)यत्yat+टाप्ṭāpशक्याśakyā-आāसीताsītā fposibleयुक्ताyuktā1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तkta+टाप्ṭāpयुक्ताyuktā-आāसीताsītā frazonableचca0niकथम्katham0¿cómo?असतःasataḥ5/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPde lo que no esसत्sat1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat nlo que esजायेतjāyetaIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarihabría de nacerअसतःasataḥ6/1सत्sat-त्tपचत्pacat nde lo no existenteसज्जन्मासम्भवsajjanmāsambhava-श्रुतेःśruteḥ5/1√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinश्रुतिśruti-इiमतिmati f[सतः जन्मनः असम्भवःsataḥ janmanaḥ asambhavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य श्रुतिःtasya śrutiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la declaración de la śruti de que es imposible el nacimiento de lo existente
Avataraṇikā (26/33) — si el Veda anunciara un mal imposible, sería un texto sin autoridad
यदि विहिताकरणादसम्भाव्यमपि प्रत्यवायं ब्रूयाद्वेदः तदाऽनर्थकरो वेदोऽप्रमाणमित्युक्तं स्यात्। विहितस्य करणाकरणयोर्दुःखyadi vihitākaraṇādasambhāvyamapi pratyavāyaṃ brūyādvedaḥ tadā'narthakaro vedo'pramāṇamityuktaṃ syāt | vihitasya karaṇākaraṇayorduḥkha-मात्रmātra-फलत्वात्।phalatvāt |
Si el Veda anunciara, por no hacerse lo prescrito, un pecado de omisión que ni siquiera es concebible, entonces vendría a decirse que el Veda produce daño y que no es medio de conocimiento válido: porque tanto hacer como no hacer lo prescrito tendría entonces por único fruto el sufrimiento.
Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siविहिताकरणात्vihitākaraṇāt5/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam n[विहितस्य अकरणम्vihitasya akaraṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor no hacerse lo prescritoअसम्भाव्यम्asambhāvyam2/1सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+ण्यत्ṇyatadj. de प्रत्यवायम्pratyavāyam m[न सम्भाव्यम्na sambhāvyam] नञ्nañ-TPni siquiera concebibleअपिapi0aunप्रत्यवायम्pratyavāyam2/1प्रत्यवायpratyavāya-अaरामःrāmaḥ mun pecado de omisiónब्रूयात्brūyātIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarianunciaraवेदःvedaḥ1/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)घञ्ghañवेदveda-अaरामःrāmaḥ mel Vedaतदाtadā0entoncesअनर्थकरःanarthakaraḥ1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)टṭaकरkara-अaरामःrāmaḥ m[अनर्थं करोति इतिanarthaṃ karoti iti] उपपदupapada-TPproductor de dañoवेदःvedaḥ1/1वेदveda-अaरामःrāmaḥ mel Vedaअप्रमाणम्apramāṇam1/1प्रमाणpramāṇa-अaफलम्phalam n[न प्रमाणम्na pramāṇam] नञ्nañ-TPno medio de conocimiento válidoइतिiti0[cierre]उक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam ndichoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarivendría a serविहितस्यvihitasya6/1विvi+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)क्तktaविहितvihita-अaफलम्phalam nde lo prescritoकरणाकरणयोःkaraṇākaraṇayoḥ6/2करणkaraṇa-अaफलम्phalam n[करणं च अकरणं चkaraṇaṃ ca akaraṇaṃ ca] DVdel hacer y del no hacerदुःखduḥkha-मात्रmātra-फलत्वात्phalatvāt5/1फलत्वphalatva-अaफलम्phalam n[दुःखमात्रं फलं यस्य तत्duḥkhamātraṃ phalaṃ yasya tat] BV + त्वtvapor tener como único fruto el sufrimiento
Avataraṇikā (27/33) — el śāstra sería creador y no revelador: conclusión
तथा च कारकं शास्त्रं न ज्ञापकमिति अनुपपन्नार्थं कल्पितं स्यात्। न चैतदिष्टम्। तस्मान्न संन्यासिनां कर्माणि। अतो ज्ञानकर्मणोः समुच्चयानुपपत्तिः॥tathā ca kārakaṃ śāstraṃ na jñāpakamiti anupapannārthaṃ kalpitaṃ syāt | na caitadiṣṭam | tasmānna saṃnyāsināṃ karmāṇi | ato jñānakarmaṇoḥ samuccayānupapattiḥ ||
Y así habría que suponer, con un sentido insostenible, que el śāstra es creador y no revelador. Y eso no es admisible. Por tanto, no hay acciones para los saṁnyāsīs. Y de ahí que la combinación de conocimiento y acción sea insostenible.
Análisis palabra por palabra
तथाtathā0y asíचca0yकारकम्kārakam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्वुल्ṇvulकारकkāraka-अaफलम्phalam ncreadorशास्त्रम्śāstram1/1√शास्śās (2 अदादिadādi P)ष्ट्रन्ṣṭranशास्त्रśāstra-अaफलम्phalam nel śāstraनna0noज्ञापकम्jñāpakam1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi U)णिच्ṇic+ण्वुल्ṇvulज्ञापकjñāpaka-अaफलम्phalam nreveladorइतिiti0[cierre]अनुपपन्नार्थम्anupapannārtham1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m (aquí n)[अनुपपन्नः अर्थः यस्य तत्anupapannaḥ arthaḥ yasya tat] BVde sentido insostenibleकल्पितम्kalpitam1/1√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+क्तktaकल्पितkalpita-अaफलम्phalam nsupuestoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarivendría a serनna0noचca0yएतत्etat1/1एतद्etad nestoइष्टम्iṣṭam1/1√इष्iṣ (6 तुदादिtudādi P)क्तktaइष्टiṣṭa-अaफलम्phalam nadmisibleतस्मात्tasmāt0por tantoसंन्यासिनाम्saṃnyāsinām6/3संन्यासिन्saṃnyāsin-न्nयोगिन्yogin mde los saṁnyāsīsकर्माणिkarmāṇi1/3कर्मन्karman-न्nनामnāma naccionesअतःataḥ0de ahí queज्ञानकर्मणोःjñānakarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónसमुच्चयानुपपत्तिःsamuccayānupapattiḥ1/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinउपपत्तिupapatti-इiमतिmati f[समुच्चयस्य अनुपपत्तिःsamuccayasya anupapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla insostenibilidad de la combinación
Avataraṇikā (28/33) — y porque, si no, la pregunta de Arjuna no tendría sentido
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिःjyāyasī cetkarmaṇaste matā buddhiḥ (गी ३gī 3.१1) इत्यर्जुनस्य प्रश्नानुपपत्तेश्च। यदि हि भगवता द्वितीयाध्याये ज्ञानं कर्म च समुच्चयेन त्वयैवानुष्ठेयम् इत्युक्तं स्यात्ityarjunasya praśnānupapatteśca | yadi hi bhagavatā dvitīyādhyāye jñānaṃ karma ca samuccayena tvayaivānuṣṭheyam ityuktaṃ syāt, ततोऽर्जुनस्य प्रश्नोऽनुपपन्नः ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिः इति।tato'rjunasya praśno'nupapannaḥ jyāyasī cetkarmaṇaste matā buddhiḥ iti |
Y también porque, de otro modo, no tendría sentido la pregunta de Arjuna: «si tu parecer es que el conocimiento es mejor que la acción» (Gītā 3.1). Pues si el Bhagavān hubiera dicho en el segundo capítulo «has de practicar tú mismo el conocimiento y la acción combinados», entonces la pregunta de Arjuna —«si tu parecer es que el conocimiento es mejor que la acción»— no tendría sentido.
Análisis palabra por palabra
ज्यायसीjyāyasī1/1ज्यायसीjyāyasī-ईīनदीnadī fmejorचेत्cet0siकर्मणःkarmaṇaḥ5/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nque la acciónतेte6/1युष्मद्yuṣmad (pron.)tuyoमताmatā1/1मताmatā-आāसीताsītā fparecerबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fel conocimientoइतिiti0[cierre de cita]अर्जुनस्यarjunasya6/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mde Arjunaप्रश्नानुपपत्तेःpraśnānupapatteḥ5/1उपपत्तिupapatti-इiमतिmati f[प्रश्नस्य अनुपपत्तिःpraśnasya anupapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque la pregunta no tendría sentidoचca0yयदिyadi0siहिhi0puesभगवताbhagavatā3/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mpor el Bhagavānद्वितीयाध्यायेdvitīyādhyāye7/1अध्यायadhyāya-अaरामःrāmaḥ m[द्वितीयः अध्यायःdvitīyaḥ adhyāyaḥ] KDen el segundo capítuloज्ञानम्jñānam1/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam nel conocimientoकर्मkarma1/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónचca0yसमुच्चयेनsamuccayena3/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mcombinadamenteत्वयाtvayā3/1युष्मद्yuṣmad (pron.)por tiएवeva0mismoअनुष्ठेयम्anuṣṭheyam1/1अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ण्यत्ṇyatअनुष्ठेयanuṣṭheya-अaफलम्phalam nha de practicarseइतिiti0[cierre]उक्तम्uktam1/1उक्तukta-अaफलम्phalam ndichoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarihubiera sidoततःtataḥ0entoncesप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mla preguntaअनुपपन्नःanupapannaḥ1/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaउपपन्नupapanna-अaरामःrāmaḥ m[न उपपन्नःna upapannaḥ] नञ्nañ-TPsin sentido
Avataraṇikā (29/33) — si ya se hubiera dicho «ambas», la pregunta sería imposible
अर्जुनाय चेत् बुद्धिarjunāya cet buddhi-कर्मणी त्वयानुष्ठेये इत्युक्तेkarmaṇī tvayānuṣṭheye ityukte, या कर्मणो ज्यायसी बुद्धिः साऽपि उक्तैवेति तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशवyā karmaṇo jyāyasī buddhiḥ sā'pi uktaiveti tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava (गी ३gī 3.१1) इति प्रश्नो न कथञ्चनोपपद्यते। न चार्जुनस्यैव ज्यायसी बुद्धिर्नानुष्ठेया इति भगवतोक्तं पूर्वमिति कल्पयितुं युक्तंiti praśno na kathañcanopapadyate | na cārjunasyaiva jyāyasī buddhirnānuṣṭheyā iti bhagavatoktaṃ pūrvamiti kalpayituṃ yuktaṃ, येन ज्यायसी चेत् इति प्रश्नः स्यात्॥yena jyāyasī cet iti praśnaḥ syāt ||
Si a Arjuna se le hubiera dicho «has de practicar tú el conocimiento y la acción», entonces también le habría sido dicha esa buddhi que es mejor que la acción; y así la pregunta «¿por qué entonces me empujas a la acción espantosa, oh Keśava?» (Gītā 3.1) no tendría sentido de ninguna manera. Y tampoco cabe suponer que el Bhagavān hubiera dicho antes que precisamente Arjuna no debía practicar la buddhi superior, de suerte que por eso surgiera la pregunta «si es mejor…».
Análisis palabra por palabra
अर्जुनायarjunāya4/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ ma Arjunaचेत्cet0siबुद्धिbuddhi-कर्मणीkarmaṇī1/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[बुद्धिश्च कर्म चbuddhiśca karma ca] DVel conocimiento y la acciónत्वयाtvayā3/1युष्मद्yuṣmad (pron.)por tiअनुष्ठेयेanuṣṭheye1/2अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ण्यत्ṇyatअनुष्ठेयanuṣṭheya-अaफलम्phalam nhan de practicarseइतिiti0[cierre]उक्तेukte7/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nसति सप्तमीsati saptamīhabiéndose dichoयाyā1/1यद्yad fla queकर्मणःkarmaṇaḥ5/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nque la acciónज्यायसीjyāyasī1/1ज्यायसीjyāyasī-ईīनदीnadī fmejorबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fbuddhiसाsā1/1तद्tad fésaअपिapi0tambiénउक्ताuktā1/1उक्ताuktā-आāसीताsītā fdichaएवeva0yaतत्tat0entoncesकिम्kim0¿por qué?कर्मणिkarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma na la acciónघोरेghore7/1घोरghora-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi nespantosaमाम्mām2/1अस्मद्asmad (pron.)a míनियोजयसिniyojayasiII/1निni+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartariempujasकेशवkeśavaS/1केशवkeśava-अaरामःrāmaḥ moh Keśavaप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mla preguntaनna0noकथञ्चनkathañcana0de ninguna maneraउपपद्यतेupapadyateIII/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaritiene sentidoअर्जुनस्यarjunasya6/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mde Arjunaएवeva0precisamenteअनुष्ठेयाanuṣṭheyā1/1अनुष्ठेयाanuṣṭheyā-आāसीताsītā fque haya de practicarseउक्तम्uktam1/1उक्तukta-अaफलम्phalam ndichoपूर्वम्pūrvam0antesकल्पयितुम्kalpayitum0√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+तुमुन्tumunsuponerयुक्तम्yuktam1/1युक्तyukta-अaफलम्phalam nrazonableयेनyena3/1यद्yad nde suerte que por eso
Avataraṇikā (30/33) — la pregunta solo tiene sentido si se dijo «cada uno lo suyo»
यदि पुनरेकस्य पुरुषस्य ज्ञानyadi punarekasya puruṣasya jñāna-कर्मणोर्विरोधाद् युगपदनुष्ठानं न सम्भवतीति भिन्नkarmaṇorvirodhād yugapadanuṣṭhānaṃ na sambhavatīti bhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वं भगवता पूर्वमुक्तं स्यात् ततोऽयं प्रश्न उपपन्नो ज्यायसी चेत् इत्यादिः।puruṣānuṣṭheyatvaṃ bhagavatā pūrvamuktaṃ syāt tato'yaṃ praśna upapanno jyāyasī cet ityādiḥ |
Si, en cambio, el Bhagavān hubiera dicho antes que, por oponerse entre sí el conocimiento y la acción, no cabe que una sola persona practique ambos a la vez, y que por eso los han de practicar personas distintas, entonces sí tiene sentido esta pregunta: «si es mejor…».
Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siपुनःpunaḥ0en cambioएकस्यekasya6/1एकeka-अaadj. de पुरुषस्यpuruṣasya mde una solaपुरुषस्यpuruṣasya6/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpersonaज्ञानjñāna-कर्मणोःkarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónविरोधात्virodhāt5/1विvi+√रुध्rudh (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañविरोधvirodha-अaरामःrāmaḥ mpor su oposiciónयुगपत्yugapat0a la vezअनुष्ठानम्anuṣṭhānam1/1अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭअनुष्ठानanuṣṭhāna-अaफलम्phalam nla prácticaनna0noसम्भवतिsambhavatiIII/1सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaricabeभिन्नbhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वम्puruṣānuṣṭheyatvam1/1अनुष्ठेयत्वanuṣṭheyatva-अaफलम्phalam n[भिन्नैः पुरुषैः अनुष्ठेयम्bhinnaiḥ puruṣaiḥ anuṣṭheyam] तृतीयाtṛtīyā-TP + त्वtvael que hayan de practicarlos personas distintasभगवताbhagavatā3/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mpor el Bhagavānपूर्वम्pūrvam0antesउक्तम्uktam1/1उक्तukta-अaफलम्phalam ndichoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarihubiera sidoततःtataḥ0entoncesअयम्ayam1/1इदम्idam mestaप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaउपपन्नःupapannaḥ1/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaउपपन्नupapanna-अaरामःrāmaḥ mtiene sentido
Avataraṇikā (31/33) — la respuesta del Bhagavān no se explica de otro modo
अविवेकतः प्रश्नavivekataḥ praśna-कल्पनायामपि भिन्नkalpanāyāmapi bhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वेन भगवतः प्रतिवचनं नोपपद्यते। न चाज्ञानpuruṣānuṣṭheyatvena bhagavataḥ prativacanaṃ nopapadyate | na cājñāna-निमित्तं भगवत्प्रतिवचनं कल्प्यम्।nimittaṃ bhagavatprativacanaṃ kalpyam |
E incluso si se supusiera que la pregunta nace de falta de discernimiento, no se explicaría que el Bhagavān responda repartiendo la práctica entre personas distintas. Y no cabe suponer que la respuesta del Bhagavān tenga por causa la ignorancia.
Análisis palabra por palabra
अविवेकतःavivekataḥ5/1विवेकvivekaतसिल्tasil[न विवेकःna vivekaḥ] नञ्nañ-TPpor falta de discernimientoप्रश्नpraśna-कल्पनायाम्kalpanāyām7/1√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+युच्yucकल्पनाkalpanā-आāसीताsītā f[प्रश्नस्य कल्पनाpraśnasya kalpanā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen la suposición de la preguntaअपिapi0inclusoभिन्नbhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वेनpuruṣānuṣṭheyatvena3/1अनुष्ठेयत्वanuṣṭheyatva-अaफलम्phalam n[भिन्नैः पुरुषैः अनुष्ठेयम्bhinnaiḥ puruṣaiḥ anuṣṭheyam] तृतीयाtṛtīyā-TP + त्वtvarepartiendo la práctica entre personas distintasभगवतःbhagavataḥ6/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mdel Bhagavānप्रतिवचनम्prativacanam1/1प्रतिprati+√वच्vac (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭप्रतिवचनprativacana-अaफलम्phalam nla respuestaनna0noउपपद्यतेupapadyateIII/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise explicaचca0yअज्ञानajñāna-निमित्तम्nimittam1/1निमित्तnimitta-अaadj. de प्रतिवचनम्prativacanam n[अज्ञानं निमित्तं यस्य तत्ajñānaṃ nimittaṃ yasya tat] BVque tenga por causa la ignoranciaभगवत्प्रतिवचनम्bhagavatprativacanam1/1प्रतिवचनprativacana-अaफलम्phalam n[भगवतः प्रतिवचनम्bhagavataḥ prativacanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla respuesta del Bhagavānकल्प्यम्kalpyam1/1√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)ण्यत्ṇyatकल्प्यkalpya-अaफलम्phalam nsuponible
Avataraṇikā (32/33) — conclusión: la liberación es del solo conocimiento
अस्माच्च भिन्नasmācca bhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वेन ज्ञानpuruṣānuṣṭheyatvena jñāna-कर्मkarma-निष्ठयोर्भगवतः प्रतिवचनniṣṭhayorbhagavataḥ prativacana-दर्शनाद् ज्ञानdarśanād jñāna-कर्मणोः समुच्चयानुपkarmaṇoḥ samuccayānupa-पत्तिः। तस्मात् केवलादेव ज्ञानान्मोक्षः इत्येषोऽर्थो निश्चितो गीतासु सर्वोपनिषत्सु च। ज्ञानpattiḥ | tasmāt kevalādeva jñānānmokṣaḥ ityeṣo'rtho niścito gītāsu sarvopaniṣatsu ca | jñāna-कर्मणोः एकं वद निश्चित्य इति चैकविषयैव प्रार्थनाऽनुपपन्नाkarmaṇoḥ ekaṃ vada niścitya iti caikaviṣayaiva prārthanā'nupapannā, उभयोः समुच्चयubhayoḥ samuccaya-सम्भवे।sambhave |
Y por esto —porque se ve que el Bhagavān responde repartiendo entre personas distintas la permanencia en el conocimiento y la permanencia en la acción— la combinación de conocimiento y acción es insostenible. Por tanto, éste es el sentido establecido en la Gītā y en todas las Upaniṣads: la liberación viene del solo conocimiento. Y, si fuera posible la combinación de ambos, no tendría sentido la petición referida a uno solo: «decide y dime uno de los dos, conocimiento o acción».
Análisis palabra por palabra
अस्मात्asmāt5/1इदम्idam npor estoचca0yभिन्नbhinna-पुरुषानुष्ठेयत्वेनpuruṣānuṣṭheyatvena3/1अनुष्ठेयत्वanuṣṭheyatva-अaफलम्phalam n[भिन्नैः पुरुषैः अनुष्ठेयम्bhinnaiḥ puruṣaiḥ anuṣṭheyam] तृतीयाtṛtīyā-TP + त्वtvarepartiendo entre personas distintasज्ञानjñāna-कर्मkarma-निष्ठयोःniṣṭhayoḥ6/2निष्ठाniṣṭhā-आāसीताsītā f[ज्ञानjñāna-निष्ठा च कर्मniṣṭhā ca karma-निष्ठा चniṣṭhā ca] DVde la permanencia en el conocimiento y en la acciónभगवतःbhagavataḥ6/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mdel Bhagavānप्रतिवचनprativacana-दर्शनात्darśanāt5/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭदर्शनdarśana-अaफलम्phalam n[प्रतिवचनस्य दर्शनम्prativacanasya darśanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque se ve la respuestaसमुच्चयानुपपत्तिःsamuccayānupapattiḥ1/1उपपत्तिupapatti-इiमतिmati f[समुच्चयस्य अनुपपत्तिःsamuccayasya anupapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla insostenibilidad de la combinaciónतस्मात्tasmāt0por tantoकेवलात्kevalāt5/1केवलkevala-अaadj. de ज्ञानात्jñānāt nsoloएवeva0precisamenteज्ञानात्jñānāt5/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam ndel conocimientoमोक्षःmokṣaḥ1/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mla liberaciónएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mésteअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel sentidoनिश्चितःniścitaḥ1/1निर्nir+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaनिश्चितniścita-अaरामःrāmaḥ mestablecidoगीतासुgītāsu7/3√गैgai (1 भ्वादिbhvādi P)क्तkta+टाप्ṭāpगीताgītā-आāसीताsītā fen la Gītāसर्वोपनिषत्सुsarvopaniṣatsu7/3उपनिषद्upaniṣad-द्dजगत्jagat (aquí f)[सर्वाः उपनिषदःsarvāḥ upaniṣadaḥ] KDen todas las Upaniṣadsज्ञानjñāna-कर्मणोःkarmaṇoḥ6/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVdel conocimiento y la acciónएकम्ekam2/1एकeka-अaफलम्phalam nuno soloवदvadaII/1√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लोट्loṭकर्तरिkartaridimeनिश्चित्यniścitya0निर्nir+√चिci (5 स्वादिsvādi U)ल्यप्lyapdecidiendoएकविषयाekaviṣayā1/1विषयviṣaya-अaadj. de प्रार्थनाprārthanā f[एकः विषयः यस्याः साekaḥ viṣayaḥ yasyāḥ sā] BVreferida a uno soloएवeva0precisamenteप्रार्थनाprārthanā1/1प्रpra+√अर्थ्arth (10 चुरादिcurādi A)युच्yucप्रार्थनाprārthanā-आāसीताsītā fla peticiónअनुपपन्नाanupapannā1/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तkta+टाप्ṭāpअनुपपन्नाanupapannā-आāसीताsītā fsin sentidoउभयोःubhayoḥ6/2उभubha-अaरामःrāmaḥ mde ambosसमुच्चयsamuccaya-सम्भवेsambhave7/1सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसम्भवsambhava-अaरामःrāmaḥ m[समुच्चयस्य सम्भवःsamuccayasya sambhavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPसति सप्तमीsati saptamīsi fuera posible la combinación
Avataraṇikā (33/33) — y en 4.15 mostrará que a Arjuna no le cabe la jñāna-niṣṭhā
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वम्kuru karmaiva tasmāttvam (गी ४gī 4.१५15) इति च ज्ञानiti ca jñāna-निष्ठाऽसम्भवमर्जुनस्यावधारणेन दर्शयिष्यति॥niṣṭhā'sambhavamarjunasyāvadhāraṇena darśayiṣyati ||
Y con «haz, pues, tú solo la acción» (Gītā 4.15) mostrará, de forma terminante, que a Arjuna no le cabe la permanencia en el conocimiento.
Análisis palabra por palabra
कुरुkuruII/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लोट्loṭकर्तरिkartarihazकर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónएवeva0soloतस्मात्tasmāt0puesत्वम्tvam1/1युष्मद्yuṣmad (pron.)túइतिiti0[cierre de cita]चca0yज्ञानjñāna-निष्ठाऽसम्भवम्niṣṭhā'sambhavam2/1सम्भवsambhava-अaरामःrāmaḥ m[ज्ञानjñāna-निष्ठायाः असम्भवःniṣṭhāyāḥ asambhavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla imposibilidad de la permanencia en el conocimientoअर्जुनस्यarjunasya6/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mpara Arjunaअवधारणेनavadhāraṇena3/1अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇic+ल्युट्lyuṭअवधारणavadhāraṇa-अaफलम्phalam nde forma terminanteदर्शयिष्यतिdarśayiṣyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇicलृट्lṛṭकर्तरिkartarimostrará
Bhāṣya (1/4) — glosa palabra por palabra del primer hemistiquio
ज्यायसीjyāyasī चेदिति।cediti | ज्यायसीjyāyasī श्रेयसीśreyasī चेत्cet यदिyadi कर्मणःkarmaṇaḥ सकाशात्sakāśāt तेte तवtava मताmatā अभिप्रेताabhipretā बुद्धिःbuddhiḥ ज्ञानं हेjñānaṃ he जनार्दनjanārdana। |
«Si es mejor…», etc. Jyāyasī: superior. Cet: si. Karmaṇaḥ: en comparación con la acción. Te: tuyo. Matā: sostenido, tenido por bueno. Buddhiḥ: el conocimiento. Oh Janārdana.
Análisis palabra por palabra
ज्यायसीjyāyasī1/1ज्यायसीjyāyasī-ईīनदीnadī fmejor [pratīka]चेत्cet0si [pratīka]इतिiti0etc.ज्यायसीjyāyasī1/1ज्यायसीjyāyasī-ईīनदीnadī fjyāyasīश्रेयसीśreyasī1/1प्रशस्यpraśasya + ईयसुन्īyasunश्रेयसीśreyasī-ईīनदीnadī fsuperior [glosa]चेत्cet0cetयदिyadi0si [glosa]कर्मणःkarmaṇaḥ5/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nkarmaṇaḥसकाशात्sakāśāt5/1सकाशsakāśa-अaरामःrāmaḥ men comparación con [glosa]तेte6/1युष्मद्yuṣmad (pron.)teतवtava6/1युष्मद्yuṣmad (pron.)tuyo [glosa]मताmatā1/1मताmatā-आāसीताsītā fmatāअभिप्रेताabhipretā1/1अभिabhi+प्रpra+√इi (2 अदादिadādi P)क्तkta+टाप्ṭāpअभिप्रेताabhipretā-आāसीताsītā ftenido por bueno [glosa]बुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fbuddhiḥज्ञानम्jñānam1/1ज्ञानjñāna-अaफलम्phalam nel conocimiento [glosa]हेhe0ohजनार्दनjanārdanaS/1जनार्दनjanārdana-अaरामःrāmaḥ mJanārdana
Bhāṣya (2/4) — si ambas se combinaran, la buddhi no podría ser «mejor»
यदि बुद्धिyadi buddhi-कर्मणी समुच्चिते इष्टे तदा एकं श्रेयःसाधनम् इति कर्मणः ज्यायसी बुद्धिः इति कर्मणोऽतिरिक्तकरणं बुद्धेरनुपपन्नमर्जुनेन कृतं स्यात्। न हि तदेव तस्मात् फलतोऽतिरिक्तं स्यात्।karmaṇī samuccite iṣṭe tadā ekaṃ śreyaḥsādhanam iti karmaṇaḥ jyāyasī buddhiḥ iti karmaṇo'tiriktakaraṇaṃ buddheranupapannamarjunena kṛtaṃ syāt | na hi tadeva tasmāt phalato'tiriktaṃ syāt |
Si lo admitido fuera que el conocimiento y la acción van combinados, entonces el medio del bien supremo sería uno solo, y al decir «la buddhi es mejor que la acción» Arjuna habría hecho de la buddhi algo aparte de la acción, lo cual es insostenible. Porque una misma cosa no puede ser, respecto de sí misma, algo aparte por su fruto.
Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siबुद्धिbuddhi-कर्मणीkarmaṇī1/2कर्मन्karman-न्nनामnāma n[बुद्धिश्च कर्म चbuddhiśca karma ca] DVel conocimiento y la acciónसमुच्चितेsamuccite1/2सम्sam+उद्ud+√चिci (5 स्वादिsvādi U)क्तktaसमुच्चितsamuccita-अaफलम्phalam ncombinadosइष्टेiṣṭe1/2√इष्iṣ (6 तुदादिtudādi P)क्तktaइष्टiṣṭa-अaफलम्phalam nadmitidosतदाtadā0entoncesएकम्ekam1/1एकeka-अaफलम्phalam nuno soloश्रेयःसाधनम्śreyaḥsādhanam1/1√साध्sādh (5 स्वादिsvādi P)ल्युट्lyuṭसाधनsādhana-अaफलम्phalam n[श्रेयसः साधनम्śreyasaḥ sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel medio del bien supremoइतिiti0[cierre]कर्मणःkarmaṇaḥ5/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nque la acciónज्यायसीjyāyasī1/1ज्यायसीjyāyasī-ईīनदीnadī fmejorबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla buddhiकर्मणःkarmaṇaḥ6/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nde la acciónअतिरिक्तकरणम्atiriktakaraṇam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam n[अतिरिक्तस्य करणम्atiriktasya karaṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel hacerla algo aparteबुद्धेःbuddheḥ6/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fde la buddhiअनुपपन्नम्anupapannam1/1उपपन्नupapanna-अaफलम्phalam n[न उपपन्नम्na upapannam] नञ्nañ-TPinsostenibleअर्जुनेनarjunena3/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mpor Arjunaकृतम्kṛtam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaकृतkṛta-अaफलम्phalam nhechoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarihabría sidoनna0noहिhi0porqueतत्tat1/1तद्tad nesoएवeva0mismoतस्मात्tasmāt5/1तद्tad nrespecto de sí mismoफलतःphalataḥ5/1फलphalaतसिल्tasilpor su frutoअतिरिक्तम्atiriktam1/1अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअतिरिक्तatirikta-अaफलम्phalam nalgo aparteस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripodría ser
Bhāṣya (3/4) — el reproche de Arjuna: «me mandas la acción que no da el bien»
तथा च कर्मणः श्रेयस्करी भगवतोक्ता बुद्धिःtathā ca karmaṇaḥ śreyaskarī bhagavatoktā buddhiḥ, अश्रेयस्करञ्च कर्म कुर्विति मां प्रतिपादयतिaśreyaskarañca karma kurviti māṃ pratipādayati, तत् किं नु कारणम् इति भगवत उपालम्भमिव कुर्वन्tat kiṃ nu kāraṇam iti bhagavata upālambhamiva kurvan तत् किंtat kiṃ कस्मात्kasmāt कर्मणि घोरेkarmaṇi ghore क्रूरे हिंसाkrūre hiṃsā-लक्षणेlakṣaṇe मां नियोजयसि केशवmāṃ niyojayasi keśava इति च यदाह तच्च नोपपद्यते।iti ca yadāha tacca nopapadyate |
«Y así, el Bhagavān ha declarado que la buddhi produce el bien más que la acción, y sin embargo me manda a mí: “haz la acción”, que no produce el bien. ¿Cuál es la razón de esto?» Haciendo como quien reprocha al Bhagavān, dice: tat kim, ¿por qué?, ¿por qué causa?; karmaṇi ghore, a la acción espantosa, cruel, que consiste en matar; māṁ niyojayasi keśava, me empujas, oh Keśava. También eso que dice queda sin sentido.
Análisis palabra por palabra
तथाtathā0y asíचca0yकर्मणःkarmaṇaḥ5/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nmás que la acciónश्रेयस्करीśreyaskarī1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)टṭa+ङीप्ṅīpश्रेयस्करीśreyaskarī-ईīनदीnadī f[श्रेयः करोति इतिśreyaḥ karoti iti] उपपदupapada-TPproductora del bienभगवतोक्ताbhagavatoktā1/1उक्ताuktā-आāसीताsītā f[भगवता उक्ताbhagavatā uktā] तृतीयाtṛtīyā-TPdeclarada por el Bhagavānबुद्धिःbuddhiḥ1/1बुद्धिbuddhi-इiमतिmati fla buddhiअश्रेयस्करम्aśreyaskaram2/1करkara-अaadj. de कर्मkarma n[अश्रेयः करोति इतिaśreyaḥ karoti iti] उपपदupapada-TPque no produce el bienचca0yकर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónकुरुkuruII/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लोट्loṭकर्तरिkartarihazइतिiti0[cierre]माम्mām2/1अस्मद्asmad (pron.)a míप्रतिपादयतिpratipādayatiIII/1प्रतिprati+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarime mandaतत्tat1/1तद्tad nde estoकिम्kim0¿cuál?नुnu0puesकारणम्kāraṇam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकारणkāraṇa-अaफलम्phalam nla razónभगवतःbhagavataḥ6/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat mal Bhagavānउपालम्भम्upālambham2/1उपupa+आā+√लभ्labh (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañउपालम्भupālambha-अaरामःrāmaḥ mreprocheइवiva0como siकुर्वन्kurvan1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शतृśatṛकुर्वत्kurvat-त्tपचत्pacat mhaciendoतत्tat0tat [pratīka]किम्kim0kim [pratīka]कस्मात्kasmāt5/1किम्kim n¿por qué causa? [glosa]कर्मणिkarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma na la acciónघोरेghore7/1घोरghora-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi nespantosaक्रूरेkrūre7/1क्रूरkrūra-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi ncruel [glosa]हिंसाhiṃsā-लक्षणेlakṣaṇe7/1लक्षणlakṣaṇa-अaadj. de कर्मणिkarmaṇi n[हिंसा लक्षणं यस्य तत्hiṃsā lakṣaṇaṃ yasya tat] BVque consiste en matar [glosa]माम्mām2/1अस्मद्asmad (pron.)a míनियोजयसिniyojayasiII/1निni+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartariempujasकेशवkeśavaS/1केशवkeśava-अaरामःrāmaḥ moh Keśavaयत्yat2/1यद्yad nlo queआहāhaIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लिट्liṭकर्तरिkartaridiceतत्tat1/1तद्tad nesoनna0noउपपद्यतेupapadyateIII/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaritiene sentido
Bhāṣya (4/4) — ni siquiera con la combinación smārta encajaría la queja
अथ च स्मार्त्तेनैव कर्मणा समुच्चयः सर्वेषां भगवतोक्तोऽर्जुनेन चावधारितश्चेत्atha ca smārttenaiva karmaṇā samuccayaḥ sarveṣāṃ bhagavatokto'rjunena cāvadhāritaścet, तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि इत्यादि कथं युक्तं स्याद्वचनम्॥ १ ॥tatkiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi ityādi kathaṃ yuktaṃ syādvacanam || 1 ||
Y si el Bhagavān hubiera enseñado para todos la combinación precisamente con la acción smārta, y Arjuna lo hubiera entendido así, ¿cómo iba a ser apropiada la frase «¿por qué entonces me empujas a la acción espantosa?» y lo que sigue?
Análisis palabra por palabra
अथatha0y siचca0ademásस्मार्त्तेनsmārttena3/1स्मार्तsmārta-अaadj. de कर्मणाkarmaṇā nsmārtaएवeva0precisamenteकर्मणाkarmaṇā3/1कर्मन्karman-न्nनामnāma ncon la acciónसमुच्चयःsamuccayaḥ1/1समुच्चयsamuccaya-अaरामःrāmaḥ mla combinaciónसर्वेषाम्sarveṣām6/3सर्वsarva-अaरामःrāmaḥ mpara todosभगवतोक्तःbhagavatoktaḥ1/1उक्तukta-अaरामःrāmaḥ m[भगवता उक्तःbhagavatā uktaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPenseñada por el Bhagavānअर्जुनेनarjunena3/1अर्जुनarjuna-अaरामःrāmaḥ mpor Arjunaचca0yअवधारितःavadhāritaḥ1/1अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇic+क्तktaअवधारितavadhārita-अaरामःrāmaḥ mentendida con firmezaचेत्cet0siकथम्katham0¿cómo?युक्तम्yuktam1/1युक्तyukta-अaफलम्phalam napropiadaस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariseríaवचनम्vacanam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭवचनvacana-अaफलम्phalam nla frase