गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.10

Prajāpati creó a los hombres junto con el yajña

सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।

अनेन प्रसविष्यध्वं एष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ३.१० ॥

sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ |

anena prasaviṣyadhvaṃ eṣa vo 'stv iṣṭakāmadhuk || 3.10 ||

Al principio, Prajāpati, tras crear a los seres humanos junto con el yajña, dijo: «Por medio de este [yajña] os multiplicaréis; sea este para vosotros la vaca que colma los deseos».

«In the beginning the Creator, having created human beings along with yajña, said: “By this (yajña) shall you multiply. May this (yajña) be a wish-fulfilling cow for you.” — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

सहयज्ञाः2/3सहयज्ञा-आरमा f[यज्ञेन सह वर्तमानाः] सह-BVjunto con el yajñaप्रजाः2/3प्र+√जन् (4 दिवादि A)डःप्रजा-आरमा fa los seres humanosसृष्ट्वा0√सृज् (6 तुदादि U)क्त्वाtras crearपुरा0al principioउवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijoप्रजापतिः1/1पति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpati, el señor de las criaturasअनेन3/1इदम् mpor medio de este [yajña]प्रसविष्यध्वम्II/3प्र+√षू (4 दिवादि A)आशीर्लिङ्कर्तरिआर्षप्रयोगos multiplicaréisएषः1/1एतद् mesteवः6/3युष्मद् (pron.)para vosotrosअस्तुIII/1√अस् (2 अदादि P)लोट्कर्तरिseaइष्टकामधुक्1/1√दुह् (2 अदादि U)क्विप्धुह्-ह्adj. m[इष्टान् कामान् दोग्धि इति] उपपद-TPla vaca que colma los deseos

Anvaya (el verso en orden de prosa)

पुरा प्रजापतिः सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा «अनेन प्रसविष्यध्वम्, एष वः इष्टकामधुक् अस्तु» (इति) उवाच ॥ El इति entre paréntesis lo suple la edición de clase para cerrar la cita, que en el verso queda sin marcar.

Al principio, Prajāpati, tras crear a los seres humanos junto con el yajña, dijo: «Por medio de este os multiplicaréis; sea este para vosotros la vaca que colma los deseos».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā

इतश्च अधिकृतेन कर्म कर्त्तव्यं -

Y por esta otra razón también debe el que está llamado a obrar hacer la acción:

Análisis palabra por palabra

इतः0por estoच0tambiénअधिकृतेन3/1अधि+√कृ (8 तनादि U)क्तअधिकृत-अरामः mकर्त्राpor el que está llamado a obrarकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acciónकर्त्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यत्कर्त्तव्य-अफलम् ndebe ser hecha

Bhāṣya 1 — la creación conjunta de los hombres y del yajña

सहेति। सहयज्ञाः यज्ञ-सहिताः प्रजाः त्रयो वर्णाः ताः सृष्ट्वा उत्पाद्य पुरा पूर्वं सर्गादौ उवाच उक्तवान् प्रजापतिः प्रजानां स्रष्टा।

«Saha…», etc. Sahayajñāḥ: acompañadas del yajña; prajāḥ, las criaturas, es decir, los tres varṇas; a ellas, sṛṣṭvā, habiéndolas creado, producido, purā, antaño, al comienzo de la creación, uvāca, dijo, prajāpatiḥ, el señor de las criaturas, el creador de las criaturas.

Análisis palabra por palabra

सह0«saha» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]सहयज्ञाः1/3सहयज्ञा-आरमा f[यज्ञेन सह वर्तमानाः] सह-BVjunto con el yajña [pratīka]यज्ञ-सहिताः1/3सह+√इ (2 अदादि P)क्तसहित-अadj. f[यज्ञेन सहिताः] तृतीया-TPacompañadas del yajña [glosa]प्रजाः1/3प्रजा-आरमा flas criaturas [pratīka]त्रयः1/3त्रिसंख्या mlos tresवर्णाः1/3√वर्ण् (10 चुरादि U)अच्वर्ण-अरामः mvarṇasताः2/3तद् fa ellasसृष्ट्वा0√सृज् (6 तुदादि U)क्त्वाhabiendo creado [pratīka]उत्पाद्य0उद्+√पद् (4 दिवादि A)णिच्ल्यप्habiendo producido [glosa]पुरा0antaño [pratīka]पूर्वम्0antes [glosa]सर्गादौ7/1आदि-इहरिः m[सर्गस्य आदौ] षष्ठी-TPal comienzo de la creaciónउवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijo [pratīka]उक्तवान्1/1√वच् (2 अदादि P)क्तवतुउक्तवत्-त्adj. mdijo, tuvo dicho [glosa]प्रजापतिः1/1पति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpati [pratīka]प्रजानाम्6/3प्रजा-आरमा fde las criaturasस्रष्टा1/1√सृज् (6 तुदादि U)तृच्स्रष्टृ-ऋकर्ता mel creador [glosa]

Bhāṣya 2 — «con este multiplicaos»

अनेन यज्ञेन प्रसविष्यध्वं प्रसवो वृद्धिरुत्पत्तिः तां कुरुध्वम्।

Anena, por medio de este yajña, prasaviṣyadhvam: prasava es crecimiento, aparición; hacedla vosotros.

Análisis palabra por palabra

अनेन3/1इदम् mpor medio de este [pratīka]यज्ञेन3/1यज्ञ-अरामः myajña [glosa]प्रसविष्यध्वम्II/3प्र+√षू (4 दिवादि A)आशीर्लिङ्कर्तरिआर्षप्रयोगmultiplicaos [pratīka]प्रसवः1/1प्र+√षू (4 दिवादि A)अप्प्रसव-अरामः mprasava [glosa]वृद्धिः1/1√वृध् (1 भ्वादि A)क्तिन्वृद्धि-इमतिः fcrecimientoउत्पत्तिः1/1उद्+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्उत्पत्ति-इमतिः fapariciónताम्2/1तद् fa ellaकुरुध्वम्II/3√कृ (8 तनादि U)लोट्कर्तरिhaced

Bhāṣya 3 — la vaca que da lo deseado

एषः यज्ञः वः युष्माकम् अस्तु भवतु इष्टकामधुक् इष्टानभिप्रेतान् कामान् फल-विशेषान् दोग्धीति इष्टकामधुक्॥ १० ॥

Eṣaḥ, este yajña, vaḥ, para vosotros, astu, sea, iṣṭakāmadhuk: [se llama así] porque ordeña —esto es, otorga— los deseos queridos, los apetecidos, es decir, los frutos particulares; por eso [se dice] iṣṭakāmadhuk.

Análisis palabra por palabra

एषः1/1एतद् meste [pratīka]यज्ञः1/1यज्ञ-अरामः myajña [glosa]वः6/3युष्मद् (pron.)para vosotros [pratīka]युष्माकम्6/3युष्मद् (pron.)vuestro [glosa]अस्तुIII/1√अस् (2 अदादि P)लोट्कर्तरिsea [pratīka]भवतुIII/1√भू (1 भ्वादि P)लोट्कर्तरिsea [glosa]इष्टकामधुक्1/1धुह्-ह्adj. m[इष्टान् कामान् दोग्धि इति] उपपद-TPla que ordeña los deseos queridos [pratīka]इष्टान्2/3√इष् (6 तुदादि P)क्तइष्ट-अरामः mqueridosअभिप्रेतान्2/3अभि+प्र+√इ (2 अदादि P)क्तअभिप्रेत-अरामः mapetecidos [glosa]कामान्2/3√कम् (1 भ्वादि A)घञ्काम-अरामः mlos deseosफल-विशेषान्2/3विशेष-अरामः m[फलानां विशेषाः] षष्ठी-TPlos frutos particulares [glosa]दोग्धिIII/1√दुह् (2 अदादि U)लट्कर्तरिordeña, otorgaइति0por eso [se llama]इष्टकामधुक्1/1धुह्-ह्adj. m[इष्टान् कामान् दोग्धि इति] उपपद-TPiṣṭakāmadhuk

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →