Saltar al contenido
गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.16

quien no sigue la rueda vive en vano — cierre del prakaraṇa

Sánscrito en

एवं प्रवर्त्तितं चक्रं नानुवर्त्तयतीह यः ।

अघायुरिन्द्रियारामः मोघं पार्थ स जीवति ॥ ३.१६ ॥

evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ |

aghāyur indriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvati || 3.16 ||

Aquel que aquí no sigue la rueda así puesta en marcha, ése —cuya vida es pecado y que solo se recrea en los sentidos— vive en vano, oh Pārtha.

«Oh! Arjuna! A person who does not live here in this life, according to the cosmic wheel that is already set in motion in this manner, and lives in sin given only on the pleasures of the senses, lives wastefully. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

एवम्evam0así, de este modoप्रवर्त्तितम्pravarttitam2/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicक्तktaप्रवर्त्तितpravarttita-अaफलम्phalam npuesta en marchaचक्रम्cakram2/1चक्रcakra-अaफलम्phalam nla ruedaनna0noअनुवर्त्तयतिanuvarttayatiIII/1अनुanu+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisigue, hace girar tras de síइहiha0aquíयःyaḥ1/1यद्yad maquel queअघायुःaghāyuḥ1/1आयुस्āyus-स्sadj. m[अघम् आयुः यस्य सःagham āyuḥ yasya saḥ] BVcuya vida es pecadoइन्द्रियारामःindriyārāmaḥ1/1आā+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañआरामārāma-अaadj. m[इन्द्रियैः आरामः यस्य सःindriyaiḥ ārāmaḥ yasya saḥ] BVque se recrea en los sentidosमोघम्mogham0en vanoपार्थpārthaS/1पार्थpārtha-अaरामःrāmaḥ mअण्aṇ (taddhita)oh Pārthaसःsaḥ1/1तद्tad méseजीवतिjīvatiIII/1√जीव्jīv (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivive

Anvaya (el verso en orden de prosa)

इह एवंiha evaṃ (ईश्वरेणīśvareṇa) प्रवर्त्तितं चक्रं यः न अनुवर्त्तयतिpravarttitaṃ cakraṃ yaḥ na anuvarttayati, पार्थpārtha, अघायुः इन्द्रियारामः सः मोघं जीवति ॥aghāyuḥ indriyārāmaḥ saḥ moghaṃ jīvati || El ईश्वरेणīśvareṇa entre paréntesis lo suple la edición de clase desde el bhāṣya; el verso no lo dice.

Aquel que aquí no sigue la rueda así puesta en marcha (por el Señor), oh Pārtha, ése, cuya vida es pecado y que se recrea en los sentidos, vive en vano.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Bhāṣya 1 — el que no sigue la rueda

एवमिति।evamiti | एवम्evam इत्थम् ईश्वरेण वेदittham īśvareṇa veda-यज्ञyajña-पूर्वकं जगत्pūrvakaṃ jagat-चक्रं प्रवर्तितं नानुवर्त्तयति इहcakraṃ pravartitaṃ nānuvarttayati iha लोकेloke यःyaḥ कर्मण्यधिकृतः सन्karmaṇyadhikṛtaḥ san अघायुःaghāyuḥ अघं पापम् आयुर्जीवनं यस्य सोऽघायुःaghaṃ pāpam āyurjīvanaṃ yasya so'ghāyuḥ, पापpāpa-जीवन इति यावत्।jīvana iti yāvat |

«Evam…», etc. Evam, así, de este modo: la rueda del mundo, puesta en marcha por el Señor teniendo por base el Veda y el yajña; cakraṃ pravartitaṃ nānuvartayati iha, aquel que aquí, en este mundo, no la sigue, yaḥ, siendo como es competente para la acción, ése es aghāyuḥ: aquel cuya vida —cuyo vivir— es agha, pecado; en una palabra, aquel cuya vida es pecaminosa.

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0«evam» [cita del verso]इतिiti0[fórmula de apertura]एवम्evam0así [pratīka]इत्थम्ittham0de este modo [glosa]ईश्वरेणīśvareṇa3/1ईश्वरīśvara-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrāpor el Señorवेदveda-यज्ञyajña-पूर्वकम्pūrvakam2/1पूर्वकpūrvaka-अaadj. n[वेदश्च यज्ञश्चvedaśca yajñaśca] DV + [तौ पूर्वौ यस्य तत्tau pūrvau yasya tat] BVteniendo por base el Veda y el yajñaजगत्jagat-चक्रम्cakram2/1चक्रcakra-अaफलम्phalam n[जगतः चक्रम्jagataḥ cakram] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla rueda del mundo [pratīka parcial]प्रवर्तितम्pravartitam2/1प्रवर्त्तितpravarttita-अaफलम्phalam npuesta en marcha [pratīka]नानुवर्त्तयतिnānuvarttayatiIII/1अनुanu+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarino la sigue [pratīka]इहiha0aquí [pratīka]लोकेloke7/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ men este mundo [glosa]यःyaḥ1/1यद्yad maquel que [pratīka]कर्मणिkarmaṇi7/1कर्मन्karman-न्nनामnāma npara la acciónअधिकृतःadhikṛtaḥ1/1अधिadhi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaअधिकृतadhikṛta-अaरामःrāmaḥ mcompetenteसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat msiendoअघायुःaghāyuḥ1/1आयुस्āyus-स्sadj. m[अघम् आयुः यस्य सःagham āyuḥ yasya saḥ] BVcuya vida es pecado [pratīka]अघम्agham1/1अघagha-अaफलम्phalam naghaपापम्pāpam1/1पापpāpa-अaफलम्phalam npecado [glosa]आयुःāyuḥ1/1आयुस्āyus-स्sनामnāma nvidaजीवनम्jīvanam1/1√जीव्jīv (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭजीवनjīvana-अaफलम्phalam nel vivir [glosa]यस्यyasya6/1यद्yad mde quienसःsaḥ1/1तद्tad méseअघायुःaghāyuḥ1/1आयुस्āyus-स्sadj. m[अघम् आयुः यस्य सःagham āyuḥ yasya saḥ] BVaghāyuḥपापpāpa-जीवनःjīvanaḥ1/1जीवनjīvana-अaadj. m[पापं जीवनं यस्य सःpāpaṃ jīvanaṃ yasya saḥ] BVde vida pecaminosaइति यावत्iti yāvat0en una palabra

Bhāṣya 2 — el que solo se recrea en los sentidos; sentido de la sección

इन्द्रियारामःindriyārāmaḥ इन्द्रियैराराम आरमणमाक्रीडा विषयेषु यस्य स इन्द्रियारामोindriyairārāma āramaṇamākrīḍā viṣayeṣu yasya sa indriyārāmo मोघंmoghaṃ वृथा हेvṛthā he पार्थ स जीवतिpārtha sa jīvati। तस्मादज्ञेनाधिकृतेन कर्त्तव्यमेव कर्मेति प्रकरणार्थः।। | tasmādajñenādhikṛtena karttavyameva karmeti prakaraṇārthaḥ | |

Indriyārāmaḥ: aquel cuyo recreo —cuyo solaz, cuyo juego— está en los objetos de los sentidos, por medio de los sentidos, ése es «el que se recrea en los sentidos». Mogham, en vano, inútilmente, oh Pārtha, sa jīvati, vive. Por tanto, el ignorante que está llamado a obrar debe necesariamente hacer la acción: éste es el sentido de la sección.

Análisis palabra por palabra
इन्द्रियारामःindriyārāmaḥ1/1आरामārāma-अaadj. m[इन्द्रियैः आरामः यस्य सःindriyaiḥ ārāmaḥ yasya saḥ] BVel que se recrea en los sentidos [pratīka]इन्द्रियैःindriyaiḥ3/3इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam npor medio de los sentidosआरामःārāmaḥ1/1आā+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañआरामārāma-अaरामःrāmaḥ mel recreoआरमणम्āramaṇam1/1आā+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)ल्युट्lyuṭआरमणāramaṇa-अaफलम्phalam nel solaz [glosa]आक्रीडाākrīḍā1/1आā+√क्रीड्krīḍ (1 भ्वादिbhvādi P)अa + टाप्ṭāpआक्रीडाākrīḍā-आāरमाramā fel juego [glosa]विषयेषुviṣayeṣu7/3विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ men los objetosयस्यyasya6/1यद्yad mde quienसःsaḥ1/1तद्tad méseइन्द्रियारामःindriyārāmaḥ1/1आरामārāma-अaadj. m[इन्द्रियैः आरामः यस्य सःindriyaiḥ ārāmaḥ yasya saḥ] BVindriyārāmaमोघम्mogham0en vano [pratīka]वृथाvṛthā0inútilmente [glosa]हेhe0ohपार्थpārthaS/1पार्थpārtha-अaरामःrāmaḥ mPārtha [pratīka]सःsaḥ1/1तद्tad mése [pratīka]जीवतिjīvatiIII/1√जीव्jīv (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivive [pratīka]तस्मात्tasmāt5/1तद्tad nहेतौhetaupor tantoअज्ञेनajñena3/1ज्ञjña-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrā[न जानाति इतिna jānāti iti] नञ्nañ+उपपदupapada-TPpor el ignoranteअधिकृतेनadhikṛtena3/1अधिकृतadhikṛta-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrāque está llamado a obrarकर्त्तव्यम्karttavyam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)तव्यत्tavyatकर्त्तव्यkarttavya-अaफलम्phalam ndebe hacerseएवeva0necesariamenteकर्मkarma1/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónइतिiti0[cierre]प्रकरणार्थःprakaraṇārthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[प्रकरणस्य अर्थःprakaraṇasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la sección

Bhāṣya 3 — balance de todo lo dicho desde 3.4

प्रागात्मprāgātma-ज्ञानjñāna-निष्ठाniṣṭhā-योग्यताyogyatā-प्राप्तेः तादर्थ्येन कर्मयोगानुष्ठानमधिकृतेनानात्मज्ञेन कर्त्तव्यमेव इत्येतत् न कर्मणामनारम्भात्prāpteḥ tādarthyena karmayogānuṣṭhānamadhikṛtenānātmajñena karttavyameva ityetat na karmaṇāmanārambhāt (गी ३gī 3.४4) इत्यत आरभ्य शरीरityata ārabhya śarīra-यात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणःyātrāpi ca te na prasiddhyedakarmaṇaḥ (गी ३gī 3.८8) इत्येवमन्तेन प्रतिपाद्य यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्रityevamantena pratipādya yajñārthāt karmaṇo'nyatra (गी ३gī 3.९9) इत्यादिना मोघं पार्थ स जीवतिityādinā moghaṃ pārtha sa jīvati (गी ३gī 3.१६16) इत्येवमन्तेनापि ग्रन्थेन प्रासङ्गिकम् अधिकृतस्यानात्मविदः कर्मानुष्ठाने बहुityevamantenāpi granthena prāsaṅgikam adhikṛtasyānātmavidaḥ karmānuṣṭhāne bahu-कारणमुक्तंkāraṇamuktaṃ, तदकरणे च दोषtadakaraṇe ca doṣa-सङ्कीर्तनं कृतम्॥ १६ ॥saṅkīrtanaṃ kṛtam || 16 ||

Que el que está llamado a obrar y no conoce el Ser debe necesariamente practicar el karma-yoga —y con ese fin—, antes de alcanzar la aptitud para la firmeza en el conocimiento del Ser: eso ha quedado establecido en el pasaje que va desde «no por no emprender las acciones» (Gītā 3.4) hasta «ni siquiera el sostenimiento de tu cuerpo llegaría a ser posible sin acción» (Gītā 3.8). Y en el texto que va desde «fuera de la acción hecha en razón del yajña» (Gītā 3.9) hasta «vive en vano, oh Pārtha» (Gītā 3.16) se han expuesto, de manera incidental, muchas razones para que el que está llamado a obrar y no conoce el Ser practique la acción, y se han enumerado también los males de no practicarla.

Análisis palabra por palabra
प्राक्prāk0antes deआत्मātma-ज्ञानjñāna-निष्ठाniṣṭhā-योग्यताyogyatā-प्राप्तेःprāpteḥ5/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तिन्ktinप्राप्तिprāpti-इiमतिःmatiḥ f[आत्मनः ज्ञानम्ātmanaḥ jñānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्मिन् निष्ठाtasmin niṣṭhā] सप्तमीsaptamī-TP + [तस्याः योग्यताtasyāḥ yogyatā] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्याः प्राप्तिःtasyāḥ prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde alcanzar la aptitud para la firmeza en el conocimiento del Serतादर्थ्येनtādarthyena3/1तादर्थ्यtādarthya-अaफलम्phalam nष्यञ्ṣyañ (taddhita)con ese finकर्मयोगानुष्ठानम्karmayogānuṣṭhānam1/1अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi U)ल्युट्lyuṭअनुष्ठानanuṣṭhāna-अaफलम्phalam n[कर्म एव योगःkarma eva yogaḥ] KD + [तस्य अनुष्ठानम्tasya anuṣṭhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla práctica del karma-yogaअधिकृतेनadhikṛtena3/1अधिकृतadhikṛta-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrāpor el que está llamado a obrarअनात्मज्ञेनanātmajñena3/1ज्ञjña-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrā[आत्मानं न जानाति इतिātmānaṃ na jānāti iti] नञ्nañ+उपपदupapada-TPque no conoce el Serकर्त्तव्यम्karttavyam1/1कर्त्तव्यkarttavya-अaफलम्phalam nतव्यत्tavyatdebe practicarseएवeva0necesariamenteइत्येतत्ityetat0esto es lo queइत्यतः आरभ्यityataḥ ārabhya0आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapempezando desde ahíइत्येवमन्तेनityevamantena3/1अन्तanta-अaरामःrāmaḥ m[एवम् अन्तः यस्य तेनevam antaḥ yasya tena] BVcon [el pasaje] que acaba asíप्रतिपाद्यpratipādya0प्रतिprati+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇicल्यप्lyaphabiendo establecidoइत्यादिनाityādinā0con [el pasaje] que empieza asíग्रन्थेनgranthena3/1ग्रन्थgrantha-अaरामःrāmaḥ mcon el textoप्रासङ्गिकम्prāsaṅgikam1/1प्रासङ्गिकprāsaṅgika-अaadj. nठक्ṭhak (taddhita)de manera incidentalअधिकृतस्यadhikṛtasya6/1अधिकृतadhikṛta-अaरामःrāmaḥ mdel que está llamado a obrarअनात्मविदःanātmavidaḥ6/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipविद्vid-द्dadj. m[आत्मानं न वेत्ति इतिātmānaṃ na vetti iti] नञ्nañ+उपपदupapada-TPque no conoce el Serकर्मानुष्ठानेkarmānuṣṭhāne7/1अनुष्ठानanuṣṭhāna-अaफलम्phalam n[कर्मणः अनुष्ठानम्karmaṇaḥ anuṣṭhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPrespecto de la práctica de la acciónबहुbahu-कारणम्kāraṇam1/1कारणkāraṇa-अaफलम्phalam n[बहूनि कारणानिbahūni kāraṇāni] KDmuchas razonesउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dichoतदकरणेtadakaraṇe7/1करणkaraṇa-अaफलम्phalam n[तस्य अकरणम्tasya akaraṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPrespecto de no practicarlaचca0yदोषdoṣa-सङ्कीर्तनम्saṅkīrtanam1/1सम्sam+√कीर्त्kīrt (10 चुरादिcurādi U)ल्युट्lyuṭसङ्कीर्तनsaṅkīrtana-अaफलम्phalam n[दोषाणां सङ्कीर्तनम्doṣāṇāṃ saṅkīrtanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla enumeración de los malesकृतम्kṛtam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaकृतkṛta-अaफलम्phalam nse ha hecho
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.