गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.17

para el que se deleita en el Ser no hay nada que hacer

यस्त्वात्मरतिरेव स्याद् आत्मतृप्तश्च मानवः ।

आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ३.१७ ॥

yas tv ātmaratir eva syād ātmatṛptaś ca mānavaḥ |

ātmany eva ca santuṣṭas tasya kāryaṃ na vidyate || 3.17 ||

Pero aquel hombre que se deleita solo en el Ser, que está saciado con el Ser y contento en el Ser mismo: para él no hay nada que hacer.

«Whereas, for the person who would delight in the self, who is satisfied with the self, contented in the self alone there is nothing to be done. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

यः1/1यद् maquel queतु0pero, en cambioआत्मरतिः1/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इadj. m[आत्मनि रतिः यस्य सः] BVque se deleita en el Serएव0soloस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिfuera, seaआत्मतृप्तः1/1√तृप् (4 दिवादि P)क्ततृप्त-अरामः m[आत्मना तृप्तः] तृतीया-TPsaciado con el Serच0yमानवः1/1मानव-अरामः mअण् (taddhita)el hombreआत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मा men el Serएव0mismoच0yसन्तुष्टः1/1सम्+√तुष् (4 दिवादि P)क्तसन्तुष्ट-अरामः mcontentoतस्य6/1तद् mpara élकार्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)ण्यत्कार्य-अफलम् nalgo que hacerन0noविद्यतेIII/1√विद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिhay, existe

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यः मानवः तु आत्मरतिः एव स्याद्, आत्मतृप्तः (स्याद्), आत्मनि एव च संतुष्टः च (स्याद्), तस्य कार्यं न विद्यते ॥ Los स्याद् entre paréntesis los repite la edición de clase para los dos miembros que comparten el verbo.

Aquel hombre que se deleite solo en el Ser, que esté saciado con el Ser y contento en el Ser mismo: para él no hay nada que hacer.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā — ¿la rueda obliga a todos, o solo al que aún no está maduro?

एवं स्थिते किमेवं प्रवर्त्तितं चक्रं सर्वेण अनुवर्त्तनीयम् आहोस्वित् पूर्वोक्तकर्मयोगानुष्ठानोपाय-प्राप्यामनात्मविदा ज्ञानयोगेन एव निष्ठाम् आत्मविद्भिः सांख्यैः अनुष्ठेयाम् अप्राप्तेन एव इत्येवमर्थम् अर्जुनस्य प्रश्नमाशङ्क्य स्वयमेव वा शास्त्रार्थस्य विवेकप्रतिपत्त्यर्थमेव तं वा एतमात्मानं विदित्वा निवृत्तमिथ्याज्ञानाः सन्तः ब्राह्मणाः मिथ्याज्ञानवद्भिः अवश्यं कर्त्तव्येभ्यः पुत्रैषणादिभ्यः व्युत्थाय भिक्षाचर्यं शरीरस्थितिमात्रप्रयुक्तं चरन्ति न तेषां आत्मज्ञाननिष्ठाव्यतिरेकेण अन्यत्कार्यमस्ति इत्येवं श्रुत्यर्थमिह गीताशास्त्रे प्रतिपादयिषितम् आविष्कुर्वन्नाह -

Siendo así las cosas, ¿ha de seguir todo el mundo la rueda así puesta en marcha, o bien [solo] aquel que —no conociendo el Ser— aún no ha alcanzado esa firmeza que se logra por el solo yoga del conocimiento y que practican los sāṅkhyas, los conocedores del Ser, firmeza cuyo medio es la práctica del karma-yoga antes explicada? Anticipándose a esta pregunta de Arjuna —o bien por sí mismo, para que quede clara la distinción en el sentido del śāstra—, y haciendo manifiesto que lo que aquí, en el śāstra de la Gītā, se quiere enseñar es el sentido mismo de la śruti —«conociendo ese Ser, los brāhmaṇas, en quienes ha cesado el conocimiento falso, se levantan de aquello que quienes tienen conocimiento falso consideran ineludible, el deseo de hijos y demás, y viven de limosna, dedicada solo al mantenimiento del cuerpo; para ellos no hay más tarea que la firmeza en el conocimiento del Ser»—, dice:

Análisis palabra por palabra

एवम्0asíस्थिते7/1√स्था (1 भ्वादि P)क्तस्थित-अफलम् nसति सप्तमीsiendo las cosasकिम्0¿acaso?प्रवर्त्तितम्1/1प्रवर्त्तित-अफलम् npuesta en marchaचक्रम्1/1चक्र-अफलम् nla ruedaसर्वेण3/1सर्व (pron.) mकर्त्राpor todosअनुवर्त्तनीयम्1/1अनु+√वृत् (1 भ्वादि A)अनीयर्अनुवर्त्तनीय-अफलम् nha de ser seguidaआहोस्वित्0o bienपूर्वोक्तकर्मयोगानुष्ठानोपाय-प्राप्याम्2/1प्र+√आप् (5 स्वादि P)ण्यत्प्राप्य-अadj. f[पूर्वम् उक्तम्] KD + [कर्म एव योगः] KD + [तस्य अनुष्ठानम्] षष्ठी-TP + [तद् उपायः यस्याः सा] BVque se alcanza teniendo por medio la práctica del karma-yoga antes explicadaअनात्मविदा3/1विद्-द्adj. mकर्त्रा[आत्मानं न वेत्ति इति] नञ्+उपपद-TPpor el que no conoce el Serज्ञानयोगेन3/1योग-अरामः m[ज्ञानम् एव योगः] KDpor el yoga del conocimientoएव0soloनिष्ठाम्2/1नि+√स्था (1 भ्वादि U)अङ् + टाप्निष्ठा-आरमा fla firmezaआत्मविद्भिः3/3विद्-द्adj. mकर्त्रा[आत्मानं वेत्ति इति] उपपद-TPpor los conocedores del Serसांख्यैः3/3सांख्य-अरामः mअण् (taddhita)por los sāṅkhyasअनुष्ठेयाम्2/1अनु+√स्था (1 भ्वादि U)ण्यत्अनुष्ठेय-अadj. fque ha de practicarseअप्राप्तेन3/1प्र+√आप् (5 स्वादि P)क्तप्राप्त-अरामः mकर्त्रा[न प्राप्तः] नञ्-TPpor el que no la ha alcanzadoएव0soloइत्येवमर्थम्0con este sentidoअर्जुनस्य6/1अर्जुन-अरामः mde Arjunaप्रश्नम्2/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)नङ्प्रश्न-अरामः mla preguntaआशङ्क्य0आ+√शङ्क् (1 भ्वादि A)ल्यप्anticipándose aस्वयम्0por sí mismoएव वा0o bienशास्त्रार्थस्य6/1अर्थ-अरामः m[शास्त्रस्य अर्थः] षष्ठी-TPdel sentido del śāstraविवेकप्रतिपत्त्यर्थम्0प्रति+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्प्रतिपत्ति-इमतिः f[विवेकस्य प्रतिपत्तिः] षष्ठी-TP + [तदर्थम्] अव्ययीभावpara que se capte la distinciónतम्2/1तद् meseवा0[partícula de la śruti]एतम् आत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मा meste Serविदित्वा0√विद् (2 अदादि P)क्त्वाhabiendo conocidoनिवृत्तमिथ्याज्ञानाः1/3ज्ञान-अफलम् n[मिथ्या ज्ञानम्] KD + [निवृत्तं मिथ्याज्ञानं येषां ते] BVen quienes ha cesado el conocimiento falsoसन्तः1/3√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendoब्राह्मणाः1/3ब्राह्मण-अरामः mlos brāhmaṇasमिथ्याज्ञानवद्भिः3/3मतुप् (taddhita)वत्-त्adj. m[मिथ्याज्ञानं येषाम् अस्ति तैः] मतुप्por los que tienen conocimiento falsoअवश्यम्0ineludiblementeकर्त्तव्येभ्यः5/3कर्त्तव्य-अadj. mतव्यत्अपादानेde lo que ha de hacerseपुत्रैषणादिभ्यः5/3आदि-इadj. mअपादाने[पुत्रस्य एषणा] षष्ठी-TP + [सा आदिः येषां तेभ्यः] BVdel deseo de hijos y demásव्युत्थाय0वि+उद्+√स्था (1 भ्वादि U)ल्यप्habiéndose levantadoभिक्षाचर्यम्2/1√चर् (1 भ्वादि P)ण्यत्चर्य-अफलम् n[भिक्षायाः चर्यम्] षष्ठी-TPla vida de limosnaशरीरस्थितिमात्रप्रयुक्तम्2/1प्र+√युज् (7 रुधादि U)क्तप्रयुक्त-अफलम् n[शरीरस्य स्थितिः] षष्ठी-TP + [तन्मात्रम्] KD + [तेन प्रयुक्तम्] तृतीया-TPdedicada solo al mantenimiento del cuerpoचरन्तिIII/3√चर् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिpractican, vivenन0noतेषाम्6/3तद् mpara ellosआत्मज्ञाननिष्ठाव्यतिरेकेण3/1वि+अति+√रिच् (7 रुधादि U)घञ्व्यतिरेक-अरामः m[आत्मनः ज्ञानम्] षष्ठी-TP + [तस्मिन् निष्ठा] सप्तमी-TP + [तस्याः व्यतिरेकः] षष्ठी-TPaparte de la firmeza en el conocimiento del Serअन्यत् कार्यम्1/1कार्य-अफलम् nण्यत्otra tareaअस्तिIII/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिhayश्रुत्यर्थम्2/1अर्थ-अरामः m[श्रुतेः अर्थः] षष्ठी-TPel sentido de la śrutiगीताशास्त्रे7/1शास्त्र-अफलम् n[गीतायाः शास्त्रम्] षष्ठी-TPen el śāstra de la Gītāप्रतिपादयिषितम्2/1प्रति+√पद् (4 दिवादि A)णिच्सन्क्तadj. nlo que se quiere enseñarआविष्कुर्वन्1/1आविस्+√कृ (8 तनादि U)शतृकुर्वत्-त्पचत् mhaciendo manifiestoआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लिट्कर्तरिdice

Bhāṣya 1 — el sāṅkhya que se deleita en el Ser

यस्त्विति। यस्तु सांख्य आत्म-ज्ञान-निष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिर्न विषयेषु यस्य स आत्म-रतिः एव स्याद् भवेत्।

«Yas tu…», etc. Yas tu, aquel que, en cambio, es un sāṅkhya, firme en el conocimiento del Ser: ātmaratiḥ, aquel cuyo deleite está en el Ser mismo y no en los objetos, ése es «el que se deleita en el Ser»; eva syāt, así fuera, así llegara a ser.

Análisis palabra por palabra

यः1/1यद् m«yaḥ» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]यः1/1यद् maquel que [pratīka]तु0en cambio [pratīka]सांख्यः1/1सांख्य-अरामः mअण्sāṅkhya [glosa]आत्म-ज्ञान-निष्ठः1/1निष्ठा-अadj. m[आत्मनः ज्ञानम्] षष्ठी-TP + [तस्मिन् निष्ठा यस्य सः] BVfirme en el conocimiento del Serआत्मरतिः1/1रति-इadj. m[आत्मनि रतिः यस्य सः] BVque se deleita en el Ser [pratīka]आत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मा men el Serएव0mismoरतिः1/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इमतिः fel deleiteन0noविषयेषु7/3विषय-अरामः men los objetosयस्य6/1यद् mde quienसः1/1तद् méseआत्म-रतिः1/1रति-इadj. m[आत्मनि रतिः यस्य सः] BVātmaratiएव0así [pratīka]स्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिfuera [pratīka]भवेत्III/1√भू (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिllegara a ser [glosa]

Bhāṣya 2 — saciado con el Ser; «mānava» = el saṃnyāsin

आत्मतृप्तश्च आत्मनैव तृप्तो नान्न-रसादिना। मानवः मनुष्यः संन्यासी।

Ātmatṛptaś ca: saciado con el Ser mismo, y no con el alimento, los sabores y demás. Mānavaḥ: el hombre, esto es, el saṃnyāsin.

Análisis palabra por palabra

आत्मतृप्तः1/1तृप्त-अरामः m[आत्मना तृप्तः] तृतीया-TPsaciado con el Ser [pratīka]च0y [pratīka]आत्मना3/1आत्मन्-न्आत्मा mcon el Serएव0mismoतृप्तः1/1√तृप् (4 दिवादि P)क्ततृप्त-अरामः msaciado [glosa]न0noअन्न-रसादिना3/1आदि-इadj. m[अन्नं च रसश्च] DV + [तौ आदी यस्य तेन] BVcon el alimento, los sabores y demásमानवः1/1मानव-अरामः mअण्el hombre [pratīka]मनुष्यः1/1मनुष्य-अरामः mel hombre [glosa]संन्यासी1/1सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)णिनिसंन्यासिन्-न्adj. mel saṃnyāsin [glosa]

Bhāṣya 3 — contento en el Ser: para él no hay tarea

आत्मन्येव च सन्तुष्टः संतोषो हि बाह्यार्थ-लाभे सर्वस्य भवति, तमनपेक्ष्यात्मन्येव च सन्तुष्टः, सर्वतो वीत-तृष्ण इत्येतत्। य ईदृश आत्म-वित् तस्य कार्यं करणीयं न विद्यते नास्तीत्यर्थः॥ १७ ॥

Ātmany eva ca santuṣṭaḥ: pues para todo el mundo la satisfacción llega al obtener algún objeto externo; él, en cambio, sin contar con eso, está contento en el Ser mismo. Es decir: libre de todo anhelo por todas partes. Para quien es tal —para el conocedor del Ser—, tasya kāryam, tarea que hacer, na vidyate, no hay: no existe. Tal es el sentido.

Análisis palabra por palabra

आत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मा men el Ser [pratīka]एव0mismo [pratīka]च0y [pratīka]सन्तुष्टः1/1सन्तुष्ट-अरामः mcontento [pratīka]संतोषः1/1सम्+√तुष् (4 दिवादि P)घञ्संतोष-अरामः mla satisfacciónहि0puesबाह्यार्थ-लाभे7/1√लभ् (1 भ्वादि A)घञ्लाभ-अरामः m[बाह्यः अर्थः] KD + [तस्य लाभः] षष्ठी-TPal obtener un objeto externoसर्वस्य6/1सर्व (pron.) mde todo el mundoभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse produceतम्2/1तद् ma esoअनपेक्ष्य0अप+√ईक्ष् (1 भ्वादि A)ल्यप्[न अपेक्ष्य] नञ्-TPsin contar conसन्तुष्टः1/1सन्तुष्ट-अरामः mcontentoसर्वतः0सर्व + तसिल्por todas partesवीत-तृष्णः1/1तृष्णा-अadj. m[वीता तृष्णा यस्य सः] BVlibre de anheloइत्येतत्0esto esयः1/1यद् mquienईदृशः1/1ईदृश-अadj. mes talआत्म-वित्1/1√विद् (2 अदादि P)क्विप्विद्-द्adj. m[आत्मानं वेत्ति इति] उपपद-TPel conocedor del Serतस्य6/1तद् mpara él [pratīka]कार्यम्1/1कार्य-अफलम् nण्यत्tarea [pratīka]करणीयम्1/1√कृ (8 तनादि U)अनीयर्करणीय-अफलम् nlo que ha de hacerse [glosa]न0no [pratīka]विद्यतेIII/1√विद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिhay [pratīka]नास्तिIII/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिno existe [glosa]इत्यर्थः0tal es el sentido

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →