गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.20

Janaka y los suyos; el sostenimiento del mundo

कर्मणैव हि संसिद्धिं आस्थिता जनकादयः ।

लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन् कर्त्तुमर्हसि ॥ ३.२० ॥

karmaṇaiva hi saṃsiddhim āsthitā janakādayaḥ |

lokasaṅgraham evāpi sampaśyan kartum arhasi || 3.20 ||

Pues por la acción misma alcanzaron Janaka y los suyos la perfección. Aunque solo sea considerando el sostenimiento del mundo, debes obrar.

«Indeed, by action alone, Janaka and others gained liberation. Also, by merely seeing the desirability of protecting the people from falling into unbecoming ways you ought to perform action. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

कर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम nहेतौpor la acciónएव0mismaहि0puesसंसिद्धिम्2/1सम्+√सिध् (4 दिवादि P)क्तिन्संसिद्धि-इमतिः fla perfecciónआस्थिताः1/3आ+√स्था (1 भ्वादि U)क्तआस्थित-अरामः malcanzaron, se establecieron enजनकादयः1/3आदि-इadj. m[जनकः आदिः येषां ते] BVJanaka y los suyosलोकसङ्ग्रहम्2/1सम्+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)अप्सङ्ग्रह-अरामः m[लोकस्य सङ्ग्रहः] षष्ठी-TPel sostenimiento del mundoएव0siquieraअपि0aunque solo seaसम्पश्यन्1/1सम्+√दृश् (1 भ्वादि P)शतृसम्पश्यत्-त्पचत् mconsiderandoकर्त्तुम्0√कृ (8 तनादि U)तुमुन्obrarअर्हसिII/1√अर्ह् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdebes

Anvaya (el verso en orden de prosa)

जनकादयः कर्मणा एव हि संसिद्धिं आस्थिताः। लोकसङ्ग्रहम् सम्पश्यन् अपि कर्त्तुम् एव अर्हसि ॥

Pues Janaka y los suyos alcanzaron la perfección por la acción misma. Y aunque solo sea considerando el sostenimiento del mundo, debes obrar.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā

यस्माच्च -

Y porque además:

Análisis palabra por palabra

यस्मात्5/1यद् nporqueच0además

Bhāṣya 1 — quiénes son «Janaka y los suyos»

कर्मणैवेति। कर्मणैव हि यस्मात् पूर्वे च क्षत्रिया विद्वांसः संसिद्धिं मोक्षं गन्तुम् आस्थिताः प्रवृत्ताः। के जनकादयः जनकाश्वपति-प्रभृतयः।

«Karmaṇaiva…», etc. Karmaṇaiva hi, porque por la acción misma los antiguos kṣatriyas sabios, para llegar a saṃsiddhim, la perfección, esto es, la liberación, āsthitāḥ, se pusieron a ello, se aplicaron. ¿Quiénes? Janakādayaḥ: Janaka, Aśvapati y los demás.

Análisis palabra por palabra

कर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम n«karmaṇā» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]कर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम nहेतौpor la acción [pratīka]एव0misma [pratīka]हि0pues [pratīka]यस्मात्5/1यद् nporque [glosa]पूर्वे1/3पूर्व (pron.) mlos antiguosच0yक्षत्रियाः1/3क्षत्रिय-अरामः mkṣatriyasविद्वांसः1/3√विद् (2 अदादि P)क्वसुविद्वस्-स्adj. msabiosसंसिद्धिम्2/1संसिद्धि-इमतिः fla perfección [pratīka]मोक्षम्2/1मोक्ष-अरामः mla liberación [glosa]गन्तुम्0√गम् (1 भ्वादि P)तुमुन्para llegar aआस्थिताः1/3आस्थित-अरामः mse pusieron a ello [pratīka]प्रवृत्ताः1/3प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तप्रवृत्त-अरामः mse aplicaron [glosa]के1/3किम् m¿quiénes?जनकादयः1/3आदि-इadj. m[जनकः आदिः येषां ते] BVJanaka y los suyos [pratīka]जनकाश्वपति-प्रभृतयः1/3प्रभृति-इमतिः f[जनकश्च अश्वपतिश्च] DV + [तौ प्रभृती येषां ते] BVJanaka, Aśvapati y los demás [glosa]

Bhāṣya 2 — dos lecturas del verso, según tuvieran o no la visión correcta

यदि ते प्राप्त-सम्यग्दर्शनाः ततो लोकसङ्ग्रहार्थं प्रारब्ध-कर्म-बलात् कर्मणा सहैव, असंन्यस्यैव कर्म, संसिद्धिम् आस्थिता इत्यर्थः। अथ अप्राप्त-सम्यग्दर्शनाः जनकादयः तदा कर्मणा सत्त्व-शुद्धि-साधन-भूतेन क्रमेण संसिद्धिम् आस्थिता इति व्याख्येयः श्लोकः।

Si ellos ya habían alcanzado la visión correcta, entonces el sentido es que, por el sostenimiento del mundo y por la fuerza del karma ya comenzado a fructificar (prārabdha), permanecieron en la perfección junto con la acción misma, sin renunciar a ella. Si, en cambio, Janaka y los demás no habían alcanzado aún la visión correcta, entonces alcanzaron la perfección gradualmente, por medio de la acción convertida en instrumento de purificación de la mente. Así ha de explicarse este verso.

Análisis palabra por palabra

यदि0siते1/3तद् mellosप्राप्त-सम्यग्दर्शनाः1/3दर्शन-अफलम् n[सम्यक् दर्शनम्] KD + [प्राप्तं सम्यग्दर्शनं यैः ते] BVque ya habían alcanzado la visión correctaततः0entoncesलोकसङ्ग्रहार्थम्0अर्थ-अरामः m[लोकस्य सङ्ग्रहः] षष्ठी-TP + [तदर्थम्] अव्ययीभावpor el sostenimiento del mundoप्रारब्ध-कर्म-बलात्5/1बल-अफलम् nहेतौ[प्र+आ+रब्धं कर्म] KD + [तस्य बलम्] षष्ठी-TPpor la fuerza del karma ya iniciadoकर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम ncon la acciónसह एव0junto con, sin dejarlaअसंन्यस्य0सम्+नि+√अस् (4 दिवादि P)ल्यप्[न संन्यस्य] नञ्-TPsin renunciar aएव0precisamenteकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónसंसिद्धिम्2/1संसिद्धि-इमतिः fla perfecciónआस्थिताः1/3आस्थित-अरामः malcanzaronइत्यर्थः0tal es el sentidoअथ0si en cambioअप्राप्त-सम्यग्दर्शनाः1/3दर्शन-अफलम् n[न प्राप्तम्] नञ्-TP + [अप्राप्तं सम्यग्दर्शनं यैः ते] BVque no habían alcanzado la visión correctaजनकादयः1/3आदि-इadj. m[जनकः आदिः येषां ते] BVJanaka y los demásतदा0entoncesकर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम npor la acciónसत्त्व-शुद्धि-साधन-भूतेन3/1√भू (1 भ्वादि P)क्तभूत-अadj. n[सत्त्वस्य शुद्धिः] षष्ठी-TP + [तस्याः साधनम्] षष्ठी-TP + [तद्भूतेन] KDconvertida en instrumento de purificación de la menteक्रमेण3/1√क्रम् (1 भ्वादि P)घञ्क्रम-अरामः mgradualmenteसंसिद्धिम्2/1संसिद्धि-इमतिः fla perfecciónआस्थिताः1/3आस्थित-अरामः malcanzaronइति0asíव्याख्येयः1/1वि+आ+√ख्या (2 अदादि P)ण्यत्व्याख्येय-अadj. mha de explicarseश्लोकः1/1श्लोक-अरामः mel verso

Bhāṣya 3 — y aun así: el sostenimiento del mundo

अथ मन्यसे पूर्वैरपि जनकादिभिरप्यजानद्भिरेव कर्त्तव्यं कर्म कृतम्। तावता नावश्यमन्येन कर्त्तव्यं सम्यग्दर्शनवता कृतार्थेन इति, तथापि प्रारब्ध-कर्मायत्तः त्वं लोकसङ्ग्रहमेवापि लोकस्य उन्मार्ग-प्रवृत्ति-निवारणं लोक-सङ्ग्रहः तमेवापि प्रयोजनं संपश्यन् कर्त्तुमर्हसि॥ २० ॥

Y si piensas: «también los antiguos, Janaka y los demás, hicieron la acción debida, pero precisamente porque no sabían; y de ahí no se sigue que deba hacerla necesariamente otro, uno que tiene la visión correcta y ha cumplido ya su fin» —aun así, tú, que estás sujeto al karma ya iniciado, lokasaṅgraham evāpi, aunque solo sea el sostenimiento del mundo —esto es, impedir que la gente se lance por el mal camino: eso es loka-saṅgraha—, aunque solo sea eso como fin, sampaśyan kartum arhasi, considerándolo, debes obrar.

Análisis palabra por palabra

अथ0y siमन्यसेII/1√मन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिpiensasपूर्वैः3/3पूर्व (pron.) mकर्त्राpor los antiguosअपि0tambiénजनकादिभिः3/3आदि-इadj. mकर्त्रा[जनकः आदिः येषां तैः] BVpor Janaka y los demásअजानद्भिः3/3√ज्ञा (9 क्र्यादि U)शतृजानत्-त्पचत् m[न जानद्भिः] नञ्-TPpor los que no sabíanएव0precisamenteकर्त्तव्यम्1/1कर्त्तव्य-अफलम् nतव्यत्debidaकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acciónकृतम्1/1√कृ (8 तनादि U)क्तकृत-अफलम् nfue hechaतावता3/1तावत्-त्adj. npor ello soloन अवश्यम्0no necesariamenteअन्येन3/1अन्य (pron.) mकर्त्राpor otroकर्त्तव्यम्1/1कर्त्तव्य-अफलम् nha de hacerseसम्यग्दर्शनवता3/1मतुप् (taddhita)वत्-त्adj. m[सम्यग्दर्शनं यस्य अस्ति तेन] मतुप्por el que tiene la visión correctaकृतार्थेन3/1अर्थ-अadj. m[कृतः अर्थः येन सः] BVque ha cumplido su finइति0[cierre de la objeción]तथापि0aun asíप्रारब्ध-कर्मायत्तः1/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)क्तआयत्त-अरामः m[प्रारब्धं कर्म] KD + [तदायत्तः] षष्ठी-TPsujeto al karma ya iniciadoत्वम्1/1युष्मद् (pron.)túलोकसङ्ग्रहम्2/1सङ्ग्रह-अरामः m[लोकस्य सङ्ग्रहः] षष्ठी-TPel sostenimiento del mundo [pratīka]एव अपि0aunque solo sea [pratīka]लोकस्य6/1लोक-अरामः mde la genteउन्मार्ग-प्रवृत्ति-निवारणम्1/1नि+√वृ (5 स्वादि U)णिच्ल्युट्निवारण-अफलम् n[उत् मार्गः] KD + [तस्मिन् प्रवृत्तिः] सप्तमी-TP + [तस्याः निवारणम्] षष्ठी-TPimpedir que se lance por el mal caminoलोक-सङ्ग्रहः1/1सङ्ग्रह-अरामः m[लोकस्य सङ्ग्रहः] षष्ठी-TP[eso es] loka-saṅgrahaतम्2/1तद् ma esoएव अपि0aunque soloप्रयोजनम्2/1प्रयोजन-अफलम् ncomo finसम्पश्यन्1/1सम्+√दृश् (1 भ्वादि P)शतृसम्पश्यत्-त्पचत् mconsiderando [pratīka]कर्त्तुम्0√कृ (8 तनादि U)तुमुन्obrar [pratīka]अर्हसिII/1√अर्ह् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdebes [pratīka]

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →