गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.3

las dos niṣṭhās: jñāna-yoga para los sāṅkhyas, karma-yoga para los yoguis

श्री भगवानुवाच —

लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।

ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३.३ ॥

śrī bhagavān uvāca —

loke 'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha |

jñānayogena sāṅkhyānāṁ karmayogena yoginām || 3.3 ||

El Bhagavān dijo: Oh, tú que estás sin mancha, en este mundo yo declaré al comienzo una permanencia de dos formas: mediante el yoga del conocimiento para los sāṅkhyas, y mediante el yoga de la acción para los yoguis.

«Oh! Sinless one, the two-fold committed life-style in this world was told by Me in the beginning — the pursuit of knowledge for the renunciates and the pursuit of action for those who pursue activity. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

श्रीभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् m[श्रिया सहितः भगवान्] KDel BhagavānउवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijoलोके7/1लोक-अरामः men el mundoअस्मिन्7/1इदम् men esteद्विविधा1/1द्विविधा-आसीता f[द्वौ विधौ यस्याः सा] BVde dos formasनिष्ठा1/1नि+√स्था (1 भ्वादि P)अङ्+टाप्निष्ठा-आसीता fpermanencia, forma de vida asumidaपुरा0al comienzo, antañoप्रोक्ता1/1प्र+√वच् (2 अदादि P)क्त+टाप्प्रोक्ता-आसीता fdeclaradaमया3/1अस्मद् (pron.)por míअनघS/1अघ-अरामः m[अविद्यमानम् अघं यस्य सः] BVoh tú, sin manchaज्ञानयोगेन3/1√युज् (7 रुधादि U)घञ्योग-अरामः m[ज्ञानम् एव योगः] KDmediante el yoga del conocimientoसाङ्ख्यानाम्6/3साङ्ख्य-अरामः mpara los sāṅkhyasकर्मयोगेन3/1योग-अरामः m[कर्म एव योगः] KDmediante el yoga de la acciónयोगिनाम्6/3योग+इनि (taddhita)योगिन्-न्योगिन् mpara los yoguis

Anvaya (el verso en orden de prosa)

श्रीभगवान् उवाच । अनघ, अस्मिन् लोके द्विविधा निष्ठा मया पुरा प्रोक्ता — ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां, कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ Orden de las glosas de Swami Dayānanda (Grammatical Analysis, «Sentence 1/2/3»): adelanta el vocativo अनघ y agrupa मया पुरा प्रोक्ता al final. La edición de clase da el mismo orden.

El Bhagavān dijo: Oh, tú que estás sin mancha, en este mundo yo declaré al comienzo una permanencia de dos formas: mediante el yoga del conocimiento para los sāṅkhyas, mediante el yoga de la acción para los yoguis.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā — la respuesta va acorde con la pregunta

प्रश्नानुरूपमेव प्रतिवचनं श्रीभगवानुवाच -

El Bhagavān dio una respuesta acorde precisamente con la pregunta:

Análisis palabra por palabra

प्रश्नानुरूपम्2/1अनुरूप-अadj. de प्रतिवचनम् n[प्रश्नस्य अनुरूपम्] षष्ठी-TPacorde con la preguntaएव0precisamenteप्रतिवचनम्2/1प्रति+√वच् (2 अदादि P)ल्युट्प्रतिवचन-अफलम् nla respuestaश्रीभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel BhagavānउवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijo

Bhāṣya (1/7) — quiénes, qué niṣṭhā, y cuándo la declaró

लोकेऽस्मिन् इति। लोकेऽस्मिन् शास्त्रार्थानुष्ठानाधिकृतानां त्रैवर्णिकानां द्विविधा द्वि-प्रकारा निष्ठा स्थितिरनुष्ठेय-तात्पर्यं पुरा पूर्वं सर्गादौ प्रजाः सृष्ट्वा तासामभ्युदय-निःश्रेयस-प्राप्ति-साधनं वेदार्थ-सम्प्रदायमाविष्कुर्वता प्रोक्ता मया सर्वज्ञेनेश्वरेण हे अनघ अपाप।

«En este mundo», etc. Loke 'smin: en este mundo, para los de las tres varṇas, que tienen competencia para poner en práctica el sentido de la escritura. Dvividhā: de dos clases. Niṣṭhā: permanencia, es decir, la orientación hacia lo que hay que practicar. Purā: antes, al principio de la creación, cuando, tras emitir a las criaturas, hice manifiesta la tradición del sentido del Veda como medio para que ellas alcanzaran la prosperidad y el bien supremo. Proktā mayā: declarada por mí, el Señor omnisciente. Oh anagha: oh tú, sin pecado.

Análisis palabra por palabra

लोके7/1लोक-अरामः men el mundo [pratīka]अस्मिन्7/1इदम् men este [pratīka]शास्त्रार्थानुष्ठानाधिकृतानाम्6/3अधि+√कृ (8 तनादि U)क्तअधिकृत-अरामः m[शास्त्रस्य अर्थः] षष्ठी-TP + [तस्य अनुष्ठानम्] षष्ठी-TP + [तत्र अधिकृताः] सप्तमी-TPde los competentes para poner en práctica el sentido de la escrituraत्रैवर्णिकानाम्6/3त्रिवर्ण+ठक् (taddhita)त्रैवर्णिक-अरामः mde los de las tres varṇasद्विविधा1/1द्विविधा-आसीता fde dos formasद्वि-प्रकारा1/1प्रकारा-आसीता f[द्वौ प्रकारौ यस्याः सा] BVde dos clases [glosa]निष्ठा1/1निष्ठा-आसीता fniṣṭhāस्थितिः1/1√स्था (1 भ्वादि P)क्तिन्स्थिति-इमति fpermanencia [glosa]अनुष्ठेय-तात्पर्यम्1/1तत्पर+ष्यञ् (taddhita)तात्पर्य-अफलम् n[अनुष्ठेये तात्पर्यम्] सप्तमी-TPla orientación a lo que hay que practicar [glosa]पुरा0purāपूर्वम्0antes [glosa]सर्गादौ7/1आदि-इहरिः m[सर्गस्य आदिः] षष्ठी-TPal principio de la creaciónप्रजाः2/3प्रजा-आसीता flas criaturasसृष्ट्वा0√सृज् (6 तुदादि P)क्त्वाtras emitirतासाम्6/3तद् fde ellasअभ्युदय-निःश्रेयस-प्राप्ति-साधनम्2/1√साध् (5 स्वादि P)ल्युट्साधन-अadj. de सम्प्रदायम् m[अभ्युदयश्च निःश्रेयसं च] DV + [तयोः प्राप्तिः] षष्ठी-TP + [तस्याः साधनम्] षष्ठी-TPmedio para alcanzar la prosperidad y el bien supremoवेदार्थ-सम्प्रदायम्2/1सम्+प्र+√दा (3 जुहोत्यादि U)घञ्सम्प्रदाय-अरामः m[वेदस्य अर्थः] षष्ठी-TP + [तस्य सम्प्रदायः] षष्ठी-TPla tradición del sentido del Vedaआविष्कुर्वता3/1आविस्+√कृ (8 तनादि U)शतृआविष्कुर्वत्-त्पचत् mpor quien la hizo manifiestaप्रोक्ता1/1प्रोक्ता-आसीता fdeclaradaमया3/1अस्मद् (pron.)por míसर्वज्ञेन3/1√ज्ञा (9 क्र्यादि U)कसर्वज्ञ-अरामः m[सर्वं जानाति इति] उपपद-TPomnisciente [glosa]ईश्वरेण3/1√ईश् (2 अदादि A)वरच्ईश्वर-अरामः mel Señor [glosa]हे0ohअनघS/1अघ-अरामः m[अविद्यमानम् अघं यस्य सः] BVanaghaअपापS/1पाप-अरामः m[न पापं यस्य सः] BVsin pecado [glosa]

Bhāṣya (2/7) — la primera: jñāna-yoga, para los sāṅkhyas

तत्र का सा द्विविधा निष्ठेत्याह - ज्ञानयोगेन ज्ञानमेव योगस्तेन साङ्ख्यानाम् आत्मानात्म-विषय-विवेक-विज्ञानवतां ब्रह्मचर्याश्रमादेव कृत-संन्यासानां वेदान्त-विज्ञान-सुनिश्चितार्थानां परमहंस-परिव्राजकानां ब्रह्मण्येवावस्थितानां निष्ठा प्रोक्ता।

¿Cuál es esa niṣṭhā de dos formas? Lo dice: jñānayogena: el conocimiento mismo es el yoga; mediante él, sāṅkhyānām: fue declarada la niṣṭhā de aquellos que poseen el conocimiento discriminativo referido al ātman y al no-ātman, que han hecho el saṁnyāsa desde el propio brahmacaryāśrama, que tienen bien determinado el sentido por el conocimiento del Vedānta, que son paramahaṁsa-parivrājakas y que están establecidos únicamente en Brahman.

Análisis palabra por palabra

तत्र0a estoका1/1किम् f¿cuál?सा1/1तद् fesaद्विविधा1/1द्विविधा-आसीता fde dos formasनिष्ठा1/1निष्ठा-आसीता fniṣṭhāआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लिट्कर्तरिdiceज्ञानयोगेन3/1योग-अरामः m[ज्ञानम् एव योगः] KDmediante el yoga del conocimientoज्ञानम्1/1ज्ञान-अफलम् nel conocimiento [glosa]एव0mismoयोगः1/1√युज् (7 रुधादि U)घञ्योग-अरामः mes el yoga [glosa]तेन3/1तद् mmediante élसाङ्ख्यानाम्6/3साङ्ख्य-अरामः mde los sāṅkhyasआत्मानात्म-विषय-विवेक-विज्ञानवताम्6/3विज्ञान+मतुप्विज्ञानवत्-त्भगवत् m[आत्मा च अनात्मा च] DV + [तद्-विषयः] षष्ठी-TP + [विवेक-विज्ञानम्] KDque poseen el conocimiento discriminativo sobre ātman y no-ātmanब्रह्मचर्याश्रमात्5/1आ+√श्रम् (4 दिवादि P)घञ्आश्रम-अरामः m[ब्रह्मचर्यस्य आश्रमः] षष्ठी-TPdesde el brahmacaryāśramaएव0mismoकृत-संन्यासानाम्6/3संन्यास-अरामः m[कृतः संन्यासः यैः ते] BVque han hecho el saṁnyāsaवेदान्त-विज्ञान-सुनिश्चितार्थानाम्6/3अर्थ-अरामः m[वेदान्त-विज्ञानेन सुनिश्चितः अर्थः येषां ते] BVque tienen bien determinado el sentido por el conocimiento del Vedāntaपरमहंस-परिव्राजकानाम्6/3परि+√व्रज् (1 भ्वादि P)ण्वुल्परिव्राजक-अरामः m[परमहंसाश्च ते परिव्राजकाश्च] KDparamahaṁsa-parivrājakasब्रह्मणि7/1ब्रह्मन्-न्नाम nen Brahmanएव0únicamenteअवस्थितानाम्6/3अव+√स्था (1 भ्वादि P)क्तअवस्थित-अरामः mestablecidosनिष्ठा1/1निष्ठा-आसीता fla niṣṭhāप्रोक्ता1/1प्रोक्ता-आसीता ffue declarada

Bhāṣya (3/7) — la segunda: karma-yoga, para los yoguis

कर्मयोगेन कर्मैव योगः कर्म-योगः तेन योगिनां कर्मिणां निष्ठा प्रोक्तेत्यर्थः॥

Karmayogena: la acción misma es el yoga, karma-yoga; mediante él fue declarada la niṣṭhā de los yoginām, es decir, de los hombres de acción. Éste es el sentido.

Análisis palabra por palabra

कर्मयोगेन3/1योग-अरामः m[कर्म एव योगः] KDmediante el yoga de la acciónकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acción [glosa]एव0mismaयोगः1/1योग-अरामः mes el yogaकर्म-योगः1/1योग-अरामः m[कर्म एव योगः] KDkarma-yogaतेन3/1तद् mmediante élयोगिनाम्6/3योगिन्-न्योगिन् mde los yoguisकर्मिणाम्6/3कर्मन्+इनि (taddhita)कर्मिन्-न्योगिन् mde los hombres de acción [glosa]निष्ठा1/1निष्ठा-आसीता fla niṣṭhāप्रोक्ता1/1प्रोक्ता-आसीता ffue declaradaइत्यर्थः1/1अर्थ-अरामः méste es el sentido

Bhāṣya (4/7) — si cupiera la combinación, no habría repartido las dos niṣṭhās

यदि चैकेन पुरुषेणैकस्मै पुरुषार्थाय ज्ञानं कर्म च समुच्चित्यानुष्ठेयं भगवतेष्टमुक्तं वक्ष्यमाणं वा गीतासु, वेदेषु चोक्तं, कथमिहार्जुनायोपसन्नाय प्रियाय विशिष्ट-भिन्न-पुरुष-कर्तृके एव ज्ञान-कर्म-निष्ठे ब्रूयात्।

Y si el Bhagavān hubiera querido —dicho ya o por decir en la Gītā, o dicho en los Vedas— que el conocimiento y la acción hayan de practicarse combinados por una sola persona para un solo fin humano, ¿cómo iba a decirle aquí a Arjuna, que se le ha acercado y que le es querido, que las dos niṣṭhās, la del conocimiento y la de la acción, tienen precisamente por agentes a personas distintas y bien determinadas?

Análisis palabra por palabra

यदि0siच0yएकेन3/1एक-अadj. de पुरुषेण mpor una solaपुरुषेण3/1पुरुष-अरामः mpersonaएकस्मै4/1एक-अadj. de पुरुषार्थाय mpara un soloपुरुषार्थाय4/1अर्थ-अरामः m[पुरुषस्य अर्थः] षष्ठी-TPfin humanoज्ञानम्1/1ज्ञान-अफलम् nel conocimientoकर्म1/1कर्मन्-न्नाम nla acciónच0yसमुच्चित्य0सम्+उद्+√चि (5 स्वादि U)ल्यप्combinandoअनुष्ठेयम्1/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)ण्यत्अनुष्ठेय-अफलम् nque ha de practicarseभगवता3/1भगवत्-त्भगवत् mpor el Bhagavānइष्टम्1/1√इष् (6 तुदादि P)क्तइष्ट-अफलम् nqueridoउक्तम्1/1उक्त-अफलम् ndichoवक्ष्यमाणम्1/1√वच् (2 अदादि P)शानच् (लृट्)वक्ष्यमाण-अफलम् npor decirवा0oगीतासु7/3गीता-आसीता fen la Gītāवेदेषु7/3वेद-अरामः men los Vedasकथम्0¿cómo?इह0aquíअर्जुनाय4/1अर्जुन-अरामः ma Arjunaउपसन्नाय4/1उप+√सद् (1 भ्वादि P)क्तउपसन्न-अरामः mque se le ha acercadoप्रियाय4/1प्रिय-अरामः mqueridoविशिष्ट-भिन्न-पुरुष-कर्तृके2/2कर्तृक-अadj. de निष्ठे f[विशिष्टाः भिन्नाः पुरुषाः कर्तारः ययोः ते] BVque tienen por agentes a personas distintas y determinadasएव0precisamenteज्ञान-कर्म-निष्ठे2/2निष्ठा-आसीता f[ज्ञान-निष्ठा च कर्म-निष्ठा च] DVlas dos niṣṭhās, la del conocimiento y la de la acciónब्रूयात्III/1√ब्रू (2 अदादि U)विधिलिङ्कर्तरिdiría

Bhāṣya (5/7) — suponerlo haría del Bhagavān un parcial y sin autoridad

यदि पुनः अर्जुनो ज्ञानं कर्म च द्वयं श्रुत्वा स्वयमेव अनुष्ठास्यति अन्येषां तु भिन्न-पुरुषानुष्ठेयतां वक्ष्यामि इति मतं भगवतः कल्प्येत, तदा राग-द्वेषवान् अप्रमाणभूतो भगवान् कल्पितः स्यात्। तच्चायुक्तम्।

Y si se supusiera que el parecer del Bhagavān es «Arjuna, tras oír las dos cosas, conocimiento y acción, las practicará él mismo; a los demás, en cambio, les enseñaré que las han de practicar personas distintas», entonces el Bhagavān quedaría supuesto como alguien con apego y aversión, y sin autoridad. Y eso es inadmisible.

Análisis palabra por palabra

यदि0siपुनः0por otra parteअर्जुनः1/1अर्जुन-अरामः mArjunaज्ञानम्2/1ज्ञान-अफलम् nel conocimientoकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónद्वयम्2/1द्वि+तयप् (taddhita)द्वय-अफलम् nlas dos cosasश्रुत्वा0√श्रु (5 स्वादि P)क्त्वाtras oírस्वयम्0él mismoएव0precisamenteअनुष्ठास्यतिIII/1अनु+√स्था (1 भ्वादि P)लृट्कर्तरिlas practicaráअन्येषाम्6/3अन्य (pron.) ma los demásतु0en cambioभिन्न-पुरुषानुष्ठेयताम्2/1अनुष्ठेयता-आसीता f[भिन्नैः पुरुषैः अनुष्ठेयम्] तृतीया-TP + तल्que las han de practicar personas distintasवक्ष्यामिI/1√वच् (2 अदादि P)लृट्कर्तरिenseñaréइति0[cierre]मतम्1/1√मन् (4 दिवादि A)क्तमत-अफलम् nel parecerभगवतः6/1भगवत्-त्भगवत् mdel Bhagavānकल्प्येतIII/1√कॢप् (1 भ्वादि A)णिच्विधिलिङ्कर्मणिse supusieraतदा0entoncesराग-द्वेषवान्1/1राग-द्वेष+मतुप्रागद्वेषवत्-त्भगवत् m[रागश्च द्वेषश्च] DV + मतुप्con apego y aversiónअप्रमाणभूतः1/1√भू (1 भ्वादि P)क्तभूत-अरामः m[न प्रमाणम्] नञ्-TP + भूतsin autoridadभगवान्1/1भगवत्-त्भगवत् mel Bhagavānकल्पितः1/1√कॢप् (1 भ्वादि A)णिच्+क्तकल्पित-अरामः msupuestoस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिquedaríaतत्1/1तद् nesoच0yअयुक्तम्1/1युक्त-अफलम् n[न युक्तम्] नञ्-TPinadmisible

Bhāṣya (6/7) — por ningún razonamiento hay combinación

तस्मात् कयापि युक्त्या न समुच्चयो ज्ञान-कर्मणोः।

Por tanto, por ningún razonamiento hay combinación de conocimiento y acción.

Análisis palabra por palabra

तस्मात्0por tantoकया3/1किम् fpor algunaअपि0[con कया: por ninguna]युक्त्या3/1√युज् (7 रुधादि U)क्तिन्युक्ति-इमति frazonamientoन0noसमुच्चयः1/1समुच्चय-अरामः mcombinaciónज्ञान-कर्मणोः6/2कर्मन्-न्नाम n[ज्ञानं च कर्म च] DVde conocimiento y acción

Bhāṣya (7/7) — lo que dijo Arjuna queda en pie: el Bhagavān no lo rebatió

यदर्जुनेनोक्तं कर्मणो ज्यायस्त्वं बुद्धेः, तच्च स्थितम् अनिराकरणात्। तस्याश्च ज्ञान-निष्ठायाः संन्यासिनामेवानुष्ठेयत्वं भिन्न-पुरुषानुष्ठेयत्व-वचनाच्च। भगवत एवमेवानुमतमिति गम्यते॥ ३ ॥

Y lo que dijo Arjuna —que la buddhi es superior a la acción— queda en pie, porque no fue rechazado. Y esa niṣṭhā del conocimiento han de practicarla solo los saṁnyāsīs, porque se dice que la han de practicar personas distintas. Se entiende que el parecer del Bhagavān es justamente ése.

Análisis palabra por palabra

यत्1/1यद् nlo queअर्जुनेन3/1अर्जुन-अरामः mpor Arjunaउक्तम्1/1उक्त-अफलम् nfue dichoकर्मणः5/1कर्मन्-न्नाम nque la acciónज्यायस्त्वम्1/1ज्यायस्+त्व (taddhita)ज्यायस्त्व-अफलम् nla superioridadबुद्धेः6/1बुद्धि-इमति fde la buddhiतत्1/1तद् nesoच0yस्थितम्1/1√स्था (1 भ्वादि P)क्तस्थित-अफलम् nqueda en pieअनिराकरणात्5/1निर्+आ+√कृ (8 तनादि U)ल्युट्निराकरण-अफलम् n[न निराकरणम्] नञ्-TPporque no fue rechazadoतस्याः6/1तद् fde esaज्ञान-निष्ठायाः6/1निष्ठा-आसीता f[ज्ञाने निष्ठा] सप्तमी-TPniṣṭhā del conocimientoसंन्यासिनाम्6/3संन्यासिन्-न्योगिन् mde los saṁnyāsīsएव0soloअनुष्ठेयत्वम्1/1अनुष्ठेय+त्वअनुष्ठेयत्व-अफलम् nel que haya de practicarseभिन्न-पुरुषानुष्ठेयत्व-वचनात्5/1√वच् (2 अदादि P)ल्युट्वचन-अफलम् n[भिन्न-पुरुषानुष्ठेयत्वस्य वचनम्] षष्ठी-TPporque se dice que la han de practicar personas distintasच0yभगवतः6/1भगवत्-त्भगवत् mdel Bhagavānएवम्0asíएव0justamenteअनुमतम्1/1अनु+√मन् (4 दिवादि A)क्तअनुमत-अफलम् nel parecer aceptadoइति0[cierre]गम्यतेIII/1√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्मणिse entiende

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →