tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau || 3.34 ||
En el objeto de cada sentido están asentados el apego y el rechazo. Que no caiga uno bajo su poder, pues ellos son sus enemigos.
«There is attachment and aversion with reference to every sense object. May one not come under the spell of these two because they are one's enemies. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»
Palabra por palabra
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्यindriyasya indriyasya6/1इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nde cada sentidoअर्थेarthe7/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mअधिकरणेadhikaraṇeen el objetoरागद्वेषौrāgadveṣau1/2√द्विष्dviṣ (2 अदादिadādi U)घञ्ghañद्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ m[रागश्च द्वेषश्चrāgaśca dveṣaśca] DVel apego y el rechazoव्यवस्थितौvyavasthitau1/2विvi+अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaव्यवस्थितvyavasthita-अaरामःrāmaḥ mestán asentadosतयोःtayoḥ6/2तद्tad mde esos dosनna0noवशम्vaśam2/1वशvaśa-अaरामःrāmaḥ mbajo el poderआगच्छेत्āgacchetIII/1आā+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaricaigaतौtau1/2तद्tad mellos dosहिhi0puesअस्यasya6/1इदम्idam mde ésteपरिपन्थिनौparipanthinau1/2परिपन्थिन्paripanthin-न्nadj. mणिनिṇinienemigos, salteadores del camino
Anvaya (el verso en orden de prosa)
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य अर्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ। तयोः वशम् न आगच्छेत्। तौ हि अस्य परिपन्थिनौ ॥indriyasya indriyasya arthe rāgadveṣau vyavasthitau | tayoḥ vaśam na āgacchet | tau hi asya paripanthinau ||
En el objeto de cada sentido están asentados el apego y el rechazo. Que no caiga uno bajo su poder. Pues ellos son sus enemigos.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Avataraṇikā — si todo obra según su naturaleza, ¿de qué sirven el esfuerzo y el śāstra?
यदि सर्वः जन्तुः आत्मनः प्रकृतिसदृशमेव चेष्टते न च प्रकृतिशून्यः कश्चिदस्ति ततः पुरुषकारस्य विषयानुपपत्तेः शास्त्रानर्थक्यप्राप्तौ इदमुच्यतेyadi sarvaḥ jantuḥ ātmanaḥ prakṛtisadṛśameva ceṣṭate na ca prakṛtiśūnyaḥ kaścidasti tataḥ puruṣakārasya viṣayānupapatteḥ śāstrānarthakyaprāptau idamucyate -
Si todo ser vivo se comporta solo conforme a su propia naturaleza, y no hay nadie que carezca de naturaleza, entonces —al no haber ámbito posible para el esfuerzo humano y quedar con ello el śāstra sin objeto— se dice esto:
Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siसर्वः जन्तुःsarvaḥ jantuḥ1/1जन्तुjantu-उuभानुःbhānuḥ mतुन्tuntodo ser vivoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्माātmā mde sí mismoप्रकृतिसदृशम् एवprakṛtisadṛśam eva0[प्रकृत्या सदृशम्prakṛtyā sadṛśam] तृतीयाtṛtīyā-TPsolo conforme a su naturalezaचेष्टतेceṣṭateIII/1√चेष्ट्ceṣṭ (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise comportaन चna ca0y noप्रकृतिशून्यःprakṛtiśūnyaḥ1/1शून्यśūnya-अaadj. m[प्रकृत्या शून्यःprakṛtyā śūnyaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPcarente de naturalezaकश्चित्kaścit1/1किम्kim + चित्cit malguienअस्तिastiIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarihayततःtataḥ0entoncesपुरुषकारस्य विषयानुपपत्तेःpuruṣakārasya viṣayānupapatteḥ5/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinउपपत्तिupapatti-इiमतिःmatiḥ fहेतौhetau[पुरुषस्य कारःpuruṣasya kāraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य विषयःtasya viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य अनुपपत्तिःtasya anupapattiḥ] नञ्nañ+षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor no haber ámbito posible para el esfuerzo humanoशास्त्रानर्थक्यप्राप्तौśāstrānarthakyaprāptau7/1प्राप्तिprāpti-इiमतिःmatiḥ fसति सप्तमीsati saptamī[शास्त्रस्य आनर्थक्यम्śāstrasya ānarthakyam] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य प्राप्तिःtasya prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal seguirse que el śāstra queda sin objetoइदम्idam1/1इदम्idam nestoउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise dice
Bhāṣya 1 — dónde están apego y rechazo: ahí obra el esfuerzo humano
«Indriyasya…», etc. Indriyasyendriyasyārthe: en el objeto de cada uno de los sentidos —el sonido y demás objetos—, hay apego hacia lo grato y rechazo hacia lo ingrato; así, respecto del objeto de cada sentido, rāgadveṣau, apego y rechazo, son inevitables. Y justo ahí se dice que está el ámbito del esfuerzo humano y del sentido del śāstra: el que se ha puesto en camino según el śāstra no debe caer, ya de entrada, bajo el poder del apego y del rechazo.
Análisis palabra por palabra
इन्द्रियस्यindriyasya6/1इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam n«indriyasya» [cita del verso]इतिiti0[fórmula de apertura]इन्द्रियस्य इन्द्रियस्यindriyasya indriyasya6/1इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nde cada sentido [pratīka]अर्थेarthe7/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ men el objeto [pratīka]सर्वेन्द्रियाणाम्sarvendriyāṇām6/3इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam n[सर्वाणि इन्द्रियाणिsarvāṇi indriyāṇi] KDde todos los sentidos [glosa]अर्थेarthe7/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ men el objetoशब्दादिśabdādi-विषयेviṣaye7/1विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[शब्दः आदिः यस्य सःśabdaḥ ādiḥ yasya saḥ] BV + [स विषयःsa viṣayaḥ] KDel sonido y demás objetosइष्टेiṣṭe7/1√इष्iṣ (6 तुदादिtudādi P)क्तktaइष्टiṣṭa-अaadj. nen lo gratoरागःrāgaḥ1/1√रञ्ज्rañj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañरागrāga-अaरामःrāmaḥ mapegoअनिष्टेaniṣṭe7/1इष्टiṣṭa-अaadj. n[न इष्टम्na iṣṭam] नञ्nañ-TPen lo ingratoद्वेषःdveṣaḥ1/1√द्विष्dviṣ (2 अदादिadādi U)घञ्ghañद्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ mrechazoइत्येवम्ityevam0asíप्रतीन्द्रियार्थेpratīndriyārthe7/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[इन्द्रियम् इन्द्रियं प्रतिindriyam indriyaṃ prati] अव्ययीभावavyayībhāva + [तस्य अर्थःtasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPrespecto del objeto de cada sentidoरागद्वेषौrāgadveṣau1/2द्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ m[रागश्च द्वेषश्चrāgaśca dveṣaśca] DVapego y rechazo [pratīka]अवश्यंavaśyaṃ-भाविनौbhāvinau1/2√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniभाविन्bhāvin-न्nadj. m[अवश्यं भाविनौavaśyaṃ bhāvinau] उपपदupapada-TPinevitablesतत्रtatra0ahíअयम्ayam1/1इदम्idam mesteपुरुषpuruṣa-कारस्यkārasya6/1कारkāra-अaरामःrāmaḥ m[पुरुषस्य कारःpuruṣasya kāraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdel esfuerzo humanoशास्त्रार्थस्यśāstrārthasya6/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[शास्त्रस्य अर्थःśāstrasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdel sentido del śāstraचca0yविषयःviṣayaḥ1/1विषयviṣaya-अaरामःrāmaḥ mel ámbitoउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise diceशास्त्रार्थेśāstrārthe7/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ men el sentido del śāstraप्रवृत्तःpravṛttaḥ1/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaप्रवृत्तpravṛtta-अaरामःrāmaḥ mel que se ha puesto en caminoपूर्वम् एवpūrvam eva0ya de entradaरागद्वेषयोःrāgadveṣayoḥ6/2द्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ m[रागश्च द्वेषश्चrāgaśca dveṣaśca] DVdel apego y del rechazoवशम्vaśam2/1वशvaśa-अaरामःrāmaḥ mbajo el poderन आगच्छेत्na āgacchetIII/1आā+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarino debe caer
Bhāṣya 2 — cómo la naturaleza arrastra, y cómo se la vence
या हि पुरुषस्य प्रकृतिः सा रागद्वेषyā hi puruṣasya prakṛtiḥ sā rāgadveṣa-पुरःसरैव स्वकार्ये पुरुषं प्रवर्त्तयति तदा स्वधर्मpuraḥsaraiva svakārye puruṣaṃ pravarttayati tadā svadharma-परित्यागः परधर्मानुष्ठानं च भवति। यदा पुना रागद्वेषौ तत्प्रतिपक्षेण नियमयति तदा शास्त्रparityāgaḥ paradharmānuṣṭhānaṃ ca bhavati | yadā punā rāgadveṣau tatpratipakṣeṇa niyamayati tadā śāstra-दृष्टिरेव पुरुषो भवतिdṛṣṭireva puruṣo bhavati, न प्रकृतिna prakṛti-वशः।vaśaḥ |
Pues la naturaleza que un hombre tiene lo empuja a su propia obra solo teniendo por delante el apego y el rechazo; y entonces se produce el abandono del propio dharma y la práctica del dharma ajeno. Cuando, en cambio, sujeta al apego y al rechazo por medio de lo contrario a ellos, entonces el hombre pasa a ser uno que ve por el śāstra, y no uno sometido a su naturaleza.
Análisis palabra por palabra
याyā1/1यद्yad fla queहिhi0puesपुरुषस्यpuruṣasya6/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mde un hombreप्रकृतिःprakṛtiḥ1/1प्रकृतिprakṛti-इiमतिःmatiḥ fnaturalezaसाsā1/1तद्tad fellaरागद्वेषrāgadveṣa-पुरःसराpuraḥsarā1/1पुरःसरpuraḥsara-अaadj. f[रागद्वेषौ पुरःसरौ यस्याः साrāgadveṣau puraḥsarau yasyāḥ sā] BVteniendo por delante apego y rechazoएवeva0soloस्वकार्येsvakārye7/1कार्यkārya-अaफलम्phalam nण्यत्ṇyat[स्वस्य कार्यम्svasya kāryam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPa su propia obraपुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal hombreप्रवर्त्तयतिpravarttayatiIII/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartariempujaतदाtadā0entoncesस्वधर्मsvadharma-परित्यागःparityāgaḥ1/1परिpari+√त्यज्tyaj (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañपरित्यागparityāga-अaरामःrāmaḥ m[स्वस्य धर्मःsvasya dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य परित्यागःtasya parityāgaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel abandono del propio dharmaपरधर्मानुष्ठानम्paradharmānuṣṭhānam1/1अनुष्ठानanuṣṭhāna-अaफलम्phalam nल्युट्lyuṭ[परेषां धर्मःpareṣāṃ dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [तस्य अनुष्ठानम्tasya anuṣṭhānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla práctica del dharma ajenoचca0yभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise produceयदाyadā0cuandoपुनःpunaḥ0en cambioरागद्वेषौrāgadveṣau2/2द्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ m[रागश्च द्वेषश्चrāgaśca dveṣaśca] DVapego y rechazoतत्प्रतिपक्षेणtatpratipakṣeṇa3/1पक्षpakṣa-अaरामःrāmaḥ m[तयोः प्रतिपक्षःtayoḥ pratipakṣaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor medio de lo contrario a ellosनियमयतिniyamayatiIII/1निni+√यम्yam (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisujetaतदाtadā0entoncesशास्त्रśāstra-दृष्टिःdṛṣṭiḥ1/1दृष्टिdṛṣṭi-इiadj. m[शास्त्रं दृष्टिः यस्य सःśāstraṃ dṛṣṭiḥ yasya saḥ] BVuno que ve por el śāstraएवeva0precisamenteपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mel hombreभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripasa a serनna0noप्रकृतिprakṛti-वशःvaśaḥ1/1वशvaśa-अaadj. m[प्रकृतेः वशः यस्य सःprakṛteḥ vaśaḥ yasya saḥ] BVsometido a su naturaleza
Por eso, tayoḥ, del apego y del rechazo, vaśaṃ nāgacchet, no ha de caer bajo su poder. Porque tau hy asya, ellos dos son, para ese hombre, paripanthinau: los que ponen obstáculos en el camino de lo mejor, como salteadores en la senda. Tal es el sentido.
Análisis palabra por palabra
तस्मात्tasmāt5/1तद्tad nहेतौhetaupor esoतयोःtayoḥ6/2तद्tad mde esos dos [pratīka]रागrāga-द्वेषयोःdveṣayoḥ6/2द्वेषdveṣa-अaरामःrāmaḥ m[रागश्च द्वेषश्चrāgaśca dveṣaśca] DVdel apego y el rechazo [glosa]वशम्vaśam2/1वशvaśa-अaरामःrāmaḥ mbajo el poder [pratīka]न आगच्छेत्na āgacchetIII/1आā+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarino caiga [pratīka]यतःyataḥ0porqueतौtau1/2तद्tad mellos dos [pratīka]हिhi0pues [pratīka]अस्यasya6/1इदम्idam mde éste [pratīka]पुरुषस्यpuruṣasya6/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mdel hombre [glosa]परिपन्थिनौparipanthinau1/2परिपन्थिन्paripanthin-न्nadj. mणिनिṇinienemigos [pratīka]श्रेयोमार्गस्यśreyomārgasya6/1मार्गmārga-अaरामःrāmaḥ m[श्रेयसः मार्गःśreyasaḥ mārgaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdel camino de lo mejorविघ्नvighna-कर्त्तारौkarttārau1/2कर्तृkartṛ-ऋṛकर्ताkartā mतृच्tṛc[विघ्नस्य कर्त्तारौvighnasya karttārau] षष्ठीṣaṣṭhī-TPlos que ponen obstáculos [glosa]तस्करौ इवtaskarau iva1/2तस्करtaskara-अaरामःrāmaḥ mcomo salteadoresपथिpathi7/1पथिन्pathin-न्nadj. men la sendaइत्यर्थःityarthaḥ0tal es el sentido
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información