tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau || 3.34 ||
En el objeto de cada sentido están asentados el apego y el rechazo. Que no caiga uno bajo su poder, pues ellos son sus enemigos.
«There is attachment and aversion with reference to every sense object. May one not come under the spell of these two because they are one's enemies. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»
Palabra por palabra
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य6/1इन्द्रिय-अफलम् nde cada sentidoअर्थे7/1अर्थ-अरामः mअधिकरणेen el objetoरागद्वेषौ1/2√द्विष् (2 अदादि U)घञ्द्वेष-अरामः m[रागश्च द्वेषश्च] DVel apego y el rechazoव्यवस्थितौ1/2वि+अव+√स्था (1 भ्वादि U)क्तव्यवस्थित-अरामः mestán asentadosतयोः6/2तद् mde esos dosन0noवशम्2/1वश-अरामः mbajo el poderआगच्छेत्III/1आ+√गम् (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिcaigaतौ1/2तद् mellos dosहि0puesअस्य6/1इदम् mde ésteपरिपन्थिनौ1/2परिपन्थिन्-न्adj. mणिनिenemigos, salteadores del camino
Anvaya (el verso en orden de prosa)
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य अर्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ। तयोः वशम् न आगच्छेत्। तौ हि अस्य परिपन्थिनौ ॥
En el objeto de cada sentido están asentados el apego y el rechazo. Que no caiga uno bajo su poder. Pues ellos son sus enemigos.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Avataraṇikā — si todo obra según su naturaleza, ¿de qué sirven el esfuerzo y el śāstra?
यदि सर्वः जन्तुः आत्मनः प्रकृतिसदृशमेव चेष्टते न च प्रकृतिशून्यः कश्चिदस्ति ततः पुरुषकारस्य विषयानुपपत्तेः शास्त्रानर्थक्यप्राप्तौ इदमुच्यते -
Si todo ser vivo se comporta solo conforme a su propia naturaleza, y no hay nadie que carezca de naturaleza, entonces —al no haber ámbito posible para el esfuerzo humano y quedar con ello el śāstra sin objeto— se dice esto:
Análisis palabra por palabra
यदि0siसर्वः जन्तुः1/1जन्तु-उभानुः mतुन्todo ser vivoआत्मनः6/1आत्मन्-न्आत्मा mde sí mismoप्रकृतिसदृशम् एव0[प्रकृत्या सदृशम्] तृतीया-TPsolo conforme a su naturalezaचेष्टतेIII/1√चेष्ट् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिse comportaन च0y noप्रकृतिशून्यः1/1शून्य-अadj. m[प्रकृत्या शून्यः] तृतीया-TPcarente de naturalezaकश्चित्1/1किम् + चित् malguienअस्तिIII/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिhayततः0entoncesपुरुषकारस्य विषयानुपपत्तेः5/1उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तिन्उपपत्ति-इमतिः fहेतौ[पुरुषस्य कारः] षष्ठी-TP + [तस्य विषयः] षष्ठी-TP + [तस्य अनुपपत्तिः] नञ्+षष्ठी-TPpor no haber ámbito posible para el esfuerzo humanoशास्त्रानर्थक्यप्राप्तौ7/1प्राप्ति-इमतिः fसति सप्तमी[शास्त्रस्य आनर्थक्यम्] षष्ठी-TP + [तस्य प्राप्तिः] षष्ठी-TPal seguirse que el śāstra queda sin objetoइदम्1/1इदम् nestoउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse dice
Bhāṣya 1 — dónde están apego y rechazo: ahí obra el esfuerzo humano
«Indriyasya…», etc. Indriyasyendriyasyārthe: en el objeto de cada uno de los sentidos —el sonido y demás objetos—, hay apego hacia lo grato y rechazo hacia lo ingrato; así, respecto del objeto de cada sentido, rāgadveṣau, apego y rechazo, son inevitables. Y justo ahí se dice que está el ámbito del esfuerzo humano y del sentido del śāstra: el que se ha puesto en camino según el śāstra no debe caer, ya de entrada, bajo el poder del apego y del rechazo.
Análisis palabra por palabra
इन्द्रियस्य6/1इन्द्रिय-अफलम् n«indriyasya» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य6/1इन्द्रिय-अफलम् nde cada sentido [pratīka]अर्थे7/1अर्थ-अरामः men el objeto [pratīka]सर्वेन्द्रियाणाम्6/3इन्द्रिय-अफलम् n[सर्वाणि इन्द्रियाणि] KDde todos los sentidos [glosa]अर्थे7/1अर्थ-अरामः men el objetoशब्दादि-विषये7/1विषय-अरामः m[शब्दः आदिः यस्य सः] BV + [स विषयः] KDel sonido y demás objetosइष्टे7/1√इष् (6 तुदादि P)क्तइष्ट-अadj. nen lo gratoरागः1/1√रञ्ज् (1 भ्वादि U)घञ्राग-अरामः mapegoअनिष्टे7/1इष्ट-अadj. n[न इष्टम्] नञ्-TPen lo ingratoद्वेषः1/1√द्विष् (2 अदादि U)घञ्द्वेष-अरामः mrechazoइत्येवम्0asíप्रतीन्द्रियार्थे7/1अर्थ-अरामः m[इन्द्रियम् इन्द्रियं प्रति] अव्ययीभाव + [तस्य अर्थः] षष्ठी-TPrespecto del objeto de cada sentidoरागद्वेषौ1/2द्वेष-अरामः m[रागश्च द्वेषश्च] DVapego y rechazo [pratīka]अवश्यं-भाविनौ1/2√भू (1 भ्वादि P)णिनिभाविन्-न्adj. m[अवश्यं भाविनौ] उपपद-TPinevitablesतत्र0ahíअयम्1/1इदम् mesteपुरुष-कारस्य6/1कार-अरामः m[पुरुषस्य कारः] षष्ठी-TPdel esfuerzo humanoशास्त्रार्थस्य6/1अर्थ-अरामः m[शास्त्रस्य अर्थः] षष्ठी-TPdel sentido del śāstraच0yविषयः1/1विषय-अरामः mel ámbitoउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse diceशास्त्रार्थे7/1अर्थ-अरामः men el sentido del śāstraप्रवृत्तः1/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तप्रवृत्त-अरामः mel que se ha puesto en caminoपूर्वम् एव0ya de entradaरागद्वेषयोः6/2द्वेष-अरामः m[रागश्च द्वेषश्च] DVdel apego y del rechazoवशम्2/1वश-अरामः mbajo el poderन आगच्छेत्III/1आ+√गम् (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिno debe caer
Bhāṣya 2 — cómo la naturaleza arrastra, y cómo se la vence
या हि पुरुषस्य प्रकृतिः सा रागद्वेष-पुरःसरैव स्वकार्ये पुरुषं प्रवर्त्तयति तदा स्वधर्म-परित्यागः परधर्मानुष्ठानं च भवति। यदा पुना रागद्वेषौ तत्प्रतिपक्षेण नियमयति तदा शास्त्र-दृष्टिरेव पुरुषो भवति, न प्रकृति-वशः।
Pues la naturaleza que un hombre tiene lo empuja a su propia obra solo teniendo por delante el apego y el rechazo; y entonces se produce el abandono del propio dharma y la práctica del dharma ajeno. Cuando, en cambio, sujeta al apego y al rechazo por medio de lo contrario a ellos, entonces el hombre pasa a ser uno que ve por el śāstra, y no uno sometido a su naturaleza.
Análisis palabra por palabra
या1/1यद् fla queहि0puesपुरुषस्य6/1पुरुष-अरामः mde un hombreप्रकृतिः1/1प्रकृति-इमतिः fnaturalezaसा1/1तद् fellaरागद्वेष-पुरःसरा1/1पुरःसर-अadj. f[रागद्वेषौ पुरःसरौ यस्याः सा] BVteniendo por delante apego y rechazoएव0soloस्वकार्ये7/1कार्य-अफलम् nण्यत्[स्वस्य कार्यम्] षष्ठी-TPa su propia obraपुरुषम्2/1पुरुष-अरामः mal hombreप्रवर्त्तयतिIII/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)णिच्लट्कर्तरिempujaतदा0entoncesस्वधर्म-परित्यागः1/1परि+√त्यज् (1 भ्वादि P)घञ्परित्याग-अरामः m[स्वस्य धर्मः] षष्ठी-TP + [तस्य परित्यागः] षष्ठी-TPel abandono del propio dharmaपरधर्मानुष्ठानम्1/1अनुष्ठान-अफलम् nल्युट्[परेषां धर्मः] षष्ठी-TP + [तस्य अनुष्ठानम्] षष्ठी-TPla práctica del dharma ajenoच0yभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse produceयदा0cuandoपुनः0en cambioरागद्वेषौ2/2द्वेष-अरामः m[रागश्च द्वेषश्च] DVapego y rechazoतत्प्रतिपक्षेण3/1पक्ष-अरामः m[तयोः प्रतिपक्षः] षष्ठी-TPpor medio de lo contrario a ellosनियमयतिIII/1नि+√यम् (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्तरिsujetaतदा0entoncesशास्त्र-दृष्टिः1/1दृष्टि-इadj. m[शास्त्रं दृष्टिः यस्य सः] BVuno que ve por el śāstraएव0precisamenteपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mel hombreभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिpasa a serन0noप्रकृति-वशः1/1वश-अadj. m[प्रकृतेः वशः यस्य सः] BVsometido a su naturaleza
Por eso, tayoḥ, del apego y del rechazo, vaśaṃ nāgacchet, no ha de caer bajo su poder. Porque tau hy asya, ellos dos son, para ese hombre, paripanthinau: los que ponen obstáculos en el camino de lo mejor, como salteadores en la senda. Tal es el sentido.
Análisis palabra por palabra
तस्मात्5/1तद् nहेतौpor esoतयोः6/2तद् mde esos dos [pratīka]राग-द्वेषयोः6/2द्वेष-अरामः m[रागश्च द्वेषश्च] DVdel apego y el rechazo [glosa]वशम्2/1वश-अरामः mbajo el poder [pratīka]न आगच्छेत्III/1आ+√गम् (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिno caiga [pratīka]यतः0porqueतौ1/2तद् mellos dos [pratīka]हि0pues [pratīka]अस्य6/1इदम् mde éste [pratīka]पुरुषस्य6/1पुरुष-अरामः mdel hombre [glosa]परिपन्थिनौ1/2परिपन्थिन्-न्adj. mणिनिenemigos [pratīka]श्रेयोमार्गस्य6/1मार्ग-अरामः m[श्रेयसः मार्गः] षष्ठी-TPdel camino de lo mejorविघ्न-कर्त्तारौ1/2कर्तृ-ऋकर्ता mतृच्[विघ्नस्य कर्त्तारौ] षष्ठी-TPlos que ponen obstáculos [glosa]तस्करौ इव1/2तस्कर-अरामः mcomo salteadoresपथि7/1पथिन्-न्adj. men la sendaइत्यर्थः0tal es el sentido
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información
