mahāśano mahāpāpmā viddhy enam iha vairiṇam || 3.37 ||
El Bienaventurado dijo: Es el deseo, es la ira, nacida del guṇa rajas, glotón insaciable, gran malhechor: sabe que ése es aquí el enemigo.
«This desire, this anger, born of the guṇa rajas is a glutton and a great sinner. Know that to be the enemy here in this world. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»
Este deseo, nacido del guṇa rajas —y esta ira—, es glotón insaciable y gran malhechor. Sabe que ése es aquí el enemigo.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Avataraṇikā — «escucha quién es ese enemigo»; sentido de «bhagavān»
शृणु त्वं तं वैरिणं सर्वानर्थकरं यं त्वं पृच्छसिśṛṇu tvaṃ taṃ vairiṇaṃ sarvānarthakaraṃ yaṃ tvaṃ pṛcchasi - «ऐश्वर्यस्य समग्रस्य धर्मस्य यशसः श्रियः। वैराग्यस्याथ मोक्षस्य षण्णां भग इतीरणा॥aiśvaryasya samagrasya dharmasya yaśasaḥ śriyaḥ | vairāgyasyātha mokṣasya ṣaṇṇāṃ bhaga itīraṇā ||» ऐश्वर्यादिषट्कं यस्मिन् वासुदेवे नित्यमप्रतिबद्धत्वेन सामस्त्येन च वर्त्तते।aiśvaryādiṣaṭkaṃ yasmin vāsudeve nityamapratibaddhatvena sāmastyena ca varttate | «उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम्। वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति॥utpattiṃ pralayaṃ caiva bhūtānāmāgatiṃ gatim | vetti vidyāmavidyāṃ ca sa vācyo bhagavāniti ||» उत्पत्त्यादिविषयं च विज्ञानं यस्य स वासुदेवः वाच्यः भगवानिति।utpattyādiviṣayaṃ ca vijñānaṃ yasya sa vāsudevaḥ vācyaḥ bhagavāniti |
Escucha tú quién es ese enemigo, causante de todos los males, por el que preguntas: «De la soberanía plena, del dharma, de la fama, de la fortuna, del desapego y también de la liberación —de estas seis— se dice que son bhaga». Ese conjunto de seis, empezando por la soberanía, se da en Vāsudeva de manera permanente, sin traba alguna y en su totalidad. «Aquel que conoce el origen y la disolución de los seres, su venir y su ir, y también el saber y la ignorancia, ése ha de ser llamado bhagavān». Y aquel cuyo conocimiento tiene por objeto el origen y lo demás —ése es Vāsudeva— ha de ser llamado bhagavān.
Análisis palabra por palabra
शृणुśṛṇuII/1√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)लोट्loṭकर्तरिkartariescuchaत्वम्tvam1/1युष्मद्yuṣmad (pron.)túतं वैरिणम्taṃ vairiṇam2/1वैरिन्vairin-न्nadj. ma ese enemigoसर्वानर्थकरम्sarvānarthakaram2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)टṭaकरkara-अaadj. m[सर्वे अनर्थाःsarve anarthāḥ] KD + [तान् करोति इतिtān karoti iti] उपपदupapada-TPcausante de todos los malesयम्yam2/1यद्yad mpor el queपृच्छसिpṛcchasiII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripreguntasऐश्वर्यस्यaiśvaryasya6/1ऐश्वर्यaiśvarya-अaफलम्phalam nष्यञ्ṣyañ (taddhita)de la soberaníaसमग्रस्यsamagrasya6/1समग्रsamagra-अaadj. nplenaधर्मस्यdharmasya6/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ mdel dharmaयशसःyaśasaḥ6/1यशस्yaśas-स्sनामnāma nde la famaश्रियःśriyaḥ6/1श्रीśrī-ईīadj. fde la fortunaवैराग्यस्यvairāgyasya6/1वैराग्यvairāgya-अaफलम्phalam nष्यञ्ṣyañdel desapegoअथatha0y tambiénमोक्षस्यmokṣasya6/1मोक्षmokṣa-अaरामःrāmaḥ mde la liberaciónषण्णाम्ṣaṇṇām6/3षष्ṣaṣसंख्याsaṃkhyāde las seisभगःbhagaḥ1/1भगbhaga-अaरामःrāmaḥ mbhagaइतिiti0asíईरणाīraṇā1/1√ईर्īr (2 अदादिadādi A)ल्युट्lyuṭ + टाप्ṭāpईरणाīraṇā-आāरमाramā fes la denominaciónऐश्वर्यादिषट्कम्aiśvaryādiṣaṭkam1/1षट्कṣaṭka-अaफलम्phalam nकन्kan (taddhita)[ऐश्वर्यम् आदिः यस्य तत्aiśvaryam ādiḥ yasya tat] BV + [षण्णां समाहारःṣaṇṇāṃ samāhāraḥ] Dviguel conjunto de seis que empieza por la soberaníaयस्मिन् वासुदेवेyasmin vāsudeve7/1वासुदेवvāsudeva-अaरामःrāmaḥ men el cual Vāsudevaनित्यम्nityam0permanentementeअप्रतिबद्धत्वेनapratibaddhatvena3/1प्रतिबद्धत्वpratibaddhatva-अaफलम्phalam nत्वtva (taddhita)[न प्रतिबद्धःna pratibaddhaḥ] नञ्nañ-TPsin traba algunaसामस्त्येनsāmastyena3/1सामस्त्यsāmastya-अaफलम्phalam nष्यञ्ṣyañen su totalidadचca0yवर्त्ततेvarttateIII/1√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise daउत्पत्तिम्utpattim2/1उत्पत्तिutpatti-इiमतिःmatiḥ fक्तिन्ktinel origenप्रलयम्pralayam2/1प्रpra+√लीlī (4 दिवादिdivādi A)अच्acप्रलयpralaya-अaरामःrāmaḥ mla disoluciónच एवca eva0y tambiénभूतानाम्bhūtānām6/3भूतbhūta-अaफलम्phalam nde los seresआगतिं गतिम्āgatiṃ gatim2/1गतिgati-इiमतिःmatiḥ fक्तिन्ktinel venir y el irवेत्तिvettiIII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconoceविद्याम् अविद्याम्vidyām avidyām2/1विद्याvidyā-आāरमाramā fel saber y la ignoranciaचca0yसःsaḥ1/1तद्tad méseवाच्यःvācyaḥ1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)ण्यत्ṇyatवाच्यvācya-अaरामःrāmaḥ mha de ser llamadoभगवान्bhagavān1/1भगवत्bhagavat-त्tadj. mमतुप्matupbhagavānउत्पत्त्यादिविषयम्utpattyādiviṣayam1/1विषयviṣaya-अaadj. n[उत्पत्तिः आदिः यस्य तत्utpattiḥ ādiḥ yasya tat] BV + [तद् विषयः यस्य तत्tad viṣayaḥ yasya tat] BVque tiene por objeto el origen y lo demásविज्ञानम्vijñānam1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi U)ल्युट्lyuṭविज्ञानvijñāna-अaफलम्phalam nconocimientoयस्यyasya6/1यद्yad mde quienसः वासुदेवःsaḥ vāsudevaḥ1/1वासुदेवvāsudeva-अaरामःrāmaḥ mése es Vāsudeva
Bhāṣya 1 — el deseo, enemigo de todo el mundo; la ira es él mismo
काम इति।kāma iti |काम एषkāma eṣaसर्वsarva-लोकloka-शत्रुर्यन्निमित्ता सर्वानर्थśatruryannimittā sarvānartha-प्राप्तिः प्राणिनाम्। स एष कामः प्रतिहतः केनचित् क्रोधत्वेन परिणमते। अतःprāptiḥ prāṇinām | sa eṣa kāmaḥ pratihataḥ kenacit krodhatvena pariṇamate | ataḥक्रोधःkrodhaḥअपिapiएषःeṣaḥएव।eva |
«Kāma…», etc. Kāma eṣa: éste es el deseo, enemigo de todo el mundo, aquel por cuya causa les sobreviene a los seres vivos toda desgracia. Y ese mismo deseo, cuando alguien lo frustra, se transforma en ira. Por eso krodhaḥ, también la ira, eṣaḥ, es él mismo.
Análisis palabra por palabra
कामःkāmaḥ1/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ m«kāma» [cita del verso]इतिiti0[fórmula de apertura]कामःkāmaḥ1/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mघञ्ghañel deseo [pratīka]एषःeṣaḥ1/1एतद्etad méste [pratīka]सर्वsarva-लोकloka-शत्रुःśatruḥ1/1शत्रुśatru-उuभानुःbhānuḥ m[सर्वे लोकाःsarve lokāḥ] KD + [तेषां शत्रुःteṣāṃ śatruḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPenemigo de todo el mundoयन्निमित्ताyannimittā1/1निमित्तnimitta-अaadj. f[यद् निमित्तं यस्याः साyad nimittaṃ yasyāḥ sā] BVcuya causa es élसर्वानर्थsarvānartha-प्राप्तिःprāptiḥ1/1प्राप्तिprāpti-इiमतिःmatiḥ fक्तिन्ktin[सर्वे अनर्थाःsarve anarthāḥ] KD + [तेषां प्राप्तिःteṣāṃ prāptiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sobrevenir de toda desgraciaप्राणिनाम्prāṇinām6/3प्राणिन्prāṇin-न्nadj. mणिनिṇinia los seres vivosसः एषः कामःsaḥ eṣaḥ kāmaḥ1/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mese mismo deseoप्रतिहतःpratihataḥ1/1प्रतिprati+√हन्han (2 अदादिadādi P)क्तktaप्रतिहतpratihata-अaरामःrāmaḥ mfrustradoकेनचित्kenacit3/1किम्kim + चित्cit mकर्त्राkartrāpor alguienक्रोधत्वेनkrodhatvena3/1क्रोधत्वkrodhatva-अaफलम्phalam nत्वtva (taddhita)en iraपरिणमतेpariṇamateIII/1परिpari+√नम्nam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise transformaअतःataḥ0por esoक्रोधःkrodhaḥ1/1क्रोधkrodha-अaरामःrāmaḥ mघञ्ghañla ira [pratīka]अपिapi0tambiénएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mél mismo [pratīka]एवeva0precisamente
Rajoguṇasamudbhavaḥ: rajas y lo que es propio de él, eso es rajoguṇa; aquel deseo cuyo origen es él, ése es «nacido del guṇa rajas». O bien: el que hace surgir el guṇa rajas. Porque el deseo, una vez surgido, poniendo en marcha a rajas, pone en marcha al hombre. Y así se oye el lamento de quienes, sufriendo, se han metido en la servidumbre y demás obras de rajas: «la sed [de deseo] me ha hecho hacerlo».
Análisis palabra por palabra
रजोगुणसमुद्भवःrajoguṇasamudbhavaḥ1/1समुद्भवsamudbhava-अaadj. mअप्ap[रजसः गुणःrajasaḥ guṇaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP + [स समुद्भवः यस्य सःsa samudbhavaḥ yasya saḥ] BVnacido del guṇa rajas [pratīka]रजःrajaḥ1/1रजस्rajas-स्sनामnāma nrajasचca0yतद्गुणःtadguṇaḥ1/1गुणguṇa-अaरामःrāmaḥ m[तस्य गुणःtasya guṇaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPlo que es propio de élरजोगुणःrajoguṇaḥ1/1गुणguṇa-अaरामःrāmaḥ m[रजसः गुणःrajasaḥ guṇaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPeso es rajoguṇaसः समुद्भवःsaḥ samudbhavaḥ1/1समुद्भवsamudbhava-अaरामःrāmaḥ mél [es] el origenयस्यyasya6/1यद्yad mde quienसः कामःsaḥ kāmaḥ1/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mese deseoरजोगुणrajoguṇa-समुद्भवःsamudbhavaḥ1/1समुद्भवsamudbhava-अaadj. m[रजोगुणः समुद्भवः यस्य सःrajoguṇaḥ samudbhavaḥ yasya saḥ] BVrajoguṇa-samudbhavaरजोगुणस्यrajoguṇasya6/1गुणguṇa-अaरामःrāmaḥ mdel guṇa rajasवाvā0o bienसमुद्भवःsamudbhavaḥ1/1समुद्भवsamudbhava-अaरामःrāmaḥ mel que lo hace surgirकामःkāmaḥ1/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mel deseoहिhi0porqueउद्भूतःudbhūtaḥ1/1उद्ud+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaउद्भूतudbhūta-अaरामःrāmaḥ msurgidoरजःrajaḥ2/1रजस्rajas-स्sनामnāma na rajasप्रवर्त्तयन्pravarttayan1/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicशतृśatṛप्रवर्त्तयत्pravarttayat-त्tपचत्pacat mponiendo en marchaपुरुषम्puruṣam2/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mal hombreप्रवर्त्तयतिpravarttayatiIII/1प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartaripone en marchaतृष्णयाtṛṣṇayā3/1√तृष्tṛṣ (4 दिवादिdivādi P)नna + टाप्ṭāpतृष्णाtṛṣṇā-आāरमाramā fpor la sed [de deseo]अहम्aham1/1अस्मद्asmad (pron.)yoकारितःkāritaḥ1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिच्ṇicक्तktaकारितkārita-अaरामःrāmaḥ mhe sido hecho hacerइतिiti0[cierre del lamento]दुःखितानाम्duḥkhitānām6/3√दुःख्duḥkh (10 चुरादिcurādi U)क्तktaदुःखितduḥkhita-अaरामःrāmaḥ mde los que sufrenरजःकार्येrajaḥkārye7/1कार्यkārya-अaफलम्phalam nण्यत्ṇyat[रजसः कार्यम्rajasaḥ kāryam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen la obra de rajasसेवादौsevādau7/1आदिādi-इiadj. m[सेवा आदिः यस्य तस्मिन्sevā ādiḥ yasya tasmin] BVla servidumbre y demásप्रवृत्तानाम्pravṛttānām6/3प्रpra+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaप्रवृत्तpravṛtta-अaरामःrāmaḥ mde los que se han metidoप्रलापःpralāpaḥ1/1प्रpra+√लप्lap (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañप्रलापpralāpa-अaरामःrāmaḥ mel lamentoश्रूयतेśrūyateIII/1√श्रुśru (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise oye
Bhāṣya 3 — glotón, gran malhechor: he ahí el enemigo
महाशनःmahāśanaḥमहदशनमस्येति महाशनः। अत एवmahadaśanamasyeti mahāśanaḥ | ata evaमहापाप्माmahāpāpmāकामेन हि प्रेरितो जन्तुः पापं करोति। अतोkāmena hi prerito jantuḥ pāpaṃ karoti | atoविद्ध्येनंviddhyenaṃकामम्kāmamइहihaसंसारेsaṃsāreवैरिणम्vairiṇam॥ ३७ ॥ || 37 ||
Mahāśanaḥ: aquel cuyo comer es grande, ése es «el de gran apetito». Y justo por eso mahāpāpmā, gran malhechor: pues es impulsado por el deseo como el ser vivo comete el mal. Por eso viddhy enam, sabe que éste —el deseo— es iha, aquí, en el saṃsāra, vairiṇam, el enemigo.
Análisis palabra por palabra
महाशनःmahāśanaḥ1/1अशनaśana-अaadj. mल्युट्lyuṭ[महत् अशनं यस्य सःmahat aśanaṃ yasya saḥ] BVglotón [pratīka]महत् अशनम्mahat aśanam1/1अशनaśana-अaफलम्phalam ngrande [es] el comerअस्यasya6/1इदम्idam mde ésteइतिiti0por eso [se llama]महाशनःmahāśanaḥ1/1अशनaśana-अaadj. m[महत् अशनं यस्य सःmahat aśanaṃ yasya saḥ] BVmahāśanaअत एवata eva0justo por esoमहापाप्माmahāpāpmā1/1पाप्मन्pāpman-न्nadj. m[महान् पाप्माmahān pāpmā] KDgran malhechor [pratīka]कामेनkāmena3/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mकर्त्राkartrāpor el deseoहिhi0puesप्रेरितःpreritaḥ1/1प्रpra+√ईर्īr (2 अदादिadādi A)णिच्ṇicक्तktaप्रेरितprerita-अaरामःrāmaḥ mimpulsadoजन्तुःjantuḥ1/1जन्तुjantu-उuभानुःbhānuḥ mतुन्tunel ser vivoपापम्pāpam2/1पापpāpa-अaफलम्phalam nel malकरोतिkarotiIII/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartaricometeअतःataḥ0por esoविद्धिviddhiII/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)लोट्loṭकर्तरिkartarisabe [pratīka]एनम्enam2/1एतद्etad ma éste [pratīka]कामम्kāmam2/1कामkāma-अaरामःrāmaḥ mel deseo [glosa]इहiha0aquí [pratīka]संसारेsaṃsāre7/1सम्sam+√सृsṛ (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañसंसारsaṃsāra-अaरामःrāmaḥ men el saṃsāra [glosa]वैरिणम्vairiṇam2/1वैरिन्vairin-न्nadj. mणिनिṇiniel enemigo [pratīka]
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información