mahāśano mahāpāpmā viddhy enam iha vairiṇam || 3.37 ||
El Bienaventurado dijo: Es el deseo, es la ira, nacida del guṇa rajas, glotón insaciable, gran malhechor: sabe que ése es aquí el enemigo.
«This desire, this anger, born of the guṇa rajas is a glutton and a great sinner. Know that to be the enemy here in this world. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»
Este deseo, nacido del guṇa rajas —y esta ira—, es glotón insaciable y gran malhechor. Sabe que ése es aquí el enemigo.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Avataraṇikā — «escucha quién es ese enemigo»; sentido de «bhagavān»
शृणु त्वं तं वैरिणं सर्वानर्थकरं यं त्वं पृच्छसि - «ऐश्वर्यस्य समग्रस्य धर्मस्य यशसः श्रियः। वैराग्यस्याथ मोक्षस्य षण्णां भग इतीरणा॥» ऐश्वर्यादिषट्कं यस्मिन् वासुदेवे नित्यमप्रतिबद्धत्वेन सामस्त्येन च वर्त्तते। «उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम्। वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति॥» उत्पत्त्यादिविषयं च विज्ञानं यस्य स वासुदेवः वाच्यः भगवानिति।
Escucha tú quién es ese enemigo, causante de todos los males, por el que preguntas: «De la soberanía plena, del dharma, de la fama, de la fortuna, del desapego y también de la liberación —de estas seis— se dice que son bhaga». Ese conjunto de seis, empezando por la soberanía, se da en Vāsudeva de manera permanente, sin traba alguna y en su totalidad. «Aquel que conoce el origen y la disolución de los seres, su venir y su ir, y también el saber y la ignorancia, ése ha de ser llamado bhagavān». Y aquel cuyo conocimiento tiene por objeto el origen y lo demás —ése es Vāsudeva— ha de ser llamado bhagavān.
Análisis palabra por palabra
शृणुII/1√श्रु (5 स्वादि P)लोट्कर्तरिescuchaत्वम्1/1युष्मद् (pron.)túतं वैरिणम्2/1वैरिन्-न्adj. ma ese enemigoसर्वानर्थकरम्2/1√कृ (8 तनादि U)टकर-अadj. m[सर्वे अनर्थाः] KD + [तान् करोति इति] उपपद-TPcausante de todos los malesयम्2/1यद् mpor el queपृच्छसिII/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लट्कर्तरिpreguntasऐश्वर्यस्य6/1ऐश्वर्य-अफलम् nष्यञ् (taddhita)de la soberaníaसमग्रस्य6/1समग्र-अadj. nplenaधर्मस्य6/1धर्म-अरामः mdel dharmaयशसः6/1यशस्-स्नाम nde la famaश्रियः6/1श्री-ईadj. fde la fortunaवैराग्यस्य6/1वैराग्य-अफलम् nष्यञ्del desapegoअथ0y tambiénमोक्षस्य6/1मोक्ष-अरामः mde la liberaciónषण्णाम्6/3षष्संख्याde las seisभगः1/1भग-अरामः mbhagaइति0asíईरणा1/1√ईर् (2 अदादि A)ल्युट् + टाप्ईरणा-आरमा fes la denominaciónऐश्वर्यादिषट्कम्1/1षट्क-अफलम् nकन् (taddhita)[ऐश्वर्यम् आदिः यस्य तत्] BV + [षण्णां समाहारः] Dviguel conjunto de seis que empieza por la soberaníaयस्मिन् वासुदेवे7/1वासुदेव-अरामः men el cual Vāsudevaनित्यम्0permanentementeअप्रतिबद्धत्वेन3/1प्रतिबद्धत्व-अफलम् nत्व (taddhita)[न प्रतिबद्धः] नञ्-TPsin traba algunaसामस्त्येन3/1सामस्त्य-अफलम् nष्यञ्en su totalidadच0yवर्त्ततेIII/1√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिse daउत्पत्तिम्2/1उत्पत्ति-इमतिः fक्तिन्el origenप्रलयम्2/1प्र+√ली (4 दिवादि A)अच्प्रलय-अरामः mla disoluciónच एव0y tambiénभूतानाम्6/3भूत-अफलम् nde los seresआगतिं गतिम्2/1गति-इमतिः fक्तिन्el venir y el irवेत्तिIII/1√विद् (2 अदादि P)लट्कर्तरिconoceविद्याम् अविद्याम्2/1विद्या-आरमा fel saber y la ignoranciaच0yसः1/1तद् méseवाच्यः1/1√वच् (2 अदादि P)ण्यत्वाच्य-अरामः mha de ser llamadoभगवान्1/1भगवत्-त्adj. mमतुप्bhagavānउत्पत्त्यादिविषयम्1/1विषय-अadj. n[उत्पत्तिः आदिः यस्य तत्] BV + [तद् विषयः यस्य तत्] BVque tiene por objeto el origen y lo demásविज्ञानम्1/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि U)ल्युट्विज्ञान-अफलम् nconocimientoयस्य6/1यद् mde quienसः वासुदेवः1/1वासुदेव-अरामः mése es Vāsudeva
Bhāṣya 1 — el deseo, enemigo de todo el mundo; la ira es él mismo
काम इति। काम एष सर्व-लोक-शत्रुर्यन्निमित्ता सर्वानर्थ-प्राप्तिः प्राणिनाम्। स एष कामः प्रतिहतः केनचित् क्रोधत्वेन परिणमते। अतः क्रोधः अपि एषः एव।
«Kāma…», etc. Kāma eṣa: éste es el deseo, enemigo de todo el mundo, aquel por cuya causa les sobreviene a los seres vivos toda desgracia. Y ese mismo deseo, cuando alguien lo frustra, se transforma en ira. Por eso krodhaḥ, también la ira, eṣaḥ, es él mismo.
Análisis palabra por palabra
कामः1/1काम-अरामः m«kāma» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]कामः1/1काम-अरामः mघञ्el deseo [pratīka]एषः1/1एतद् méste [pratīka]सर्व-लोक-शत्रुः1/1शत्रु-उभानुः m[सर्वे लोकाः] KD + [तेषां शत्रुः] षष्ठी-TPenemigo de todo el mundoयन्निमित्ता1/1निमित्त-अadj. f[यद् निमित्तं यस्याः सा] BVcuya causa es élसर्वानर्थ-प्राप्तिः1/1प्राप्ति-इमतिः fक्तिन्[सर्वे अनर्थाः] KD + [तेषां प्राप्तिः] षष्ठी-TPel sobrevenir de toda desgraciaप्राणिनाम्6/3प्राणिन्-न्adj. mणिनिa los seres vivosसः एषः कामः1/1काम-अरामः mese mismo deseoप्रतिहतः1/1प्रति+√हन् (2 अदादि P)क्तप्रतिहत-अरामः mfrustradoकेनचित्3/1किम् + चित् mकर्त्राpor alguienक्रोधत्वेन3/1क्रोधत्व-अफलम् nत्व (taddhita)en iraपरिणमतेIII/1परि+√नम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse transformaअतः0por esoक्रोधः1/1क्रोध-अरामः mघञ्la ira [pratīka]अपि0tambiénएषः1/1एतद् mél mismo [pratīka]एव0precisamente
Bhāṣya 2 — nacido del guṇa rajas
रजोगुणसमुद्भवः रजश्च तद्गुणश्च रजोगुणः, स समुद्भवो यस्य स कामो रजोगुण-समुद्भवः। रजोगुणस्य वा समुद्भवः। कामो ह्युद्भूतो रजः प्रवर्त्तयन् पुरुषं प्रवर्त्तयति। तृष्णयाऽहम् कारितः इति दुःखितानां रजःकार्ये सेवादौ प्रवृत्तानां प्रलापः श्रूयते।
Rajoguṇasamudbhavaḥ: rajas y lo que es propio de él, eso es rajoguṇa; aquel deseo cuyo origen es él, ése es «nacido del guṇa rajas». O bien: el que hace surgir el guṇa rajas. Porque el deseo, una vez surgido, poniendo en marcha a rajas, pone en marcha al hombre. Y así se oye el lamento de quienes, sufriendo, se han metido en la servidumbre y demás obras de rajas: «la sed [de deseo] me ha hecho hacerlo».
Análisis palabra por palabra
रजोगुणसमुद्भवः1/1समुद्भव-अadj. mअप्[रजसः गुणः] षष्ठी-TP + [स समुद्भवः यस्य सः] BVnacido del guṇa rajas [pratīka]रजः1/1रजस्-स्नाम nrajasच0yतद्गुणः1/1गुण-अरामः m[तस्य गुणः] षष्ठी-TPlo que es propio de élरजोगुणः1/1गुण-अरामः m[रजसः गुणः] षष्ठी-TPeso es rajoguṇaसः समुद्भवः1/1समुद्भव-अरामः mél [es] el origenयस्य6/1यद् mde quienसः कामः1/1काम-अरामः mese deseoरजोगुण-समुद्भवः1/1समुद्भव-अadj. m[रजोगुणः समुद्भवः यस्य सः] BVrajoguṇa-samudbhavaरजोगुणस्य6/1गुण-अरामः mdel guṇa rajasवा0o bienसमुद्भवः1/1समुद्भव-अरामः mel que lo hace surgirकामः1/1काम-अरामः mel deseoहि0porqueउद्भूतः1/1उद्+√भू (1 भ्वादि P)क्तउद्भूत-अरामः msurgidoरजः2/1रजस्-स्नाम na rajasप्रवर्त्तयन्1/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)णिच्शतृप्रवर्त्तयत्-त्पचत् mponiendo en marchaपुरुषम्2/1पुरुष-अरामः mal hombreप्रवर्त्तयतिIII/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)णिच्लट्कर्तरिpone en marchaतृष्णया3/1√तृष् (4 दिवादि P)न + टाप्तृष्णा-आरमा fpor la sed [de deseo]अहम्1/1अस्मद् (pron.)yoकारितः1/1√कृ (8 तनादि U)णिच्क्तकारित-अरामः mhe sido hecho hacerइति0[cierre del lamento]दुःखितानाम्6/3√दुःख् (10 चुरादि U)क्तदुःखित-अरामः mde los que sufrenरजःकार्ये7/1कार्य-अफलम् nण्यत्[रजसः कार्यम्] षष्ठी-TPen la obra de rajasसेवादौ7/1आदि-इadj. m[सेवा आदिः यस्य तस्मिन्] BVla servidumbre y demásप्रवृत्तानाम्6/3प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तप्रवृत्त-अरामः mde los que se han metidoप्रलापः1/1प्र+√लप् (1 भ्वादि P)घञ्प्रलाप-अरामः mel lamentoश्रूयतेIII/1√श्रु (5 स्वादि P)लट्कर्मणिse oye
Bhāṣya 3 — glotón, gran malhechor: he ahí el enemigo
Mahāśanaḥ: aquel cuyo comer es grande, ése es «el de gran apetito». Y justo por eso mahāpāpmā, gran malhechor: pues es impulsado por el deseo como el ser vivo comete el mal. Por eso viddhy enam, sabe que éste —el deseo— es iha, aquí, en el saṃsāra, vairiṇam, el enemigo.
Análisis palabra por palabra
महाशनः1/1अशन-अadj. mल्युट्[महत् अशनं यस्य सः] BVglotón [pratīka]महत् अशनम्1/1अशन-अफलम् ngrande [es] el comerअस्य6/1इदम् mde ésteइति0por eso [se llama]महाशनः1/1अशन-अadj. m[महत् अशनं यस्य सः] BVmahāśanaअत एव0justo por esoमहापाप्मा1/1पाप्मन्-न्adj. m[महान् पाप्मा] KDgran malhechor [pratīka]कामेन3/1काम-अरामः mकर्त्राpor el deseoहि0puesप्रेरितः1/1प्र+√ईर् (2 अदादि A)णिच्क्तप्रेरित-अरामः mimpulsadoजन्तुः1/1जन्तु-उभानुः mतुन्el ser vivoपापम्2/1पाप-अफलम् nel malकरोतिIII/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिcometeअतः0por esoविद्धिII/1√विद् (2 अदादि P)लोट्कर्तरिsabe [pratīka]एनम्2/1एतद् ma éste [pratīka]कामम्2/1काम-अरामः mel deseo [glosa]इह0aquí [pratīka]संसारे7/1सम्+√सृ (1 भ्वादि P)घञ्संसार-अरामः men el saṃsāra [glosa]वैरिणम्2/1वैरिन्-न्adj. mणिनिel enemigo [pratīka]
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información
