गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.42

la escala: sentidos, mente, intelecto, Él

इन्द्रियाणि पराण्याहुः इन्द्रियेभ्यः परं मनः ।

मनसस्तु परा बुद्धिः यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ३.४२ ॥

indriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ |

manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ || 3.42 ||

Dicen que los sentidos son superiores [al cuerpo]; superior a los sentidos es la mente; superior a la mente, el intelecto; y lo que está más allá del intelecto, eso es Él.

«They say that the sense organs are superior to the body; the mind is superior to the sense organs; the intellect is superior to the mind. Whereas the one who is superior to the intellect is he (the ātmā). — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

इन्द्रियाणि2/3इन्द्रिय-अफलम् nlos sentidosपराणि2/3पर (pron.) nsuperioresआहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdicenइन्द्रियेभ्यः5/3इन्द्रिय-अफलम् nविभक्तेque los sentidosपरम्1/1पर (pron.) nsuperiorमनः1/1मनस्-स्नाम nla menteमनसः5/1मनस्-स्नाम nविभक्तेque la menteतु0yपरा1/1पर (pron.) fsuperiorबुद्धिः1/1बुद्धि-इमतिः fक्तिन्el intelectoयः1/1यद् mlo queबुद्धेः5/1बुद्धि-इमतिः fविभक्तेque el intelectoपरतः0पर + तसिल्más alláतु0en cambioसः1/1तद् mÉl

Anvaya (el verso en orden de prosa)

इन्द्रियाणि पराणि आहुः। इन्द्रियेभ्यः मनः परम्। मनसः तु बुद्धिः परा। यः (सर्वान्तरः) सः तु बुद्धेः परतः ॥ El सर्वान्तरः entre paréntesis lo suple la edición de clase, desde el bhāṣya.

Dicen que los sentidos son superiores. Superior a los sentidos es la mente; superior a la mente, el intelecto. Y aquel que es lo más interior de todo, Él está más allá del intelecto.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā

इन्द्रियाण्यादौ नियम्य कामं शत्रुं जहीहि इत्युक्तम्। तत्र किमाश्रयः कामं जह्याद् इत्युच्यते -

Se ha dicho: «sujetando primero los sentidos, mata al deseo, tu enemigo». Ahora bien, ¿apoyado en qué ha de abandonar uno el deseo? Se dice:

Análisis palabra por palabra

इन्द्रियाणि2/3इन्द्रिय-अफलम् nlos sentidosआदौ7/1आदि-इहरिः mprimeroनियम्य0नि+√यम् (1 भ्वादि P)ल्यप्sujetandoकामम्2/1काम-अरामः mal deseoशत्रुम्2/1शत्रु-उभानुः menemigoजहीहिII/1√हा (3 जुहोत्यादि P)लोट्कर्तरिabandonaइति उक्तम्0así se ha dichoतत्र0ahora bienकिमाश्रयः1/1आश्रय-अadj. m[किम् आश्रयः यस्य सः] BV¿apoyado en qué?कामम्2/1काम-अरामः mel deseoजह्यात्III/1√हा (3 जुहोत्यादि P)विधिलिङ्कर्तरिha de abandonarइति0[cierre]उच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse dice

Bhāṣya 1 — por qué los sentidos son «superiores»

इन्द्रियाणीति। इन्द्रियाणि श्रोत्रादीनि पञ्च। देहं स्थूलं बाह्यं परिच्छिन्नं चापेक्ष्य सौक्ष्म्यान्तरस्थत्व-व्यापित्वाद्यपेक्षया पराणि प्रकृष्टानि आहुः पण्डिताः।

«Indriyāṇi…», etc. Indriyāṇi, los sentidos, los cinco que empiezan por el oído. Comparados con el cuerpo —que es burdo, externo y limitado—, y en razón de su sutileza, de estar más adentro y de su mayor alcance, los sabios los llaman parāṇi, superiores, más excelentes; āhuḥ, así lo dicen.

Análisis palabra por palabra

इन्द्रियाणि1/3इन्द्रिय-अफलम् n«indriyāṇi» [cita del verso]इति0[fórmula de apertura]इन्द्रियाणि1/3इन्द्रिय-अफलम् nlos sentidos [pratīka]श्रोत्रादीनि1/3आदि-इadj. n[श्रोत्रम् आदिः येषां तानि] BVlos que empiezan por el oído [glosa]पञ्च1/3पञ्चन्संख्याcincoदेहम्2/1देह-अरामः mel cuerpoस्थूलम्2/1स्थूल-अadj. mburdoबाह्यम्2/1बाह्य-अadj. mयत् (taddhita)externoपरिच्छिन्नम्2/1परि+√छिद् (7 रुधादि U)क्तपरिच्छिन्न-अadj. mlimitadoच अपेक्ष्य0अप+√ईक्ष् (1 भ्वादि A)ल्यप्comparándolos conसौक्ष्म्यान्तरस्थत्व-व्यापित्वाद्यपेक्षया3/1अपेक्षा-आरमा f[सौक्ष्म्यं च अन्तरस्थत्वं च व्यापित्वं च] DV + [तानि आदयः यस्याः तया] BVen razón de su sutileza, interioridad, mayor alcance y demásपराणि1/3पर (pron.) nsuperiores [pratīka]प्रकृष्टानि1/3प्र+√कृष् (1 भ्वादि P)क्तप्रकृष्ट-अफलम् nmás excelentes [glosa]आहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdicen [pratīka]पण्डिताः1/3पण्डित-अरामः mlos sabios [glosa]

Bhāṣya 2 — mente, intelecto y lo que está más allá

तथा इन्द्रियेभ्यः परं मनः सङ्कल्प-विकल्पात्मकम्। तथा मनसस्तु परा बुद्धिः निश्चयात्मिका। तथा यः सर्व-दृश्येभ्यो बुद्ध्यन्तेभ्योऽभ्यन्तरो यं देहिनमिन्द्रियादिभिराश्रयैः युक्तः कामो ज्ञानावरण-द्वारेण मोहयति इत्युक्तं स बुद्धेः परतस्तु। स बुद्धेर्द्रष्टा पर आत्मा॥ ४२ ॥

Del mismo modo, indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ, superior a los sentidos es la mente, cuya naturaleza es formar propósitos y dudas. Y así también, manasas tu parā buddhiḥ, superior a la mente es el intelecto, cuya naturaleza es la determinación. Y yaḥ, aquel que es interior a todo lo que puede ser objeto —hasta el intelecto incluido—, aquel morador del cuerpo al que, como se ha dicho, el deseo, aliado con los sentidos y demás soportes, confunde cubriéndole el conocimiento: sa buddheḥ paratas tu, Él está más allá del intelecto. Él es el que contempla al intelecto: el Ser supremo.

Análisis palabra por palabra

तथा0del mismo modoइन्द्रियेभ्यः5/3इन्द्रिय-अफलम् nविभक्तेque los sentidos [pratīka]परम्1/1पर (pron.) nsuperior [pratīka]मनः1/1मनस्-स्नाम nla mente [pratīka]सङ्कल्प-विकल्पात्मकम्1/1आत्मक-अadj. nकन् (taddhita)[सङ्कल्पश्च विकल्पश्च] DV + [तद् आत्मा यस्य तत्] BVcuya naturaleza es el propósito y la duda [glosa]तथा0así tambiénमनसः5/1मनस्-स्नाम nविभक्तेque la mente [pratīka]तु0y [pratīka]परा1/1पर (pron.) fsuperior [pratīka]बुद्धिः1/1बुद्धि-इमतिः fel intelecto [pratīka]निश्चयात्मिका1/1आत्मिका-आadj. f[निश्चयः आत्मा यस्याः सा] BVcuya naturaleza es la determinación [glosa]यः1/1यद् maquel que [pratīka]सर्व-दृश्येभ्यः5/3√दृश् (1 भ्वादि P)ण्यत्दृश्य-अadj. n[सर्वाणि दृश्यानि] KDque todo lo que puede ser vistoबुद्ध्यन्तेभ्यः5/3अन्त-अadj. n[बुद्धिः अन्तः येषां तेभ्यः] BVhasta el intelecto incluidoअभ्यन्तरः1/1अभ्यन्तर-अadj. minteriorयम्2/1यद् mal cualदेहिनम्2/1देहिन्-न्adj. mणिनिmorador del cuerpoइन्द्रियादिभिः आश्रयैः3/3आश्रय-अरामः m[इन्द्रियम् आदिः येषां तैः] BVcon los sentidos y demás soportesयुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तयुक्त-अरामः maliadoकामः1/1काम-अरामः mel deseoज्ञानावरण-द्वारेण3/1द्वार-अफलम् n[ज्ञानस्य आवरणम्] षष्ठी-TP + [तद् द्वारम्] KDpor vía de cubrir el conocimientoमोहयतिIII/1√मुह् (4 दिवादि P)णिच्लट्कर्तरिconfundeइति उक्तम्0como se ha dichoसः1/1तद् mÉl [pratīka]बुद्धेः5/1बुद्धि-इमतिः fविभक्तेque el intelecto [pratīka]परतः0पर + तसिल्más allá [pratīka]तु0en cambio [pratīka]सः1/1तद् mÉlबुद्धेः6/1बुद्धि-इमतिः fdel intelectoद्रष्टा1/1√दृश् (1 भ्वादि P)तृच्द्रष्टृ-ऋकर्ता mel que contemplaपरः आत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मा mel Ser supremo

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →