गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 3.5

nadie está ni un instante sin actuar: los guṇas empujan

न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।

कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ३.५ ॥

na hi kaścit kṣaṇam api jātu tiṣṭhaty akarmakṛt |

kāryate hy avaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijair guṇaiḥ || 3.5 ||

Porque nadie, jamás, permanece ni un instante sin hacer acción: todos, sin poder evitarlo, son llevados a la acción por los guṇas nacidos de prakṛti.

«Indeed no one ever exists for even a second without performing action, because everyone, being helpless, is made to perform action by the (three) guṇas born of prakṛti. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

न0noहि0porque, en verdadकश्चित्0कः + चित् (pron. indefinido)nadieक्षणम्2/1क्षण-अरामः m2/1 de duración: कालाध्वनोरत्यन्तसंयोगे (Pāṇ. 2.3.5)un instanteअपि0ni siquieraजातु0jamásतिष्ठतिIII/1√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिpermaneceअकर्मकृत्1/1√कृ (8 तनादि U)क्विप्अकर्मकृत्-त्जगत् (aquí m)[कर्म करोति इति कर्मकृत्; न कर्मकृत्] नञ्-TPsin hacer acciónकार्यतेIII/1√कृ (8 तनादि U)णिच्लट्कर्मणिes llevado a hacerहि0porqueअवशः1/1वश-अरामः m[न वशः यस्य सः] BVsin poder evitarloकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónसर्वः1/1सर्व-अरामः mtodo el mundoप्रकृतिजैः3/3√जन् (4 दिवादि A)डप्रकृतिज-अadj. de गुणैः m[प्रकृतितः जातः] पञ्चमी-TPnacidos de prakṛtiगुणैः3/3गुण-अरामः mpor los guṇas

Anvaya (el verso en orden de prosa)

कश्चित् अकर्मकृत् क्षणम् अपि जातु न हि तिष्ठति । हि सर्वः अवशः (सन्) प्रकृतिजैः गुणैः कर्म कार्यते ॥ Orden de las glosas de Swami Dayānanda (Grammatical Analysis, «Sentence 1/2»): adelanta कश्चित् अकर्मकृत् y deja न हि junto al verbo. La edición de clase da el mismo orden y añade el सन् sobreentendido y la glosa «कर्म कर्त्तुं प्रेर्यते».

Nadie permanece jamás, ni un instante, sin hacer acción; porque todos, siendo incapaces de evitarlo, son llevados a la acción por los guṇas nacidos de prakṛti.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā — se pide la razón de lo dicho en 3.4

कस्मात् पुनः कारणात् कर्मसंन्यासमात्रादेव ज्ञानरहिताद् सिद्धिं नैष्कर्म्यलक्षणां पुरुषः नाधिगच्छति इति हेत्वाकाङ्क्षायामाह -

«¿Por qué razón, entonces, no alcanza la persona, por el mero abandono de la acción desprovisto de conocimiento, el logro que se caracteriza por la ausencia de acción?» Ante esta demanda de razón, dice:

Análisis palabra por palabra

कस्मात्5/1किम् n¿por qué?पुनः0entoncesकारणात्5/1कारण-अफलम् nrazónकर्मसंन्यासमात्रात्5/1मात्र-अफलम् n[कर्मणः संन्यासः] षष्ठी-TP + मात्रpor el mero abandono de la acciónएव0soloज्ञानरहितात्5/1√रह् (10 चुरादि U)क्तरहित-अadj. n[ज्ञानेन रहितम्] तृतीया-TPdesprovisto de conocimientoसिद्धिम्2/1सिद्धि-इमति fel logroनैष्कर्म्यलक्षणाम्2/1लक्षण-अadj. de सिद्धिम् f[नैष्कर्म्यं लक्षणं यस्याः सा] BVcaracterizado por la ausencia de acciónपुरुषः1/1पुरुष-अरामः mla personaन0noअधिगच्छतिIII/1अधि+√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिalcanzaहेत्वाकाङ्क्षायाम्7/1आ+√काङ्क्ष् (1 भ्वादि P)अ+टाप्आकाङ्क्षा-आसीता f[हेतोः आकाङ्क्षा] षष्ठी-TPante la demanda de la razónआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लिट्कर्तरिdice

Bhāṣya (1/4) — nadie está jamás sin hacer acción

न हीति। न हि यस्मात् क्षणमपि कालं जातु कदाचित् कश्चित् तिष्ठति अकर्मकृत् सन्।

«Porque no…», etc. Na hi: porque, kṣaṇam api, ni siquiera durante un instante de tiempo, jātu, en ningún momento, kaścit tiṣṭhati akarmakṛt: nadie permanece siendo alguien que no hace acción.

Análisis palabra por palabra

न0no [pratīka]हि0porque [pratīka]यस्मात्5/1यद् nporque [glosa]क्षणम्2/1क्षण-अरामः mun instanteअपि0ni siquieraकालम्2/1काल-अरामः mde tiempo [glosa]जातु0jamásकदाचित्0en ningún momento [glosa]कश्चित्0nadieतिष्ठतिIII/1√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिpermaneceअकर्मकृत्1/1√कृ (8 तनादि U)क्विप्अकर्मकृत्-त्जगत् (aquí m)[न कर्मकृत्] नञ्-TPsin hacer acciónसन्1/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् msiendo

Bhāṣya (2/4) — la razón: los guṇas nacidos de prakṛti

कस्मात् कार्यते हि यस्माद् अवशः एव कर्म सर्वः प्राणी प्रकृतिजैः प्रकृतितो जातैः सत्त्व-रजस्-तमोभिः गुणैः।

¿Por qué? Kāryate hi: porque avaśaḥ, sin poder evitarlo, sarvaḥ, todo ser vivo, es llevado a la karma, la acción, por los guṇaiḥ, los guṇas prakṛtijaiḥ, nacidos de prakṛti, esto es, sattva, rajas y tamas.

Análisis palabra por palabra

कस्मात्5/1किम् n¿por qué?कार्यतेIII/1√कृ (8 तनादि U)णिच्लट्कर्मणिes llevado a hacerहि0porqueयस्मात्5/1यद् nporque [glosa]अवशः1/1वश-अरामः m[न वशः यस्य सः] BVsin poder evitarloएव0precisamenteकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónसर्वः1/1सर्व-अadj. de प्राणी mtodoप्राणी1/1प्राण+इनि (taddhita)प्राणिन्-न्योगिन् mser vivo [glosa]प्रकृतिजैः3/3√जन् (4 दिवादि A)डप्रकृतिज-अadj. de गुणैः mnacidos de prakṛtiप्रकृतितः5/1प्रकृतितसिल्de prakṛti [glosa]जातैः3/3√जन् (4 दिवादि A)क्तजात-अadj. de गुणैः mnacidos [glosa]सत्त्व-रजस्-तमोभिः3/3तमस्-स्मनस् n (aquí m)[सत्त्वं च रजश्च तमश्च] DVsattva, rajas y tamas [glosa]गुणैः3/3गुण-अरामः mpor los guṇas

Bhāṣya (3/4) — «el ignorante»: es lo que hay que suplir en la frase

अज्ञ इति वाक्य-शेषो यतो वक्ष्यति गुणैर्यो न विचाल्यते (गी १४.२३) इति।

«El ignorante» es lo que hay que suplir en la frase, porque más adelante dirá: «aquel que no es movido por los guṇas» (Gītā 14.23).

Análisis palabra por palabra

अज्ञः1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि U)कअज्ञ-अरामः m[न जानाति इति] नञ्+उपपद-TPel ignoranteइति0[cierre]वाक्य-शेषः1/1√शिष् (7 रुधादि P)घञ्शेष-अरामः m[वाक्यस्य शेषः] षष्ठी-TPlo que hay que suplir en la fraseयतः0porqueवक्ष्यतिIII/1√वच् (2 अदादि P)लृट्कर्तरिdiráगुणैः3/3गुण-अरामः mpor los guṇasयः1/1यद् maquel queन0noविचाल्यतेIII/1वि+√चल् (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्मणिes movido

Bhāṣya (4/4) — el karma-yoga es para los ignorantes, no para los que saben

साङ्ख्यानां पृथक्करणाद् (गी ३.३) अज्ञानामेव हि कर्मयोगो न ज्ञानिनाम्। ज्ञानिनां तु गुणैरचाल्यमानानां स्वतश्चलनाभावात् कर्मयोगो नोपपद्यते। तथा च व्याख्यातं वेदाविनाशिनम् (गी २.२१) इत्यत्र॥ ५ ॥

Porque, al haberse separado a los sāṅkhyas (Gītā 3.3), el yoga de la acción es precisamente para los ignorantes, no para los que saben. Para los que saben, en cambio, que no son movidos por los guṇas, no cabe el yoga de la acción, porque en ellos no hay movimiento propio. Y así se explicó en «sabe que es indestructible» (Gītā 2.21).

Análisis palabra por palabra

साङ्ख्यानाम्6/3साङ्ख्य-अरामः mde los sāṅkhyasपृथक्करणात्5/1√कृ (8 तनादि U)ल्युट्करण-अफलम् n[पृथक् करणम्] अव्ययीभाव-cvipor haberlos separadoअज्ञानाम्6/3अज्ञ-अरामः mde los ignorantesएव0precisamenteहि0porqueकर्मयोगः1/1योग-अरामः m[कर्म एव योगः] KDel yoga de la acciónन0noज्ञानिनाम्6/3ज्ञान+इनि (taddhita)ज्ञानिन्-न्योगिन् mde los que sabenतु0en cambioगुणैरचाल्यमानानाम्6/3वि+√चल् (1 भ्वादि P)णिच्+शानच्अचाल्यमान-अरामः m[गुणैः न चाल्यमानाः] तृतीया-TP + नञ्que no son movidos por los guṇasस्वतश्चलनाभावात्5/1√भू (1 भ्वादि P)घञ्भाव-अरामः m[स्वतः चलनम्] + [तस्य अभावः] षष्ठी-TPpor no haber movimiento propioउपपद्यतेIII/1उप+√पद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिcabeतथा0asíच0yव्याख्यातम्1/1वि+आ+√ख्या (2 अदादि P)क्तव्याख्यात-अफलम् nse explicóइत्यत्र0en ese pasaje

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →