गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 9.10

bajo la presidencia del Señor, la prakṛti produce el mundo; la pregunta «¿para qué la creación?» no procede

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।

हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥ ९.१० ॥

mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram |

hetunānena kaunteya jagadviparivartate || 9.10 ||

Conmigo como presencia que preside, la prakṛti produce [el mundo de] lo móvil y lo inmóvil. Por esta razón, Kaunteya, el mundo pasa por sus cambios.

«With me as the presiding presence, the prakṛti creates (the world of) the movables and immovables. Because of this reason, Kaunteya! the world undergoes changes.» — Swami Dayānanda vía Medha Michika

Palabra por palabra

मया3/1अस्मद्conmigoअध्यक्षेण3/1अध्यक्ष-अरामः mcomo presencia que presideप्रकृतिः1/1प्र+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्प्रकृति-इमति fla prakṛtiसूयतेIII/1√सू (4 दिवादि A)लट्कर्तरिproduceसचराचरम्2/1सचराचर-अफलम् n[चराचरेण सह वर्तते] BV[el mundo de] lo móvil y lo inmóvilहेतुना3/1हेतु-उगुरुः mpor la razónअनेन3/1इदम् mestaकौन्तेयS/1कुन्ती+ढक् (taddhita)कौन्तेय-अरामः m¡oh Kaunteya!जगत्1/1जगत्-त्जगत् nel mundoविपरिवर्ततेIII/1वि+परि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिpasa por sus cambios

Anvaya (el verso en orden de prosa)

मया अध्यक्षेण प्रकृतिः सचराचरम् सूयते । कौन्तेय अनेन हेतुना जगत् विपरिवर्तते ॥

Conmigo como presencia que preside, la prakṛti produce [el mundo de] lo móvil y lo inmóvil. Por esta razón, Kaunteya, el mundo pasa por sus cambios.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: parece contradictorio decir «emito» y «sentado como indiferente»

तत्र (सर्गव्यापारे) भूतग्राममिमं विसृजामि (गी ९.८) उदासीनवदासीनम् (गी ९.९) इति च विरुद्धमुच्यते इति तत्परिहारार्थमाह -

En esto [en la actividad de la creación] se dice algo contradictorio: «emito este conjunto de seres» (Gī. 9.8) y «sentado como uno indiferente» (Gī. 9.9). Para resolverlo, dice:

Análisis palabra por palabra

तत्र0तद्+त्रल् (taddhita)en estoसर्गव्यापारे7/1सर्गव्यापार-अरामः m[सर्गस्य व्यापारः] षष्ठी-TPen la actividad de la creaciónभूतग्रामम्2/1भूतग्राम-अरामः m[भूतानां ग्रामः] षष्ठी-TPel conjunto de seresइमम्2/1इदम् mesteविसृजामिI/1वि+√सृज् (6 तुदादि P)लट्कर्तरिemitoउदासीनवत्0उदासीन+वति (taddhita)como uno indiferenteआसीनम्2/1√आस् (2 अदादि A)शानच्आसीन-अरामः msentadoइति0«…»च0yविरुद्धम्1/1वि+√रुध् (7 रुधादि U)क्तविरुद्ध-अफलम् nalgo contradictorioउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse diceइति0por esoतत्परिहारार्थम्0तत्परिहारार्थ[तस्य परिहारः, तस्मै इदम्] षष्ठी-TP-गर्भ चतुर्थी-TPpara resolverloआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdice

Segmento 2 — «mayādhyakṣeṇa»: presidida por el Señor, pura visión, la prakṛti produce el mundo

मयेति। मया सर्वतो दृशि-मात्र-स्वरूपेणाविक्रियात्मना अध्यक्षेण मम माया त्रि-गुणात्मिका अविद्या-लक्षणा प्रकृतिः सूयते उत्पादयति सचराचरं जगत्।

[Comentando] «mayā»: «Conmigo como presencia que preside», yo, cuya naturaleza es solo visión (dṛśi) en todas partes y que soy inmutable, «la prakṛti», es decir, mi māyā, hecha de los tres guṇas y caracterizada por la avidyā, «produce», genera, el mundo «de lo móvil y lo inmóvil».

Análisis palabra por palabra

मया3/1अस्मद्«mayā»इति0(se comenta)मया3/1अस्मद्«conmigo»सर्वतः0सर्व+तसिल् (taddhita)en todas partesदृशिमात्रस्वरूपेण3/1दृशिमात्रस्वरूप-अरामः m[दृशिमात्रं स्वरूपं यस्य सः] BVcuya naturaleza es solo visiónअविक्रियात्मना3/1अविक्रियात्मन्-न्आत्मन् m[अविक्रियः आत्मा यस्य सः] BVque es inmutableअध्यक्षेण3/1अध्यक्ष-अरामः m«como presencia que preside»मम6/1अस्मद्miमाया1/1माया-आसीता fmāyāत्रिगुणात्मिका1/1त्रिगुणात्मिका-आसीता f[त्रयः गुणाः आत्मा यस्याः सा] BV (+कप्)hecha de los tres guṇasअविद्यालक्षणा1/1अविद्यालक्षणा-आसीता f[अविद्या लक्षणं यस्याः सा] BVcaracterizada por la avidyāप्रकृतिः1/1प्र+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्प्रकृति-इमति f«la prakṛti»सूयतेIII/1√सू (4 दिवादि A)लट्कर्तरि«produce»उत्पादयतिIII/1उद्+√पद् (4 दिवादि A)णिच्लट्कर्तरिgenera (glosa)सचराचरम्2/1सचराचर-अफलम् n[चराचरेण सह वर्तते] BV«de lo móvil y lo inmóvil»जगत्2/1जगत्-त्जगत् nel mundo

Segmento 3 — el mantra de la Śvetāśvatara: un solo Dios, testigo, que preside las acciones

तथा च मन्त्र-वर्णः एको देवः सर्व-भूतेषु गूढः सर्व-व्यापी सर्व-भूतान्तरात्मा। कर्माध्यक्षः सर्व-भूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च (श्वे ६.११) इति।

Y así lo dice el texto del mantra: «Un solo Dios, oculto en todos los seres, que todo lo penetra, el Ser interior de todos los seres; el que preside las acciones, la morada de todos los seres, testigo, conciencia, único y sin guṇas» (Śve. 6.11).

Análisis palabra por palabra

तथा0asíच0yमन्त्रवर्णः1/1मन्त्रवर्ण-अरामः m[मन्त्रस्य वर्णः] षष्ठी-TPel texto del mantraएकः1/1एक muno soloदेवः1/1देव-अरामः mDiosसर्वभूतेषु7/3सर्वभूत-अफलम् n[सर्वाणि भूतानि] KDen todos los seresगूढः1/1√गुह् (1 भ्वादि U)क्तगूढ-अरामः mocultoसर्वव्यापी1/1वि+√आप् (5 स्वादि P)णिनिसर्वव्यापिन्-इन्योगिन् m[सर्वं व्याप्नोति] उपपद-TPque todo lo penetraसर्वभूतान्तरात्मा1/1सर्वभूतान्तरात्मन्-न्आत्मन् m[सर्वेषां भूतानाम् अन्तरः आत्मा] षष्ठी-TPel Ser interior de todos los seresकर्माध्यक्षः1/1कर्माध्यक्ष-अरामः m[कर्मणाम् अध्यक्षः] षष्ठी-TPel que preside las accionesसर्वभूताधिवासः1/1सर्वभूताधिवास-अरामः m[सर्वेषां भूतानाम् अधिवासः] षष्ठी-TPla morada de todos los seresसाक्षी1/1साक्षिन्-इन्योगिन् mtestigoचेता1/1√चित् (1 भ्वादि P)तृच्चेतृ-ऋदातृ mconcienciaकेवलः1/1केवल-अरामः múnicoनिर्गुणः1/1निर्गुण-अरामः m[निर्गताः गुणाः यस्मात् सः] BVsin guṇasच0yइति0«…»

Segmento 4 — «por esta razón, el mundo pasa por sus cambios» en todos sus estados

हेतुना निमित्तेन अनेन अध्यक्षत्वेन कौन्तेय जगत् सचराचरं व्यक्ताव्यक्तात्मकं विपरिवर्त्तते सर्वावस्थासु।

«Por esta razón», por esta causa, es decir, por [mi] condición de presidir, «oh Kaunteya», «el mundo», con lo móvil y lo inmóvil, manifiesto y no manifiesto, «pasa por sus cambios» en todos sus estados.

Análisis palabra por palabra

हेतुना3/1हेतु-उगुरुः m«por la razón»निमित्तेन3/1निमित्त-अफलम् npor la causa (glosa)अनेन3/1इदम् m«esta»अध्यक्षत्वेन3/1अध्यक्ष+त्व (taddhita)अध्यक्षत्व-अफलम् npor la condición de presidirकौन्तेयS/1कुन्ती+ढक् (taddhita)कौन्तेय-अरामः m«¡oh Kaunteya!»जगत्1/1जगत्-त्जगत् n«el mundo»सचराचरम्1/1सचराचर-अफलम् n[चराचरेण सह वर्तते] BVcon lo móvil y lo inmóvilव्यक्ताव्यक्तात्मकम्1/1व्यक्ताव्यक्तात्मक-अफलम् n[व्यक्तम् अव्यक्तं च आत्मा यस्य तत्] BV (+कप्)manifiesto y no manifiestoविपरिवर्त्ततेIII/1वि+परि+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरि«pasa por sus cambios»सर्वावस्थासु7/3सर्वावस्था-आसीता f[सर्वाः अवस्थाः] KDen todos sus estados

Segmento 5 — toda actividad del mundo existe para ser objeto de la visión y acaba en el conocimiento

दृशि-कर्मत्वापत्ति-निमित्ता हि जगतः सर्वा प्रवृत्तिः अहमिदं भोक्ष्ये पश्यामीदम् शृणोमीदम् सुखमनुभवामि दुःखमनुभवामि तदर्थमिदं करिष्यामि एतदर्थमिदं करिष्ये इदं ज्ञास्यामि इत्याद्या अवगति-निष्ठा अवगत्यवसानैव।

Pues toda la actividad del mundo tiene por causa el llegar a ser objeto de la visión (dṛśi): «yo comeré esto», «veo esto», «oigo esto», «experimento placer», «experimento dolor», «para eso haré esto», «para esto haré esto otro», «conoceré esto»; [la actividad] de este tipo se apoya en el conocimiento (avagati) y termina precisamente en el conocimiento.

Análisis palabra por palabra

दृशिकर्मत्वापत्तिनिमित्ता1/1दृशिकर्मत्वापत्तिनिमित्ता-आसीता f[दृशेः कर्मत्वस्य आपत्तिः निमित्तं यस्याः सा] BVque tiene por causa el llegar a ser objeto de la visiónहि0puesजगतः6/1जगत्-त्जगत् ndel mundoसर्वा1/1सर्व ftodaप्रवृत्तिः1/1प्र+√वृत् (1 भ्वादि A)क्तिन्प्रवृत्ति-इमति fla actividadअहम्1/1अस्मद्yoइदम्2/1इदम् nestoभोक्ष्येI/1√भुज् (7 रुधादि P; A por भुजोऽनवने)लृट्कर्तरिcomeréपश्यामिI/1√दृश् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिveoइदम्2/1इदम् nestoशृणोमिI/1√श्रु (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिoigoइदम्2/1इदम् nestoसुखम्2/1सुख-अफलम् nplacerअनुभवामिI/1अनु+√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिexperimentoदुःखम्2/1दुःख-अफलम् ndolorअनुभवामिI/1अनु+√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिexperimentoतदर्थम्0तदर्थ[तस्मै इदम्] चतुर्थी-TPpara esoइदम्2/1इदम् nestoकरिष्यामिI/1√कृ (8 तनादि U)लृट्कर्तरिharéएतदर्थम्0एतदर्थ[एतस्मै इदम्] चतुर्थी-TPpara estoइदम्2/1इदम् nesto otroकरिष्येI/1√कृ (8 तनादि U)लृट्कर्तरि (आत्मनेपद)haréइदम्2/1इदम् nestoज्ञास्यामिI/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लृट्कर्तरिconoceréइत्याद्या1/1इत्याद्या-आसीता f[इति आदिः यस्याः सा] BVde este tipoअवगतिनिष्ठा1/1अवगतिनिष्ठा-आसीता f[अवगतौ निष्ठा यस्याः सा] BVque se apoya en el conocimientoअवगत्यवसाना1/1अवगत्यवसाना-आसीता f[अवगतौ अवसानं यस्याः सा] BVque termina en el conocimientoएव0precisamente

Segmento 6 — el mantra «el que es su supervisor en el cielo supremo»

यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन् (तै.ब्रा २.८.९) इत्यादयश्च मन्त्रा एतमर्थं दर्शयन्ति।

Y mantras como «el que es su supervisor en el cielo supremo» (Tai. Brā. 2.8.9) muestran este sentido.

Análisis palabra por palabra

यः1/1यद् mel queअस्य6/1इदम् nde estoअध्यक्षः1/1अध्यक्ष-अरामः msupervisorपरमे7/1परम-अफलम् nen el supremoव्योमन्7/1व्योमन्-न्नाम n (छान्दस, सुपां सुलुक्)cieloइत्यादयः1/3इत्यादि-इहरिः m[इति आदिः येषां ते] BVcomo esteच0yमन्त्राः1/3मन्त्र-अरामः mlos mantrasएतम्2/1एतद् mesteअर्थम्2/1अर्थ-अरामः msentidoदर्शयन्तिIII/3√दृश् (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्तरिmuestran

Segmento 7 — no habiendo otro ser consciente ni otro que disfrute, no procede preguntar «¿para qué la creación?»

ततश्चैकस्य देवस्य सर्वाध्यक्ष-भूत-चैतन्य-मात्रस्य परमार्थतः सर्व-भोगानभिसम्बन्धिनोऽन्यस्य चेतनान्तरस्य अभावे भोक्तुरन्यस्याभावात् किंनिमित्तेयं सृष्टिः इत्यत्र प्रश्न-प्रतिवचने अनुपपन्ने

Y por eso, no existiendo ningún otro ser consciente fuera del único Dios, que es pura conciencia y preside todo, y que en realidad no se relaciona con ningún disfrute, y no habiendo, por tanto, otro que disfrute, en esto la pregunta «¿con qué fin es esta creación?» y su respuesta resultan improcedentes,

Análisis palabra por palabra

ततः0तद्+तसिल् (taddhita)por esoच0yएकस्य6/1एक mdel únicoदेवस्य6/1देव-अरामः mDiosसर्वाध्यक्षभूतचैतन्यमात्रस्य6/1सर्वाध्यक्षभूतचैतन्यमात्र-अरामः m[सर्वाध्यक्षभूतं चैतन्यमात्रं स्वरूपं यस्य सः] BVque es pura conciencia y preside todoपरमार्थतः0परमार्थ+तसिल् (taddhita)en realidadसर्वभोगानभिसम्बन्धिनः6/1सर्वभोगानभिसम्बन्धिन्-इन्योगिन् m[सर्वैः भोगैः अनभिसम्बन्धी] तृतीया-TPque no se relaciona con ningún disfruteअन्यस्य6/1अन्य nde otroचेतनान्तरस्य6/1चेतनान्तर-अफलम् n[अन्यः चेतनः] TP (मयूरव्यंसकादि)ser consciente distintoअभावे7/1अभाव-अरामः m[न भावः] नञ्-TPno existiendoभोक्तुः6/1√भुज् (7 रुधादि P)तृच्भोक्तृ-ऋदातृ mde quien disfruteअन्यस्य6/1अन्य mde otroअभावात्5/1अभाव-अरामः m[न भावः] नञ्-TPpor no haberकिंनिमित्ता1/1किंनिमित्ता-आसीता f[किं निमित्तं यस्याः सा] BV¿con qué fin?इयम्1/1इदम् festaसृष्टिः1/1√सृज् (6 तुदादि P)क्तिन्सृष्टि-इमति fcreaciónइति0«…»अत्र0इदम्+त्रल् (taddhita)en estoप्रश्नप्रतिवचने1/2प्रश्नप्रतिवचन-अफलम् n[प्रश्नः च प्रतिवचनं च] DVla pregunta y la respuestaअनुपपन्ने1/2उप+√पद् (4 दिवादि A)क्तअनुपपन्न-अफलम् n[न उपपन्नम्] नञ्-TPimprocedentes

Segmento 8 — como dicen los mantras: «¿quién lo sabe realmente?»

को अद्धा वेद क इह प्रवोचत् कुतः आजाता कुत इयं विसृष्टिः (तै.ब्रा २.८.९) इत्यादि-मन्त्र-वर्णेभ्यः।

como consta por textos de mantras como: «¿Quién lo sabe realmente? ¿Quién lo ha declarado aquí? ¿De dónde ha nacido, de dónde [viene] esta creación?» (Tai. Brā. 2.8.9).

Análisis palabra por palabra

कः1/1किम् m¿quién?अद्धा0realmenteवेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (णल्, विदो लटो वा)कर्तरिsabeकः1/1किम् m¿quién?इह0aquíप्रवोचत्III/1प्र+√वच् (2 अदादि P)लुङ् (छान्दस, sin aumento)कर्तरिlo ha declaradoकुतः0किम्+तसिल् (taddhita)¿de dónde?आजाता1/1आ+√जन् (4 दिवादि A)क्तआजाता-आसीता fha nacidoकुतः0किम्+तसिल् (taddhita)¿de dónde?इयम्1/1इदम् festaविसृष्टिः1/1वि+√सृज् (6 तुदादि P)क्तिन्विसृष्टि-इमति fcreaciónइत्यादिमन्त्रवर्णेभ्यः5/3इत्यादिमन्त्रवर्ण-अरामः m[इति आदौ येषां ते मन्त्रवर्णाः] BVpor textos de mantras como estos

Segmento 9 — el Señor lo ha mostrado: «el conocimiento está cubierto por la ignorancia»

दर्शितं च भगवता अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः (गी ५.१५) इति।। १० ।।

Y el Señor lo ha mostrado: «El conocimiento está cubierto por la ignorancia; por eso se confunden los seres» (Gī. 5.15). ॥10॥

Análisis palabra por palabra

दर्शितम्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)णिच् + क्तदर्शित-अफलम् nmostradoच0yभगवता3/1भगवत्-त्भगवत् mpor el Señorअज्ञानेन3/1अज्ञान-अफलम् n[न ज्ञानम्] नञ्-TPpor la ignoranciaआवृतम्1/1आ+√वृ (5 स्वादि U)क्तआवृत-अफलम् ncubiertoज्ञानम्1/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट्ज्ञान-अफलम् nel conocimientoतेन3/1तद् npor esoमुह्यन्तिIII/3√मुह् (4 दिवादि P)लट्कर्तरिse confundenजन्तवः1/3जन्तु-उगुरुः mlos seresइति0«…»

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →