गीताभाष्यम्

Bhagavad Gītā 9.2

el rey de los conocimientos: purificador, captado directamente, fácil e imperecedero

राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।

प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥ ९.२ ॥

rājavidyā rājaguhyaṃ pavitramidamuttamam |

pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam || 9.2 ||

Este es el rey de los conocimientos, el rey de los secretos, el purificador supremo; se capta directamente, no se opone al dharma, es muy fácil de llevar a cabo e imperecedero.

«This is the king of all-knowledge, the king of secrets, the greatest purifier, directly appreciated, not opposed to dharma, easy to accomplish and imperishable.» — Swami Dayānanda vía Medha Michika

Palabra por palabra

राजविद्या1/1राजविद्या-आसीता f[विद्यानां राजा] षष्ठी-TP (राजदन्तादि)el rey de los conocimientosराजगुह्यम्1/1राजगुह्य-अफलम् n[गुह्यानां राजा] षष्ठी-TP (राजदन्तादि)el rey de los secretosपवित्रम्1/1√पू (9 क्र्यादि U)इत्रपवित्र-अफलम् npurificadorइदम्1/1इदम् nesteउत्तमम्1/1उद्+तमप् (taddhita)उत्तम-अफलम् nsupremoप्रत्यक्षावगमम्1/1प्रत्यक्षावगम-अफलम् n[प्रत्यक्षेण अवगमः यस्य तत्] BVcaptado directamenteधर्म्यम्1/1धर्म+यत् (taddhita)धर्म्य-अफलम् nno opuesto al dharmaसुसुखम्1/1सुसुख-अफलम् n[सुष्ठु सुखम्] प्रादि-TPmuy fácilकर्तुम्0√कृ (8 तनादि U)तुमुन्de llevar a caboअव्ययम्1/1वि+√इ (2 अदादि P)अच्अव्यय-अफलम् n[न विद्यते व्ययः यस्य तत्] नञ्-BVimperecedero

Anvaya (el verso en orden de prosa)

इदम् राजविद्या राजगुह्यम् उत्तमम् पवित्रम् प्रत्यक्षावगमम् धर्म्यम् कर्तुम् सुसुखम् अव्ययम् ॥

Este es el rey de los conocimientos, el rey de los secretos, el purificador supremo; se capta directamente, no se opone al dharma, es muy fácil de llevar a cabo e imperecedero.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: «y eso [es]…»

तच्च -

Y eso [es]:

Análisis palabra por palabra

तत्1/1तद् nesoच0y

Segmento 2 — «rājavidyā»: el rey de los conocimientos, por la excelencia de su brillo

राजविद्येति। राजविद्या विद्यानां राजा दीप्त्यतिशयत्वात्। दीप्यते हीयमतिशयेन ब्रह्म-विद्या सर्व-विद्यानाम्।

[Comentando] «rājavidyā»: es «el rey de los conocimientos», el rey entre los conocimientos, por la excelencia de su brillo. Pues este conocimiento de Brahman brilla sobremanera entre todos los conocimientos.

Análisis palabra por palabra

राजविद्या1/1राजविद्या-आसीता f«rājavidyā»इति0(se comenta)राजविद्या1/1राजविद्या-आसीता f[विद्यानां राजा] षष्ठी-TP (राजदन्तादि)«el rey de los conocimientos»विद्यानाम्6/3√विद् (2 अदादि P)क्यप्विद्या-आसीता fde los conocimientosराजा1/1राजन्-न्राजन् mel reyदीप्त्यतिशयत्वात्5/1दीप्त्यतिशय+त्व (taddhita)दीप्त्यतिशयत्व-अफलम् n[दीप्तेः अतिशयः] षष्ठी-TPpor la excelencia de su brilloदीप्यतेIII/1√दीप् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिbrillaहि0puesइयम्1/1इदम् festeअतिशयेन3/1अति+√शी (2 अदादि A)अच्अतिशय-अरामः msobremaneraब्रह्मविद्या1/1ब्रह्मविद्या-आसीता f[ब्रह्मणः विद्या] षष्ठी-TPel conocimiento de Brahmanसर्वविद्यानाम्6/3सर्वविद्या-आसीता f[सर्वाः विद्याः] KDentre todos los conocimientos

Segmento 3 — «rājaguhyam», «pavitram», «idam uttamam»

तथा राजगुह्यं गुह्यानां राजा। पवित्रं पावनम् इदमुत्तमं सर्वेषां पावनानां शुद्धि-कारणमिदं ब्रह्म-ज्ञानमुत्कृष्टतमम्।

Del mismo modo, es «el rey de los secretos», el rey entre las cosas secretas. Es «purificador», es decir, purifica (pāvana). «Este [es] supremo»: este conocimiento de Brahman, causa de la purificación de todos los purificadores, es lo más excelso.

Análisis palabra por palabra

तथा0तद्+थाल् (taddhita)del mismo modoराजगुह्यम्1/1राजगुह्य-अफलम् n[गुह्यानां राजा] षष्ठी-TP (राजदन्तादि)«el rey de los secretos»गुह्यानाम्6/3√गुह् (1 भ्वादि U)क्यप्गुह्य-अफलम् nde las cosas secretasराजा1/1राजन्-न्राजन् mel reyपवित्रम्1/1√पू (9 क्र्यादि U)इत्रपवित्र-अफलम् n«purificador»पावनम्1/1√पू (9 क्र्यादि U)णिच् + ल्युपावन-अफलम् nque purifica (glosa)इदम्1/1इदम् n«este»उत्तमम्1/1उद्+तमप् (taddhita)उत्तम-अफलम् n«supremo»सर्वेषाम्6/3सर्व nde todosपावनानाम्6/3√पू (9 क्र्यादि U)णिच् + ल्युपावन-अफलम् nlos purificadoresशुद्धिकारणम्1/1शुद्धिकारण-अफलम् n[शुद्धेः कारणम्] षष्ठी-TPcausa de la purificaciónइदम्1/1इदम् nesteब्रह्मज्ञानम्1/1ब्रह्मज्ञान-अफलम् n[ब्रह्मणः ज्ञानम्] षष्ठी-TPconocimiento de Brahmanउत्कृष्टतमम्1/1उत्कृष्ट+तमप् (taddhita)उत्कृष्टतम-अफलम् nlo más excelso

Segmento 4 — por qué purifica: reduce a cenizas en un instante todo el karma acumulado

अनेक-जन्म-सहस्र-सञ्चितमपि धर्माधर्मादि समूलं कर्म क्षण-मात्रादेव भस्मी करेति यतोऽतः किं तस्य पावनत्वं वक्तव्यम्।

Puesto que reduce a cenizas en un solo instante la acción (karma), mérito, demérito, etc., junto con su raíz, aunque se haya acumulado a lo largo de muchos miles de nacimientos, ¿qué hace falta decir de su poder purificador?

Análisis palabra por palabra

अनेकजन्मसहस्रसञ्चितम्2/1सम्+√चि (5 स्वादि U)क्तअनेकजन्मसहस्रसञ्चित-अफलम् n[अनेकेषु जन्मसहस्रेषु सञ्चितम्] सप्तमी-TPacumulado a lo largo de muchos miles de nacimientosअपि0aunqueधर्माधर्मादि2/1धर्माधर्मादि-इवारि n[धर्मः च अधर्मः च धर्माधर्मौ, तौ आदी यस्य तत्] DV-गर्भ BVmérito, demérito, etc.समूलम्2/1समूल-अफलम् n[मूलेन सह वर्तते] BVjunto con su raízकर्म2/1कर्मन्-न्नाम nla acciónक्षणमात्रात्5/1क्षणमात्र-अफलम् n[क्षणः मात्रा यस्य तत्] BVen un solo instanteएव0soloभस्मी0भस्मन्+च्विa cenizasकरोतिIII/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिreduceयतः0यद्+तसिल् (taddhita)puesto queअतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por esoकिम्1/1किम् n¿qué?तस्य6/1तद् nsuपावनत्वम्1/1पावन+त्व (taddhita)पावनत्व-अफलम् npoder purificadorवक्तव्यम्1/1√वच् (2 अदादि P)तव्यवक्तव्य-अफलम् nha de decirse

Segmento 5 — «pratyakṣāvagamam»: se capta directamente, como el placer

किञ्च प्रत्यक्षावगमं प्रत्यक्षेण सुखादेः इव अवगमो यस्य तत्प्रत्यक्षावगमम्।

Además, es «captado directamente»: aquello cuya comprensión se da por percepción directa, como la del placer, etc., es pratyakṣāvagama.

Análisis palabra por palabra

किञ्च0ademásप्रत्यक्षावगमम्1/1प्रत्यक्षावगम-अफलम् n[प्रत्यक्षेण अवगमः यस्य तत्] BV«captado directamente»प्रत्यक्षेण3/1प्रत्यक्ष-अफलम् n[अक्षं प्रतिगतम्] प्रादि-TPpor percepción directaसुखादेः6/1सुखादि-इहरिः n (पुंवत्)[सुखम् आदिः यस्य तत्] BVdel placer, etc.इव0comoअवगमः1/1अव+√गम् (1 भ्वादि P)अप्अवगम-अरामः mla comprensiónयस्य6/1यद् ncuyaतत्1/1तद् nesoप्रत्यक्षावगमम्1/1प्रत्यक्षावगम-अफलम् n[प्रत्यक्षेण अवगमः यस्य तत्] BVes pratyakṣāvagama

Segmento 6 — «dharmyam»: no se aparta del dharma

अनेक-गुणवतोऽपि धर्म-विरुद्धत्वं दृष्टम्। न तथाऽऽत्मज्ञानं धर्म-विरोधि। किन्तु धर्म्यं धर्मादनपेतम्।

Se ve que incluso algo dotado de muchas cualidades puede ser contrario al dharma. El conocimiento del Ser no se opone así al dharma; al contrario, es «no opuesto al dharma», no se aparta del dharma.

Análisis palabra por palabra

अनेकगुणवतः6/1अनेकगुण+मतुप् (taddhita)अनेकगुणवत्-त्भगवत् n[अनेके गुणाः अस्य सन्ति]de lo dotado de muchas cualidadesअपि0inclusoधर्मविरुद्धत्वम्1/1धर्मविरुद्ध+त्व (taddhita)धर्मविरुद्धत्व-अफलम् n[धर्मेण विरुद्धम्] तृतीया-TPel ser contrario al dharmaदृष्टम्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)क्तदृष्ट-अफलम् nse veन0noतथा0तद्+थाल् (taddhita)asíआत्मज्ञानम्1/1आत्मज्ञान-अफलम् n[आत्मनः ज्ञानम्] षष्ठी-TPel conocimiento del Serधर्मविरोधि1/1वि+√रुध् (7 रुधादि U)णिनिधर्मविरोधिन्-इन्दण्डिन् n[धर्मस्य विरोधि] षष्ठी-TPopuesto al dharmaकिन्तु0al contrarioधर्म्यम्1/1धर्म+यत् (taddhita)धर्म्य-अफलम् n«no opuesto al dharma»धर्मात्5/1धर्म-अरामः mdel dharmaअनपेतम्1/1अप+√इ (2 अदादि P)क्तअनपेत-अफलम् n[न अपेतम्] नञ्-TPno se aparta (glosa)

Segmento 7 — «susukhaṃ kartum»: fácil de lograr, como discernir las gemas

एवमपि स्याद् दुःख-संपाद्यमित्यत आह - सुसुखं कर्त्तुं यथा रत्न-विवेक-विज्ञानम्।

Aun siendo así, podría ser difícil de lograr; por eso dice: «muy fácil de llevar a cabo», como el saber discernir las piedras preciosas.

Análisis palabra por palabra

एवम्0asíअपि0aunस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिpodría serदुःखसंपाद्यम्1/1सम्+√पद् (4 दिवादि A)णिच् + यत्दुःखसंपाद्य-अफलम् n[दुःखेन संपाद्यम्] तृतीया-TPdifícil de lograrइति0(así)अतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por esoआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdiceसुसुखम्1/1सुसुख-अफलम् n[सुष्ठु सुखम्] प्रादि-TP«muy fácil»कर्त्तुम्0√कृ (8 तनादि U)तुमुन्«de llevar a cabo»यथा0यद्+थाल् (taddhita)comoरत्नविवेकविज्ञानम्1/1रत्नविवेकविज्ञान-अफलम् n[रत्नानां विवेकस्य विज्ञानम्] षष्ठी-TPel saber discernir las piedras preciosas

Segmento 8 — la objeción: lo que se logra con facilidad da poco fruto

तत्राल्पायासानां कर्मणां सुख-संपाद्यानामल्प-फलत्वं, दुष्कराणां च महा-फलत्वं दृष्टम्। इदं तु सुख-संपाद्यत्वात् फल-क्षयाद् व्येतीति प्राप्तम्।

En esto, se ve que las acciones de poco esfuerzo, que se logran con facilidad, tienen poco fruto, y que las difíciles tienen un gran fruto. De ahí se seguiría que este [conocimiento], como se logra con facilidad, se desvanece al agotarse su fruto.

Análisis palabra por palabra

तत्र0तद्+त्रल् (taddhita)en estoअल्पायासानाम्6/3अल्पायास-अफलम् n[अल्पः आयासः येषां तानि] BVde poco esfuerzoकर्मणाम्6/3कर्मन्-न्नाम nde las accionesसुखसंपाद्यानाम्6/3सम्+√पद् (4 दिवादि A)णिच् + यत्सुखसंपाद्य-अफलम् n[सुखेन संपाद्यम्] तृतीया-TPque se logran con facilidadअल्पफलत्वम्1/1अल्पफल+त्व (taddhita)अल्पफलत्व-अफलम् n[अल्पं फलं यस्य तत्] BVel tener poco frutoदुष्कराणाम्6/3दुस्+√कृ (8 तनादि U)खल्दुष्कर-अफलम् nde las difícilesच0yमहाफलत्वम्1/1महाफल+त्व (taddhita)महाफलत्व-अफलम् n[महत् फलं यस्य तत्] BVel tener gran frutoदृष्टम्1/1√दृश् (1 भ्वादि P)क्तदृष्ट-अफलम् nse veइदम्1/1इदम् nesteतु0en cambioसुखसंपाद्यत्वात्5/1सुखसंपाद्य+त्व (taddhita)सुखसंपाद्यत्व-अफलम् n[सुखेन संपाद्यम्] तृतीया-TPpor lograrse con facilidadफलक्षयात्5/1फलक्षय-अरामः m[फलस्य क्षयः] षष्ठी-TPal agotarse el frutoव्येतिIII/1वि+√इ (2 अदादि P)लट्कर्तरिse desvaneceइति0(que)प्राप्तम्1/1प्र+√आप् (5 स्वादि P)क्तप्राप्त-अफलम् nse sigue

Segmento 9 — «avyayam»: su fruto no se pierde; por eso merece fe

अत आह अव्ययं नास्य फलतः कर्मवद् व्ययोऽस्तीत्यव्ययम्। अतः श्रद्धेयम् आत्मज्ञानम्।। २ ।।

Por eso dice: «imperecedero». Es avyaya porque, a diferencia de la acción, no sufre pérdida en cuanto a su fruto. Por tanto, el conocimiento del Ser merece fe (śraddheya). ॥2॥

Análisis palabra por palabra

अतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por esoआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdiceअव्ययम्1/1वि+√इ (2 अदादि P)अच्अव्यय-अफलम् n[न विद्यते व्ययः यस्य तत्] नञ्-BV«imperecedero»न0noअस्य6/1इदम् nde élफलतः0फल+तसिल् (taddhita)en cuanto al frutoकर्मवत्0कर्मन्+वति (taddhita)como la acciónव्ययः1/1वि+√इ (2 अदादि P)अच्व्यय-अरामः mpérdidaअस्तिIII/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिhayइति0por esoअव्ययम्1/1वि+√इ (2 अदादि P)अच्अव्यय-अफलम् n[न विद्यते व्ययः यस्य तत्] नञ्-BVes avyayaअतः0इदम्+तसिल् (taddhita)por tantoश्रद्धेयम्1/1श्रत्+√धा (3 जुहोत्यादि U)यत्श्रद्धेय-अफलम् nmerece feआत्मज्ञानम्1/1आत्मज्ञान-अफलम् n[आत्मनः ज्ञानम्] षष्ठी-TPel conocimiento del Ser

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.

Ver el curso de Bhagavad Gītā o empieza por el curso gratuito →