Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 1.1.4

Sánscrito en

तस्मै स होवाच द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म ।

यद् ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च ॥ १.१.४ ॥

tasmai sa hovāca dve vidye veditavye iti ha sma |

yad brahmavido vadanti parā caivāparā ca || 1-1-4 ||

A él [a Śaunaka] le respondió así: «Los conocedores de Brahman declaran que hay, en verdad, dos ciencias que deben conocerse: la superior y la inferior».

«— traducción fiel a Sarojini Varadarajan / Paramārthānanda (linaje de Swami Dayānanda)»

Palabra por palabra

तस्मैtasmai4/1prona élसःsaḥ1/1pronél [Aṅgiras]ह उवाचha uvācaIII/1लिट्liṭrespondió asíद्वेdve1/dunum fdosविद्येvidye1/du-आā fcienciasवेदितव्येveditavye1/duकृत्यkṛtya fque deben conocerseइति ह स्मiti ha smaasí, en verdadयत्yatn.rel[que]ब्रह्मविदःbrahmavidaḥ1/pl-द्d mlos conocedores de Brahmanवदन्तिvadantiIII/plलट्laṭdeclaranपराparā1/1-आā fla superiorच एवca evay ciertamenteअपराaparā1/1-आā fla inferiorचcay

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सः तस्मै होवाचsaḥ tasmai hovāca — ब्रह्मविदः ह स्म वदन्ति यत् द्वे विद्ये वेदितव्ये इति। परा च एव अपरा चbrahmavidaḥ ha sma vadanti yat dve vidye veditavye iti | parā ca eva aparā ca (भवतःbhavataḥ) ॥||

Él le respondió así: «Los conocedores de Brahman declaran que hay, en verdad, dos ciencias que deben conocerse; [éstas] son la superior y la inferior».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — la respuesta de Aṅgiras: dos ciencias

तस्मैtasmai शोनकाय अङ्गिराः ह किलśonakāya aṅgirāḥ ha kila उवाचuvāca ।|3 किम्kim? इत्युच्यतेityucyate - द्वेdve विद्येvidye वेदितव्येveditavye इति एवं ह स्म किल ।iti evaṃ ha sma kila | यद्yad ब्रह्मविदोbrahmavido वेदार्थाभिज्ञाः परमार्थvedārthābhijñāḥ paramārtha-दर्शिनोdarśino वदन्तिvadanti ।|4 के तेke te? इत्याहityāha - पराparā च परमात्मca paramātma-विद्याvidyā अपराaparā च धर्माधर्मca dharmādharma-साधनsādhana-तत्फलtatphala-विषया ।viṣayā |

«A él», a Śaunaka, Aṅgiras, ciertamente (kila), «respondió» (uvāca). ¿Qué [respondió]? Se dice: «hay, en verdad, ciertamente, dos (dve) ciencias (vidye) que deben conocerse (veditavye)» — así lo declaran «los conocedores de Brahman» (brahmavidaḥ), los expertos en el significado de los Vedas (vedārtha-abhijña), los videntes de la Realidad última (paramārtha-darśin). ¿Cuáles son esas [dos]? Se dice: la «superior» (parā), que es el conocimiento del Paramātman (paramātma-vidyā), y la «inferior» (aparā), cuyo objeto son los medios del dharma y el adharma y sus frutos (dharmādharma-sādhana-tat-phala-viṣayā).

Análisis palabra por palabra
तस्मैtasmai4/1prona élशोनकायśonakāya4/1-अa ma Śaunakaअङ्गिराःaṅgirāḥ1/1-अस्as mAṅgirasह किलha kilaciertamenteउवाचuvācaIII/1लिट्liṭrespondióद्वेdve1/dunum fdosविद्येvidye1/du-आā fcienciasवेदितव्येveditavye1/duकृत्यkṛtya fque deben conocerseइति एवं ह स्म किलiti evaṃ ha sma kilaasí, ciertamenteयत्yatn.rello cualब्रह्मविदःbrahmavidaḥ1/pl-द्d mlos conocedores de Brahmanवेदार्थाभिज्ञाःvedārthābhijñāḥ1/pl-अa mexpertos en el significado de los Vedasपरमार्थparamārtha-दर्शिनःdarśinaḥ1/pl-इन्in mvidentes de la Realidad últimaवदन्तिvadantiIII/plलट्laṭdeclaranकेke1/plinterr¿cuálesतेte1/plpronesos?आहāhaIII/1लिट्liṭdiceपराparā1/1-आā fla superiorचcayपरमात्मparamātma-विद्याvidyā1/1-आā fel conocimiento del Paramātmanअपराaparā1/1-आā fla inferiorचcayधर्माधर्मdharmādharma-साधनsādhana-तत्फलtatphala-विषयाviṣayā1/1-आā fcuyo objeto son los medios del dharma-adharma y sus frutos

Segmento 2 — objeción: ¿por qué Aṅgiras no responde directamente?

आक्षेपःākṣepaḥ — ननु कस्मिन् विदिते सर्वविद्भवति इति शौनकेन पृष्टम् । तस्मिन् वक्तव्ये अपृष्टमाह अङ्गिराः द्वे विद्ये इत्यादिना ।nanu kasmin vidite sarvavidbhavati iti śaunakena pṛṣṭam | tasmin vaktavye apṛṣṭamāha aṅgirāḥ dve vidye ityādinā |

Objeción. Śaunaka había preguntado: «¿conociendo qué, uno llega a ser omnisciente?». Debiendo responder eso (tasmin vaktavye), Aṅgiras dice, en cambio, algo que no se le había preguntado (apṛṣṭam): «hay dos ciencias…», etc.

Análisis palabra por palabra
ननुnanuobjeción:कस्मिन्kasmin7/1rel nen quéविदितेvidite7/1क्तkta (loc.abs.)conocidoसर्वविद्sarvavid1/1-द्d momniscienteभवतिbhavatiIII/1लट्laṭllega a serइतिitiasíशौनकेनśaunakena3/1-अa mpor Śaunakaपृष्टम्pṛṣṭam1/1क्तkta nfue preguntadoतस्मिन्tasmin7/1pron nesoवक्तव्येvaktavye7/1कृत्यkṛtya ndebiendo responderseअपृष्टम्apṛṣṭam2/1-अa nlo no preguntadoआहāhaIII/1लिट्liṭdiceअङ्गिराःaṅgirāḥ1/1-अस्as mAṅgirasद्वे विद्येdve vidye1/du-आā f«hay dos ciencias»इत्यादिनाityādināetc.

Segmento 3 — respuesta: el orden pedagógico exige negar primero lo inferior

समाधानम्samādhānam — नैष दोषः । क्रमापेक्षत्वात् प्रतिवचनस्य । अपरा हि विद्या अविद्याnaiṣa doṣaḥ | kramāpekṣatvāt prativacanasya | aparā hi vidyā avidyā, सा निराकर्तव्या । तद्विषये हि विदिते न किञ्चित् तत्त्वतो विदितं स्यादिति ।sā nirākartavyā | tadviṣaye hi vidite na kiñcit tattvato viditaṃ syāditi | 'निराकृत्य हि पूर्वnirākṛtya hi pūrva-पक्षं पश्चात् सिद्धान्तो वक्तव्यो भवतिpakṣaṃ paścāt siddhānto vaktavyo bhavati' इति न्यायात् ॥ ४ ॥iti nyāyāt || 4 ||

Respuesta. Esto no es un defecto (na eṣa doṣaḥ), porque la respuesta debe darse en un orden (krama-apekṣatva) [para mayor claridad]. En efecto, la ciencia inferior (aparā vidyā) es [en rigor] ignorancia (avidyā), y ella debe ser refutada (nirākartavyā) primero: pues conocido [sólo] su objeto, nada quedaría verdaderamente conocido (na kiñcit tattvato viditam syāt). [Se procede así] conforme al principio (nyāya): «habiendo refutado primero la tesis previa (pūrva-pakṣa), después debe enunciarse la conclusión correcta (siddhānta)».

Análisis palabra por palabra
समाधानम्samādhānamrespuesta:नnanoएषःeṣaḥ1/1pron mesteदोषःdoṣaḥ1/1-अa mdefectoक्रमापेक्षत्वात्kramāpekṣatvāt5/1-अa nporque depende del ordenप्रतिवचनस्यprativacanasya6/1-अa nde la respuestaअपराaparā1/1-आā fla [ciencia] inferiorहिhipuesविद्याvidyā1/1-आā f[es en rigor]अविद्याavidyā1/1-आā fignoranciaसाsā1/1pron fellaनिराकर्तव्याnirākartavyā1/1कृत्यkṛtya fdebe ser refutadaतद्विषयेtadviṣaye7/1-अa msu objetoहिhipuesविदितेvidite7/1क्तkta (loc.abs.)conocidoन किञ्चित्na kiñcitnadaतत्त्वतःtattvataḥverdaderamenteविदितम्viditam1/1क्तkta nconocidoस्यात्syātIII/1विधिलिङ्vidhiliṅquedaríaइतिitiasíनिराकृत्यnirākṛtyahabiendo refutadoहिhipuesपूर्वpūrva-पक्षम्pakṣam2/1-अa mla tesis previaपश्चात्paścātdespuésसिद्धान्तःsiddhāntaḥ1/1-अa mla conclusiónवक्तव्यःvaktavyaḥ1/1कृत्यkṛtya mdebe ser enunciadaभवतिbhavatiIII/1लट्laṭllega a serइति न्यायात्iti nyāyātconforme a este principio
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.