मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 2.2.7

Muṇḍaka II, sección 2, mantra 7

यः सर्वज्ञः सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि ।

दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येषः व्योम्न्यात्मा प्रतिष्ठितः ॥ २.२.७ ॥

yaḥ sarvajñaḥ sarvavid yasyaiṣa mahimā bhuvi |

divye brahmapure hy eṣaḥ vyomny ātmā pratiṣṭhitaḥ || 2-2-7 ||

Aquel que es omnisciente en general y que todo lo conoce en particular, cuya es esta gloria manifiesta en el mundo: ese mismo Ātmā está, en verdad, instalado en el espacio dentro de la divina ciudad de Brahman.

«— traducción del mūla según Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

यः1/1rel mel queसर्वज्ञः1/1-अ mTP (upapada)omnisciente en generalसर्ववित्1/1-द् mTP (upapada)que todo lo conoce en particularयस्य6/1rel mde quien, cuyaएषः1/1pron mestaमहिमा1/1-न् mgloriaभुवि7/1भू fen el mundoदिव्ये7/1-अ nen la divinaब्रह्मपुरे7/1-अ nTPciudad de Brahmanहिen verdadएषः1/1pron mesteव्योम्नि7/1-न् nen el espacioआत्मा1/1-न् mel Ātmāप्रतिष्ठितः1/1क्त mestá instalado

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यः सर्वज्ञः सर्वविद् (भवति) । यस्य महिमा एषः भुवि (भवति) । एषः आत्मा दिव्ये ब्रह्मपुरे व्योमनि हि प्रतिष्ठितः (अस्ति) ॥

Aquel que es omnisciente en general y en particular — cuya es esta gloria en el mundo —, ese mismo Ātmā está, en verdad, instalado en el espacio dentro de la divina ciudad de Brahman.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Avataraṇikā — ¿en qué reside ese Brahman más allá de la ignorancia?

योऽसौ तमसः परस्तात् संसार-महोदधिं तीर्त्वा गन्तव्यः पर-विद्या-विषयः इति स कस्मिन् वर्त्तते? इत्याह -

Aquel [Brahman] que está más allá (parastāt) de la oscuridad [de la ignorancia] (tamas), al que hay que llegar (gantavyaḥ) cruzando (tīrtvā) el gran océano (mahodadhi) del saṃsāra, y que es el objeto de la vidyā superior (para-vidyā-viṣayaḥ) — ¿en qué reside (kasmin vartate)? Así se dice:

Análisis palabra por palabra

यः1/1rel mel cualअसौ1/1pron maquel [Brahman]तमसः5/1-अस् nde la oscuridadपरस्तात्más alláसंसार-महोदधिम्2/1-इ mKD+TPel gran océano del saṃsāraतीर्त्वा√तॄ (1P)·क्त्वाhabiendo cruzadoगन्तव्यः1/1तव्यत् mque debe alcanzarseपर-विद्या-विषयः1/1-अ mTPobjeto de la vidyā superiorइतिque es asíसः1/1pron mesoकस्मिन्7/1interr n¿en qué?वर्त्ततेIII/1√वृत् (1Ā)·लट्resideइति[así se pregunta]आहIII/1√अह्·लिट्se dice

Segmento 1 — ¿cuál es esa gloria? El orden cósmico gobernado por el mandato de Brahman

यः सर्वज्ञः सर्वविद् व्याख्यातः । तं पुनर्विशिनष्टि यस्यैषः प्रसिद्धो महिमा विभूतिः । कोऽसौ महिमा? यस्य इमे द्यावा-पृथिव्यौ शासने विधृते तिष्ठतः । सूर्याचन्द्रमसौ यस्य शासने अलात-चक्रवद् अजस्रं भ्रमतः । यस्य शासने सरितः सागराश्च स्व-गोचरं नातिक्रामन्ति । तथा स्थावरं जङ्गमं च यस्य शासने नियतम् । तथा च ऋतवोऽयने अब्दाश्च यस्य शासनं नातिक्रामन्ति । तथा कर्त्तारः कर्माणि फलं च यच्छासनात् स्वं स्वं कालं नातिवर्त्तन्ते

Ya se explicó [en 1.1.9] qué es «el omnisciente, el que todo lo conoce». Ahora se le califica de nuevo: cuál es esa gloria (mahimā) suya, bien conocida. ¿Cuál es esa gloria? Aquella por cuyo mandato (śāsana) el cielo y la tierra permanecen sostenidos, cada uno en su lugar; por cuyo mandato el sol y la luna giran sin cesar, como una rueda de fuego (alāta-cakra); por cuyo mandato los ríos y los océanos no sobrepasan su propio ámbito; por cuyo mandato lo móvil y lo inmóvil permanecen ordenados; por cuyo mandato las estaciones, los dos itinerarios del año y los años mismos no transgreden su curso; y por cuyo mandato los agentes, sus acciones y sus frutos no sobrepasan, cada uno, su propio tiempo [de manifestarse].

Análisis palabra por palabra

यः1/1rel mel queसर्वज्ञः1/1-अ mTPomniscienteसर्वविद्1/1-द् mTPque todo lo conoceव्याख्यातः1/1क्त mya explicadoतम्2/1pron ma eseपुनःde nuevoविशिनष्टिIII/1वि+√शिष् (7P)·लट्distingue, calificaयस्य6/1rel mde quienएषः1/1pron mestaप्रसिद्धः1/1क्त mbien conocidaमहिमा1/1-न् mgloriaविभूतिः1/1-इ f[sinón.] manifestación de poderकः1/1interr m¿cuál?असौ1/1pron mesaमहिमा1/1-न् mgloriaयस्य6/1rel mde quienइमे1/2pron nestos dosद्यावा-पृथिव्यौ1/2duDVel cielo y la tierraशासने7/1-अ nen el mandatoविधृते1/2क्त nsostenidosतिष्ठतःIII/2√स्था (1P)·लट्permanecenसूर्याचन्द्रमसौ1/2duDVel sol y la lunaयस्य6/1rel mde quienशासने7/1-अ nen el mandatoअलात-चक्रवत्como una rueda de fuegoअजस्रम्sin cesarभ्रमतःIII/2√भ्रम् (1P)·लट्giranयस्य6/1rel mde quienशासने7/1-अ nen el mandatoसरितः1/3-इ flos ríosसागराः1/3-अ mlos océanosचyस्व-गोचरम्2/1-अ mTPsu propio ámbitoनnoअतिक्रामन्तिIII/3अति+√क्रम् (1P)·लट्sobrepasanतथाasimismoस्थावरम्1/1-अ nlo inmóvilजङ्गमम्1/1-अ nlo móvilचyयस्य6/1rel mde quienशासने7/1-अ nen el mandatoनियतम्1/1क्त nordenadoतथा चasimismoऋतवः1/3-उ mlas estacionesअयने1/2-अ nlos dos itinerarios [del año]अब्दाः1/3-अ mlos añosचyयस्य6/1rel mde quienशासनम्1/1-अ nel mandatoनnoअतिक्रामन्तिIII/3अति+√क्रम् (1P)·लट्transgredenतथाasimismoकर्त्तारः1/3तृच् mlos agentesकर्माणि1/3-न् nlas accionesफलम्1/1-अ nel frutoचyयत्1/1rel nqueशासनात्5/1-अ npor el mandatoस्वं स्वम्2/1pron ncada uno el suyoकालम्2/1-अ mel tiempo [propio]नnoअतिवर्त्तन्तेIII/3अति+√वृत् (1Ā)·लट्sobrepasan

Segmento 2 — esa gloria pertenece al Ātmā, instalado como conciencia en el loto del corazón

स एष महिमा भुवि लोके यस्य स एषः सर्वज्ञः, एवं-महिमा देवः दिव्ये द्योतनवति सर्व-बौद्ध-प्रत्यय-कृत-द्योतने ब्रह्मपुरे ब्रह्मणोऽत्र चैतन्य-स्वरूपेण नित्याभिव्यक्तत्वाद् ब्रह्मणः पुरं हृदय-पुण्डरीकं तस्मिन् यद्व्योम तस्मिन् व्योम्नि आकाशे हृत्पुण्डरीक-मध्यस्थे प्रतिष्ठितः इव उपलभ्यते । न हि आकाशवत् सर्व-गतस्य गतिः आगतिः प्रतिष्ठा वा अन्यथा सम्भवति ॥ ७ ॥

Esa es la gloria, en este mundo, de Aquel que es el omnisciente; siendo tal su gloria, ese Dios parece estar instalado, en el espacio, dentro de la divina ciudad de Brahman —efulgente, por ser el lugar donde se produce toda cognición mental—, es decir, en el loto del corazón, que se llama «ciudad de Brahman» porque en él Brahman se manifiesta eternamente bajo la forma de la conciencia; en ese espacio, en el interior del loto del corazón. Pero, en realidad, no es posible que Aquel que, como el espacio, está en todas partes, tenga ir, venir o instalarse en un lugar de otro modo [que no sea figurado]. ॥ 7 ॥

Análisis palabra por palabra

सः1/1pron mesaएषः1/1pron mestaमहिमा1/1-न् mgloriaभुवि7/1भू fen el mundoलोके7/1-अ m[sinón.] en el mundoयस्य6/1rel mde quienसः1/1pron meseएषः1/1pron mesteसर्वज्ञः1/1-अ mTPomniscienteएवं-महिमा1/1-न् mBVde tal gloriaदेवः1/1-अ mel Diosदिव्ये7/1-अ nen la divinaद्योतनवति7/1मतुप् nresplandecienteसर्व-बौद्ध-प्रत्यय-कृत-द्योतने7/1-अ nTPdonde se produce todo brillo de la cognición mentalब्रह्मपुरे7/1-अ nTPen la ciudad de Brahmanब्रह्मणः6/1-न् nde Brahmanअत्रaquíचैतन्य-स्वरूपेण3/1-अ nKDbajo la forma de la concienciaनित्याभिव्यक्तत्वात्5/1-अ nत्वTPpor manifestarse eternamenteब्रह्मणः6/1-न् nde Brahmanपुरम्1/1-अ nla ciudadहृदय-पुण्डरीकम्1/1-अ nTPel loto del corazónतस्मिन्7/1pron nen esoयत्1/1rel nqueव्योम1/1-न् nespacioतस्मिन्7/1pron nen esoव्योम्नि7/1-न् nen el espacioआकाशे7/1-अ nen el éterहृत्पुण्डरीक-मध्यस्थे7/1-अ nTPen medio del loto del corazónप्रतिष्ठितः1/1क्त minstaladoइवcomo siउपलभ्यतेIII/1उप+√लभ् (1Ā)·लट्·karm.se percibeन हिen verdad noआकाशवत्como el espacioसर्व-गतस्य6/1-अ mTPde lo que todo lo penetraगतिः1/1-इ firआगतिः1/1-इ fvenirप्रतिष्ठा1/1-आ finstalarseवाoअन्यथाde otro modoसम्भवतिIII/1सम्+√भू (1P)·लट्es posible

॥ इति द्वितीयमुण्डके द्वितीयखण्डे सप्तमो मन्त्रः ॥
Así, el séptimo mantra del segundo khaṇḍa del segundo Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →