Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.2

Muṇḍaka III, sección 2, mantra 2 — quien desea objetos renace entre ellos una y otra vez; para quien ha realizado el Ser y colmado el deseo, todos los deseos se disuelven aquí mismo

Sánscrito en

कामान्यः कामयते मन्यमानः स कामभिर्जायते तत्र तत्र ।

पर्याप्तकामस्य कृतात्मनस्तु इहैव सर्वे प्रविलीयन्ति कामाः ॥ ३.२.२ ॥

kāmānyaḥ kāmayate manyamānaḥ sa kāmabhirjāyate tatra tatra |

paryāptakāmasya kṛtātmanastu ihaiva sarve pravilīyanti kāmāḥ || 3-2-2 ||

Quien desea los objetos de deseo, pensando constantemente en ellos, nace una y otra vez en medio de ellos, junto con esos deseos. Pero para quien tiene los deseos colmados, para el que ha realizado el Ser, todos los deseos se disuelven aquí mismo.

«He who desires objects, constantly thinking (about them), is born again amidst them, (along) with (those) objects. But, for the person who has attained fulfilment by realising the true nature of ātmā (for him), all desires dissolve here itself. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

कामान्kāmān2/3-अa mobjetos de deseoयःyaḥ1/1pron mquienकामयतेkāmayateIII/1√कम्kam (1 Ā)·लट्laṭdeseaमन्यमानःmanyamānaḥ1/1√मन्man·शानच्śānac (आत्मātma.)pensandoसःsaḥ1/1pron mélकामैःkāmaiḥ3/3-अa mcon esos deseosजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 Ā)·लट्laṭnaceतत्र तत्रtatra tatrauna y otra vezपर्याप्तकामस्यparyāptakāmasya6/1-अa mBVde quien tiene los deseos colmadosकृतात्मनःkṛtātmanaḥ6/1-न्n mBVde quien ha realizado el Serतुtuperoइह एवiha evaaquí mismoसर्वेsarve1/3-अa mtodosप्रविलीयन्तिpravilīyantiIII/3प्रpra+विvi+√लीlī (4 Ā)·लट्laṭse disuelvenकामाःkāmāḥ1/3-अa mlos deseos

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सः यः कामयते कामान् मन्यमानः जायते तत्र तत्र कामभिः । तु पर्याप्तकामस्य कृतात्मनः सर्वे कामाः इह एव प्रविलीयन्ति ॥saḥ yaḥ kāmayate kāmān manyamānaḥ jāyate tatra tatra kāmabhiḥ | tu paryāptakāmasya kṛtātmanaḥ sarve kāmāḥ iha eva pravilīyanti ||

Aquel que desea objetos, pensando constantemente en ellos, nace una y otra vez en medio de ellos, junto con esos deseos. Pero para quien tiene los deseos colmados, para el que ha realizado el Ser, todos los deseos se disuelven aquí mismo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

मुमुक्षोः कामत्याग एव प्रधानं साधनमित्येतद्दर्शयतिmumukṣoḥ kāmatyāga eva pradhānaṃ sādhanamityetaddarśayati —

Que para el que desea la liberación (mumukṣoḥ), el abandono del deseo (kāma-tyāgaḥ) es precisamente (eva) el medio principal (pradhānaṃ sādhanam) — esto es lo que [la śruti] muestra —

Análisis palabra por palabra
मुमुक्षोःmumukṣoḥ6/1-उu mdel que desea la liberaciónकामत्यागःkāmatyāgaḥ1/1-अa mTPel abandono del deseoएवevaprecisamenteप्रधानम्pradhānam1/1-अa nprincipalसाधनम्sādhanam1/1-अa nel medioइति एतत्iti etatestoदर्शयतिdarśayatiIII/1√दृश्dṛś (1P)·णिच्ṇic·लट्laṭmuestra [la śruti]

Segmento 2 — glosa de कामान्यः कामयते मन्यमानः स कामभिर्जायते तत्र तत्रkāmānyaḥ kāmayate manyamānaḥ sa kāmabhirjāyate tatra tatra

कामान्kāmān यःyaḥ दृष्टादृष्टेष्टविषयान्dṛṣṭādṛṣṭeṣṭaviṣayān कामयतेkāmayate मन्यमानःmanyamānaḥ तद्गुणांश्चिन्तयानः प्रार्थयतेtadguṇāṃścintayānaḥ prārthayate सsa तैःtaiḥ कामभिःkāmabhiḥ कामैर्धर्माधर्मप्रवृत्तिहेतुभिर्विषयेच्छारूपैः सहkāmairdharmādharmapravṛttihetubhirviṣayecchārūpaiḥ saha जायतेjāyate तत्र तत्रtatra tatra ।|

«Quien» «desea» «los objetos de deseo» (kāmān), [esto es,] los objetos deseables, vistos o no vistos (dṛṣṭādṛṣṭeṣṭaviṣayān), «pensando constantemente» (manyamānaḥ), [es decir,] meditando en sus cualidades (tad-guṇān cintayānaḥ), anhelándolos (prārthayate) — «él», «con esos deseos» (kāmabhiḥ), [esto es,] con esos deseos (kāmaiḥ) que son causa de las acciones rectas e incorrectas (dharmādharma-pravṛtti-hetubhiḥ), que tienen la forma del anhelo de los objetos (viṣaya-icchā-rūpaiḥ), «nace» «una y otra vez» (tatra tatra).

Análisis palabra por palabra
कामान्kāmān2/3-अa mlos objetos de deseoयःyaḥ1/1pron mquienदृष्टादृष्टेष्टविषयान्dṛṣṭādṛṣṭeṣṭaviṣayān2/3-अa mTP/DVlos objetos deseables, vistos y no vistos (glosa)कामयतेkāmayateIII/1√कम्kam (1 Ā)·लट्laṭdeseaमन्यमानःmanyamānaḥ1/1√मन्man·शानच्śānac (आत्मātma.)pensandoतद्गुणान्tadguṇān2/3-अa mTPsus cualidadesचिन्तयानःcintayānaḥ1/1√चिन्त्cint·शानच्śānac [nota]meditando (glosa)प्रार्थयतेprārthayateIII/1प्रpra+√अर्थ्arth (10 उभubha.)·लट्laṭanhela (glosa)सsa1/1pron mélतैःtaiḥ3/3pron mcon esosकामभिःkāmabhiḥ3/3-अa mcon los deseosकामैःkāmaiḥ3/3-अa mcon los deseos (glosa)धर्माधर्मप्रवृत्तिहेतुभिःdharmādharmapravṛttihetubhiḥ3/3-उu mTPque son causa de las acciones rectas e incorrectasविषयेच्छारूपैःviṣayecchārūpaiḥ3/3-अa mBVque tienen la forma del anhelo de los objetosसहsahajunto conजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 Ā)·लट्laṭnaceतत्र तत्रtatra tatrauna y otra vez

Segmento 3 — glosa adicional de तत्र तत्रtatra tatra

यत्र यत्र विषयप्राप्तिनिमित्तं कामाः कर्मसु पुरुषं नियोजयन्तिyatra yatra viṣayaprāptinimittaṃ kāmāḥ karmasu puruṣaṃ niyojayanti तत्र तत्रtatra tatra तेषु तेषु विषयेषु तैरेव कामैर्वेष्टितोteṣu teṣu viṣayeṣu taireva kāmairveṣṭito जायतेjāyate ।|

Dondequiera que los deseos, con el propósito de obtener sus objetos (viṣaya-prāpti-nimittam), impulsan (niyojayanti) al hombre hacia las acciones (karmasu), «allí», «allí», en esos mismos objetos, rodeado (veṣṭitaḥ) por esos mismos deseos, «nace».

Análisis palabra por palabra
यत्र यत्रyatra yatradondequiera queविषयप्राप्तिनिमित्तम्viṣayaprāptinimittam1/1-अa nTPcon el propósito de obtener sus objetosकामाःkāmāḥ1/3-अa mlos deseosकर्मसुkarmasu7/3-अन्an nen las accionesपुरुषम्puruṣam2/1-अa mal hombreनियोजयन्तिniyojayantiIII/3निni+√युज्yuj (7P)·णिच्ṇic·लट्laṭimpulsanतत्र तत्रtatra tatraallí, allíतेषु तेषुteṣu teṣu7/3pron men esos mismosविषयेषुviṣayeṣu7/3-अa mobjetosतैः एवtaiḥ eva3/3pron mpor esos mismosकामैःkāmaiḥ3/3-अa mdeseosवेष्टितःveṣṭitaḥ1/1-अa m (क्तkta)rodeadoजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 Ā)·लट्laṭnace

Segmento 4 — glosa de पर्याप्तकामस्य कृतात्मनस्तु इहैव सर्वे प्रविलीयन्ति कामाःparyāptakāmasya kṛtātmanastu ihaiva sarve pravilīyanti kāmāḥ

यस्तु परमार्थतत्त्वविज्ञानात्yastu paramārthatattvavijñānāt पर्याप्तकामparyāptakāma आत्मकामत्वेन परिसमन्तत आप्ताः कामा यस्य तस्यātmakāmatvena parisamantata āptāḥ kāmā yasya tasya पर्याप्तकामस्यparyāptakāmasya कृतात्मनःkṛtātmanaḥ अविद्यालक्षणादपररूपादपनीय स्वेन परेण रूपेण कृत आत्मा विद्यया यस्य तस्यavidyālakṣaṇādapararūpādapanīya svena pareṇa rūpeṇa kṛta ātmā vidyayā yasya tasya कृतात्मनःkṛtātmanaḥ तुtu इहैवihaiva तिष्ठत्येव शरीरेtiṣṭhatyeva śarīre सर्वेsarve धर्माधर्मप्रवृत्तिहेतवःdharmādharmapravṛttihetavaḥ प्रविलीयन्तिpravilīyanti विलयमुपयान्ति नश्यन्तीत्यर्थः ।vilayamupayānti naśyantītyarthaḥ |

Pero (tu) aquel que, a partir del conocimiento de la realidad última (paramārtha-tattva-vijñānāt), [tiene] «los deseos colmados» (paryāptakāmaḥ), es decir, aquel cuyos deseos están enteramente (parisamantataḥ) satisfechos (āptāḥ) por ser el Ser [mismo su único] deseo (ātma-kāmatvena) — de ese, «de deseos colmados», «de sí realizado» (kṛtātmanaḥ), cuyo Ser, apartado de su naturaleza inferior caracterizada por la ignorancia (avidyā-lakṣaṇād apara-rūpāt), ha sido restaurado (kṛtaḥ) en su propia naturaleza suprema (svena pareṇa rūpeṇa) mediante el conocimiento (vidyayā) — de ese «de sí realizado», «pero», «aquí mismo» (ihaiva), mientras aún permanece en el cuerpo, «todos» los deseos, causas de las acciones rectas e incorrectas, «se disuelven» (pravilīyanti), esto es, se desvanecen (vilayam upayānti), perecen (naśyanti); ese es el sentido.

Análisis palabra por palabra
यःyaḥ1/1pron mquienतुtuperoपरमार्थतत्त्वविज्ञानात्paramārthatattvavijñānāt5/1-अa nTPpor el conocimiento de la realidad últimaपर्याप्तकामःparyāptakāmaḥ1/1-अa mBVde deseos colmadosआत्मकामत्वेनātmakāmatvena3/1-अa nTPpor ser el Ser [su único] deseoपरिसमन्ततःparisamantataḥpor completoआप्ताःāptāḥ1/3-अa m (क्तkta)satisfechosकामाःkāmāḥ1/3-अa mlos deseosयस्य तस्यyasya tasya6/1pron mde aquel de quienपर्याप्तकामस्यparyāptakāmasya6/1-अa mBVde deseos colmadosकृतात्मनःkṛtātmanaḥ6/1-न्n mBVde sí realizadoअविद्यालक्षणात्avidyālakṣaṇāt5/1-अa nTPcaracterizada por la ignoranciaअपररूपात्apararūpāt5/1-अa nTPde la naturaleza inferiorअपनीयapanīyaअपapa+√नीnī·ल्यप्lyaphabiendo apartadoस्वेनsvena3/1pron adj npropiaपरेणpareṇa3/1-अa nsupremaरूपेणrūpeṇa3/1-अa nnaturalezaकृतःkṛtaḥ1/1-अa m (क्तkta)hecho/restauradoआत्माātmā1/1-न्n mel Serविद्ययाvidyayā3/1-आā fpor el conocimientoयस्य तस्यyasya tasya6/1pron mde aquel de quienकृतात्मनःkṛtātmanaḥ6/1-न्n mBVde sí realizadoतुtupuesइह एवiha evaaquí mismoतिष्ठति एवtiṣṭhati evaIII/1√स्थाsthā (1P)·लट्laṭpermaneceशरीरेśarīre7/1-अa nen el cuerpoसर्वेsarve1/3-अa mtodosधर्माधर्मप्रवृत्तिहेतवःdharmādharmapravṛttihetavaḥ1/3-उu mTPcausas de las acciones rectas e incorrectasप्रविलीयन्तिpravilīyantiIII/3प्रpra+विvi+√लीlī (4 Ā)·लट्laṭse disuelvenविलयम्vilayam2/1-अa mel desvanecimientoउपयान्तिupayāntiIII/3उपupa+√याyā (2P)·लट्laṭvan hacia (glosa)नश्यन्तिnaśyantiIII/3√नश्naś (4P)·लट्laṭperecen (glosa)इति अर्थःiti arthaḥese es el sentido

Segmento 5 — conclusión

कामास्तज्जन्महेतुविनाशान्न जायन्त इत्यभिप्रायः ॥ २ ॥kāmāstajjanmahetuvināśānna jāyanta ityabhiprāyaḥ || 2 ||

Los deseos no nacen, por la destrucción de la causa de su nacimiento [la ignorancia]; ese es el propósito [de la enseñanza]. ॥|| 2 ॥||

Análisis palabra por palabra
कामाःkāmāḥ1/3-अa mlos deseosतज्जन्महेतुविनाशात्tajjanmahetuvināśāt5/1-अa mTPpor la destrucción de la causa de su nacimientoनnanoजायन्तेjāyanteIII/3√जन्jan (4 Ā)·लट्laṭnacenइतिitiasíअभिप्रायःabhiprāyaḥ1/1-अa mes el propósito

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे द्वितीयो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyamuṇḍake dvitīyakhaṇḍe dvitīyo mantraḥ ||
Así, el segundo mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.