Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.3

Muṇḍaka III, sección 2, mantra 3 — el Ser no se logra por el estudio, la inteligencia o mucho oír, sino solo por quien el Ser mismo elige: a ese le revela su propia naturaleza

नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।

यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं स्वाम् ॥ ३.२.३ ॥

nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena |

yamevaiṣa vṛṇute tena labhyas tasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanuṃ svām || 3-2-3 ||

Este Ser no se obtiene por el mero estudio, ni por la inteligencia, ni por oír mucho. Solo lo obtiene aquel a quien este [Ser] elige; a él, este Ser le revela su propia naturaleza.

«This ātmā can be attained neither through (mere) recitation of Veda, nor through (mere) memory, nor through (mere) repeated listening to the śrutis. It is attained by that person only, whom this (ātmā) chooses. This ātmā reveals it's own nature to him. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

नnoअयम्1/1pron mesteआत्मा1/1-न् mSerप्रवचनेन3/1-अ npor el estudio/la enseñanzaलभ्यः1/1-अ m (कृत्य)se obtieneनniमेधया3/1-आ fpor la inteligenciaनniबहुना3/1-उ npor muchoश्रुतेन3/1-अ noídoयम्2/1pron ma quienएवprecisamenteएषः1/1pron meste [Ser]वृणुतेIII/1√वृ (9 उभ.)·लट्eligeतेन3/1pron mpor esoलभ्यः1/1-अ m (कृत्य)se obtieneतस्य6/1pron mpara élएषः1/1pron mesteआत्मा1/1-न् mSerविवृणुतेIII/1वि+√वृ (9 आ.)·लट्revelaतनुम्2/1-उ fnaturalezaस्वाम्2/1pron adj fpropia

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अयम् आत्मा लभ्यः न प्रवचनेन न मेधया न बहुना श्रुतेन । एषः यं वृणुते तेन एव लभ्यः । एषः आत्मा विवृणुते स्वां तनुं तस्य ॥

Este Ser se obtiene, no por el estudio, ni por la inteligencia, ni por oír mucho. Este [Ser] se obtiene solo por aquel a quien elige. Este Ser revela su propia naturaleza a él.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

यद्येवं सर्वलाभात्परम आत्मलाभस्तल्लाभाय प्रवचनादय उपाया बाहुल्येन कर्तव्या इति प्राप्त इदमुच्यते —

Puesto que el logro del Ser (ātma-lābhaḥ) es, entre todos los logros (sarva-lābhāt), el supremo (paramaḥ), podría pensarse que para lograrlo (tal-lābhāya) deberían emprenderse en abundancia (bāhulyena kartavyāḥ) medios como el estudio [del Veda], etc. (pravacanādayaḥ upāyāḥ). Dada esta presunción (iti prāptam), se dice esto —

Análisis palabra por palabra
यदिpuesto queएवम्asíसर्वलाभात्5/1-अ mTPentre todos los logrosपरमः1/1-अ msupremoआत्मलाभः1/1-अ mTPel logro del Serतल्लाभाय4/1-अ mTPpara lograrloप्रवचनादयः1/3-इ mBVel estudio y demásउपायाः1/3-अ mmediosबाहुल्येन3/1-अ nen abundanciaकर्तव्याः1/3-अ m (तव्यत्)deberían emprenderseइतिasíप्राप्तम्1/1-अ n (क्त)presumido/concluidoइदम्1/1pron nestoउच्यतेIII/1√वच् (2P), karm.se dice

Segmento 2 — glosa de नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन

न अयम् आत्मा व्याख्यातो यस्य लाभः परःपुरुषार्थो नासौ वेदशास्त्राध्ययनबाहुल्येन प्रवचनेन लभ्यः । तथा न मेधया ग्रन्थार्थधारणशक्त्या । न बहुना श्रुतेन नापि भूयसा श्रवणेनेत्यर्थः ।

«Este» «Ser», ya explicado (vyākhyātaḥ), cuyo logro (yasya lābhaḥ) es el más elevado propósito humano (paraḥ puruṣārthaḥ), no se obtiene «por el estudio» (pravacanena), esto es, por el estudio abundante de los śāstras védicos (veda-śāstra-adhyayana-bāhulyena). Asimismo, «ni por la inteligencia» (medhayā), es decir, por la capacidad de retener el significado de los textos (grantha-artha-dhāraṇa-śaktyā). «Ni por mucho oír» (bahunā śrutena), esto es, por escuchar repetidamente (bhūyasā śravaṇena); ese es el sentido.

Análisis palabra por palabra
नnoअयम्1/1pron mesteआत्मा1/1-न् mSerव्याख्यातः1/1-अ m (क्त)ya explicadoयस्य6/1pron mcuyoलाभः1/1-अ mlogroपरः1/1-अ mmás elevadoपुरुषार्थः1/1-अ mTPpropósito humanoनnoअसौ1/1pron mesteवेदशास्त्राध्ययनबाहुल्येन3/1-अ nTPpor el estudio abundante de los śāstras védicosप्रवचनेन3/1-अ npor el estudioलभ्यः1/1-अ m (कृत्य)se obtieneतथाasimismoनniमेधया3/1-आ fpor la inteligenciaग्रन्थार्थधारणशक्त्या3/1-आ fTPpor la capacidad de retener el significado de los textosनniबहुना3/1-उ npor muchoश्रुतेन3/1-अ noídoन अपिtampocoभूयसा3/1-अस् nrepetidoश्रवणेन3/1-अ npor escucharइति अर्थःese es el sentido

Segmento 3 — transición

केन तर्हि लभ्य इत्युच्यते —

Entonces, ¿por qué medio se obtiene? — Eso se dice ahora —

Análisis palabra por palabra
केन3/1pron npor quéतर्हिentoncesलभ्यः1/1-अ m (कृत्य)se obtieneइतिasíउच्यतेIII/1√वच् (2P), karm.se dice

Segmento 4 — glosa de यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः

यम् एव परमात्मानम् एव एषः विद्वान् वृणुते प्राप्तुमिच्छति तेन वरेण एषः परमात्मा लभ्यः नान्येन साधनान्तरेण । नित्यलब्धस्वभावत्वात् ।

«A quien» (yam), precisamente a este Ser Supremo (paramātmānam eva), «este» sabio (vidvān) «elige» (vṛṇute), esto es, desea alcanzar (prāptum icchati) — «por esa» misma elección (tena vareṇa), este Ser Supremo «se obtiene», y no por ningún otro medio (na anyena sādhanāntareṇa), porque su naturaleza está ya siempre lograda (nitya-labdha-svabhāvatvāt).

Nota (aclaración de Sarojini/Paramārthānanda, no del sánscrito del bhāṣya). La expresión «nitya-labdha-svabhāvatvāt» puede leerse unida a esta frase —y entonces significa que ningún otro medio permite conocer el Ser, porque el Ser ya está siempre ahí y solo falta que la mente elija conocerlo— o unida a la frase siguiente, en cuyo caso el sentido varía según se explica en el Segmento 6.

Análisis palabra por palabra
यम्2/1pron ma quienएवprecisamenteपरमात्मानम्2/1-न् mTPa este Ser Supremoएवprecisamenteएषः1/1pron mesteविद्वान्1/1-अत् msabioवृणुतेIII/1√वृ (9 उभ.)·लट्eligeप्राप्तुम्√आप्·तुमुन्alcanzarइच्छतिIII/1√इष् (6P)·लट्deseaतेन3/1pron npor esaवरेण3/1-अ melecciónएषः1/1pron mesteपरमात्मा1/1-न् mTPSer Supremoलभ्यः1/1-अ m (कृत्य)se obtieneनnoअन्येन3/1-अ npor otroसाधनान्तरेण3/1-अ nTPmedioनित्यलब्धस्वभावत्वात्5/1-अ nBV+त्वporque su naturaleza está ya siempre lograda

Segmento 5 — transición

कीदृशोऽसौ विदुष आत्मलाभ इत्युच्यते ।

¿De qué naturaleza es ese logro del Ser por parte del sabio? — Eso se dice ahora —

Análisis palabra por palabra
कीदृशः1/1-अ mde qué naturalezaअसौ1/1pron meseविदुषः6/1विद्वस् mdel sabioआत्मलाभः1/1-अ mTPel logro del Serइतिasíउच्यतेIII/1√वच् (2P), karm.se dice

Segmento 6 — glosa de तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं स्वाम्

तस्य एषः आत्मा अविद्यासञ्छन्नां स्वां परां तनुं स्वात्मतत्त्वं स्वरूपं विवृणुते प्रकाशयति प्रकाश इव घटादिर्विद्यायां सत्यामाविर्भवति इत्यर्थः ।

«Para ese» [sabio] (tasya), «este» «Ser» «revela» (vivṛṇute), esto es, manifiesta (prakāśayati), «su propia» naturaleza suprema (parāṃ tanum), [es decir,] la realidad de su propio Ser, su verdadera forma (svātma-tattvaṃ svarūpam), cubierta por la ignorancia (avidyā-sañchannām) — tal como una vasija y demás objetos (ghaṭādiḥ) se manifiestan en presencia de la luz (prakāśe iva), así [se manifiesta el Ser] cuando el conocimiento [nacido de las escrituras] es verdadero y efectivo (vidyāyāṃ satyām); ese es el sentido.

Análisis palabra por palabra
तस्य6/1pron mpara eseएषः1/1pron mesteआत्मा1/1-न् mSerअविद्यासञ्छन्नाम्2/1-आ fTPcubierta por la ignoranciaस्वाम्2/1pron adj fpropiaपराम्2/1-आ fsupremaतनुम्2/1-उ fnaturalezaस्वात्मतत्त्वम्2/1-अ nTPla realidad de su propio Serस्वरूपम्2/1-अ nsu verdadera formaविवृणुतेIII/1वि+√वृ (9 आ.)·लट्revelaप्रकाशयतिIII/1प्र+√काश् (1P)·णिच्·लट्manifiesta (glosa)प्रकाशे7/1-अ men la luzइवcomoघटादिः1/1-इ mBVuna vasija y demásविद्यायाम्7/1-आ fen el conocimientoसत्याम्7/1-अ fverdadero/efectivoआविर्भवतिIII/1आविस्+√भू (1P)·लट्se manifiesta (glosa)इति अर्थःese es el sentido

Segmento 7 — conclusión

तस्मादन्यत्यागेनात्मलाभप्रार्थनैवात्मलाभसाधनमित्यर्थः ॥ ३ ॥

Por eso, abandonando todo lo demás (anyatyāgena), el mero anhelo de lograr el Ser (ātmalābha-prārthanā eva) es el medio para lograr el Ser (ātmalābha-sādhanam); ese es el sentido. ॥ 3 ॥

Análisis palabra por palabra
तस्मात्por esoअन्यत्यागेन3/1-अ mTPabandonando todo lo demásआत्मलाभप्रार्थना1/1-आ fTPel anhelo de lograr el Serएवprecisamenteआत्मलाभसाधनम्1/1-अ nTPel medio para lograr el Serइति अर्थःese es el sentido

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे तृतीयो मन्त्रः ॥
Así, el tercer mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.