Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.4

Muṇḍaka III, sección 2, mantra 4 — el Ser no se logra por el débil ni por el negligente ni por la austeridad sin renuncia; lo logra el sabio que se esfuerza con fuerza, atención, renuncia y conocimiento

Sánscrito en

नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात् ।

एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वांस्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम ॥ ३.२.४ ॥

nāyamātmā balahīnena labhyo na ca pramādāt tapaso vāpyaliṅgāt |

etairupāyair yatate yastu vidvāṃs tasyaiṣa ātmā viśate brahmadhāma || 3-2-4 ||

Este Ser no se obtiene por el débil de fuerza, ni tampoco por la negligencia, ni por la austeridad sin el signo [de la renuncia]. Pero el Ser de aquel sabio que se esfuerza con estos medios entra en la morada de Brahman.

«This ātmā cannot be attained by one who does not have strength, nor by indifference, nor by knowledge either, without renunciation. However the ātma of that person who is discriminative and who strives whole heartedly with these qualifications attains the nature of Brahman. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

नnanoअयम्ayam1/1pron mesteआत्माātmā1/1-न्n mSerबलहीनेनbalahīnena3/1-अa mBVpor el débil de fuerzaलभ्यःlabhyaḥ1/1-अa m (कृत्यkṛtya)se obtieneन चna cani tampocoप्रमादात्pramādāt5/1-अa mpor la negligenciaतपसःtapasaḥ5/1-अस्as npor la austeridadवा अपिvā apio tambiénअलिङ्गात्aliṅgāt5/1-अa nTP(nañ)sin el signo [de renunciante]एतैःetaiḥ3/3pron ncon estosउपायैःupāyaiḥ3/3-अa mmediosयततेyatateIII/1√यत्yat (1 आā.)·लट्laṭse esfuerzaयःyaḥ1/1pron mquienतुtuperoविद्वान्vidvān1/1-अत्at msabioतस्यtasya6/1pron mde eseएषःeṣaḥ1/1pron mesteआत्माātmā1/1-न्n mSerविशतेviśateIII/1√विश्viś (6 आā.)·लट्laṭentraब्रह्मधामbrahmadhāma2/1-न्n nTPen la morada de Brahman

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अयम् आत्मा न लभ्यः बलहीनेन न च प्रमादात् वा अपि अलिङ्गात् तपसः । तु एषः आत्मा तस्य यः विद्वान् यतते एतैः उपायैः विशते ब्रह्मधाम ॥ayam ātmā na labhyaḥ balahīnena na ca pramādāt vā api aliṅgāt tapasaḥ | tu eṣaḥ ātmā tasya yaḥ vidvān yatate etaiḥ upāyaiḥ viśate brahmadhāma ||

Este Ser no se obtiene por el débil de fuerza, ni por la negligencia, ni tampoco por la austeridad sin el signo [de renunciante]. Pero el Ser de aquel sabio que se esfuerza con estos medios entra en la morada de Brahman.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

आत्मप्रार्थनासहायभूतान्येतानि च साधनानि बलाप्रमादतपांसि लिङ्गयुक्तानि संन्याससहितानि । यस्मात्ātmaprārthanāsahāyabhūtānyetāni ca sādhanāni balāpramādatapāṃsi liṅgayuktāni saṃnyāsasahitāni | yasmāt —

Y estos son los medios auxiliares del anhelo del Ser (ātma-prārthanā-sahāya-bhūtāni): la fuerza (bala), la no-negligencia (apramāda) y la austeridad (tapas), unida al signo [del renunciante] (liṅga-yuktāni), esto es, acompañada de saṃnyāsa (saṃnyāsa-sahitāni). Porque —

Análisis palabra por palabra
आत्मप्रार्थनासहायभूतानिātmaprārthanāsahāyabhūtāni1/3-अa nTPauxiliares del anhelo del Serचcayएतानिetāni1/3pron nestosसाधनानिsādhanāni1/3-अa nmediosबलाप्रमादतपांसिbalāpramādatapāṃsi1/3-अस्as nDVfuerza, no-negligencia y austeridadलिङ्गयुक्तानिliṅgayuktāni1/3-अa nBVunida al signo [de renunciante]संन्याससहितानिsaṃnyāsasahitāni1/3-अa nBVacompañada de saṃnyāsaयस्मात्yasmātporque

Segmento 2 — glosa de नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात्nāyamātmā balahīnena labhyo na ca pramādāttapaso vāpyaliṅgāt

यस्मात्yasmāt अयम्ayam आत्माātmā बलहीनेनbalahīnena बलप्रहीणेनात्मनिष्ठाजनितवीर्यहीनेन नbalaprahīṇenātmaniṣṭhājanitavīryahīnena na लभ्यःlabhyaḥ नापि लौकिकपुत्रपश्वादिविषयसङ्गनिमित्तnāpi laukikaputrapaśvādiviṣayasaṅganimittaप्रमादात्pramādāt । तथा| tathā तपसःtapasaḥ वाvā अपिapi अलिङ्गात्aliṅgāt अलिङ्गरहितात् । तपोऽत्र ज्ञानं लिङ्गं संन्यासः । संन्यासरहिताज्ज्ञानान्न लभ्यत इत्यर्थः ।aliṅgarahitāt | tapo'tra jñānaṃ liṅgaṃ saṃnyāsaḥ | saṃnyāsarahitājjñānānna labhyata ityarthaḥ |

Porque «este» «Ser» no se obtiene «por el débil de fuerza» (balahīnena), esto es, por el privado de fuerza (bala-prahīṇena), [es decir,] por el que carece del vigor nacido de la firmeza en el Ser (ātma-niṣṭhā-janita-vīrya-hīnena); tampoco se obtiene «por la negligencia» (pramādāt) causada por el apego a objetos mundanos como el hijo, el ganado, etc. (laukika-putra-paśvādi-viṣaya-saṅga-nimitta). Asimismo, tampoco «por la austeridad» (tapasaḥ) «sin el signo» [de renunciante] (aliṅgāt), esto es, sin el saṃnyāsa (liṅga-rahitāt). Aquí «austeridad» (tapas) significa conocimiento (jñānam); «el signo» (liṅgam) significa el saṃnyāsa. El conocimiento sin saṃnyāsa no es medio de obtención; ese es el sentido.

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmātporqueअयम्ayam1/1pron mesteआत्माātmā1/1-न्n mSerबलहीनेनbalahīnena3/1-अa mBVpor el débil de fuerzaबलप्रहीणेनbalaprahīṇena3/1-अa m (क्तkta)BVpor el privado de fuerza (glosa)आत्मनिष्ठाजनितवीर्यहीनेनātmaniṣṭhājanitavīryahīnena3/1-अa mBVpor el que carece del vigor nacido de la firmeza en el Ser (glosa)नnanoलभ्यःlabhyaḥ1/1-अa m (कृत्यkṛtya)se obtieneन अपिna apitampocoलौकिकपुत्रपश्वादिविषयसङ्गनिमित्तप्रमादात्laukikaputrapaśvādiviṣayasaṅganimittapramādāt5/1-अa mTPpor la negligencia causada por el apego a objetos mundanos —hijo, ganado, etc.—तथाtathāasimismoतपसःtapasaḥ5/1-अस्as npor la austeridadवा अपिvā apitambiénअलिङ्गात्aliṅgāt5/1-अa nTP(nañ)sin el signo [de renunciante]अलिङ्गरहितात्aliṅgarahitāt5/1-अa nTP(nañ)sin el saṃnyāsa (glosa)तपःtapaḥ1/1-अस्as nausteridadअत्रatraaquíज्ञानम्jñānam1/1-अa nconocimientoलिङ्गम्liṅgam1/1-अa nel signoसंन्यासःsaṃnyāsaḥ1/1-अa mel saṃnyāsaसंन्यासरहितात्saṃnyāsarahitāt5/1-अa nTP(nañ)sin saṃnyāsaज्ञानात्jñānāt5/1-अa npor el conocimientoनnanoलभ्यतेlabhyateIII/1√लभ्labh (1 आā.), karm.se obtieneइति अर्थःiti arthaḥese es el sentido

Segmento 3 — glosa de एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वांस्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधामetairupāyairyatate yastu vidvāṃstasyaiṣa ātmā viśate brahmadhāma

एतैःetaiḥ उपायैःupāyaiḥ बलाप्रमादसंन्यासज्ञानैःbalāpramādasaṃnyāsajñānaiḥ यततेyatate तत्परः सम्प्रयततेtatparaḥ samprayatate यःyaḥ तुtu विद्वान्vidvān विवेकी आत्मवित्vivekī ātmavit तस्यtasya विदुषःviduṣaḥ एषःeṣaḥ आत्माātmā विशतेviśate संप्रविशतिsaṃpraviśati ब्रह्मधामbrahmadhāma ॥ ४ ॥|| 4 ||

«Con estos» «medios» —fuerza, no-negligencia, saṃnyāsa y conocimiento (bala-apramāda-saṃnyāsa-jñānaiḥ)— «se esfuerza» (yatate), esto es, se aplica con dedicación (tatparaḥ samprayatate); pero «quien» [es] «sabio» (vidvān), discriminativo (vivekī), conocedor del Ser (ātmavit) — «para ese» sabio (tasya viduṣaḥ), «este» «Ser» «entra» (viśate), esto es, penetra plenamente (sampraviśati), «en la morada de Brahman» (brahmadhāma). ॥|| 4 ॥||

Nota (aclaración de Sarojini/Paramārthānanda, no del sánscrito del bhāṣya). Śaṅkara no comenta la palabra «dhāma»: puede significar morada/residencia (pero Brahman no tiene morada, siendo Él mismo la morada de todo), o luz/consciencia (brahma-prakāśaḥ = brahma-caitanyam), o —lectura preferida por los subcomentaristas— «forma propia» (svarūpam); en tal caso «brahmadhāma» es la naturaleza misma de Brahman, y «विशतेviśate» (entra/se funde) significaría más bien «alcanza» (el jīvātmā abandona su condición limitada y alcanza la naturaleza ilimitada de Brahman), no un ingreso o fusión literal.

Análisis palabra por palabra
एतैःetaiḥ3/3pron ncon estosउपायैःupāyaiḥ3/3-अa mmediosबलाप्रमादसंन्यासज्ञानैःbalāpramādasaṃnyāsajñānaiḥ3/3-अa nDVfuerza, no-negligencia, saṃnyāsa y conocimiento (glosa)यततेyatateIII/1√यत्yat (1 आā.)·लट्laṭse esfuerzaतत्परःtatparaḥ1/1-अa mTPaplicado a ello (glosa)सम्प्रयततेsamprayatateIII/1सम्sam+प्रpra+√यत्yat (1 आā.)·लट्laṭse esfuerza con dedicación (glosa)यःyaḥ1/1pron mquienतुtuperoविद्वान्vidvān1/1-अत्at msabioविवेकीvivekī1/1-इन्in mdiscriminativo (glosa)आत्मवित्ātmavit1/1-द्d mTPconocedor del Ser (glosa)तस्यtasya6/1pron mde eseविदुषःviduṣaḥ6/1विद्वस्vidvas msabioएषःeṣaḥ1/1pron mesteआत्माātmā1/1-न्n mSerविशतेviśateIII/1√विश्viś (6 आā.)·लट्laṭentraसंप्रविशतिsaṃpraviśatiIII/1सम्sam+प्रpra+√विश्viś (6P)·लट्laṭpenetra plenamente (glosa)ब्रह्मधामbrahmadhāma2/1-न्n nTPen la morada de Brahman

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे चतुर्थो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyamuṇḍake dvitīyakhaṇḍe caturtho mantraḥ ||
Así, el cuarto mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.