Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.4
Muṇḍaka III, sección 2, mantra 4 — el Ser no se logra por el débil ni por el negligente ni por la austeridad sin renuncia; lo logra el sabio que se esfuerza con fuerza, atención, renuncia y conocimiento

नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात् ।
एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वांस्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम ॥ ३.२.४ ॥
nāyamātmā balahīnena labhyo na ca pramādāt tapaso vāpyaliṅgāt |
etairupāyair yatate yastu vidvāṃs tasyaiṣa ātmā viśate brahmadhāma || 3-2-4 ||
Este Ser no se obtiene por el débil de fuerza, ni tampoco por la negligencia, ni por la austeridad sin el signo [de la renuncia]. Pero el Ser de aquel sabio que se esfuerza con estos medios entra en la morada de Brahman.
«This ātmā cannot be attained by one who does not have strength, nor by indifference, nor by knowledge either, without renunciation. However the ātma of that person who is discriminative and who strives whole heartedly with these qualifications attains the nature of Brahman. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»
Palabra por palabra
Anvaya (el verso en orden de prosa)
अयम् आत्मा न लभ्यः बलहीनेन न च प्रमादात् वा अपि अलिङ्गात् तपसः । तु एषः आत्मा तस्य यः विद्वान् यतते एतैः उपायैः विशते ब्रह्मधाम ॥
Este Ser no se obtiene por el débil de fuerza, ni por la negligencia, ni tampoco por la austeridad sin el signo [de renunciante]. Pero el Ser de aquel sabio que se esfuerza con estos medios entra en la morada de Brahman.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — avataraṇikā
आत्मप्रार्थनासहायभूतान्येतानि च साधनानि बलाप्रमादतपांसि लिङ्गयुक्तानि संन्याससहितानि । यस्मात् —
Y estos son los medios auxiliares del anhelo del Ser (ātma-prārthanā-sahāya-bhūtāni): la fuerza (bala), la no-negligencia (apramāda) y la austeridad (tapas), unida al signo [del renunciante] (liṅga-yuktāni), esto es, acompañada de saṃnyāsa (saṃnyāsa-sahitāni). Porque —
Análisis palabra por palabra
Segmento 2 — glosa de नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात्
यस्मात् अयम् आत्मा बलहीनेन बलप्रहीणेनात्मनिष्ठाजनितवीर्यहीनेन न लभ्यः नापि लौकिकपुत्रपश्वादिविषयसङ्गनिमित्तप्रमादात् । तथा तपसः वा अपि अलिङ्गात् अलिङ्गरहितात् । तपोऽत्र ज्ञानं लिङ्गं संन्यासः । संन्यासरहिताज्ज्ञानान्न लभ्यत इत्यर्थः ।
Porque «este» «Ser» no se obtiene «por el débil de fuerza» (balahīnena), esto es, por el privado de fuerza (bala-prahīṇena), [es decir,] por el que carece del vigor nacido de la firmeza en el Ser (ātma-niṣṭhā-janita-vīrya-hīnena); tampoco se obtiene «por la negligencia» (pramādāt) causada por el apego a objetos mundanos como el hijo, el ganado, etc. (laukika-putra-paśvādi-viṣaya-saṅga-nimitta). Asimismo, tampoco «por la austeridad» (tapasaḥ) «sin el signo» [de renunciante] (aliṅgāt), esto es, sin el saṃnyāsa (liṅga-rahitāt). Aquí «austeridad» (tapas) significa conocimiento (jñānam); «el signo» (liṅgam) significa el saṃnyāsa. El conocimiento sin saṃnyāsa no es medio de obtención; ese es el sentido.
Análisis palabra por palabra
Segmento 3 — glosa de एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वांस्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम
एतैः उपायैः बलाप्रमादसंन्यासज्ञानैः यतते तत्परः सम्प्रयतते यः तु विद्वान् विवेकी आत्मवित् तस्य विदुषः एषः आत्मा विशते संप्रविशति ब्रह्मधाम ॥ ४ ॥
«Con estos» «medios» —fuerza, no-negligencia, saṃnyāsa y conocimiento (bala-apramāda-saṃnyāsa-jñānaiḥ)— «se esfuerza» (yatate), esto es, se aplica con dedicación (tatparaḥ samprayatate); pero «quien» [es] «sabio» (vidvān), discriminativo (vivekī), conocedor del Ser (ātmavit) — «para ese» sabio (tasya viduṣaḥ), «este» «Ser» «entra» (viśate), esto es, penetra plenamente (sampraviśati), «en la morada de Brahman» (brahmadhāma). ॥ 4 ॥
Nota (aclaración de Sarojini/Paramārthānanda, no del sánscrito del bhāṣya). Śaṅkara no comenta la palabra «dhāma»: puede significar morada/residencia (pero Brahman no tiene morada, siendo Él mismo la morada de todo), o luz/consciencia (brahma-prakāśaḥ = brahma-caitanyam), o —lectura preferida por los subcomentaristas— «forma propia» (svarūpam); en tal caso «brahmadhāma» es la naturaleza misma de Brahman, y «विशते» (entra/se funde) significaría más bien «alcanza» (el jīvātmā abandona su condición limitada y alcanza la naturaleza ilimitada de Brahman), no un ingreso o fusión literal.
Análisis palabra por palabra
॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे चतुर्थो मन्त्रः ॥
Así, el cuarto mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.