Saltar al contenido
मुण्डकभाष्यम्

Muṇḍaka Upaniṣad 3.2.5

Muṇḍaka III, sección 2, mantra 5 — los sabios, satisfechos de conocimiento y libres de apego, alcanzan por doquier lo omnipresente y penetran en todo, incluso al caer el cuerpo

संप्राप्यैनमृषयो ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानो वीतरागाः प्रशान्ताः ।

ते सर्वगं सर्वतः प्राप्य धीराः युक्तात्मानः सर्वमेवाविशन्ति ॥ ३.२.५ ॥

samprāpyainamṛṣayo jñānatṛptāḥ kṛtātmāno vītarāgāḥ praśāntāḥ |

te sarvagaṃ sarvataḥ prāpya dhīrāḥ yuktātmānaḥ sarvamevāviśanti || 3-2-5 ||

Habiendo alcanzado a este [Ser], los sabios (ṛṣis), satisfechos de conocimiento, transformados en su ser, libres de apego, están totalmente serenos. Habiendo alcanzado por doquier a lo omnipresente, ellos, de mente disciplinada, los sabios discriminativos, penetran en todo esto mismo.

«Having attained this (Brahman), the sages are satisfied with knowledge. Having transformed themselves, they are free from attachment and are totally tranquil. Having totally attained the all-pervasive (Brahman) those self-disciplined wise men pervade everything. — lectura fiel a Paramārthānanda/Sarojini Varadarajan»

Palabra por palabra

संप्राप्यसम्+प्र+√आप्, ल्यप्habiendo alcanzado/conocidoएनम्2/1pron ma esteऋषयः1/3-इ mlos sabios (videntes)ज्ञानतृप्ताः1/3-अ mTPsatisfechos de conocimientoकृतात्मानः1/3-न् mBVde ser transformado (realizado)वीतरागाः1/3-अ mBVlibres de apegoप्रशान्ताः1/3-अ m (क्त)totalmente serenosते1/3pron mellosसर्वगम्2/1-अ mTPlo omnipresenteसर्वतःpor todas partesप्राप्यप्र+√आप्, ल्यप्habiendo alcanzadoधीराः1/3-अ mlos sabios discriminativosयुक्तात्मानः1/3-न् mBVde mente/ser disciplinadoसर्वम्2/1-अ ntodoएवmismoआविशन्तिIII/3आ+√विश् (6 प.)·लट्entran/penetran

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एनं सम्प्राप्य ऋषयः ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानः वीतरागाः प्रशान्ताः (भवन्ति) । सर्वतः प्राप्य सर्वगं ते युक्तात्मानः धीराः आविशन्ति सर्वम् एव ॥

Habiendo alcanzado a este [Ser], los sabios, satisfechos de conocimiento, transformados en su ser, libres de apego, (están) totalmente serenos. Habiendo alcanzado por doquier a lo omnipresente, ellos, de mente disciplinada, discriminativos, penetran en todo esto mismo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā

कथं ब्रह्म संविशत इत्युच्यते —

«¿Cómo se dice que [el jīva] entra (saṃviśate) en Brahman?» —esto se explica a continuación—.

Análisis palabra por palabra
कथम्cómoब्रह्म1/1-न् nBrahmanसंविशतेIII/1सम्+√विश् (6 आ.)·लट्entraइति[así]उच्यतेIII/1√वच् (2 प.), कर्मणि·लट्se explica/se dice

Segmento 2 — glosa de संप्राप्यैनमृषयो ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानो वीतरागाः प्रशान्ताः

संप्राप्य समवगम्यऐनम्आत्मानम्ऋषयो दर्शनवन्तस्तेनैव ज्ञानेन तृप्ता न बाह्येन तृप्तिसाधनेन शरीरोपचयकारणेन कृतात्मानः परमात्मस्वरूपेणैव निष्पन्नात्मानः सन्तो वीतरागाः वीतरागादिदोषाः प्रशान्ता उपरतेन्द्रियाः ।

«Los sabios» (ṛṣayaḥ) —los que tienen visión, los conocedores (darśanavantaḥ)—, «habiendo alcanzado» (samprāpya), esto es, habiendo conocido bien (samavagamya), «a este» Ser mediante ese mismo conocimiento, «están satisfechos» (tṛptāḥ), y no [se satisfacen] por ningún medio externo de satisfacción (bāhyena tṛpti-sādhanena) que sea sólo causa de aumento del cuerpo (śarīropacaya-kāraṇena). «Transformados en su ser» (kṛtātmānaḥ), esto es, siendo [aquellos] cuyo ser se ha consumado como la naturaleza misma del Ser Supremo (paramātma-svarūpeṇaiva niṣpannātmānaḥ), «libres de apego» (vītarāgāḥ) —libres de los defectos como el apego, etc. (vītarāgādi-doṣāḥ)—, «están totalmente serenos» (praśāntāḥ), [pues son] aquellos cuyos sentidos se han retirado [de los objetos] (uparata-indriyāḥ).

Nota (aclaración de Sarojini/Paramārthānanda, no del sánscrito del bhāṣya). El sentido literal de samprāpya es «habiendo alcanzado», pero Śaṅkara le da aquí el sentido de «habiendo conocido» (samavagamya), pues respecto de Brahman no hay logro distinto del conocimiento: el conocimiento mismo es el logro.

Análisis palabra por palabra
संप्राप्यसम्+प्र+√आप्, ल्यप्habiendo alcanzado/conocidoसमवगम्यसम्+अव+√गम्, ल्यप्habiendo comprendido bien (glosa)एनम्2/1pron ma esteआत्मानम्2/1-न् mel Ser (glosa)ऋषयः1/3-इ mlos sabiosदर्शनवन्तः1/3-अत् m (मतुप्)los que tienen visión/conocimiento (glosa)तेन3/1pron npor esoएवprecisamenteज्ञानेन3/1-अ npor el conocimientoतृप्ता1/3-अ m (क्त)satisfechosनnoबाह्येन3/1-अ npor [un medio] externoतृप्तिसाधनेन3/1-अ nTPpor un medio de satisfacciónशरीरोपचयकारणेन3/1-अ nTPque es causa de aumento del cuerpoकृतात्मानः1/3-न् mBVtransformados en su serपरमात्मस्वरूपेण3/1-अ nTPcomo la naturaleza misma del Ser Supremoएवprecisamenteनिष्पन्नात्मानः1/3-न् mBVcuyo ser se ha consumado/realizado (glosa)सन्तः1/3सत् m (present part. de अस्)siendoवीतरागाः1/3-अ mBVlibres de apegoवीतरागादिदोषाः1/3-अ mBVlibres de los defectos como el apego, etc. (glosa)प्रशान्ता1/3-अ mtotalmente serenosउपरतेन्द्रियाः1/3-अ nBVcuyos sentidos se han retirado [de los objetos] (glosa)

Segmento 3 — glosa de ते सर्वगं सर्वतः प्राप्य

ते एवंभूताः सर्वगं सर्वव्यापिनमाकाशवत् सर्वतः सर्वत्र प्राप्य नोपाधिपरिच्छिन्नेनैकदेशेन, किं तर्हि ?

«Ellos», siendo de tal naturaleza (evaṃbhūtāḥ), «alcanzan» «lo omnipresente» (sarvagam), esto es, lo que todo lo penetra (sarvavyāpinam), como el espacio (ākāśavat), «por todas partes» (sarvataḥ), es decir, en todo lugar (sarvatra) —no [como una fusión] limitada por un adjunto condicionante (upādhi-paricchinnena, como en el caso de Viṣṇu, etc.), ni limitada a una única región (ekadeśena, como el mundo de Vaikuṇṭha, etc.)—. ¿De qué modo, entonces (kiṃ tarhi)?

Análisis palabra por palabra
ते1/3pron mellosएवंभूताः1/3-अ mBVde tal naturaleza (glosa)सर्वगम्2/1-अ mTPlo omnipresenteसर्वव्यापिनम्2/1-इन् mTPque todo lo penetra (glosa)आकाशवत्como el espacioसर्वतःpor todas partesसर्वत्रen todo lugar (glosa)प्राप्यप्र+√आप्, ल्यप्habiendo alcanzadoनnoउपाधिपरिच्छिन्नेन3/1-अ nTPlimitado por un adjunto condicionanteएकदेशेन3/1-अ npor una única región/parteकिम्¿qué?तर्हिentonces / pues

Segmento 4 — glosa de धीराः युक्तात्मानः सर्वमेवाविशन्ति

तद्ब्रह्मैवाद्वयमात्मत्वेन प्रतिपद्य धीरा अत्यन्तविवेकिनो युक्तात्मानो नित्यसमाहितस्वभावाः सर्वमेव समस्तं शरीरपातकालेऽप्यआविशन्ति भिन्ने घटे घटाकाशवदविद्याकृतोपाधिपरिच्छेदं जहति । एवं ब्रह्मविदो ब्रह्मधाम प्रविशन्ति ॥५॥

«Habiendo comprendido» (pratipadya) que «ese» mismo «Brahman», «sin segundo» (advayam), es su propio Ser (ātmatvena), «los sabios discriminativos» (dhīrāḥ) —los absolutamente discriminativos (atyanta-vivekinaḥ)—, «de mente disciplinada» (yuktātmānaḥ), cuya naturaleza está siempre recogida (nitya-samāhita-svabhāvāḥ), «penetran» —«en todo esto mismo» (sarvam eva), esto es, en el conjunto total (samastam)— «incluso en el momento de la caída del cuerpo» (śarīra-pāta-kāle api). Así como, al romperse una vasija, el espacio [aparentemente separado] de la vasija se funde en el espacio total (ghaṭākāśavat), del mismo modo [ellos] abandonan la limitación del adjunto creada por la ignorancia (avidyā-kṛta-upādhi-paricchedam). Así, «los conocedores de Brahman» (brahmavidaḥ) «entran» «en la morada de Brahman» (brahmadhāma). ॥5॥

Nota (aclaración de los subcomentaristas, según Sarojini/Paramārthānanda). Se distingue viveki de atyanta-viveki: en la etapa inicial de discriminación, la persona diferencia el Ser del cuerpo, pero aún concibe su jīvātmā como distinto de los demás jīvātmās y del paramātmā; el «absolutamente discriminativo» (atyantavivekī) reconoce, en cambio, la identidad de su jīvātmā con todos los demás jīvātmās y con el paramātmā.

Nota. Al retomar aquí la palabra «brahmadhāma» —empleada en la cuarta línea del mantra 4 (3.2.4)—, Śaṅkara indica que este mantra 5 es un comentario que desarrolla esa cuarta línea del mantra anterior.

Análisis palabra por palabra
तत्2/1pron neso/eseब्रह्म2/1-न् nBrahmanएवmismoअद्वयम्2/1-अ nTP(nañ)sin segundo, no-dualआत्मत्वेन3/1-अ ncomo [su propio] Serप्रतिपद्यप्रति+√पद्, ल्यप्habiendo comprendido/realizadoधीराः1/3-अ mlos sabios discriminativosअत्यन्तविवेकिनः1/3-इन् mTPlos absolutamente discriminativos (glosa)युक्तात्मानः1/3-न् mBVde mente/ser disciplinadoनित्यसमाहितस्वभावाः1/3-अ mBVcuya naturaleza está siempre recogida (glosa)सर्वम्2/1-अ ntodoएवmismoसमस्तम्2/1-अ nel conjunto total (glosa)शरीरपातकाले7/1-अ mTPen el momento de la caída del cuerpoअपिincluso/tambiénआविशन्तिIII/3आ+√विश् (6 प.)·लट्entran/se fundenभिन्ने7/1-अ m (क्त)rotoघटे7/1-अ mla vasijaघटाकाशवत्TPcomo el espacio de la vasijaअविद्याकृतोपाधिपरिच्छेदम्2/1-अ mTPla limitación del adjunto creada por la ignoranciaजहतिIII/3√हा (3 प.)·लट्abandonanएवम्asíब्रह्मविदः1/3-द् mTPlos conocedores de Brahmanब्रह्मधाम2/1-न् nTPen la morada de Brahmanप्रविशन्तिIII/3प्र+√विश् (6 प.)·लट्entran/penetran

॥ इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डे पञ्चमो मन्त्रः ॥
Así, el quinto mantra del segundo khaṇḍa del tercer Muṇḍaka.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.