प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.10

Primera pregunta, mantra 10 — por el curso del norte, buscando el Ser, conquistan el sol, de donde no se vuelve

अथोत्तरेण तपसा ब्रह्म-चर्येण श्रद्धया विद्यया आत्मानमन्विष्य आदित्यमभिजयन्ते ।

एतद्वै प्राणानामायतनम् । एतदमृतमभयम् । एतत् परायणम् ।

एतस्मान्न पुनरावर्तन्ते इति । एष निरोधः । तदेष श्लोकः ॥ १० ॥

athottareṇa tapasā brahma-caryeṇa śraddhayā vidyayā ātmānamanviṣya ādityamabhijayante |

etadvai prāṇānāmāyatanam | etadamṛtamabhayam | etat parāyaṇam |

etasmānna punarāvartante iti | eṣa nirodhaḥ | tadeṣa ślokaḥ || 1-10 ||

En cambio, por el [curso] del norte, habiendo buscado el Ser mediante la disciplina, la continencia, la fe y la meditación, conquistan el sol. Esto es, en verdad, el soporte de los seres vivos; esto es lo imperecedero, lo libre de miedo; esto es el destino supremo, pues de aquí no vuelven. Esto es la barrera [para los ignorantes]. Al respecto hay este verso.

Palabra por palabra

अथ0en cambioउत्तरेण3/1उत्तर-अफलम् npor el [curso] del norteतपसा3/1तपस्-स्मनस् nmediante la disciplinaब्रह्मचर्येण3/1√चर् (1 भ्वादि P)यत्ब्रह्मचर्य-अफलम् nla continenciaश्रद्धया3/1श्रद्धा-आसीता fla feविद्यया3/1√विद् (2 अदादि P)क्यप्+टाप्विद्या-आसीता fy la meditaciónआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serअन्विष्य0अनु+√इष् (4 दिवादि P)ल्यप्habiendo buscadoआदित्यम्2/1आदित्य-अरामः mel solअभिजयन्तेIII/3अभि+√जि (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)conquistanएतत्1/1एतद् nestoवै0en verdadप्राणानाम्6/3प्राण-अरामः mde los seres vivosआयतनम्1/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)ल्युट्आयतन-अफलम् n[es] el soporteएतत्1/1एतद् nestoअमृतम्1/1√मृ (6 तुदादि A)क्तअमृत-अफलम् n[न मृतम्] नञ्-TP[es] lo imperecederoअभयम्1/1√भी (3 जुहोत्यादि P)अच्अभय-अफलम् n[न भयं यस्मिन् तत्] BVlo libre de miedoएतत्1/1एतद् nestoपरायणम्1/1परायण-अफलम् n[परम् अयनम्] KD[es] el destino supremoएतस्मात्5/1एतद् nde estoन0noपुनः0de nuevoआवर्तन्तेIII/3आ+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिvuelvenइति0puesएषः1/1एतद् mestoनिरोधः1/1नि+√रुध् (7 रुधादि U)घञ्निरोध-अरामः m[es] la barreraतत्0तद् (= तत्र)al respectoएषः1/1एतद् mesteश्लोकः1/1श्लोक-अरामः m[hay] verso

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ उत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्यया आत्मानम् अन्विष्य आदित्यम् अभिजयन्ते । एतत् वै प्राणानाम् आयतनम् । एतत् अमृतम् अभयम् । एतत् परायणम् । एतस्मात् न पुनः आवर्तन्ते इति । एषः निरोधः । तत् एषः श्लोकः ॥

En cambio, por el del norte, habiendo buscado el Ser mediante la disciplina, la continencia, la fe y la meditación, conquistan el sol. Esto es, en verdad, el soporte de los seres vivos. Esto es lo imperecedero, lo libre de miedo. Esto es el destino supremo, pues de aquí no vuelven. Esto es la barrera. Al respecto, este es el verso.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्यया आत्मानमन्विष्य आदित्यमभिजयन्ते

अथ उत्तरेण अयनेन प्रजापतेः अंशं प्राणम् अत्तारम् आदित्यमभिजयन्ते। केन? तपसा इन्द्रिय-जयेन। विशेषतो ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्यया च। प्रजापत्यात्मविषयया आत्मानं प्राणं सूर्यं जगतः तस्थुषश्च अन्विष्य अहमस्मि इति विदित्वा आदित्यमभिजयन्ते।

«En cambio», «por el curso del norte», conquistan el sol, la porción de Prajāpati que es prāṇa, el que come. ¿Mediante qué? «Mediante la disciplina», el dominio de los sentidos, y especialmente «mediante la continencia», «la fe» y «la meditación», la que tiene por objeto a Prajāpati como el propio ser. «Habiendo buscado el Ser», es decir, prāṇa, el sol, el ser de lo móvil y de lo inmóvil, sabiendo «yo soy [él]», «conquistan el sol».

Nota. सूर्यं जगतः तस्थुषश्च recoge, sin citarlo como tal, Ṛgveda 1.115.1 (sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ca).

Análisis palabra por palabra

अथ0en cambioउत्तरेण3/1उत्तर-अफलम् npor el del norteअयनेन3/1√इ (2 अदादि P)ल्युट्अयन-अफलम् npor el cursoप्रजापतेः6/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPde Prajāpatiअंशम्2/1अंश-अरामः mla porciónप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaअत्तारम्2/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ mel que comeआदित्यम्2/1आदित्य-अरामः mel solअभिजयन्तेIII/3अभि+√जि (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)conquistanकेन3/1किम् n¿mediante qué?तपसा3/1तपस्-स्मनस् nmediante la disciplinaइन्द्रियजयेन3/1√जि (1 भ्वादि P)अच्इन्द्रियजय-अरामः m[इन्द्रियाणां जयः] षष्ठी-TPel dominio de los sentidos (glosa)विशेषतः0विशेष+तसिल् (taddhita)especialmenteब्रह्मचर्येण3/1√चर् (1 भ्वादि P)यत्ब्रह्मचर्य-अफलम् nmediante la continenciaश्रद्धया3/1श्रद्धा-आसीता fla feविद्यया3/1√विद् (2 अदादि P)क्यप्+टाप्विद्या-आसीता fla meditaciónच0yप्रजापत्यात्मविषयया3/1प्रजापत्यात्मविषया-आसीता f[प्रजापत्यात्मा विषयः यस्याः सा] BVque tiene por objeto a Prajāpati como el propio serआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaसूर्यम्2/1सूर्य-अरामः mel solजगतः6/1√गम् (1 भ्वादि P)क्विप्जगत्-त्जगत् nde lo móvilतस्थुषः6/1√स्था (1 भ्वादि P)क्वसुतस्थिवस्-स्विद्वस् nde lo inmóvilच0yअन्विष्य0अनु+√इष् (4 दिवादि P)ल्यप्habiendo buscadoअहम्1/1अस्मद्yoअस्मिI/1√अस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिsoyइति0asíविदित्वा0√विद् (2 अदादि P)क्त्वाsabiendoआदित्यम्2/1आदित्य-अरामः mel solअभिजयन्तेIII/3अभि+√जि (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)conquistan

Segmento 2 — glosa de एतद्वै प्राणानामायतनम् । एतदमृतमभयम् । एतत् परायणम्

एतद्वै आयतनं सर्व-प्राणानाम् सामान्यम् आयतनम् आश्रयम्। एतदमृतम् अविनाशी। अभयम् अत एव भय-वर्जितम्। न चन्द्रवत् क्षय-वृद्धि-भयवत्। एतत् परायणं परा-गतिः विद्यावताम्, कर्मिणां च ज्ञानवताम्।

«Esto es, en verdad, el soporte» de todos «los seres vivos»: su soporte común, su refugio. «Esto es lo imperecedero»: lo que no se destruye. «Lo libre de miedo»: por eso mismo, exento de miedo; no como la luna, sujeta al miedo de menguar y crecer. «Esto es el destino supremo», la meta más alta de los que tienen meditación y de los que hacen ritos con conocimiento.

Análisis palabra por palabra

एतत्1/1एतद् nestoवै0en verdadआयतनम्1/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)ल्युट्आयतन-अफलम् n[es] el soporteसर्वप्राणानाम्6/3सर्वप्राण-अरामः m[सर्वे प्राणाः] KDde todos los seres vivosसामान्यम्1/1समान+ष्यञ् (taddhita)सामान्य-अफलम् ncomúnआयतनम्1/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)ल्युट्आयतन-अफलम् nsoporteआश्रयम्1/1आ+√श्रि (1 भ्वादि U)अच्आश्रय-अरामः m (aquí n)refugioएतत्1/1एतद् nestoअमृतम्1/1√मृ (6 तुदादि A)क्तअमृत-अफलम् n[न मृतम्] नञ्-TP[es] lo imperecederoअविनाशी1/1वि+√नश् (4 दिवादि P)णिनिअविनाशिन्-इन्योगिन् m[न विनाशी] नञ्-TPlo que no se destruye (glosa)अभयम्1/1√भी (3 जुहोत्यादि P)अच्अभय-अफलम् n[न भयं यस्मिन् तत्] BVlo libre de miedoअतः0porएव0eso mismoभयवर्जितम्1/1√वृज् (10 चुरादि U)क्तभयवर्जित-अफलम् n[भयेन वर्जितम्] तृतीया-TPexento de miedoन0noचन्द्रवत्0चन्द्र+वति (taddhita)como la lunaक्षयवृद्धिभयवत्1/1क्षयवृद्धिभय+मतुप् (taddhita)क्षयवृद्धिभयवत्-त्भगवत् n[क्षयवृद्धिभ्यां भयम्] पञ्चमी-TP + मतुप्sujeto al miedo de menguar y crecerएतत्1/1एतद् nestoपरायणम्1/1परायण-अफलम् n[परम् अयनम्] KD[es] el destino supremoपरागतिः1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्तिन्परागति-इमति f[परा गतिः] KDla meta más alta (glosa)विद्यावताम्6/3विद्या+मतुप् (taddhita)विद्यावत्-त्भगवत् mde los que tienen meditaciónकर्मिणाम्6/3कर्मन्+इनि (taddhita)कर्मिन्-इन्योगिन् mde los que hacen ritosच0yज्ञानवताम्6/3ज्ञान+मतुप् (taddhita)ज्ञानवत्-त्भगवत् mcon conocimiento

Segmento 3 — glosa de एतस्मान्न पुनरावर्तन्ते इति । एष निरोधः

एतस्माद् न पुनरावर्तन्ते यथा इतरे केवल-कर्मिणः। इति यस्माद् एषः अविदुषां निरोधः। आदित्यात् हि निरुद्धा अविद्वांसः नैते संवत्सरमादित्यमात्मानं प्राणमभिप्राप्नुवन्ति। स हि संवत्सरः कालात्मा अविदुषां निरोधः।

«De aquí no vuelven», como vuelven los otros, los que solo hacen ritos; «pues» (iti vale aquí «puesto que»). «Esto» es «la barrera» de los ignorantes. En efecto, los ignorantes, detenidos lejos del sol, no alcanzan el año, el sol, el Ser, prāṇa: el año, que es el tiempo, es la barrera de los ignorantes.

Nota. Paramārthānanda entiende nirodhaḥ como «[camino] vedado» a quienes solo hacen ritos, y refiere na punar āvartante a los meditadores que alcanzan allí el conocimiento y la liberación gradual (krama-mukti). Śaṅkara no menciona aquí la liberación gradual: solo dice que no vuelven, a diferencia de los que solo hacen ritos, y que el año es la barrera de los ignorantes.

Análisis palabra por palabra

एतस्मात्5/1एतद् nde aquíन0noपुनः0de nuevoआवर्तन्तेIII/3आ+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिvuelvenयथा0comoइतरे1/3इतर mlos otrosकेवलकर्मिणः1/3केवलकर्मिन्-इन्योगिन् m[केवलाः कर्मिणः] KDlos que solo hacen ritosइति0puesयस्मात्5/1यद् npuesto que (glosa)एषः1/1एतद् mestoअविदुषाम्6/3√विद् (2 अदादि P)क्वसुअविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वांसः] नञ्-TPde los ignorantesनिरोधः1/1नि+√रुध् (7 रुधादि U)घञ्निरोध-अरामः m[es] la barreraआदित्यात्5/1आदित्य-अरामः mdel solहि0en efectoनिरुद्धाः1/3नि+√रुध् (7 रुधादि U)क्तनिरुद्ध-अरामः mdetenidosअविद्वांसः1/3√विद् (2 अदादि P)क्वसुअविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वांसः] नञ्-TPlos ignorantesन0noएते1/3एतद् mestosसंवत्सरम्2/1संवत्सर-अरामः mel añoआदित्यम्2/1आदित्य-अरामः mel solआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् mel Serप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaअभिप्राप्नुवन्तिIII/3अभि+प्र+√आप् (5 स्वादि P)लट्कर्तरिalcanzanसः1/1तद् mélहि0en efectoसंवत्सरः1/1संवत्सर-अरामः mel añoकालात्मा1/1कालात्मन्-न्आत्मन् m[कालः आत्मा यस्य सः] BVque es el tiempoअविदुषाम्6/3√विद् (2 अदादि P)क्वसुअविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वांसः] नञ्-TPde los ignorantesनिरोधः1/1नि+√रुध् (7 रुधादि U)घञ्निरोध-अरामः m[es] la barrera

Segmento 4 — glosa de तदेष श्लोकः

तत् तत्र अस्मिन् अर्थे एषः श्लोकः मन्त्रः॥ १० ॥

«Al respecto», sobre este asunto, hay «este verso», un mantra. ॥10॥

Análisis palabra por palabra

तत्0तद् (= तत्र)al respectoतत्र0al respecto (glosa)अस्मिन्7/1इदम् msobre esteअर्थे7/1अर्थ-अरामः masuntoएषः1/1एतद् mesteश्लोकः1/1श्लोक-अरामः m[hay] versoमन्त्रः1/1मन्त्र-अरामः mun mantra (glosa)

॥ इति प्रथमप्रश्ने दशमो मन्त्रः ॥
Así, el décimo mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →