अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडरे आहुरर्पितमिति ॥ ११ ॥
pañcapādaṃ pitaraṃ dvādaśākṛtiṃ diva āhuḥ pare ardhe purīṣiṇam |
atheme anya u pare vicakṣaṇaṃ saptacakre ṣaḍare āhurarpitamiti || 1-11 ||
Unos lo llaman [al sol] el de cinco pies, el padre, el de doce formas, el lleno de agua, en la región más alta, por encima del cielo. Y estos otros lo llaman el omnisciente, y dicen que [todo] está fijado en él, que tiene siete ruedas y seis radios.
Palabra por palabra
पञ्चपादम्pañcapādam2/1पञ्चपादpañcapāda-अaरामःrāmaḥ m[पञ्च पादाः यस्य सःpañca pādāḥ yasya saḥ] BVal de cinco piesपितरम्pitaram2/1पितृpitṛ-ऋṛपितृpitṛ (propio) mal padreद्वादशाकृतिम्dvādaśākṛtim2/1आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तिन्ktinद्वादशाकृतिdvādaśākṛti-इiहरिःhariḥ m[द्वादश आकृतयः यस्य सःdvādaśa ākṛtayaḥ yasya saḥ] BVal de doce formasदिवःdivaḥ5/1दिव्div-व्vदिव्div (propio) fpor encima del cieloआहुःāhuḥIII/3√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭकर्तरिkartarillamanपरेpare7/1परpara nmás altaअर्धेardhe7/1अर्धardha-अaरामःrāmaḥ men la regiónपुरीषिणम्purīṣiṇam2/1पुरीषpurīṣa+इनिini (taddhita)पुरीषिन्purīṣin-इन्inयोगिन्yogin mal lleno de aguaअथatha0yइमेime1/3इदम्idam mestosअन्येanye1/3अन्यanya motrosउu0(partícula)परेpare1/3परpara motrosविचक्षणम्vicakṣaṇam2/1विचक्षणvicakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[lo llaman] el omniscienteसप्तचक्रेsaptacakre7/1सप्तचक्रsaptacakra-अaरामःrāmaḥ m[सप्त चक्राणि यस्य सःsapta cakrāṇi yasya saḥ] BVen él, de siete ruedasषडरेṣaḍare7/1षडरṣaḍara-अaरामःrāmaḥ m[षट् अराः यस्य सःṣaṭ arāḥ yasya saḥ] BVde seis radiosआहुःāhuḥIII/3√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridicenअर्पितम्arpitam1/1√ऋṛणिच्ṇicक्तktaअर्पितarpita-अaफलम्phalam n[todo] está fijadoइतिiti0(fin de la cita)
[Los que conocen el tiempo] lo llaman el de cinco pies, el padre, el de doce formas, lleno de agua, en la región más alta, por encima del cielo. Y estos otros lo llaman el omnisciente, y dicen que en él, de siete ruedas y seis radios, [todo] está fijado.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — glosa de पञ्चपादं पितरम्pañcapādaṃ pitaram
«El de cinco pies»: las cinco estaciones son como los pies de este sol, que es el año; él gira con ellas, como con pies. Esta representación se hace uniendo en una el invierno temprano y el invierno (hemanta y śiśira). «El padre»: es padre por ser el progenitor de todo; a él [lo llaman así].
Análisis palabra por palabra
पञ्चपादम्pañcapādam2/1पञ्चपादpañcapāda-अaरामःrāmaḥ m[पञ्च पादाः यस्य सःpañca pādāḥ yasya saḥ] BVel de cinco piesपञ्चर्तवःpañcartavaḥ1/3पञ्चर्तुpañcartu-उuगुरुःguruḥ m[पञ्च ऋतवःpañca ṛtavaḥ] KDlas cinco estacionesपादाःpādāḥ1/3पादpāda-अaरामःrāmaḥ mpiesइवiva0comoअस्यasya6/1इदम्idam mde esteसंवत्सरात्मनःsaṃvatsarātmanaḥ6/1संवत्सरात्मन्saṃvatsarātman-न्nआत्मन्ātman m[संवत्सरः आत्मा यस्य सःsaṃvatsaraḥ ātmā yasya saḥ] BVque es el añoआदित्यस्यādityasya6/1आदित्यāditya-अaरामःrāmaḥ mdel solतैःtaiḥ3/3तद्tad mcon ellasअसौasau1/1अदस्adas mélपादैःpādaiḥ3/3पादpāda-अaरामःrāmaḥ mpiesइवiva0comoऋतुभिःṛtubhiḥ3/3ऋतुṛtu-उuगुरुःguruḥ mcon las estacionesआवर्ततेāvartateIII/1आā+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarigiraहेमन्तशिशिरौhemantaśiśirau2/2हेमन्तशिशिरhemantaśiśira-अaरामःrāmaḥ m[हेमन्तः च शिशिरः चhemantaḥ ca śiśiraḥ ca] DVel invierno temprano y el inviernoएकीकृत्यekīkṛtya0एकeka+च्विcvi (taddhita) + √कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्यप्lyapuniendo en unaइयम्iyam1/1इदम्idam festaकल्पनाkalpanā1/1√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+युच्yucकल्पनाkalpanā-आāसीताsītā f[es] la representaciónपितरम्pitaram2/1पितृpitṛ-ऋṛपितृpitṛ (propio) mel padreसर्वस्यsarvasya6/1सर्वsarva nde todoजनयितृत्वात्janayitṛtvāt5/1जनयितृjanayitṛ+त्वtva (taddhita)जनयितृत्वjanayitṛtva-अaफलम्phalam npor ser el progenitorपितृत्वम्pitṛtvam1/1पितृpitṛ+त्वtva (taddhita)पितृत्वpitṛtva-अaफलम्phalam n[es] la condición de padreतस्यtasya6/1तद्tad msuyaतम्tam2/1तद्tad ma él
Segmento 2 — glosa de द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम्dvādaśākṛtiṃ diva āhuḥ pare ardhe purīṣiṇam
«El de doce formas»: los doce meses son sus formas, sus miembros; o bien ākṛti es la formación (ākaraṇa) del todo, que en él se hace con los doce meses; a ese [lo llaman] «el de doce formas». «En la región más alta», en el lugar superior, «por encima del cielo» (dyuloka): es decir, en el tercer cielo. Los que conocen el tiempo lo «llaman» «lleno de agua», el que tiene agua.
Análisis palabra por palabra
द्वादशाकृतिम्dvādaśākṛtim2/1आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तिन्ktinद्वादशाकृतिdvādaśākṛti-इiहरिःhariḥ m[द्वादश आकृतयः यस्य सःdvādaśa ākṛtayaḥ yasya saḥ] BVel de doce formasद्वादशdvādaśa1/3द्वादशन्dvādaśan mdoceमासाःmāsāḥ1/3मासmāsa-अaरामःrāmaḥ mmesesआकृतयःākṛtayaḥ1/3आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तिन्ktinआकृतिākṛti-इiमतिmati f[son] sus formasअवयवाःavayavāḥ1/3अवयवavayava-अaरामःrāmaḥ mmiembrosआकरणम्ākaraṇam1/1आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭआकरणākaraṇa-अaफलम्phalam nla formaciónवाvā0o bienअवयविकरणम्avayavikaraṇam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭअवयविकरणavayavikaraṇa-अaफलम्phalam n[अवयविनः करणम्avayavinaḥ karaṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla formación del todoअस्यasya6/1इदम्idam men élद्वादशमासैःdvādaśamāsaiḥ3/3द्वादशमासdvādaśamāsa-अaरामःrāmaḥ m[द्वादश मासाःdvādaśa māsāḥ] KDcon los doce mesesतम्tam2/1तद्tad ma eseद्वादशाकृतिम्dvādaśākṛtim2/1आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तिन्ktinद्वादशाकृतिdvādaśākṛti-इiहरिःhariḥ m[द्वादश आकृतयः यस्य सःdvādaśa ākṛtayaḥ yasya saḥ] BVel de doce formasदिवःdivaḥ5/1दिव्div-व्vदिव्div (propio) fpor encima del cieloद्युलोकात्dyulokāt5/1द्युलोकdyuloka-अaरामःrāmaḥ m[द्यौः एव लोकःdyauḥ eva lokaḥ] KDdel cielo (glosa)परेpare7/1परpara nen la más altaऊर्ध्वेūrdhve7/1ऊर्ध्वūrdhva-अaफलम्phalam nsuperior (glosa)अर्धेardhe7/1अर्धardha-अaरामःrāmaḥ mregiónस्थानेsthāne7/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭस्थानsthāna-अaफलम्phalam nen el lugar (glosa)तृतीयस्याम्tṛtīyasyām7/1तृतीयtṛtīya fen el tercerदिविdivi7/1दिव्div-व्vदिव्div (propio) fcieloइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentidoपुरीषिणम्purīṣiṇam2/1पुरीषpurīṣa+इनिini (taddhita)पुरीषिन्purīṣin-इन्inयोगिन्yogin mlleno de aguaपुरीषवन्तम्purīṣavantam2/1पुरीषpurīṣa+मतुप्matup (taddhita)पुरीषवत्purīṣavat-त्tभगवत्bhagavat mque tiene purīṣa (glosa)उदकवन्तम्udakavantam2/1उदकudaka+मतुप्matup (taddhita)उदकवत्udakavat-त्tभगवत्bhagavat mque tiene agua (glosa)आहुःāhuḥIII/3√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭकर्तरिkartarillamanकालविदःkālavidaḥ1/3√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipकालविद्kālavid-द्dजगत्jagat (aquí m)[कालं विदन्ति इतिkālaṃ vidanti iti] उपपदupapada-TPlos que conocen el tiempo
Segmento 3 — glosa de अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडरे आहुरर्पितमितिatheme anya u pare vicakṣaṇaṃ saptacakre ṣaḍare āhurarpitamiti
«Y» a ese mismo «estos otros», otros conocedores del tiempo, [lo llaman] «el omnisciente»: el experto, el que todo lo sabe. «Dicen» que todo este universo «está fijado», asentado como los radios en el cubo de la rueda, en él, «que tiene siete ruedas», es decir, que, siendo el tiempo, se mueve sin cesar en una rueda en forma de siete caballos, y «seis radios», que tiene las seis estaciones.
Análisis palabra por palabra
अथatha0yतम्tam2/1तद्tad ma eseएवeva0mismoअन्येanye1/3अन्यanya motrosइमेime1/3इदम्idam mestosउu0(partícula)परेpare1/3परpara motrosकालविदःkālavidaḥ1/3√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipकालविद्kālavid-द्dजगत्jagat (aquí m)[कालं विदन्ति इतिkālaṃ vidanti iti] उपपदupapada-TPconocedores del tiempoविचक्षणम्vicakṣaṇam2/1विचक्षणvicakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ mel omniscienteनिपुणम्nipuṇam2/1निपुणnipuṇa-अaरामःrāmaḥ mel experto (glosa)सर्वज्ञम्sarvajñam2/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaसर्वज्ञsarvajña-अaरामःrāmaḥ m[सर्वं जानाति इतिsarvaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPel que todo lo sabe (glosa)सप्तचक्रेsaptacakre7/1सप्तचक्रsaptacakra-अaरामःrāmaḥ m[सप्त चक्राणि यस्य सःsapta cakrāṇi yasya saḥ] BVque tiene siete ruedasसप्तहयरूपेणsaptahayarūpeṇa3/1सप्तहयरूपsaptahayarūpa-अaफलम्phalam n[सप्त हयाः रूपं यस्य तत्sapta hayāḥ rūpaṃ yasya tat] BVen forma de siete caballosचक्रेcakre7/1चक्रcakra-अaफलम्phalam nen una ruedaसततम्satatam0sin cesarगतिमतिgatimati7/1गतिgati+मतुप्matup (taddhita)गतिमत्gatimat-त्tभगवत्bhagavat mque se mueveकालात्मनिkālātmani7/1कालात्मन्kālātman-न्nआत्मन्ātman m[कालः आत्मा यस्य सःkālaḥ ātmā yasya saḥ] BVque es el tiempoषडरेṣaḍare7/1षडरṣaḍara-अaरामःrāmaḥ m[षट् अराः यस्य सःṣaṭ arāḥ yasya saḥ] BVde seis radiosषड्ऋतुमतिṣaḍṛtumati7/1षड्ऋतुṣaḍṛtu+मतुप्matup (taddhita)षड्ऋतुमत्ṣaḍṛtumat-त्tभगवत्bhagavat m[षट् ऋतवःṣaṭ ṛtavaḥ] KD + मतुप्matupque tiene las seis estaciones (glosa)आहुःāhuḥIII/3√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridicenसर्वम्sarvam1/1सर्वsarva ntodoइदम्idam1/1इदम्idam nesteजगत्jagat1/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्विप्kvipजगत्jagat-त्tजगत्jagat nuniversoकथयन्तिkathayantiIII/3√कथkatha (10 चुरादिcurādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridicen (glosa)अर्पितम्arpitam1/1√ऋṛणिच्ṇicक्तktaअर्पितarpita-अaफलम्phalam nestá fijadoअराःarāḥ1/3अरara-अaरामःrāmaḥ mlos radiosइवiva0comoरथनाभौrathanābhau7/1रथनाभिrathanābhi-इiमतिmati f[रथस्य नाभिःrathasya nābhiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el cubo de la ruedaनिविष्टम्niviṣṭam1/1निni+√विश्viś (6 तुदादिtudādi P)क्तktaनिविष्टniviṣṭa-अaफलम्phalam nasentado (glosa)इतिiti0(fin de la cita)
Segmento 4 — conclusión: en cualquier caso, el año es la causa del universo
यदि पञ्चyadi pañca-पादो द्वादशाकृतिःpādo dvādaśākṛtiḥ, यदि वा सप्तyadi vā sapta-चक्रः षडरःcakraḥ ṣaḍaraḥ, सर्वथापि संवत्सरः कालात्मा प्रजापतिः चन्द्रादित्यsarvathāpi saṃvatsaraḥ kālātmā prajāpatiḥ candrāditya-लक्षणः अपि जगतः कारणम्॥ ११ ॥lakṣaṇaḥ api jagataḥ kāraṇam || 11 ||
Tanto si tiene cinco pies y doce formas como si tiene siete ruedas y seis radios, en cualquier caso el año, que es el tiempo, Prajāpati, caracterizado por la luna y el sol, es también la causa del universo. ॥||11॥ ||
Análisis palabra por palabra
यदिyadi0siपञ्चपादःpañcapādaḥ1/1पञ्चपादpañcapāda-अaरामःrāmaḥ m[पञ्च पादाः यस्य सःpañca pādāḥ yasya saḥ] BVde cinco piesद्वादशाकृतिःdvādaśākṛtiḥ1/1आā+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तिन्ktinद्वादशाकृतिdvādaśākṛti-इiहरिःhariḥ m[द्वादश आकृतयः यस्य सःdvādaśa ākṛtayaḥ yasya saḥ] BVde doce formasयदिyadi0siवाvā0oसप्तचक्रःsaptacakraḥ1/1सप्तचक्रsaptacakra-अaरामःrāmaḥ m[सप्त चक्राणि यस्य सःsapta cakrāṇi yasya saḥ] BVde siete ruedasषडरःṣaḍaraḥ1/1षडरṣaḍara-अaरामःrāmaḥ m[षट् अराः यस्य सःṣaṭ arāḥ yasya saḥ] BVde seis radiosसर्वथाsarvathā0सर्वsarva+थाल्thāl (taddhita)de todos modosअपिapi0en cualquier casoसंवत्सरःsaṃvatsaraḥ1/1संवत्सरsaṃvatsara-अaरामःrāmaḥ mel añoकालात्माkālātmā1/1कालात्मन्kālātman-न्nआत्मन्ātman m[कालः आत्मा यस्य सःkālaḥ ātmā yasya saḥ] BVque es el tiempoप्रजापतिःprajāpatiḥ1/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPPrajāpatiचन्द्रादित्यलक्षणःcandrādityalakṣaṇaḥ1/1चन्द्रादित्यलक्षणcandrādityalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[चन्द्रादित्यौ लक्षणं यस्य सःcandrādityau lakṣaṇaṃ yasya saḥ] BVcaracterizado por la luna y el solअपिapi0tambiénजगतःjagataḥ6/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्विप्kvipजगत्jagat-त्tजगत्jagat ndel universoकारणम्kāraṇam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिच्ṇicल्युट्lyuṭकारणkāraṇa-अaफलम्phalam n[es] la causa
॥ इति प्रथमप्रश्ने एकादशो मन्त्रः ॥|| iti prathamapraśne ekādaśo mantraḥ || Así, el undécimo mantra de la primera pregunta.
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información