प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.11

Primera pregunta, mantra 11 — el verso ṛk: el sol-año, de cinco pies y doce formas, de siete ruedas y seis radios, causa del universo

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।

अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडरे आहुरर्पितमिति ॥ ११ ॥

pañcapādaṃ pitaraṃ dvādaśākṛtiṃ diva āhuḥ pare ardhe purīṣiṇam |

atheme anya u pare vicakṣaṇaṃ saptacakre ṣaḍare āhurarpitamiti || 1-11 ||

Unos lo llaman [al sol] el de cinco pies, el padre, el de doce formas, el lleno de agua, en la región más alta, por encima del cielo. Y estos otros lo llaman el omnisciente, y dicen que [todo] está fijado en él, que tiene siete ruedas y seis radios.

Palabra por palabra

पञ्चपादम्2/1पञ्चपाद-अरामः m[पञ्च पादाः यस्य सः] BVal de cinco piesपितरम्2/1पितृ-ऋपितृ (propio) mal padreद्वादशाकृतिम्2/1आ+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्द्वादशाकृति-इहरिः m[द्वादश आकृतयः यस्य सः] BVal de doce formasदिवः5/1दिव्-व्दिव् (propio) fpor encima del cieloआहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिllamanपरे7/1पर nmás altaअर्धे7/1अर्ध-अरामः men la regiónपुरीषिणम्2/1पुरीष+इनि (taddhita)पुरीषिन्-इन्योगिन् mal lleno de aguaअथ0yइमे1/3इदम् mestosअन्ये1/3अन्य motrosउ0(partícula)परे1/3पर motrosविचक्षणम्2/1विचक्षण-अरामः m[lo llaman] el omniscienteसप्तचक्रे7/1सप्तचक्र-अरामः m[सप्त चक्राणि यस्य सः] BVen él, de siete ruedasषडरे7/1षडर-अरामः m[षट् अराः यस्य सः] BVde seis radiosआहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdicenअर्पितम्1/1√ऋणिच्क्तअर्पित-अफलम् n[todo] está fijadoइति0(fin de la cita)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

(कालविदः) पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिवः परे अर्धे पुरीषिणम् आहुः । अथ इमे अन्ये उ परे (तं) विचक्षणम् (आहुः), सप्तचक्रे षडरे (तस्मिन् सर्वम्) अर्पितम् इति आहुः ॥

[Los que conocen el tiempo] lo llaman el de cinco pies, el padre, el de doce formas, lleno de agua, en la región más alta, por encima del cielo. Y estos otros lo llaman el omnisciente, y dicen que en él, de siete ruedas y seis radios, [todo] está fijado.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de पञ्चपादं पितरम्

पञ्चपादं पञ्चर्तवः पादा इवास्य संवत्सरात्मनः आदित्यस्य तैः असौ पादैः इव ऋतुभिः आवर्तते। हेमन्त-शिशिरौ एकीकृत्य इयं कल्पना। पितरं सर्वस्य जनयितृत्वात् पितृत्वं तस्य, तम्।

«El de cinco pies»: las cinco estaciones son como los pies de este sol, que es el año; él gira con ellas, como con pies. Esta representación se hace uniendo en una el invierno temprano y el invierno (hemanta y śiśira). «El padre»: es padre por ser el progenitor de todo; a él [lo llaman así].

Análisis palabra por palabra

पञ्चपादम्2/1पञ्चपाद-अरामः m[पञ्च पादाः यस्य सः] BVel de cinco piesपञ्चर्तवः1/3पञ्चर्तु-उगुरुः m[पञ्च ऋतवः] KDlas cinco estacionesपादाः1/3पाद-अरामः mpiesइव0comoअस्य6/1इदम् mde esteसंवत्सरात्मनः6/1संवत्सरात्मन्-न्आत्मन् m[संवत्सरः आत्मा यस्य सः] BVque es el añoआदित्यस्य6/1आदित्य-अरामः mdel solतैः3/3तद् mcon ellasअसौ1/1अदस् mélपादैः3/3पाद-अरामः mpiesइव0comoऋतुभिः3/3ऋतु-उगुरुः mcon las estacionesआवर्ततेIII/1आ+√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिgiraहेमन्तशिशिरौ2/2हेमन्तशिशिर-अरामः m[हेमन्तः च शिशिरः च] DVel invierno temprano y el inviernoएकीकृत्य0एक+च्वि (taddhita) + √कृ (8 तनादि U)ल्यप्uniendo en unaइयम्1/1इदम् festaकल्पना1/1√कॢप् (1 भ्वादि A)णिच्+युच्कल्पना-आसीता f[es] la representaciónपितरम्2/1पितृ-ऋपितृ (propio) mel padreसर्वस्य6/1सर्व nde todoजनयितृत्वात्5/1जनयितृ+त्व (taddhita)जनयितृत्व-अफलम् npor ser el progenitorपितृत्वम्1/1पितृ+त्व (taddhita)पितृत्व-अफलम् n[es] la condición de padreतस्य6/1तद् msuyaतम्2/1तद् ma él

Segmento 2 — glosa de द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम्

द्वादशाकृतिं द्वादश मासाः आकृतयः अवयवाः आकरणं वा अवयवि-करणम् अस्य द्वादश-मासैः, तं द्वादशाकृतिम्। दिवः द्युलोकात् परे ऊर्ध्वे अर्धे स्थाने। तृतीयस्यां दिवि इत्यर्थः। पुरीषिणं पुरीषवन्तम् उदकवन्तम् आहुः कालविदः॥

«El de doce formas»: los doce meses son sus formas, sus miembros; o bien ākṛti es la formación (ākaraṇa) del todo, que en él se hace con los doce meses; a ese [lo llaman] «el de doce formas». «En la región más alta», en el lugar superior, «por encima del cielo» (dyuloka): es decir, en el tercer cielo. Los que conocen el tiempo lo «llaman» «lleno de agua», el que tiene agua.

Análisis palabra por palabra

द्वादशाकृतिम्2/1आ+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्द्वादशाकृति-इहरिः m[द्वादश आकृतयः यस्य सः] BVel de doce formasद्वादश1/3द्वादशन् mdoceमासाः1/3मास-अरामः mmesesआकृतयः1/3आ+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्आकृति-इमति f[son] sus formasअवयवाः1/3अवयव-अरामः mmiembrosआकरणम्1/1आ+√कृ (8 तनादि U)ल्युट्आकरण-अफलम् nla formaciónवा0o bienअवयविकरणम्1/1√कृ (8 तनादि U)ल्युट्अवयविकरण-अफलम् n[अवयविनः करणम्] षष्ठी-TPla formación del todoअस्य6/1इदम् men élद्वादशमासैः3/3द्वादशमास-अरामः m[द्वादश मासाः] KDcon los doce mesesतम्2/1तद् ma eseद्वादशाकृतिम्2/1आ+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्द्वादशाकृति-इहरिः m[द्वादश आकृतयः यस्य सः] BVel de doce formasदिवः5/1दिव्-व्दिव् (propio) fpor encima del cieloद्युलोकात्5/1द्युलोक-अरामः m[द्यौः एव लोकः] KDdel cielo (glosa)परे7/1पर nen la más altaऊर्ध्वे7/1ऊर्ध्व-अफलम् nsuperior (glosa)अर्धे7/1अर्ध-अरामः mregiónस्थाने7/1√स्था (1 भ्वादि P)ल्युट्स्थान-अफलम् nen el lugar (glosa)तृतीयस्याम्7/1तृतीय fen el tercerदिवि7/1दिव्-व्दिव् (propio) fcieloइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoपुरीषिणम्2/1पुरीष+इनि (taddhita)पुरीषिन्-इन्योगिन् mlleno de aguaपुरीषवन्तम्2/1पुरीष+मतुप् (taddhita)पुरीषवत्-त्भगवत् mque tiene purīṣa (glosa)उदकवन्तम्2/1उदक+मतुप् (taddhita)उदकवत्-त्भगवत् mque tiene agua (glosa)आहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिllamanकालविदः1/3√विद् (2 अदादि P)क्विप्कालविद्-द्जगत् (aquí m)[कालं विदन्ति इति] उपपद-TPlos que conocen el tiempo

Segmento 3 — glosa de अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडरे आहुरर्पितमिति

अथ तमेव अन्ये इमे उ परे काल-विदः विचक्षणं निपुणम्, सर्वज्ञम्। सप्तचक्रे सप्त-हय-रूपेण चक्रे सततं गतिमति कालात्मनि। षडरे षड्-ऋतुमति। आहुः सर्वमिदं जगत्कथयन्ति। अर्पितम् अरा इव रथनाभौ निविष्टम् इति।

«Y» a ese mismo «estos otros», otros conocedores del tiempo, [lo llaman] «el omnisciente»: el experto, el que todo lo sabe. «Dicen» que todo este universo «está fijado», asentado como los radios en el cubo de la rueda, en él, «que tiene siete ruedas», es decir, que, siendo el tiempo, se mueve sin cesar en una rueda en forma de siete caballos, y «seis radios», que tiene las seis estaciones.

Análisis palabra por palabra

अथ0yतम्2/1तद् ma eseएव0mismoअन्ये1/3अन्य motrosइमे1/3इदम् mestosउ0(partícula)परे1/3पर motrosकालविदः1/3√विद् (2 अदादि P)क्विप्कालविद्-द्जगत् (aquí m)[कालं विदन्ति इति] उपपद-TPconocedores del tiempoविचक्षणम्2/1विचक्षण-अरामः mel omniscienteनिपुणम्2/1निपुण-अरामः mel experto (glosa)सर्वज्ञम्2/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)कसर्वज्ञ-अरामः m[सर्वं जानाति इति] उपपद-TPel que todo lo sabe (glosa)सप्तचक्रे7/1सप्तचक्र-अरामः m[सप्त चक्राणि यस्य सः] BVque tiene siete ruedasसप्तहयरूपेण3/1सप्तहयरूप-अफलम् n[सप्त हयाः रूपं यस्य तत्] BVen forma de siete caballosचक्रे7/1चक्र-अफलम् nen una ruedaसततम्0sin cesarगतिमति7/1गति+मतुप् (taddhita)गतिमत्-त्भगवत् mque se mueveकालात्मनि7/1कालात्मन्-न्आत्मन् m[कालः आत्मा यस्य सः] BVque es el tiempoषडरे7/1षडर-अरामः m[षट् अराः यस्य सः] BVde seis radiosषड्ऋतुमति7/1षड्ऋतु+मतुप् (taddhita)षड्ऋतुमत्-त्भगवत् m[षट् ऋतवः] KD + मतुप्que tiene las seis estaciones (glosa)आहुःIII/3√ब्रू (2 अदादि U)लट्कर्तरिdicenसर्वम्1/1सर्व ntodoइदम्1/1इदम् nesteजगत्1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्विप्जगत्-त्जगत् nuniversoकथयन्तिIII/3√कथ (10 चुरादि U)लट्कर्तरिdicen (glosa)अर्पितम्1/1√ऋणिच्क्तअर्पित-अफलम् nestá fijadoअराः1/3अर-अरामः mlos radiosइव0comoरथनाभौ7/1रथनाभि-इमति f[रथस्य नाभिः] षष्ठी-TPen el cubo de la ruedaनिविष्टम्1/1नि+√विश् (6 तुदादि P)क्तनिविष्ट-अफलम् nasentado (glosa)इति0(fin de la cita)

Segmento 4 — conclusión: en cualquier caso, el año es la causa del universo

यदि पञ्च-पादो द्वादशाकृतिः, यदि वा सप्त-चक्रः षडरः, सर्वथापि संवत्सरः कालात्मा प्रजापतिः चन्द्रादित्य-लक्षणः अपि जगतः कारणम्॥ ११ ॥

Tanto si tiene cinco pies y doce formas como si tiene siete ruedas y seis radios, en cualquier caso el año, que es el tiempo, Prajāpati, caracterizado por la luna y el sol, es también la causa del universo. ॥11॥

Análisis palabra por palabra

यदि0siपञ्चपादः1/1पञ्चपाद-अरामः m[पञ्च पादाः यस्य सः] BVde cinco piesद्वादशाकृतिः1/1आ+√कृ (8 तनादि U)क्तिन्द्वादशाकृति-इहरिः m[द्वादश आकृतयः यस्य सः] BVde doce formasयदि0siवा0oसप्तचक्रः1/1सप्तचक्र-अरामः m[सप्त चक्राणि यस्य सः] BVde siete ruedasषडरः1/1षडर-अरामः m[षट् अराः यस्य सः] BVde seis radiosसर्वथा0सर्व+थाल् (taddhita)de todos modosअपि0en cualquier casoसंवत्सरः1/1संवत्सर-अरामः mel añoकालात्मा1/1कालात्मन्-न्आत्मन् m[कालः आत्मा यस्य सः] BVque es el tiempoप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpatiचन्द्रादित्यलक्षणः1/1चन्द्रादित्यलक्षण-अरामः m[चन्द्रादित्यौ लक्षणं यस्य सः] BVcaracterizado por la luna y el solअपि0tambiénजगतः6/1√गम् (1 भ्वादि P)क्विप्जगत्-त्जगत् ndel universoकारणम्1/1√कृ (8 तनादि U)णिच्ल्युट्कारण-अफलम् n[es] la causa

॥ इति प्रथमप्रश्ने एकादशो मन्त्रः ॥
Así, el undécimo mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →