प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.12

Primera pregunta, mantra 12 — el mes es Prajāpati: la quincena oscura es rayi, la clara prāṇa

मासो वै प्रजापतिः । तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः । शुक्लः प्राणः ।

तस्मादेत ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्ति । इतर इतरस्मिन् ॥ १२ ॥

māso vai prajāpatiḥ | tasya kṛṣṇapakṣa eva rayiḥ | śuklaḥ prāṇaḥ |

tasmādeta ṛṣayaḥ śukle iṣṭaṃ kurvanti | itara itarasmin || 1-12 ||

El mes es, en verdad, Prajāpati. Su quincena oscura es rayi; la clara, prāṇa. Por eso estos sabios hacen el sacrificio en la clara; los otros, en la otra.

Palabra por palabra

मासः1/1मास-अरामः mel mesवै0en verdadप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TP[es] Prajāpatiतस्य6/1तद् msuकृष्णपक्षः1/1कृष्णपक्ष-अरामः m[कृष्णः पक्षः] KDquincena oscuraएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः m[es] rayiशुक्लः1/1शुक्ल-अरामः mla claraप्राणः1/1प्राण-अरामः m[es] prāṇaतस्मात्5/1तद् npor esoएते1/3एतद् mestosऋषयः1/3ऋषि-इहरिः msabiosशुक्ले7/1शुक्ल-अरामः men la claraइष्टम्2/1√यज् (1 भ्वादि U)क्तइष्ट-अफलम् nel sacrificioकुर्वन्तिIII/3√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिhacenइतरे1/3इतर mlos otrosइतरस्मिन्7/1इतर men la otra

Anvaya (el verso en orden de prosa)

मासः वै प्रजापतिः । तस्य कृष्णपक्षः एव रयिः, शुक्लः प्राणः । तस्मात् एते ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्ति; इतरे इतरस्मिन् (कुर्वन्ति) ॥

El mes es, en verdad, Prajāpati. Su quincena oscura es rayi; la clara, prāṇa. Por eso estos sabios hacen el sacrificio en la clara; los otros [lo hacen] en la otra.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de मासो वै प्रजापतिः

यस्मिन् इदं श्रितं विश्वं स एव प्रजापतिः संवत्सराख्यः स्वावयवे मासे कृत्स्नः परिसमाप्यते। मासो वै प्रजापतिः यथोक्त-लक्षणः एव मिथुनात्मकः

Ese mismo Prajāpati llamado año, en quien se apoya este universo, se completa entero en su parte, el mes. «El mes es, en verdad, Prajāpati», con las características ya dichas: consta de la pareja;

Análisis palabra por palabra

यस्मिन्7/1यद् men quienइदम्1/1इदम् nesteश्रितम्1/1√श्रि (1 भ्वादि U)क्तश्रित-अफलम् nse apoyaविश्वम्1/1विश्व nuniversoसः1/1तद् meseएव0mismoप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpatiसंवत्सराख्यः1/1संवत्सराख्य-अरामः m[संवत्सरः आख्या यस्य सः] BVllamado añoस्वावयवे7/1स्वावयव-अरामः m[स्वस्य अवयवः] षष्ठी-TPen su parteमासे7/1मास-अरामः mel mesकृत्स्नः1/1कृत्स्न-अरामः menteroपरिसमाप्यतेIII/1परि+सम्+√आप् (5 स्वादि P)लट्कर्मणिse completaमासः1/1मास-अरामः mel mesवै0en verdadप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TP[es] Prajāpatiयथोक्तलक्षणः1/1यथोक्तलक्षण-अरामः m[यथोक्तं लक्षणं यस्य सः] BVcon las características ya dichasएव0precisamenteमिथुनात्मकः1/1मिथुनात्मक-अरामः m[मिथुनम् आत्मा यस्य सः] BVque consta de la pareja

Segmento 2 — glosa de तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः । शुक्लः प्राणः

तस्य मासात्मनः प्रजापतेः एको भागः कृष्णपक्षः एव रयिः अन्नं चन्द्रमाः। अपरो भागः शुक्लः शुक्लपक्षः प्राणः आदित्यः, अत्ता अग्निः।

«de él», de Prajāpati en forma de mes, una parte, «la quincena oscura», «es rayi»: el alimento, la luna. La otra parte, «la clara», la quincena clara, «es prāṇa»: el sol, el que come, el fuego.

Análisis palabra por palabra

तस्य6/1तद् mde élमासात्मनः6/1मासात्मन्-न्आत्मन् m[मासः आत्मा यस्य सः] BVen forma de mesप्रजापतेः6/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPde Prajāpatiएकः1/1एक munaभागः1/1√भज् (1 भ्वादि U)घञ्भाग-अरामः mparteकृष्णपक्षः1/1कृष्णपक्ष-अरामः m[कृष्णः पक्षः] KDla quincena oscuraएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः m[es] rayiअन्नम्1/1अन्न-अफलम् nel alimentoचन्द्रमाः1/1चन्द्रमस्-स्वेधस् mla lunaअपरः1/1अपर mla otraभागः1/1√भज् (1 भ्वादि U)घञ्भाग-अरामः mparteशुक्लः1/1शुक्ल-अरामः mla claraशुक्लपक्षः1/1शुक्लपक्ष-अरामः m[शुक्लः पक्षः] KDla quincena clara (glosa)प्राणः1/1प्राण-अरामः m[es] prāṇaआदित्यः1/1आदित्य-अरामः mel solअत्ता1/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ mel que comeअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mel fuego

Segmento 3 — glosa de तस्मादेत ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्ति

यस्मात् शुक्लपक्षात्मानं प्राणं सर्वमेव पश्यन्ति तस्मात् प्राण-दर्शिनः एते ऋषयः कृष्ण-पक्षे अपि इष्टं यागं कुर्वन्तः शुक्लपक्षे एव कुर्वन्ति। प्राण-व्यतिरेकेण कृष्ण-पक्षः तैर्न दृश्यते।

Como ven que prāṇa, que es la quincena clara, lo es todo, «por eso» «estos sabios», que ven a prāṇa, aunque hagan «el sacrificio» en la quincena oscura, en realidad «lo hacen en la quincena clara»: ellos no ven una quincena oscura aparte de prāṇa.

Análisis palabra por palabra

यस्मात्5/1यद् ncomoशुक्लपक्षात्मानम्2/1शुक्लपक्षात्मन्-न्आत्मन् m[शुक्लपक्षः आत्मा यस्य सः] BVque es la quincena claraप्राणम्2/1प्राण-अरामः ma prāṇaसर्वम्2/1सर्व mtodoएव0precisamenteपश्यन्तिIII/3√दृश् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिvenतस्मात्5/1तद् npor esoप्राणदर्शिनः1/3√दृश् (1 भ्वादि P)णिनिप्राणदर्शिन्-इन्योगिन् m[प्राणं पश्यन्ति इति] उपपद-TPque ven a prāṇaएते1/3एतद् mestosऋषयः1/3ऋषि-इहरिः msabiosकृष्णपक्षे7/1कृष्णपक्ष-अरामः m[कृष्णः पक्षः] KDen la quincena oscuraअपि0aunqueइष्टम्2/1√यज् (1 भ्वादि U)क्तइष्ट-अफलम् nel sacrificioयागम्2/1√यज् (1 भ्वादि U)घञ्याग-अरामः mel rito (glosa)कुर्वन्तः1/3√कृ (8 तनादि U)शतृकुर्वत्-त्पचत् mhaciendoशुक्लपक्षे7/1शुक्लपक्ष-अरामः m[शुक्लः पक्षः] KDen la quincena claraएव0en realidadकुर्वन्तिIII/3√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिlo hacenप्राणव्यतिरेकेण3/1वि+अति+√रिच् (7 रुधादि U)घञ्प्राणव्यतिरेक-अरामः m[प्राणात् व्यतिरेकः] पञ्चमी-TPaparte de prāṇaकृष्णपक्षः1/1कृष्णपक्ष-अरामः m[कृष्णः पक्षः] KDla quincena oscuraतैः3/3तद् mpor ellosन0noदृश्यतेIII/1√दृश् (1 भ्वादि P)लट्कर्मणिes vista

Segmento 4 — glosa de इतर इतरस्मिन्

यस्माद् इतरे तु प्राणं न पश्यन्ति इति अदर्शन-लक्षणं कृष्णात्मानमेव पश्यन्ति। इतरस्मिन् कृष्ण-पक्षे एव कुर्वन्ति, शुक्ले कुर्वन्तः अपि॥ १२ ॥

Como «los otros», en cambio, no ven a prāṇa, solo ven lo oscuro, que consiste en no ver. Lo hacen «en la otra», en la quincena oscura, aunque lo hagan en la clara. ॥12॥

Análisis palabra por palabra

यस्मात्5/1यद् ncomoइतरे1/3इतर mlos otrosतु0en cambioप्राणम्2/1प्राण-अरामः ma prāṇaन0noपश्यन्तिIII/3√दृश् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिvenइति0asíअदर्शनलक्षणम्2/1अदर्शनलक्षण-अरामः m[अदर्शनं लक्षणं यस्य सः] BVque consiste en no verकृष्णात्मानम्2/1कृष्णात्मन्-न्आत्मन् m[कृष्णः आत्मा यस्य सः] BVlo oscuroएव0soloपश्यन्तिIII/3√दृश् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिvenइतरस्मिन्7/1इतर men la otraकृष्णपक्षे7/1कृष्णपक्ष-अरामः m[कृष्णः पक्षः] KDen la quincena oscuraएव0precisamenteकुर्वन्तिIII/3√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिlo hacenशुक्ले7/1शुक्ल-अरामः men la claraकुर्वन्तः1/3√कृ (8 तनादि U)शतृकुर्वत्-त्पचत् mhaciéndoloअपि0aunque

॥ इति प्रथमप्रश्ने द्वादशो मन्त्रः ॥
Así, el duodécimo mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →