Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.12

Primera pregunta, mantra 12 — el mes es Prajāpati: la quincena oscura es rayi, la clara prāṇa

Sánscrito en

मासो वै प्रजापतिः । तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः । शुक्लः प्राणः ।

तस्मादेत ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्ति । इतर इतरस्मिन् ॥ १२ ॥

māso vai prajāpatiḥ | tasya kṛṣṇapakṣa eva rayiḥ | śuklaḥ prāṇaḥ |

tasmādeta ṛṣayaḥ śukle iṣṭaṃ kurvanti | itara itarasmin || 1-12 ||

El mes es, en verdad, Prajāpati. Su quincena oscura es rayi; la clara, prāṇa. Por eso estos sabios hacen el sacrificio en la clara; los otros, en la otra.

Palabra por palabra

मासःmāsaḥ1/1मासmāsa-अaरामःrāmaḥ mel mesवैvai0en verdadप्रजापतिःprajāpatiḥ1/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP[es] Prajāpatiतस्यtasya6/1तद्tad msuकृष्णपक्षःkṛṣṇapakṣaḥ1/1कृष्णपक्षkṛṣṇapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[कृष्णः पक्षःkṛṣṇaḥ pakṣaḥ] KDquincena oscuraएवeva0precisamenteरयिःrayiḥ1/1रयिrayi-इiहरिःhariḥ m[es] rayiशुक्लःśuklaḥ1/1शुक्लśukla-अaरामःrāmaḥ mla claraप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ m[es] prāṇaतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoएतेete1/3एतद्etad mestosऋषयःṛṣayaḥ1/3ऋषिṛṣi-इiहरिःhariḥ msabiosशुक्लेśukle7/1शुक्लśukla-अaरामःrāmaḥ men la claraइष्टम्iṣṭam2/1√यज्yaj (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaइष्टiṣṭa-अaफलम्phalam nel sacrificioकुर्वन्तिkurvantiIII/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartarihacenइतरेitare1/3इतरitara mlos otrosइतरस्मिन्itarasmin7/1इतरitara men la otra

Anvaya (el verso en orden de prosa)

मासः वै प्रजापतिः । तस्य कृष्णपक्षः एव रयिःmāsaḥ vai prajāpatiḥ | tasya kṛṣṇapakṣaḥ eva rayiḥ, शुक्लः प्राणः । तस्मात् एते ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्तिśuklaḥ prāṇaḥ | tasmāt ete ṛṣayaḥ śukle iṣṭaṃ kurvanti; इतरे इतरस्मिन्itare itarasmin (कुर्वन्तिkurvanti) ॥||

El mes es, en verdad, Prajāpati. Su quincena oscura es rayi; la clara, prāṇa. Por eso estos sabios hacen el sacrificio en la clara; los otros [lo hacen] en la otra.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de मासो वै प्रजापतिःmāso vai prajāpatiḥ

यस्मिन् इदं श्रितं विश्वं स एव प्रजापतिः संवत्सराख्यः स्वावयवे मासे कृत्स्नः परिसमाप्यते।yasmin idaṃ śritaṃ viśvaṃ sa eva prajāpatiḥ saṃvatsarākhyaḥ svāvayave māse kṛtsnaḥ parisamāpyate | मासोmāso वैvai प्रजापतिprajāpatiः यथोक्तḥ yathokta-लक्षणः एव मिथुनात्मकःlakṣaṇaḥ eva mithunātmakaḥ

Ese mismo Prajāpati llamado año, en quien se apoya este universo, se completa entero en su parte, el mes. «El mes es, en verdad, Prajāpati», con las características ya dichas: consta de la pareja;

Análisis palabra por palabra
यस्मिन्yasmin7/1यद्yad men quienइदम्idam1/1इदम्idam nesteश्रितम्śritam1/1√श्रिśri (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaश्रितśrita-अaफलम्phalam nse apoyaविश्वम्viśvam1/1विश्वviśva nuniversoसःsaḥ1/1तद्tad meseएवeva0mismoप्रजापतिःprajāpatiḥ1/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPPrajāpatiसंवत्सराख्यःsaṃvatsarākhyaḥ1/1संवत्सराख्यsaṃvatsarākhya-अaरामःrāmaḥ m[संवत्सरः आख्या यस्य सःsaṃvatsaraḥ ākhyā yasya saḥ] BVllamado añoस्वावयवेsvāvayave7/1स्वावयवsvāvayava-अaरामःrāmaḥ m[स्वस्य अवयवःsvasya avayavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen su parteमासेmāse7/1मासmāsa-अaरामःrāmaḥ mel mesकृत्स्नःkṛtsnaḥ1/1कृत्स्नkṛtsna-अaरामःrāmaḥ menteroपरिसमाप्यतेparisamāpyateIII/1परिpari+सम्sam+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise completaमासःmāsaḥ1/1मासmāsa-अaरामःrāmaḥ mel mesवैvai0en verdadप्रजापतिःprajāpatiḥ1/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TP[es] Prajāpatiयथोक्तलक्षणःyathoktalakṣaṇaḥ1/1यथोक्तलक्षणyathoktalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[यथोक्तं लक्षणं यस्य सःyathoktaṃ lakṣaṇaṃ yasya saḥ] BVcon las características ya dichasएवeva0precisamenteमिथुनात्मकःmithunātmakaḥ1/1मिथुनात्मकmithunātmaka-अaरामःrāmaḥ m[मिथुनम् आत्मा यस्य सःmithunam ātmā yasya saḥ] BVque consta de la pareja

Segmento 2 — glosa de तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः । शुक्लः प्राणःtasya kṛṣṇapakṣa eva rayiḥ | śuklaḥ prāṇaḥ

तस्यtasya मासात्मनः प्रजापतेः एको भागःmāsātmanaḥ prajāpateḥ eko bhāgaḥ कृष्णपक्षःkṛṣṇapakṣaḥ एवeva रयिःrayiḥ अन्नं चन्द्रमाः। अपरो भागःannaṃ candramāḥ | aparo bhāgaḥ शुक्लःśuklaḥ शुक्लपक्षःśuklapakṣaḥ प्राणःprāṇaḥ आदित्यःādityaḥ, अत्ता अग्निः।attā agniḥ |

«de él», de Prajāpati en forma de mes, una parte, «la quincena oscura», «es rayi»: el alimento, la luna. La otra parte, «la clara», la quincena clara, «es prāṇa»: el sol, el que come, el fuego.

Análisis palabra por palabra
तस्यtasya6/1तद्tad mde élमासात्मनःmāsātmanaḥ6/1मासात्मन्māsātman-न्nआत्मन्ātman m[मासः आत्मा यस्य सःmāsaḥ ātmā yasya saḥ] BVen forma de mesप्रजापतेःprajāpateḥ6/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde Prajāpatiएकःekaḥ1/1एकeka munaभागःbhāgaḥ1/1√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañभागbhāga-अaरामःrāmaḥ mparteकृष्णपक्षःkṛṣṇapakṣaḥ1/1कृष्णपक्षkṛṣṇapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[कृष्णः पक्षःkṛṣṇaḥ pakṣaḥ] KDla quincena oscuraएवeva0precisamenteरयिःrayiḥ1/1रयिrayi-इiहरिःhariḥ m[es] rayiअन्नम्annam1/1अन्नanna-अaफलम्phalam nel alimentoचन्द्रमाःcandramāḥ1/1चन्द्रमस्candramas-स्sवेधस्vedhas mla lunaअपरःaparaḥ1/1अपरapara mla otraभागःbhāgaḥ1/1√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañभागbhāga-अaरामःrāmaḥ mparteशुक्लःśuklaḥ1/1शुक्लśukla-अaरामःrāmaḥ mla claraशुक्लपक्षःśuklapakṣaḥ1/1शुक्लपक्षśuklapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[शुक्लः पक्षःśuklaḥ pakṣaḥ] KDla quincena clara (glosa)प्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ m[es] prāṇaआदित्यःādityaḥ1/1आदित्यāditya-अaरामःrāmaḥ mel solअत्ताattā1/1√अद्ad (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcअत्तृattṛ-ऋṛदातृdātṛ mel que comeअग्निःagniḥ1/1अग्निagni-इiहरिःhariḥ mel fuego

Segmento 3 — glosa de तस्मादेत ऋषयः शुक्ले इष्टं कुर्वन्तिtasmādeta ṛṣayaḥ śukle iṣṭaṃ kurvanti

यस्मात् शुक्लपक्षात्मानं प्राणं सर्वमेव पश्यन्तिyasmāt śuklapakṣātmānaṃ prāṇaṃ sarvameva paśyanti तस्मात्tasmāt प्राणprāṇa-दर्शिनःdarśinaḥ एतेete ऋषयःṛṣayaḥ कृष्णkṛṣṇa-पक्षे अपिpakṣe api इष्टंiṣṭaṃ यागं कुर्वन्तःyāgaṃ kurvantaḥ शुक्लपक्षेśuklapakṣe एवeva कुर्वन्तिkurvanti। प्राण | prāṇa-व्यतिरेकेण कृष्णvyatirekeṇa kṛṣṇa-पक्षः तैर्न दृश्यते।pakṣaḥ tairna dṛśyate |

Como ven que prāṇa, que es la quincena clara, lo es todo, «por eso» «estos sabios», que ven a prāṇa, aunque hagan «el sacrificio» en la quincena oscura, en realidad «lo hacen en la quincena clara»: ellos no ven una quincena oscura aparte de prāṇa.

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmāt5/1यद्yad ncomoशुक्लपक्षात्मानम्śuklapakṣātmānam2/1शुक्लपक्षात्मन्śuklapakṣātman-न्nआत्मन्ātman m[शुक्लपक्षः आत्मा यस्य सःśuklapakṣaḥ ātmā yasya saḥ] BVque es la quincena claraप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ ma prāṇaसर्वम्sarvam2/1सर्वsarva mtodoएवeva0precisamenteपश्यन्तिpaśyantiIII/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivenतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor esoप्राणदर्शिनःprāṇadarśinaḥ1/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniप्राणदर्शिन्prāṇadarśin-इन्inयोगिन्yogin m[प्राणं पश्यन्ति इतिprāṇaṃ paśyanti iti] उपपदupapada-TPque ven a prāṇaएतेete1/3एतद्etad mestosऋषयःṛṣayaḥ1/3ऋषिṛṣi-इiहरिःhariḥ msabiosकृष्णपक्षेkṛṣṇapakṣe7/1कृष्णपक्षkṛṣṇapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[कृष्णः पक्षःkṛṣṇaḥ pakṣaḥ] KDen la quincena oscuraअपिapi0aunqueइष्टम्iṣṭam2/1√यज्yaj (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaइष्टiṣṭa-अaफलम्phalam nel sacrificioयागम्yāgam2/1√यज्yaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañयागyāga-अaरामःrāmaḥ mel rito (glosa)कुर्वन्तःkurvantaḥ1/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शतृśatṛकुर्वत्kurvat-त्tपचत्pacat mhaciendoशुक्लपक्षेśuklapakṣe7/1शुक्लपक्षśuklapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[शुक्लः पक्षःśuklaḥ pakṣaḥ] KDen la quincena claraएवeva0en realidadकुर्वन्तिkurvantiIII/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartarilo hacenप्राणव्यतिरेकेणprāṇavyatirekeṇa3/1विvi+अतिati+√रिच्ric (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañप्राणव्यतिरेकprāṇavyatireka-अaरामःrāmaḥ m[प्राणात् व्यतिरेकःprāṇāt vyatirekaḥ] पञ्चमीpañcamī-TPaparte de prāṇaकृष्णपक्षःkṛṣṇapakṣaḥ1/1कृष्णपक्षkṛṣṇapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[कृष्णः पक्षःkṛṣṇaḥ pakṣaḥ] KDla quincena oscuraतैःtaiḥ3/3तद्tad mpor ellosनna0noदृश्यतेdṛśyateIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇies vista

Segmento 4 — glosa de इतर इतरस्मिन्itara itarasmin

यस्माद्yasmād इतरेitare तु प्राणं न पश्यन्ति इति अदर्शनtu prāṇaṃ na paśyanti iti adarśana-लक्षणं कृष्णात्मानमेव पश्यन्ति।lakṣaṇaṃ kṛṣṇātmānameva paśyanti | इतरस्मिन्itarasmin कृष्णkṛṣṇa-पक्षे एव कुर्वन्तिpakṣe eva kurvanti, शुक्ले कुर्वन्तः अपि॥ १२ ॥śukle kurvantaḥ api || 12 ||

Como «los otros», en cambio, no ven a prāṇa, solo ven lo oscuro, que consiste en no ver. Lo hacen «en la otra», en la quincena oscura, aunque lo hagan en la clara. ॥||12॥ ||

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmāt5/1यद्yad ncomoइतरेitare1/3इतरitara mlos otrosतुtu0en cambioप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ ma prāṇaनna0noपश्यन्तिpaśyantiIII/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivenइतिiti0asíअदर्शनलक्षणम्adarśanalakṣaṇam2/1अदर्शनलक्षणadarśanalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[अदर्शनं लक्षणं यस्य सःadarśanaṃ lakṣaṇaṃ yasya saḥ] BVque consiste en no verकृष्णात्मानम्kṛṣṇātmānam2/1कृष्णात्मन्kṛṣṇātman-न्nआत्मन्ātman m[कृष्णः आत्मा यस्य सःkṛṣṇaḥ ātmā yasya saḥ] BVlo oscuroएवeva0soloपश्यन्तिpaśyantiIII/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivenइतरस्मिन्itarasmin7/1इतरitara men la otraकृष्णपक्षेkṛṣṇapakṣe7/1कृष्णपक्षkṛṣṇapakṣa-अaरामःrāmaḥ m[कृष्णः पक्षःkṛṣṇaḥ pakṣaḥ] KDen la quincena oscuraएवeva0precisamenteकुर्वन्तिkurvantiIII/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartarilo hacenशुक्लेśukle7/1शुक्लśukla-अaरामःrāmaḥ men la claraकुर्वन्तःkurvantaḥ1/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शतृśatṛकुर्वत्kurvat-त्tपचत्pacat mhaciéndoloअपिapi0aunque

॥ इति प्रथमप्रश्ने द्वादशो मन्त्रः ॥|| iti prathamapraśne dvādaśo mantraḥ ||
Así, el duodécimo mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.