प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.13

Primera pregunta, mantra 13 — el día y la noche son Prajāpati: el día es prāṇa, la noche rayi

अहोरात्रो वै प्रजापतिः । तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः ।

प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते ।

ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते ॥ १३ ॥

ahorātro vai prajāpatiḥ | tasyāhareva prāṇo rātrireva rayiḥ |

prāṇaṃ vā ete praskandanti ye divā ratyā saṃyujyante |

brahmacaryameva tadyadrātrau ratyā saṃyujyante || 1-13 ||

El día y la noche son, en verdad, Prajāpati. Su día es prāṇa; su noche, rayi. Desperdician su prāṇa quienes se unen de día con [la mujer, causa del] placer. Que se unan con ella de noche es, en verdad, continencia.

Palabra por palabra

अहोरात्रः1/1अहोरात्र-अरामः m[अहः च रात्रिः च] DVel día y la nocheवै0en verdadप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TP[son] Prajāpatiतस्य6/1तद् msuअहः1/1अहन्-न्अहन् (propio) ndíaएव0precisamenteप्राणः1/1प्राण-अरामः m[es] prāṇaरात्रिः1/1रात्रि-इमति fla nocheएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः m[es] rayiप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaवा0en verdadएते1/3एतद् mestosप्रस्कन्दन्तिIII/3प्र+√स्कन्द् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdesperdicianये1/3यद् mlos queदिवा0de díaरत्या3/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इमति fcon el placerसंयुज्यन्तेIII/3सम्+√युज् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिse unenब्रह्मचर्यम्1/1√चर् (1 भ्वादि P)यत्ब्रह्मचर्य-अफलम् n[es] continenciaएव0en verdadतत्1/1तद् nesoयत्0queरात्रौ7/1रात्रि-इमति fde nocheरत्या3/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इमति fcon el placerसंयुज्यन्तेIII/3सम्+√युज् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिse unan

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अहोरात्रः वै प्रजापतिः । तस्य अहः एव प्राणः, रात्रिः एव रयिः । ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते, एते प्राणं वा प्रस्कन्दन्ति । यत् रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते, तत् ब्रह्मचर्यम् एव ॥

El día y la noche son, en verdad, Prajāpati. Su día es prāṇa; su noche, rayi. Los que se unen de día con el placer desperdician su prāṇa. Que se unan de noche con el placer, eso es en verdad continencia.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अहोरात्रो वै प्रजापतिः । तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः

सोऽपि मासात्मा प्रजापतिः स्वावयवे अहोरात्रे परिसमाप्यते अहोरात्रो वै प्रजापतिः पूर्ववत्। तस्य अपि अहरेव प्राणः अत्ता, अग्निः। रात्रिरेव रयिः पूर्ववदेव।

También ese Prajāpati en forma de mes se completa en su parte, el día con su noche: «el día y la noche son, en verdad, Prajāpati», como antes. También «de él», «el día es prāṇa», el que come, el fuego; «la noche es rayi», exactamente como antes.

Análisis palabra por palabra

सः1/1तद् meseअपि0tambiénमासात्मा1/1मासात्मन्-न्आत्मन् m[मासः आत्मा यस्य सः] BVen forma de mesप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpatiस्वावयवे7/1स्वावयव-अरामः m[स्वस्य अवयवः] षष्ठी-TPen su parteअहोरात्रे7/1अहोरात्र-अरामः m[अहः च रात्रिः च] DVel día con su nocheपरिसमाप्यतेIII/1परि+सम्+√आप् (5 स्वादि P)लट्कर्मणिse completaअहोरात्रः1/1अहोरात्र-अरामः m[अहः च रात्रिः च] DVel día y la nocheवै0en verdadप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TP[son] Prajāpatiपूर्ववत्0पूर्व+वति (taddhita)como antesतस्य6/1तद् mde élअपि0tambiénअहः1/1अहन्-न्अहन् (propio) nel díaएव0precisamenteप्राणः1/1प्राण-अरामः m[es] prāṇaअत्ता1/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ mel que comeअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mel fuegoरात्रिः1/1रात्रि-इमति fla nocheएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः m[es] rayiपूर्ववत्0पूर्व+वति (taddhita)como antesएव0exactamente

Segmento 2 — glosa de प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते

प्राणम् अहरात्मानं वा एते प्रस्कन्दन्ति निर्गमयन्ति, शोषयन्ति वा स्वात्मनः विच्छिद्य अपनयन्ति। के? ये दिवा अहनि रत्या रति-कारण-भूतया सह स्त्रिया संयुज्यन्ते मैथुनम् आचरन्ति मूढाः।

Estos «desperdician» su «prāṇa», que es el día: lo expulsan, o lo agotan, separándolo de sí mismos y apartándolo. ¿Quiénes? Los necios «que», «de día», durante el día, «se unen» «con el placer», es decir, con la mujer, causa del placer: realizan el acto sexual.

Análisis palabra por palabra

प्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaअहरात्मानम्2/1अहरात्मन्-न्आत्मन् m[अहः आत्मा यस्य सः] BVque es el díaवा0en verdadएते1/3एतद् mestosप्रस्कन्दन्तिIII/3प्र+√स्कन्द् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdesperdicianनिर्गमयन्तिIII/3निर्+√गम् (1 भ्वादि P)णिच्लट्कर्तरिexpulsan (glosa)शोषयन्तिIII/3√शुष् (4 दिवादि P)णिच्लट्कर्तरिagotan (glosa)वा0oस्वात्मनः5/1स्वात्मन्-न्आत्मन् m[स्वः आत्मा] KDde sí mismosविच्छिद्य0वि+√छिद् (7 रुधादि U)ल्यप्separándoloअपनयन्तिIII/3अप+√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्तरिapartanके1/3किम् m¿quiénes?ये1/3यद् mlos queदिवा0de díaअहनि7/1अहन्-न्अहन् (propio) ndurante el día (glosa)रत्या3/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इमति fcon el placerरतिकारणभूतया3/1√भू (1 भ्वादि P)क्तरतिकारणभूता-आसीता f[रतेः कारणम्] षष्ठी-TP + भूतque es causa del placerसह0conस्त्रिया3/1स्त्री-ईस्त्री (propio) fla mujerसंयुज्यन्तेIII/3सम्+√युज् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिse unenमैथुनम्2/1मिथुन+अण् (taddhita)मैथुन-अफलम् nel acto sexualआचरन्तिIII/3आ+√चर् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिrealizan (glosa)मूढाः1/3√मुह् (4 दिवादि P)क्तमूढ-अरामः mlos necios

Segmento 3 — glosa de ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते

यतः एवं तस्मात्तद् न कर्त्तव्यमिति प्रतिषेधः प्रासङ्गिकः। यद्रात्रौ संयुज्यन्ते रत्या ऋतौ ब्रह्मचर्यमेव तद् इति प्रशस्तत्वाद् रात्रौ भार्या-गमनं कर्तव्यमिति। अयमपि प्रासङ्गिकः विधिः।

Como es así, eso no debe hacerse: es una prohibición incidental. «Que se unan» «de noche» «con el placer», en el período fértil, «eso es, en verdad, continencia»: como es algo alabado, se ha de ir con la esposa de noche. También esto es un precepto incidental.

Análisis palabra por palabra

यतः0comoएवम्0así [es]तस्मात्5/1तद् npor esoतत्1/1तद् nesoन0noकर्त्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यकर्तव्य-अफलम् ndebe hacerseइति0asíप्रतिषेधः1/1प्रति+√सिध् (1 भ्वादि P)घञ्प्रतिषेध-अरामः m[es] una prohibiciónप्रासङ्गिकः1/1प्रसङ्ग+ठक् (taddhita)प्रासङ्गिक-अरामः mincidentalयत्0queरात्रौ7/1रात्रि-इमति fde nocheसंयुज्यन्तेIII/3सम्+√युज् (7 रुधादि U)लट्कर्मणिse unanरत्या3/1√रम् (1 भ्वादि A)क्तिन्रति-इमति fcon el placerऋतौ7/1ऋतु-उगुरुः men el período fértilब्रह्मचर्यम्1/1√चर् (1 भ्वादि P)यत्ब्रह्मचर्य-अफलम् n[es] continenciaएव0en verdadतत्1/1तद् nesoइति0asíप्रशस्तत्वात्5/1प्रशस्त+त्व (taddhita)प्रशस्तत्व-अफलम् npor ser algo alabadoरात्रौ7/1रात्रि-इमति fde nocheभार्यागमनम्1/1√गम् (1 भ्वादि P)ल्युट्भार्यागमन-अफलम् n[भार्यायाः गमनम्] षष्ठी-TPir con la esposaकर्तव्यम्1/1√कृ (8 तनादि U)तव्यकर्तव्य-अफलम् nse ha deइति0asíअयम्1/1इदम् mesteअपि0tambiénप्रासङ्गिकः1/1प्रसङ्ग+ठक् (taddhita)प्रासङ्गिक-अरामः mincidentalविधिः1/1वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)किविधि-इहरिः m[es] un precepto

Segmento 4 — lo que es del tema: Prajāpati se asienta como alimento

प्रकृतं तु उच्यते सः अहोरात्रात्मकः प्रजापतिः व्रीहि-यवाद्यन्नात्मना व्यवस्थितः॥ १३ ॥

Pero lo que es del tema se dice así: ese Prajāpati que consiste en el día y la noche se ha asentado en forma de alimento, como el arroz, la cebada y demás. ॥13॥

Análisis palabra por palabra

प्रकृतम्1/1प्र+√कृ (8 तनादि U)क्तप्रकृत-अफलम् nlo que es del temaतु0peroउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse diceसः1/1तद् meseअहोरात्रात्मकः1/1अहोरात्रात्मक-अरामः m[अहोरात्रः आत्मा यस्य सः] BVque consiste en el día y la nocheप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpatiव्रीहियवाद्यन्नात्मना3/1व्रीहियवाद्यन्नात्मन्-न्आत्मन् m[व्रीहियवादि अन्नम् एव आत्मा] KDen forma de alimento, como el arroz, la cebada y demásव्यवस्थितः1/1वि+अव+√स्था (1 भ्वादि P)क्तव्यवस्थित-अरामः mse ha asentado

॥ इति प्रथमप्रश्ने त्रयोदशो मन्त्रः ॥
Así, el decimotercer mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →