Primera pregunta, mantra 16 — el brahmaloka sin mancha es para quienes no tienen doblez, mentira ni engaño
तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥ १६ ॥
teṣāmasau virajo brahmaloko na yeṣu jihmamanṛtaṃ na māyā ceti || 1-16 ||
Para ellos es aquel brahmaloka sin mancha: para aquellos en quienes no hay doblez, ni mentira, ni engaño.
Palabra por palabra
तेषाम्6/3तद् mde ellosअसौ1/1अदस् m[es] aquelविरजः1/1विरज-अरामः m[विगतं रजः यस्मात् सः] BVsin manchaब्रह्मलोकः1/1ब्रह्मलोक-अरामः m[ब्रह्मणः लोकः] षष्ठी-TPbrahmalokaन0noयेषु7/3यद् men quienesजिह्मम्1/1जिह्म-अफलम् n[hay] doblezअनृतम्1/1अनृत-अफलम् n[न ऋतम्] नञ्-TPmentiraन0niमाया1/1माया-आसीता fengañoच0yइति0(fin de la respuesta)
Anvaya (el verso en orden de prosa)
येषु जिह्मम् अनृतं न, माया च न, तेषाम् असौ विरजः ब्रह्मलोकः इति ॥
Aquellos en quienes no hay doblez ni mentira, y tampoco engaño, para ellos es aquel brahmaloka sin mancha.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — glosa de तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोकः
यस्तु पुनः आदित्योपलक्षितः उत्तरायणः प्राणात्मभावः विरजः शुद्धः, न चन्द्र-ब्रह्मलोकवद् रजस्वलः वृद्धि-क्षयादि-युक्तः असौ। केषाम्? तेषाम् इति उच्यते।
En cambio, el curso del norte, señalado por el sol, que consiste en ser uno con prāṇa, es «aquel» [mundo] «sin mancha»: puro, no manchado como el brahmaloka de la luna, sujeto a crecer, menguar y demás. ¿De quiénes es? Se dice: «de ellos».
Análisis palabra por palabra
यः1/1यद् mel queतु0en cambioपुनः0por otra parteआदित्योपलक्षितः1/1उप+√लक्ष् (10 चुरादि U)क्तआदित्योपलक्षित-अरामः m[आदित्येन उपलक्षितः] तृतीया-TPseñalado por el solउत्तरायणः1/1√इ (2 अदादि P)ल्युट्उत्तरायण-अरामः m[उत्तरम् अयनम्] KDel curso del norteप्राणात्मभावः1/1√भू (1 भ्वादि P)घञ्प्राणात्मभाव-अरामः m[प्राणात्मनः भावः] षष्ठी-TPque consiste en ser uno con prāṇaविरजः1/1विरज-अरामः m[विगतं रजः यस्मात् सः] BVsin manchaशुद्धः1/1√शुध् (4 दिवादि P)क्तशुद्ध-अरामः mpuro (glosa)न0noचन्द्रब्रह्मलोकवत्0चन्द्रब्रह्मलोक+वति (taddhita)como el brahmaloka de la lunaरजस्वलः1/1रजस्+वलच् (taddhita)रजस्वल-अरामः mmanchadoवृद्धिक्षयादियुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तवृद्धिक्षयादियुक्त-अरामः m[वृद्धिक्षयादिभिः युक्तः] तृतीया-TPsujeto a crecer, menguar y demásअसौ1/1अदस् m[es] aquelकेषाम्6/3किम् m¿de quiénes?तेषाम्6/3तद् mde ellosइति0asíउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse dice
Segmento 2 — glosa de न येषु जिह्ममनृतं न माया च
यथा गृहस्थानाम् अनेक-विरुद्ध-संव्यवहार-प्रयोजनवत्वाद् जिह्मं कौटिल्यम्, वक्र-भावः अवश्यंभावि तथा नयेषु जिह्मम्। यथा च गृहस्थानां क्रीडा-नर्मादि-निमित्तम् अनृतम् अवर्जनीयं तथा न येषु तत्। तथा माया गृहस्थानाम् इव न येषु विद्यते।
[Es para aquellos] «en quienes no» hay «doblez», a diferencia de los cabezas de familia, en quienes la doblez, la tortuosidad, la falta de rectitud, es inevitable, porque tienen muchos asuntos de trato contrapuestos. Y para aquellos en quienes no hay «mentira», a diferencia de los cabezas de familia, en quienes es inevitable con ocasión del juego, la broma y demás. Del mismo modo, para aquellos en quienes no se da el «engaño», como se da en los cabezas de familia.
Análisis palabra por palabra
यथा0así comoगृहस्थानाम्6/3√स्था (1 भ्वादि P)कगृहस्थ-अरामः m[गृहे तिष्ठन्ति इति] उपपद-TPen los cabezas de familiaअनेकविरुद्धसंव्यवहारप्रयोजनवत्त्वात्5/1प्रयोजनवत्+त्व (taddhita)अनेकविरुद्धसंव्यवहारप्रयोजनवत्त्व-अफलम् n[अनेकानि विरुद्धानि संव्यवहारप्रयोजनानि] KD + मतुप् + त्वpor tener muchos asuntos de trato contrapuestosजिह्मम्1/1जिह्म-अफलम् nla doblezकौटिल्यम्1/1कुटिल+ष्यञ् (taddhita)कौटिल्य-अफलम् nla tortuosidad (glosa)वक्रभावः1/1√भू (1 भ्वादि P)घञ्वक्रभाव-अरामः m[वक्रस्य भावः] षष्ठी-TPla falta de rectitud (glosa)अवश्यंभावि1/1√भू (1 भ्वादि P)णिनिअवश्यंभाविन्-इन्योगिन् (aquí n)[es] inevitableतथा0asíन0noयेषु7/3यद् men quienesजिह्मम्1/1जिह्म-अफलम् n[hay] doblezयथा0así comoच0yगृहस्थानाम्6/3√स्था (1 भ्वादि P)कगृहस्थ-अरामः m[गृहे तिष्ठन्ति इति] उपपद-TPen los cabezas de familiaक्रीडानर्मादिनिमित्तम्1/1क्रीडानर्मादिनिमित्त-अफलम् n[क्रीडानर्मादि निमित्तं यस्य तत्] BVcon ocasión del juego, la broma y demásअनृतम्1/1अनृत-अफलम् n[न ऋतम्] नञ्-TPla mentiraअवर्जनीयम्1/1√वृज् (10 चुरादि U)अनीयर्अवर्जनीय-अफलम् n[न वर्जनीयम्] नञ्-TP[es] inevitableतथा0asíन0noयेषु7/3यद् men quienesतत्1/1तद् nesoतथा0del mismo modoमाया1/1माया-आसीता fel engañoगृहस्थानाम्6/3√स्था (1 भ्वादि P)कगृहस्थ-अरामः m[गृहे तिष्ठन्ति इति] उपपद-TPen los cabezas de familiaइव0comoन0noयेषु7/3यद् men quienesविद्यतेIII/1√विद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिse da
Segmento 3 — qué es māyā, y para quiénes es el brahmaloka sin mancha
माया नाम बहिरन्यथात्मानं प्रकाश्य अन्यथैव कार्यं करोति सा माया, मिथ्याचाररूपा। माया-इत्येवमादयो दोषाः येषु अधिकारिषु ब्रह्मचारि-वानप्रस्थ-भिक्षुषु निमित्ताभावाद् न विद्यन्ते।
Se llama māyā a esto: mostrarse por fuera de un modo y obrar de otro muy distinto; eso es māyā, una forma de conducta falsa. [Es para] aquellos aspirantes cualificados, los estudiantes célibes, los vānaprasthas y los mendicantes, en quienes no se dan defectos como la māyā, porque falta su causa.
Análisis palabra por palabra
माया1/1माया-आसीता fmāyāनाम0se llamaबहिः0por fueraअन्यथा0अन्य+थाल् (taddhita)de un modoआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् ma sí mismoप्रकाश्य0प्र+√काश् (1 भ्वादि A)णिच्ल्यप्mostrandoअन्यथा0अन्य+थाल् (taddhita)de otroएव0muy distintoकार्यम्2/1√कृ (8 तनादि U)ण्यत्कार्य-अफलम् nlo que ha de hacerseकरोतिIII/1√कृ (8 तनादि U)लट्कर्तरिhaceसा1/1तद् fesoमाया1/1माया-आसीता f[es] māyāमिथ्याचाररूपा1/1मिथ्याचाररूपा-आसीता f[मिथ्याचारः रूपं यस्याः सा] BVuna forma de conducta falsaमाया1/1माया-आसीता fmāyāइति0(cita)एवमादयः1/3एवमादि-इहरिः m[एवम् आदिः येषां ते] BVy demásदोषाः1/3दोष-अरामः mdefectosयेषु7/3यद् men quienesअधिकारिषु7/3अधि+√कृ (8 तनादि U)णिनिअधिकारिन्-इन्योगिन् maspirantes cualificadosब्रह्मचारिवानप्रस्थभिक्षुषु7/3√भिक्ष् (1 भ्वादि A)उब्रह्मचारिवानप्रस्थभिक्षु-उगुरुः m[ब्रह्मचारिणः च वानप्रस्थाः च भिक्षवः च] DVlos estudiantes célibes, los vānaprasthas y los mendicantesनिमित्ताभावात्5/1√भू (1 भ्वादि P)घञ्निमित्ताभाव-अरामः m[निमित्तस्य अभावः] षष्ठी-TPporque falta su causaन0noविद्यन्तेIII/3√विद् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिse dan
Segmento 4 — glosa de तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोकः: las dos metas
Solo de acuerdo con esos medios es para ellos «aquel brahmaloka sin mancha»: esta es la meta de los que hacen ritos unidos al conocimiento. En cambio, el brahmaloka dicho antes, caracterizado por la luna, es el de los que solo hacen ritos. ॥16॥
Análisis palabra por palabra
तत्साधनानुरूपेण3/1तत्साधनानुरूप-अफलम् n[तेषां साधनानाम् अनुरूपम्] षष्ठी-TPde acuerdo con esos mediosएव0soloतेषाम्6/3तद् mpara ellosअसौ1/1अदस् m[es] aquelविरजः1/1विरज-अरामः m[विगतं रजः यस्मात् सः] BVsin manchaब्रह्मलोकः1/1ब्रह्मलोक-अरामः m[ब्रह्मणः लोकः] षष्ठी-TPbrahmalokaइति0asíएषा1/1एतद् festaज्ञानयुक्तकर्मवताम्6/3ज्ञानयुक्तकर्मवत्-त्भगवत् m[ज्ञानेन युक्तं कर्म] तृतीया-TP + मतुप्de los que hacen ritos unidos al conocimientoगतिः1/1√गम् (1 भ्वादि P)क्तिन्गति-इमति f[es] la metaपूर्वोक्तः1/1√वच् (2 अदादि P)क्तपूर्वोक्त-अरामः m[पूर्वम् उक्तः] KDel dicho antesतु0en cambioब्रह्मलोकः1/1ब्रह्मलोक-अरामः m[ब्रह्मणः लोकः] षष्ठी-TPbrahmalokaकेवलकर्मिणाम्6/3केवलकर्मिन्-इन्योगिन् m[केवलाः कर्मिणः] KDde los que solo hacen ritosचन्द्रलक्षणः1/1चन्द्रलक्षण-अरामः m[चन्द्रः लक्षणं यस्य सः] BVcaracterizado por la lunaइति0(fin)
॥ इति प्रथमप्रश्ने षोडशो मन्त्रः ॥ ॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्य-गोविन्दभगवत्-पूज्यपाद-शिष्य-श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ प्रश्नोपनिषद्भाष्ये प्रथमः प्रश्नः ॥ Así, el decimosexto mantra de la primera pregunta. Así concluye la primera pregunta del comentario a la Praśna Upaniṣad, obra del venerable Śaṅkara Bhagavat, maestro y renunciante errante paramahaṃsa, discípulo del venerado Govinda Bhagavat.
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información
