Primera pregunta, mantra 16 — el brahmaloka sin mancha es para quienes no tienen doblez, mentira ni engaño
Sánscrito en
तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥ १६ ॥
teṣāmasau virajo brahmaloko na yeṣu jihmamanṛtaṃ na māyā ceti || 1-16 ||
Para ellos es aquel brahmaloka sin mancha: para aquellos en quienes no hay doblez, ni mentira, ni engaño.
Palabra por palabra
तेषाम्teṣām6/3तद्tad mde ellosअसौasau1/1अदस्adas m[es] aquelविरजःvirajaḥ1/1विरजviraja-अaरामःrāmaḥ m[विगतं रजः यस्मात् सःvigataṃ rajaḥ yasmāt saḥ] BVsin manchaब्रह्मलोकःbrahmalokaḥ1/1ब्रह्मलोकbrahmaloka-अaरामःrāmaḥ m[ब्रह्मणः लोकःbrahmaṇaḥ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPbrahmalokaनna0noयेषुyeṣu7/3यद्yad men quienesजिह्मम्jihmam1/1जिह्मjihma-अaफलम्phalam n[hay] doblezअनृतम्anṛtam1/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPmentiraनna0niमायाmāyā1/1मायाmāyā-आāसीताsītā fengañoचca0yइतिiti0(fin de la respuesta)
Anvaya (el verso en orden de prosa)
येषु जिह्मम् अनृतं नyeṣu jihmam anṛtaṃ na, माया च नmāyā ca na, तेषाम् असौ विरजः ब्रह्मलोकः इति ॥teṣām asau virajaḥ brahmalokaḥ iti ||
Aquellos en quienes no hay doblez ni mentira, y tampoco engaño, para ellos es aquel brahmaloka sin mancha.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — glosa de तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोकःteṣāmasau virajo brahmalokaḥ
En cambio, el curso del norte, señalado por el sol, que consiste en ser uno con prāṇa, es «aquel» [mundo] «sin mancha»: puro, no manchado como el brahmaloka de la luna, sujeto a crecer, menguar y demás. ¿De quiénes es? Se dice: «de ellos».
Análisis palabra por palabra
यःyaḥ1/1यद्yad mel queतुtu0en cambioपुनःpunaḥ0por otra parteआदित्योपलक्षितःādityopalakṣitaḥ1/1उपupa+√लक्ष्lakṣ (10 चुरादिcurādi U)क्तktaआदित्योपलक्षितādityopalakṣita-अaरामःrāmaḥ m[आदित्येन उपलक्षितःādityena upalakṣitaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPseñalado por el solउत्तरायणःuttarāyaṇaḥ1/1√इi (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭउत्तरायणuttarāyaṇa-अaरामःrāmaḥ m[उत्तरम् अयनम्uttaram ayanam] KDel curso del norteप्राणात्मभावःprāṇātmabhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañप्राणात्मभावprāṇātmabhāva-अaरामःrāmaḥ m[प्राणात्मनः भावःprāṇātmanaḥ bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque consiste en ser uno con prāṇaविरजःvirajaḥ1/1विरजviraja-अaरामःrāmaḥ m[विगतं रजः यस्मात् सःvigataṃ rajaḥ yasmāt saḥ] BVsin manchaशुद्धःśuddhaḥ1/1√शुध्śudh (4 दिवादिdivādi P)क्तktaशुद्धśuddha-अaरामःrāmaḥ mpuro (glosa)नna0noचन्द्रब्रह्मलोकवत्candrabrahmalokavat0चन्द्रब्रह्मलोकcandrabrahmaloka+वतिvati (taddhita)como el brahmaloka de la lunaरजस्वलःrajasvalaḥ1/1रजस्rajas+वलच्valac (taddhita)रजस्वलrajasvala-अaरामःrāmaḥ mmanchadoवृद्धिक्षयादियुक्तःvṛddhikṣayādiyuktaḥ1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaवृद्धिक्षयादियुक्तvṛddhikṣayādiyukta-अaरामःrāmaḥ m[वृद्धिक्षयादिभिः युक्तःvṛddhikṣayādibhiḥ yuktaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPsujeto a crecer, menguar y demásअसौasau1/1अदस्adas m[es] aquelकेषाम्keṣām6/3किम्kim m¿de quiénes?तेषाम्teṣām6/3तद्tad mde ellosइतिiti0asíउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise dice
Segmento 2 — glosa de न येषु जिह्ममनृतं न माया चna yeṣu jihmamanṛtaṃ na māyā ca
यथा गृहस्थानाम् अनेकyathā gṛhasthānām aneka-विरुद्धviruddha-संव्यवहारsaṃvyavahāra-प्रयोजनवत्वाद्prayojanavatvādजिह्मंjihmaṃकौटिल्यम्kauṭilyam, वक्रvakra-भावः अवश्यंभावि तथाbhāvaḥ avaśyaṃbhāvi tathāनnaयेषुyeṣuजिह्मम्। यथा च गृहस्थानां क्रीडाjihmam | yathā ca gṛhasthānāṃ krīḍā-नर्मादिnarmādi-निमित्तम्nimittamअनृतम्anṛtamअवर्जनीयं तथा न येषु तत्। तथाavarjanīyaṃ tathā na yeṣu tat | tathāमायाmāyāगृहस्थानाम् इव न येषु विद्यते।gṛhasthānām iva na yeṣu vidyate |
[Es para aquellos] «en quienes no» hay «doblez», a diferencia de los cabezas de familia, en quienes la doblez, la tortuosidad, la falta de rectitud, es inevitable, porque tienen muchos asuntos de trato contrapuestos. Y para aquellos en quienes no hay «mentira», a diferencia de los cabezas de familia, en quienes es inevitable con ocasión del juego, la broma y demás. Del mismo modo, para aquellos en quienes no se da el «engaño», como se da en los cabezas de familia.
Análisis palabra por palabra
यथाyathā0así comoगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)कkaगृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ m[गृहे तिष्ठन्ति इतिgṛhe tiṣṭhanti iti] उपपदupapada-TPen los cabezas de familiaअनेकविरुद्धसंव्यवहारप्रयोजनवत्त्वात्anekaviruddhasaṃvyavahāraprayojanavattvāt5/1प्रयोजनवत्prayojanavat+त्वtva (taddhita)अनेकविरुद्धसंव्यवहारप्रयोजनवत्त्वanekaviruddhasaṃvyavahāraprayojanavattva-अaफलम्phalam n[अनेकानि विरुद्धानि संव्यवहारप्रयोजनानिanekāni viruddhāni saṃvyavahāraprayojanāni] KD + मतुप्matup + त्वtvapor tener muchos asuntos de trato contrapuestosजिह्मम्jihmam1/1जिह्मjihma-अaफलम्phalam nla doblezकौटिल्यम्kauṭilyam1/1कुटिलkuṭila+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)कौटिल्यkauṭilya-अaफलम्phalam nla tortuosidad (glosa)वक्रभावःvakrabhāvaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañवक्रभावvakrabhāva-अaरामःrāmaḥ m[वक्रस्य भावःvakrasya bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla falta de rectitud (glosa)अवश्यंभाविavaśyaṃbhāvi1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)णिनिṇiniअवश्यंभाविन्avaśyaṃbhāvin-इन्inयोगिन्yogin (aquí n)[es] inevitableतथाtathā0asíनna0noयेषुyeṣu7/3यद्yad men quienesजिह्मम्jihmam1/1जिह्मjihma-अaफलम्phalam n[hay] doblezयथाyathā0así comoचca0yगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)कkaगृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ m[गृहे तिष्ठन्ति इतिgṛhe tiṣṭhanti iti] उपपदupapada-TPen los cabezas de familiaक्रीडानर्मादिनिमित्तम्krīḍānarmādinimittam1/1क्रीडानर्मादिनिमित्तkrīḍānarmādinimitta-अaफलम्phalam n[क्रीडानर्मादि निमित्तं यस्य तत्krīḍānarmādi nimittaṃ yasya tat] BVcon ocasión del juego, la broma y demásअनृतम्anṛtam1/1अनृतanṛta-अaफलम्phalam n[न ऋतम्na ṛtam] नञ्nañ-TPla mentiraअवर्जनीयम्avarjanīyam1/1√वृज्vṛj (10 चुरादिcurādi U)अनीयर्anīyarअवर्जनीयavarjanīya-अaफलम्phalam n[न वर्जनीयम्na varjanīyam] नञ्nañ-TP[es] inevitableतथाtathā0asíनna0noयेषुyeṣu7/3यद्yad men quienesतत्tat1/1तद्tad nesoतथाtathā0del mismo modoमायाmāyā1/1मायाmāyā-आāसीताsītā fel engañoगृहस्थानाम्gṛhasthānām6/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)कkaगृहस्थgṛhastha-अaरामःrāmaḥ m[गृहे तिष्ठन्ति इतिgṛhe tiṣṭhanti iti] उपपदupapada-TPen los cabezas de familiaइवiva0comoनna0noयेषुyeṣu7/3यद्yad men quienesविद्यतेvidyateIII/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise da
Segmento 3 — qué es māyā, y para quiénes es el brahmaloka sin mancha
माया नाम बहिरन्यथात्मानं प्रकाश्य अन्यथैव कार्यं करोति सा मायाmāyā nāma bahiranyathātmānaṃ prakāśya anyathaiva kāryaṃ karoti sā māyā, मिथ्याचाररूपा। मायाmithyācārarūpā | māyā-इत्येवमादयो दोषाः येषु अधिकारिषु ब्रह्मचारिityevamādayo doṣāḥ yeṣu adhikāriṣu brahmacāri-वानप्रस्थvānaprastha-भिक्षुषु निमित्ताभावाद् न विद्यन्ते।bhikṣuṣu nimittābhāvād na vidyante |
Se llama māyā a esto: mostrarse por fuera de un modo y obrar de otro muy distinto; eso es māyā, una forma de conducta falsa. [Es para] aquellos aspirantes cualificados, los estudiantes célibes, los vānaprasthas y los mendicantes, en quienes no se dan defectos como la māyā, porque falta su causa.
Análisis palabra por palabra
मायाmāyā1/1मायाmāyā-आāसीताsītā fmāyāनामnāma0se llamaबहिःbahiḥ0por fueraअन्यथाanyathā0अन्यanya+थाल्thāl (taddhita)de un modoआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman ma sí mismoप्रकाश्यprakāśya0प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicल्यप्lyapmostrandoअन्यथाanyathā0अन्यanya+थाल्thāl (taddhita)de otroएवeva0muy distintoकार्यम्kāryam2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्यत्ṇyatकार्यkārya-अaफलम्phalam nlo que ha de hacerseकरोतिkarotiIII/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)लट्laṭकर्तरिkartarihaceसाsā1/1तद्tad fesoमायाmāyā1/1मायाmāyā-आāसीताsītā f[es] māyāमिथ्याचाररूपाmithyācārarūpā1/1मिथ्याचाररूपाmithyācārarūpā-आāसीताsītā f[मिथ्याचारः रूपं यस्याः साmithyācāraḥ rūpaṃ yasyāḥ sā] BVuna forma de conducta falsaमायाmāyā1/1मायाmāyā-आāसीताsītā fmāyāइतिiti0(cita)एवमादयःevamādayaḥ1/3एवमादिevamādi-इiहरिःhariḥ m[एवम् आदिः येषां तेevam ādiḥ yeṣāṃ te] BVy demásदोषाःdoṣāḥ1/3दोषdoṣa-अaरामःrāmaḥ mdefectosयेषुyeṣu7/3यद्yad men quienesअधिकारिषुadhikāriṣu7/3अधिadhi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)णिनिṇiniअधिकारिन्adhikārin-इन्inयोगिन्yogin maspirantes cualificadosब्रह्मचारिवानप्रस्थभिक्षुषुbrahmacārivānaprasthabhikṣuṣu7/3√भिक्ष्bhikṣ (1 भ्वादिbhvādi A)उuब्रह्मचारिवानप्रस्थभिक्षुbrahmacārivānaprasthabhikṣu-उuगुरुःguruḥ m[ब्रह्मचारिणः च वानप्रस्थाः च भिक्षवः चbrahmacāriṇaḥ ca vānaprasthāḥ ca bhikṣavaḥ ca] DVlos estudiantes célibes, los vānaprasthas y los mendicantesनिमित्ताभावात्nimittābhāvāt5/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañनिमित्ताभावnimittābhāva-अaरामःrāmaḥ m[निमित्तस्य अभावःnimittasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque falta su causaनna0noविद्यन्तेvidyanteIII/3√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise dan
Segmento 4 — glosa de तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोकःteṣāmasau virajo brahmalokaḥ: las dos metas
Solo de acuerdo con esos medios es para ellos «aquel brahmaloka sin mancha»: esta es la meta de los que hacen ritos unidos al conocimiento. En cambio, el brahmaloka dicho antes, caracterizado por la luna, es el de los que solo hacen ritos. ॥||16॥ ||
Análisis palabra por palabra
तत्साधनानुरूपेणtatsādhanānurūpeṇa3/1तत्साधनानुरूपtatsādhanānurūpa-अaफलम्phalam n[तेषां साधनानाम् अनुरूपम्teṣāṃ sādhanānām anurūpam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde acuerdo con esos mediosएवeva0soloतेषाम्teṣām6/3तद्tad mpara ellosअसौasau1/1अदस्adas m[es] aquelविरजःvirajaḥ1/1विरजviraja-अaरामःrāmaḥ m[विगतं रजः यस्मात् सःvigataṃ rajaḥ yasmāt saḥ] BVsin manchaब्रह्मलोकःbrahmalokaḥ1/1ब्रह्मलोकbrahmaloka-अaरामःrāmaḥ m[ब्रह्मणः लोकःbrahmaṇaḥ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPbrahmalokaइतिiti0asíएषाeṣā1/1एतद्etad festaज्ञानयुक्तकर्मवताम्jñānayuktakarmavatām6/3ज्ञानयुक्तकर्मवत्jñānayuktakarmavat-त्tभगवत्bhagavat m[ज्ञानेन युक्तं कर्मjñānena yuktaṃ karma] तृतीयाtṛtīyā-TP + मतुप्matupde los que hacen ritos unidos al conocimientoगतिःgatiḥ1/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinगतिgati-इiमतिmati f[es] la metaपूर्वोक्तःpūrvoktaḥ1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaपूर्वोक्तpūrvokta-अaरामःrāmaḥ m[पूर्वम् उक्तःpūrvam uktaḥ] KDel dicho antesतुtu0en cambioब्रह्मलोकःbrahmalokaḥ1/1ब्रह्मलोकbrahmaloka-अaरामःrāmaḥ m[ब्रह्मणः लोकःbrahmaṇaḥ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPbrahmalokaकेवलकर्मिणाम्kevalakarmiṇām6/3केवलकर्मिन्kevalakarmin-इन्inयोगिन्yogin m[केवलाः कर्मिणःkevalāḥ karmiṇaḥ] KDde los que solo hacen ritosचन्द्रलक्षणःcandralakṣaṇaḥ1/1चन्द्रलक्षणcandralakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[चन्द्रः लक्षणं यस्य सःcandraḥ lakṣaṇaṃ yasya saḥ] BVcaracterizado por la lunaइतिiti0(fin)
॥ इति प्रथमप्रश्ने षोडशो मन्त्रः ॥|| iti prathamapraśne ṣoḍaśo mantraḥ || ॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्य || iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācārya-गोविन्दभगवत्govindabhagavat-पूज्यपादpūjyapāda-शिष्यśiṣya-श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ प्रश्नोपनिषद्भाष्ये प्रथमः प्रश्नः ॥śrīmacchaṃkarabhagavataḥ kṛtau praśnopaniṣadbhāṣye prathamaḥ praśnaḥ || Así, el decimosexto mantra de la primera pregunta. Así concluye la primera pregunta del comentario a la Praśna Upaniṣad, obra del venerable Śaṅkara Bhagavat, maestro y renunciante errante paramahaṃsa, discípulo del venerado Govinda Bhagavat.
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información