Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 2.1

Segunda pregunta, mantra 1 — Bhārgava Vaidarbhi pregunta cuántas deidades sostienen a la criatura, cuáles manifiestan su grandeza y cuál es la principal

Sánscrito en

अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ । भगवन् कत्येव देवाः प्रजां विधारयन्ते ।

कतर एतत् प्रकाशयन्ते । कः पुनः एषां वरिष्ठ इति ॥ १ ॥

atha hainaṃ bhārgavo vaidarbhiḥ papraccha | bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ vidhārayante |

katara etat prakāśayante | kaḥ punaḥ eṣāṃ variṣṭha iti || 2-1 ||

Entonces Bhārgava Vaidarbhi le preguntó: «Venerable señor, ¿cuántas deidades sostienen a la criatura? ¿Cuáles de ellas manifiestan esta [grandeza suya]? ¿Y quién es el principal de ellas?».

Palabra por palabra

अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एनद्enad ma élभार्गवःbhārgavaḥ1/1भृगुbhṛgu+taddhita (apatya)भार्गवbhārgava-अaरामःrāmaḥ mBhārgava (del linaje de Bhṛgu)वैदर्भिःvaidarbhiḥ1/1विदर्भvidarbha+taddhitaवैदर्भिvaidarbhi-इiहरिःhariḥ mVaidarbhi (de Vidarbha)पप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!कतिkati1/3किम्kim+डतिḍati (taddhita)कतिkati (संख्याsaṃkhyā, siempre pl.)¿cuántas?एवeva0en efectoदेवाःdevāḥ1/3देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdeidadesप्रजाम्prajām2/1प्रजाprajā-आāसीताsītā fa la criaturaविधारयन्तेvidhārayanteIII/3विvi+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostienenकतरेkatare1/3कतरkatara m¿cuáles?एतत्etat2/1एतद्etad nestoप्रकाशयन्तेprakāśayanteIII/3प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarimanifiestanकःkaḥ1/1किम्kim m¿quién?पुनःpunaḥ0yएषाम्eṣām6/3एतद्etad mde ellosवरिष्ठःvariṣṭhaḥ1/1उरुuru+इष्ठन्iṣṭhan (taddhita)वरिष्ठvariṣṭha-अaरामःrāmaḥ mel principalइतिiti0(fin de la pregunta)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह एनं भार्गवः वैदर्भिः पप्रच्छatha ha enaṃ bhārgavaḥ vaidarbhiḥ papraccha — “भगवन्bhagavan, कति एव देवाः प्रजां विधारयन्तेkati eva devāḥ prajāṃ vidhārayante ? कतरे एतत् प्रकाशयन्तेkatare etat prakāśayante ? एषां पुनः कः वरिष्ठःeṣāṃ punaḥ kaḥ variṣṭhaḥ ?” इति ॥iti ||

Entonces Bhārgava Vaidarbhi le preguntó: «Venerable señor, ¿cuántas deidades sostienen a la criatura? ¿Cuáles de ellas manifiestan esta [grandeza]? ¿Y quién es el principal de ellas?».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: por qué se abre esta pregunta

प्राणः अत्ता प्रजापतिः इत्युक्तम्। तस्य प्रजापतित्वमत्तृत्वं च अस्मिन् शरीरे अवधारयितव्यमिति अयं प्रश्नः आरभ्यतेprāṇaḥ attā prajāpatiḥ ityuktam | tasya prajāpatitvamattṛtvaṃ ca asmin śarīre avadhārayitavyamiti ayaṃ praśnaḥ ārabhyate -

Se ha dicho que prāṇa es el que come y Prajāpati. Hay que determinar en este cuerpo que él es Prajāpati y el que come: para eso se inicia esta pregunta.

Análisis palabra por palabra
प्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaअत्ताattā1/1√अद्ad (2 अदादिadādi P)तृच्tṛcअत्तृattṛ-ऋṛदातृdātṛ mel que comeप्रजापतिःprajāpatiḥ1/1प्रजापतिprajāpati-इiहरिःhariḥ m[प्रजानां पतिःprajānāṃ patiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPPrajāpatiइतिiti0asíउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse ha dichoतस्यtasya6/1तद्tad mde élप्रजापतित्वम्prajāpatitvam1/1प्रजापतिprajāpati+त्वtva (taddhita)प्रजापतित्वprajāpatitva-अaफलम्phalam nel ser Prajāpatiअत्तृत्वम्attṛtvam1/1अत्तृattṛ+त्वtva (taddhita)अत्तृत्वattṛtva-अaफलम्phalam nel ser el que comeचca0yअस्मिन्asmin7/1इदम्idam nen esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoअवधारयितव्यम्avadhārayitavyam1/1अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇic+तव्यtavyaअवधारयितव्यavadhārayitavya-अaफलम्phalam nha de determinarseइतिiti0por esoअयम्ayam1/1इदम्idam mestaप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mpreguntaआरभ्यतेārabhyateIII/1आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise inicia

Segmento 2 — glosa de अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छatha hainaṃ bhārgavo vaidarbhiḥ papraccha

अथatha अनन्तरंanantaraṃ हha किलkila एनंenaṃ भार्गवःbhārgavaḥ वैदर्भिःvaidarbhiḥ पप्रच्छpapraccha। |

«Después» (anantaram), según se cuenta (ha = kila), «Bhārgava Vaidarbhi le preguntó»:

Análisis palabra por palabra
अथatha0despuésअनन्तरम्anantaram0a continuación (glosa)हha0(partícula)किलkila0según se cuenta (glosa)एनम्enam2/1एनद्enad ma élभार्गवःbhārgavaḥ1/1भृगुbhṛgu+taddhita (apatya)भार्गवbhārgava-अaरामःrāmaḥ mBhārgavaवैदर्भिःvaidarbhiḥ1/1विदर्भvidarbha+taddhitaवैदर्भिvaidarbhi-इiहरिःhariḥ mVaidarbhiपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntó

Segmento 3 — glosa de भगवन् कत्येव देवाः प्रजां विधारयन्तेbhagavan katyeva devāḥ prajāṃ vidhārayante

हेhe भगवन्bhagavan कत्येवkatyeva देवाdevāःḥ प्रजांprajāṃ शरीरśarīra-लक्षणांlakṣaṇāṃ विधारयन्तेvidhārayante विशेषेण धारयन्तेviśeṣeṇa dhārayante?

«Venerable señor, ¿cuántas deidades», en efecto, «sostienen» —sostienen de un modo especial (viśeṣeṇa dhārayante)— «a la criatura», es decir, al cuerpo?

Análisis palabra por palabra
हेhe0ohभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!कतिkati1/3किम्kim+डतिḍati (taddhita)कतिkati (संख्याsaṃkhyā, siempre pl.)¿cuántas?एवeva0en efectoदेवाःdevāḥ1/3देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdeidadesप्रजाम्prajām2/1प्रजाprajā-आāसीताsītā fa la criaturaशरीरलक्षणाम्śarīralakṣaṇām2/1शरीरलक्षणाśarīralakṣaṇā-आāसीताsītā f[शरीरं लक्षणं यस्याः साśarīraṃ lakṣaṇaṃ yasyāḥ sā] BVque consiste en el cuerpoविधारयन्तेvidhārayanteIII/3विvi+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostienenविशेषेणviśeṣeṇa3/1विशेषviśeṣa-अaरामःrāmaḥ mde un modo especial (glosa)धारयन्तेdhārayanteIII/3√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostienen (glosa)

Segmento 4 — glosa de कतर एतत् प्रकाशयन्तेkatara etat prakāśayante

कतरेkatare बुद्धीन्द्रियbuddhīndriya-कर्मेन्द्रियkarmendriya-विभक्तानाम्vibhaktānām एतत्etat प्रकाशनं स्वprakāśanaṃ sva-माहात्म्यmāhātmya-प्रख्यापनंprakhyāpanaṃ प्रकाशयन्तेprakāśayante?

¿«Cuáles» de las [deidades], repartidas en órganos de conocimiento y órganos de acción, «manifiestan esto», esta manifestación que consiste en proclamar su propia grandeza?

Nota. Paramārthānanda entiende katare como «cuántas de ellas» proclaman su gloria; Śaṅkara lo glosa como pregunta por cuáles de las deidades repartidas en los órganos.

Análisis palabra por palabra
कतरेkatare1/3कतरkatara m¿cuáles?बुद्धीन्द्रियकर्मेन्द्रियविभक्तानाम्buddhīndriyakarmendriyavibhaktānām6/3विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaबुद्धीन्द्रियकर्मेन्द्रियविभक्तbuddhīndriyakarmendriyavibhakta-अaरामःrāmaḥ m[बुद्धीन्द्रियकर्मेन्द्रियैः विभक्ताःbuddhīndriyakarmendriyaiḥ vibhaktāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPde las repartidas en órganos de conocimiento y de acciónएतत्etat2/1एतद्etad nestoप्रकाशनम्prakāśanam2/1प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+ल्युट्lyuṭप्रकाशनprakāśana-अaफलम्phalam nmanifestaciónस्वमाहात्म्यप्रख्यापनम्svamāhātmyaprakhyāpanam2/1प्रpra+√ख्याkhyā (2 अदादिadādi P)णिच्ṇic+ल्युट्lyuṭस्वमाहात्म्यप्रख्यापनsvamāhātmyaprakhyāpana-अaफलम्phalam n[स्वमाहात्म्यस्य प्रख्यापनम्svamāhātmyasya prakhyāpanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla proclamación de su propia grandezaप्रकाशयन्तेprakāśayanteIII/3प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarimanifiestan

Segmento 5 — glosa de कः पुनः एषां वरिष्ठ इतिkaḥ punaḥ eṣāṃ variṣṭha iti

कkaः असौḥ asau पुनpunaःḥ एषांeṣāṃ वरिष्ठःvariṣṭhaḥ प्रधानः कार्यpradhānaḥ kārya-करणkaraṇa-लक्षणानाम् इतिlakṣaṇānām iti?॥ १ ॥ || 1 ||

«¿Y quién» es ese que es «el principal» (pradhānaḥ) «de ellas», que tienen la forma de cuerpo y órganos? ॥||1॥ ||

Análisis palabra por palabra
कःkaḥ1/1किम्kim m¿quiénअसौasau1/1अदस्adas mes eseपुनःpunaḥ0yएषाम्eṣām6/3एतद्etad mde ellosवरिष्ठःvariṣṭhaḥ1/1उरुuru+इष्ठन्iṣṭhan (taddhita)वरिष्ठvariṣṭha-अaरामःrāmaḥ mel principalप्रधानःpradhānaḥ1/1प्रpra+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)ल्युट्lyuṭप्रधानpradhāna-अaरामःrāmaḥ mel principal (glosa)कार्यकरणलक्षणानाम्kāryakaraṇalakṣaṇānām6/3कार्यकरणलक्षणkāryakaraṇalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[कार्यकरणे लक्षणं येषां तेkāryakaraṇe lakṣaṇaṃ yeṣāṃ te] BVque tienen la forma de cuerpo y órganosइतिiti0(fin de la pregunta)

॥ इति द्वितीयप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥|| iti dvitīyapraśne prathamo mantraḥ ||
Así, el primer mantra de la segunda pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.