प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 1.5

Primera pregunta, mantra 5 — el sol es prāṇa y la luna es rayi; todo lo que tiene forma y lo que no la tiene es rayi

आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत्सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च ।

तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥ ५ ॥

ādityo ha vai prāṇo rayireva candramā rayirvā etatsarvaṃ yanmūrtaṃ cāmūrtaṃ ca |

tasmānmūrtireva rayiḥ || 1-5 ||

El sol es, en verdad, prāṇa; la luna es rayi. Todo esto —lo que tiene forma y lo que no la tiene— es rayi. Por eso, lo que tiene forma, [distinto de] aquello, es rayi propiamente.

Palabra por palabra

आदित्यः1/1आदित्य-अरामः mel solह0(partícula)वै0en verdadप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiएव0precisamenteचन्द्रमाः1/1चन्द्रमस्-स्वेधस् mla lunaरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiवै0en verdadएतत्1/1एतद् nestoसर्वम्1/1सर्व ntodoयत्1/1यद् nlo queमूर्तम्1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तमूर्त-अफलम् ntiene formaच0yअमूर्तम्1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तअमूर्त-अफलम् n[न मूर्तम्] नञ्-TPno tiene formaच0yतस्मात्5/1तद् n[distinto] de aquelloमूर्तिः1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तिन्मूर्ति-इमति flo que tiene formaएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः mrayi

Anvaya (el verso en orden de prosa)

आदित्यः ह वै प्राणः, चन्द्रमाः रयिः एव । यत् मूर्तं च अमूर्तं च, एतत् सर्वं रयिः वै । तस्मात् (अमूर्तात् अन्या) मूर्तिः एव रयिः ॥

El sol es, en verdad, prāṇa; la luna es rayi. Lo que tiene forma y lo que no la tiene, todo esto es rayi. [Pero] lo que tiene forma, [distinto] de aquello [sin forma], es rayi propiamente.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमाः

तत्र आदित्यो ह वै प्राणः अत्ता अग्निः। रयिरेव चन्द्रमाः। रयिरेवान्नं सोम एव।

De esos dos, «el sol es, en verdad, prāṇa»: el que come, Agni. «La luna es rayi»: rayi es el alimento, es Soma.

Análisis palabra por palabra

तत्र0de ellosआदित्यः1/1आदित्य-अरामः mel solह0(partícula)वै0en verdadप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaअत्ता1/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ mel que comeअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mAgniरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiएव0precisamenteचन्द्रमाः1/1चन्द्रमस्-स्वेधस् mla lunaरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiएव0precisamenteअन्नम्1/1अन्न-अफलम् nel alimentoसोमः1/1सोम-अरामः mSomaएव0precisamente

Segmento 2 — los dos son un solo Prajāpati

तदेतदेकम् अत्ता अग्निः च, अन्नं च प्रजापतिरेकं तु मिथुनं गुण-प्रधान-कृतो भेदः।

El que come —Agni— y el alimento son una sola cosa: Prajāpati. Es uno, aunque sea una pareja; la diferencia se debe a [cuál es] secundario y [cuál] principal.

Análisis palabra por palabra

तत्1/1तद् nesoएतत्1/1एतद् nestoएकम्1/1एक nunoअत्ता1/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ mel que comeअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mAgniच0yअन्नम्1/1अन्न-अफलम् nel alimentoच0yप्रजापतिः1/1प्रजापति-इहरिः m[प्रजानां पतिः] षष्ठी-TPPrajāpatiएकम्1/1एक nunoतु0peroमिथुनम्1/1मिथुन-अफलम् nparejaगुणप्रधानकृतः1/1√कृ (8 तनादि U)क्तगुणप्रधानकृत-अरामः m[गुणप्रधानाभ्यां कृतः] तृतीया-TP (DV interno)debida a lo secundario y lo principalभेदः1/1√भिद् (7 रुधादि U)घञ्भेद-अरामः mla diferencia

Segmento 3 — glosa de रयिर्वा एतत्सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च

कथम्? रयिर्वा अन्नं वा एतत्सर्वम्। किं तत्? यन्मूर्तं च स्थूलं च अमूर्तं च सूक्ष्मं च। मूर्तामूर्ते अतृ-अन्न-रूपे अपि रयिरेव।

¿Cómo es eso? «Todo esto es, en verdad, rayi», el alimento. ¿Qué es eso? «Lo que tiene forma» —lo burdo— «y lo que no tiene forma» —lo sutil—. Lo que tiene forma y lo que no, aunque sean el que come y el alimento, son rayi.

Análisis palabra por palabra

कथम्0¿cómo?रयिः1/1रयि-इहरिः mrayiवै0en verdadअन्नम्1/1अन्न-अफलम् nel alimentoवै0en verdad (glosa)एतत्1/1एतद् nestoसर्वम्1/1सर्व ntodoकिम्1/1किम् nquéतत्1/1तद् nesoयत्1/1यद् nlo queमूर्तम्1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तमूर्त-अफलम् ntiene formaच0yस्थूलम्1/1स्थूल-अफलम् nlo burdoच0yअमूर्तम्1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तअमूर्त-अफलम् n[न मूर्तम्] नञ्-TPno tiene formaच0yसूक्ष्मम्1/1सूक्ष्म-अफलम् nlo sutilच0yमूर्तामूर्ते1/2मूर्तामूर्त-अफलम् n[मूर्तं च अमूर्तं च] DVlo que tiene forma y lo que noअतृ-अन्न-रूपे1/2…रूप-अफलम् n[अत्ता च अन्नं च रूपं ययोः ते] BV (DV interno)con forma de el que come y el alimentoअपि0aunqueरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiएव0precisamente

Segmento 4 — glosa de तस्मान्मूर्तिरेव रयिः

तस्मात् प्रविभक्ताद् अमूर्ताद् यदन्यन्मूर्त-रूपं मूर्त्तिः सा एव रयिः अन्नम्, अमूर्तेन अत्रा अद्यमानत्वात्॥ ५ ॥

«Por eso», lo que tiene forma burda —lo que es distinto de aquello, de lo sin forma, que está separado de ello—, esa «forma» «es rayi propiamente», el alimento, porque la come lo sin forma, que es quien come. ॥5॥

Nota. अत्रा es la forma de la edición por अत्त्रा (instrumental de अत्तृ, «por el que come»), como अतृ por अत्तृ en 1.4.

Análisis palabra por palabra

तस्मात्5/1तद् nde aquelloप्रविभक्तात्5/1प्र+वि+√भज् (1 भ्वादि U)क्तप्रविभक्त-अफलम् nseparadoअमूर्तात्5/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तअमूर्त-अफलम् n[न मूर्तम्] नञ्-TPde lo sin formaयत्1/1यद् nlo queअन्यत्1/1अन्य ndistintoमूर्तरूपम्1/1मूर्तरूप-अफलम् n[मूर्तं रूपं यस्य तत्] BVde forma burdaमूर्तिः1/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तिन्मूर्ति-इमति fla formaसा1/1तद् fesaएव0precisamenteरयिः1/1रयि-इहरिः mrayiअन्नम्1/1अन्न-अफलम् nel alimentoअमूर्तेन3/1√मूर्छ् (1 भ्वादि P)क्तअमूर्त-अफलम् npor lo sin formaअत्रा3/1√अद् (2 अदादि P)तृच्अत्तृ-ऋदातृ (aquí n)por el que comeअद्यमानत्वात्5/1अद्यमान+त्व (taddhita)अद्यमानत्व-अफलम् npor ser comida

॥ इति प्रथमप्रश्ने पञ्चमो मन्त्रः ॥
Así, el quinto mantra de la primera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →