Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 2.2

Segunda pregunta, mantra 2 — el espacio, los elementos y los órganos proclaman: «nosotros sostenemos este cuerpo»

Sánscrito en

तस्मै स होवाच । आकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च ।

ते प्रकाश्याभिवदन्ति । वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥ २ ॥

tasmai sa hovāca | ākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣuḥ śrotraṃ ca |

te prakāśyābhivadanti | vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ || 2-2 ||

Él le dijo: Esa deidad es el espacio, y el aire, el fuego, el agua, la tierra, el habla, la mente, la vista y el oído. Ellos, manifestando [su grandeza], proclaman: «Nosotros sostenemos este cuerpo manteniéndolo firme».

Palabra por palabra

तस्मैtasmai4/1तद्tad ma élसःsaḥ1/1तद्tad mélहha0(partícula)उवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaridijoआकाशःākāśaḥ1/1आकाशākāśa-अaरामःrāmaḥ mel espacioहha0(partícula)वाvā0(partícula)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdeidadवायुःvāyuḥ1/1वायुvāyu-उuगुरुःguruḥ mel aireअग्निःagniḥ1/1अग्निagni-इiहरिःhariḥ mel fuegoआपःāpaḥ1/3अप्ap-प्pf (siempre pl.)el aguaपृथिवीpṛthivī1/1पृथिवीpṛthivī-ईīनदीnadī fla tierraवाक्vāk1/1वाच्vāc-च्cवाच्vāc fel hablaमनःmanaḥ1/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteचक्षुःcakṣuḥ1/1चक्षुस्cakṣus-स्sमनस्manas nla vistaश्रोत्रम्śrotram1/1श्रोत्रśrotra-अaफलम्phalam nel oídoचca0yतेte1/3तद्tad mellosप्रकाश्यprakāśya0प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+ल्यप्lyapmanifestandoअभिवदन्तिabhivadantiIII/3अभिabhi+√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariproclamanवयम्vayam1/3अस्मद्asmadnosotrosएतत्etat2/1एतद्etad nesteबाणम्bāṇam2/1बाणbāṇa-अaफलम्phalam ncuerpoअवष्टभ्यavaṣṭabhya0अवava+√स्तम्भ्stambh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapmanteniéndolo firmeविधारयामःvidhārayāmaḥI/3विvi+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostenemos

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सः तस्मै ह उवाचsaḥ tasmai ha uvāca — आकाशः ह वा एषः देवःākāśaḥ ha vā eṣaḥ devaḥ, वायुःvāyuḥ, अग्निःagniḥ, आपःāpaḥ, पृथिवीpṛthivī, वाक्vāk, मनःmanaḥ, चक्षुःcakṣuḥ, श्रोत्रं च । ते प्रकाश्य अभिवदन्तिśrotraṃ ca | te prakāśya abhivadanti — “वयम् एतत् बाणम् अवष्टभ्य विधारयामःvayam etat bāṇam avaṣṭabhya vidhārayāmaḥ” ॥||

Él le dijo: Esa deidad es el espacio, y el aire, el fuego, el agua, la tierra, el habla, la mente, la vista y el oído. Ellos, manifestando [su grandeza], proclaman: «Nosotros, manteniéndolo firme, sostenemos este cuerpo».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de तस्मै स होवाच । आकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवीtasmai sa hovāca | ākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī

एवं पृष्टवतेevaṃ pṛṣṭavate तस्मैtasmai सsaःḥ हha उवाचuvāca। | आकाशोākāśo हha वाvā एषeṣa देवोdevo वायुःvāyuḥ अग्निःagniḥ आपःāpaḥ पृथिवीpṛthivī इत्येतानि पञ्च महाभूतानि शरीरारम्भकाणि।ityetāni pañca mahābhūtāni śarīrārambhakāṇi |

«A él», que así había preguntado, «él le dijo»: «Esa deidad es el espacio», «el aire», «el fuego», «el agua» y «la tierra»: estos cinco grandes elementos, que forman el cuerpo.

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíपृष्टवतेpṛṣṭavate4/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तवतुktavatuपृष्टवत्pṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mque había preguntadoतस्मैtasmai4/1तद्tad ma élसःsaḥ1/1तद्tad mélहha0(partícula)उवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaridijoआकाशःākāśaḥ1/1आकाशākāśa-अaरामःrāmaḥ mel espacioहha0(partícula)वाvā0(partícula)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdeidadवायुःvāyuḥ1/1वायुvāyu-उuगुरुःguruḥ mel aireअग्निःagniḥ1/1अग्निagni-इiहरिःhariḥ mel fuegoआपःāpaḥ1/3अप्ap-प्pf (siempre pl.)el aguaपृथिवीpṛthivī1/1पृथिवीpṛthivī-ईīनदीnadī fla tierraइतिiti0asíएतानिetāni1/3एतद्etad nestosपञ्चpañca1/3पञ्चन्pañcan-न्nसंख्याsaṃkhyā (pl.)cincoमहाभूतानिmahābhūtāni1/3महाभूतmahābhūta-अaफलम्phalam n[महान्ति भूतानिmahānti bhūtāni] KDgrandes elementosशरीरारम्भकाणिśarīrārambhakāṇi1/3आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)ण्वुल्ṇvulशरीरारम्भकśarīrārambhaka-अaफलम्phalam n[शरीरस्य आरम्भकाणिśarīrasya ārambhakāṇi] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque forman el cuerpo

Segmento 2 — glosa de वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं चvāṅmanaścakṣuḥ śrotraṃ ca

वाङ्मनश्चक्षुvāṅmanaścakṣuःḥ श्रोत्रम्śrotram इत्यादीनि कर्मेन्द्रियityādīni karmendriya-बुद्धीन्द्रियाणि ते कार्यbuddhīndriyāṇi te kārya-लक्षणाः करणlakṣaṇāḥ karaṇa-लक्षणाः च।lakṣaṇāḥ ca |

«El habla, la mente, la vista», «el oído» y los demás: los órganos de acción y de conocimiento. Esas [deidades] son las que tienen la forma del cuerpo y las que tienen la forma de los órganos.

Análisis palabra por palabra
वाक्vāk1/1वाच्vāc-च्cवाच्vāc fel hablaमनःmanaḥ1/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteचक्षुःcakṣuḥ1/1चक्षुस्cakṣus-स्sमनस्manas nla vistaश्रोत्रम्śrotram1/1श्रोत्रśrotra-अaफलम्phalam nel oídoइत्यादीनिityādīni1/3इत्यादिityādi-इiवारिvāri n[इति आदिः येषां तानिiti ādiḥ yeṣāṃ tāni] BVy los demásकर्मेन्द्रियबुद्धीन्द्रियाणिkarmendriyabuddhīndriyāṇi1/3कर्मेन्द्रियबुद्धीन्द्रियkarmendriyabuddhīndriya-अaफलम्phalam n[कर्मेन्द्रियाणि च बुद्धीन्द्रियाणि चkarmendriyāṇi ca buddhīndriyāṇi ca] DVórganos de acción y de conocimientoतेte1/3तद्tad mesas [deidades]कार्यलक्षणाःkāryalakṣaṇāḥ1/3कार्यलक्षणkāryalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[कार्यं लक्षणं येषां तेkāryaṃ lakṣaṇaṃ yeṣāṃ te] BVque tienen la forma del cuerpoकरणलक्षणाःkaraṇalakṣaṇāḥ1/3करणलक्षणkaraṇalakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[करणं लक्षणं येषां तेkaraṇaṃ lakṣaṇaṃ yeṣāṃ te] BVque tienen la forma de los órganosचca0y

Segmento 3 — glosa de ते प्रकाश्याभिवदन्तिte prakāśyābhivadanti

तेte देवाःdevāḥ, आत्मनः माहात्म्यंātmanaḥ māhātmyaṃ प्रकाश्यprakāśya अभिवदन्तिabhivadanti स्पर्धमाना अहंश्रेष्ठतायै।spardhamānā ahaṃśreṣṭhatāyai |

«Esas» deidades, rivalizando cada una por ser la mejor, «manifiestan» su propia grandeza «y proclaman»:

Análisis palabra por palabra
तेte1/3तद्tad mesasदेवाःdevāḥ1/3देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdeidadesआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mpropia (de sí)माहात्म्यम्māhātmyam2/1महात्मन्mahātman+taddhita (भावbhāva)माहात्म्यmāhātmya-अaफलम्phalam ngrandezaप्रकाश्यprakāśya0प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+ल्यप्lyapmanifestandoअभिवदन्तिabhivadantiIII/3अभिabhi+√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariproclamanस्पर्धमानाःspardhamānāḥ1/3√स्पर्ध्spardh (1 भ्वादिbhvādi A)शानच्śānacस्पर्धमानspardhamāna-अaरामःrāmaḥ mrivalizandoअहंश्रेष्ठतायैahaṃśreṣṭhatāyai4/1अहंश्रेष्ठahaṃśreṣṭha+तल्tal (taddhita)अहंश्रेष्ठताahaṃśreṣṭhatā-आāसीताsītā fpor ser cada una «yo, el mejor»

Segmento 4 — glosa de वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामःvayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ

कथं वदन्तिkathaṃ vadanti? वयमेतद्vayametad बाणंbāṇaṃ कार्यkārya-करणkaraṇa-संघातम्saṃghātam अवष्टभ्यavaṣṭabhya प्रासादमिव स्तम्भादयः अविशिथिलीकृत्यprāsādamiva stambhādayaḥ aviśithilīkṛtya विधारयामvidhārayāmaः विस्पष्टं धारयामः।ḥ vispaṣṭaṃ dhārayāmaḥ |

¿Cómo lo dicen? «Nosotros sostenemos este cuerpo» —este conjunto de cuerpo y órganos— «manteniéndolo firme» sin dejar que se afloje, como las columnas y demás sostienen un palacio; lo sostenemos de manera manifiesta (vispaṣṭam).

Análisis palabra por palabra
कथम्katham0¿cómo?वदन्तिvadantiIII/3√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaridicenवयम्vayam1/3अस्मद्asmadnosotrosएतत्etat2/1एतद्etad nesteबाणम्bāṇam2/1बाणbāṇa-अaफलम्phalam ncuerpoकार्यकरणसंघातम्kāryakaraṇasaṃghātam2/1सम्sam+√हन्han (2 अदादिadādi P)घञ्ghañकार्यकरणसंघातkāryakaraṇasaṃghāta-अaरामःrāmaḥ m[कार्यकरणानां संघातःkāryakaraṇānāṃ saṃghātaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel conjunto de cuerpo y órganos (glosa)अवष्टभ्यavaṣṭabhya0अवava+√स्तम्भ्stambh (1 भ्वादिbhvādi A)ल्यप्lyapmanteniéndolo firmeप्रासादम्prāsādam2/1प्रासादprāsāda-अaरामःrāmaḥ mun palacioइवiva0comoस्तम्भादयःstambhādayaḥ1/3स्तम्भादिstambhādi-इiहरिःhariḥ m[स्तम्भः आदिः येषां तेstambhaḥ ādiḥ yeṣāṃ te] BVlas columnas y demásअविशिथिलीकृत्यaviśithilīkṛtya0√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्यप्lyapअविशिथिलaviśithila+च्विcvi + कृत्यkṛtyasin dejar que se aflojeविधारयामःvidhārayāmaḥI/3विvi+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostenemosविस्पष्टम्vispaṣṭam0de manera manifiestaधारयामःdhārayāmaḥI/3√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostenemos (glosa)

Segmento 5 — la intención de cada uno

मया एव एकेन अयं संघातः ध्रियते इत्येकैकस्याभिप्रायः॥ २ ॥mayā eva ekena ayaṃ saṃghātaḥ dhriyate ityekaikasyābhiprāyaḥ || 2 ||

«Solo por mí se sostiene este conjunto»: esa es la idea de cada uno. ॥||2॥ ||

Análisis palabra por palabra
मयाmayā3/1अस्मद्asmadpor míएवeva0soloएकेनekena3/1एकeka múnicoअयम्ayam1/1इदम्idam mesteसंघातःsaṃghātaḥ1/1सम्sam+√हन्han (2 अदादिadādi P)घञ्ghañसंघातsaṃghāta-अaरामःrāmaḥ mconjuntoध्रियतेdhriyateIII/1√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise sostieneइतिiti0asíएकैकस्यekaikasya6/1एकैकekaika-अaरामःrāmaḥ mde cada unoअभिप्रायःabhiprāyaḥ1/1अभिabhi+प्रpra+√इi (2 अदादिadādi P)अच्acअभिप्रायabhiprāya-अaरामःrāmaḥ mla idea

॥ इति द्वितीयप्रश्ने द्वितीयो मन्त्रः ॥|| iti dvitīyapraśne dvitīyo mantraḥ ||
Así, el segundo mantra de la segunda pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.