Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.1

Tercera pregunta, mantra 1 — Kausalya Āśvalāyana pregunta por el origen, la llegada, la morada, la salida y el sostén de prāṇa

Sánscrito en

अथ हैनं कौसल्यश्च आश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन्कुत एष प्राणो जायते ।

कथमायात्यस्मिन् शरीरे । आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रातिष्ठते । केनोत्क्रमते । कथं

बाह्यमभिधत्ते । कथमध्यात्ममिति ॥ १ ॥

atha hainaṃ kausalyaśca āśvalāyanaḥ papraccha | bhagavankuta eṣa prāṇo jāyate |

kathamāyātyasmin śarīre | ātmānaṃ vā pravibhajya kathaṃ prātiṣṭhate | kenotkramate | kathaṃ

bāhyamabhidhatte | kathamadhyātmamiti || 3-1 ||

Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nace este prāṇa? ¿Cómo viene a este cuerpo? Y, tras dividirse a sí mismo, ¿cómo se establece [en él]? ¿Por medio de qué sale? ¿Cómo sostiene lo externo y cómo lo individual?».

Palabra por palabra

अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एतद्etad ma élकौसल्यःkausalyaḥ1/1कोसलkosala+taddhitaकौसल्यkausalya-अaरामःrāmaḥ mKausalyaचca0yआश्वलायनःāśvalāyanaḥ1/1अश्वलaśvala+taddhitaआश्वलायनāśvalāyana-अaरामःrāmaḥ mĀśvalāyana (descendiente de Aśvala)पप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!कुतःkutaḥ0किम्kim+तसिल्tasil (taddhita)¿de dónde?एषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceकथम्katham0¿cómo?आयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivieneअस्मिन्asmin7/1इदम्idam na esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman ma sí mismoवाvā0yप्रविभज्यpravibhajya0प्रpra+विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)ल्यप्lyaptras dividirकथम्katham0¿cómo?प्रातिष्ठतेprātiṣṭhateIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)se estableceकेनkena3/1किम्kim m¿por medio de qué?उत्क्रमतेutkramateIII/1उत्ut+√क्रम्kram (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)saleकथम्katham0¿cómo?बाह्यम्bāhyam2/1बहिस्bahis+taddhitaबाह्यbāhya-अaफलम्phalam nlo externoअभिधत्तेabhidhatteIII/1अभिabhi+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)लट्laṭकर्तरिkartarisostieneकथम्katham0¿cómo?अध्यात्मम्adhyātmam0[आत्मनिātmani] अव्ययीभावavyayībhāva[sostiene] lo individualइतिiti0(fin de la pregunta)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह कौसल्यः च आश्वलायनः एनं पप्रच्छatha ha kausalyaḥ ca āśvalāyanaḥ enaṃ papraccha — “भगवन्bhagavan, एषः प्राणः कुतः जायतेeṣaḥ prāṇaḥ kutaḥ jāyate? अस्मिन् शरीरे कथम् आयातिasmin śarīre katham āyāti? आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रातिष्ठतेātmānaṃ vā pravibhajya kathaṃ prātiṣṭhate? केन उत्क्रमतेkena utkramate? बाह्यं कथम् अभिधत्तेbāhyaṃ katham abhidhatte? अध्यात्मं कथम्adhyātmaṃ katham?” इति ॥iti ||

Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nace este prāṇa? ¿Cómo viene a este cuerpo? Tras dividirse a sí mismo, ¿cómo se establece? ¿Por medio de qué sale? ¿Cómo sostiene lo externo? ¿Cómo lo individual?».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथ हैनं कौसल्यश्च आश्वलायनः पप्रच्छatha hainaṃ kausalyaśca āśvalāyanaḥ papraccha: por qué se pregunta

अथatha हha एनंenaṃ कौसल्यश्चkausalyaśca आश्वलायनāśvalāyanaःḥ पप्रच्छpapraccha। प्राणः ह्येवं प्राणैः निर्धारित | prāṇaḥ hyevaṃ prāṇaiḥ nirdhārita-तत्वैः उपलब्धtatvaiḥ upalabdha-महिमा अपि संहतत्वात् स्याद् अस्य कार्यत्वम्। अतः पृच्छामि।mahimā api saṃhatatvāt syād asya kāryatvam | ataḥ pṛcchāmi |

«Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó»: «Aunque así se ha percibido la grandeza de prāṇa gracias a los prāṇas [los órganos], que establecieron su verdadera naturaleza, puede que sea un efecto, porque es compuesto. Por eso pregunto».

Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एतद्etad ma élकौसल्यःkausalyaḥ1/1कोसलkosala+taddhitaकौसल्यkausalya-अaरामःrāmaḥ mKausalyaचca0yआश्वलायनःāśvalāyanaḥ1/1अश्वलaśvala+taddhitaआश्वलायनāśvalāyana-अaरामःrāmaḥ mĀśvalāyanaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaहिhi0puesएवम्evam0asíप्राणैःprāṇaiḥ3/3प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mpor los prāṇasनिर्धारिततत्वैःnirdhāritatatvaiḥ3/3निर्धारिततत्त्वnirdhāritatattva-अaरामःrāmaḥ m[निर्धारितं तत्त्वं यैः तैःnirdhāritaṃ tattvaṃ yaiḥ taiḥ] BVque establecieron su verdadera naturalezaउपलब्धमहिमाupalabdhamahimā1/1उपलब्धमहिमन्upalabdhamahiman-न्nआत्मन्ātman m[उपलब्धः महिमा यस्य सःupalabdhaḥ mahimā yasya saḥ] BVcuya grandeza se ha percibidoअपिapi0aunqueसंहतत्वात्saṃhatatvāt5/1संहतsaṃhata+त्वtva (taddhita)संहतत्वsaṃhatatva-अaफलम्phalam npor ser compuestoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripuede haberअस्यasya6/1इदम्idam msuकार्यत्वम्kāryatvam1/1कार्यkārya+त्वtva (taddhita)कार्यत्वkāryatva-अaफलम्phalam ncondición de efectoअतःataḥ0por esoपृच्छामिpṛcchāmiI/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripregunto

Segmento 2 — preguntas 1 y 2: de dónde nace y cómo viene al cuerpo

हेhe भगवन्bhagavan १1) कुतkutaः कस्मात् कारणाद्ḥ kasmāt kāraṇād एषeṣaः यथावधृतःḥ yathāvadhṛtaḥ प्राणोprāṇo जायतेjāyate? २2) जातश्चjātaśca कथम्katham केन वृत्तिविशेषेणkena vṛttiviśeṣeṇa आयातिāyāti अस्मिन्asmin शरीरेśarīre? किंनिमित्तकमस्य शरीरग्रहणमित्यर्थः।kiṃnimittakamasya śarīragrahaṇamityarthaḥ |

«Venerable señor: 1) ¿de dónde» —de qué causa— «nace este prāṇa», tal como se ha determinado? 2) Y, una vez nacido, «¿cómo» —por qué función particular— «viene a este cuerpo»? Es decir: ¿por qué causa asume un cuerpo?

Análisis palabra por palabra
हेhe0ohभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!कुतःkutaḥ0किम्kim+तसिल्tasil (taddhita)¿de dónde?कस्मात्kasmāt5/1किम्kim n¿de quéकारणात्kāraṇāt5/1कारणkāraṇa-अaफलम्phalam ncausa? (glosa)एषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteयथावधृतःyathāvadhṛtaḥ1/1अवava+√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaयथावधृतyathāvadhṛta-अaरामःrāmaḥ m[यथा अवधृतःyathā avadhṛtaḥ] सुप्सुपाsupsupātal como se ha determinadoप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceजातःjātaḥ1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)क्तktaजातjāta-अaरामःrāmaḥ muna vez nacidoचca0yकथम्katham0¿cómo?केनkena3/1किम्kim mpor quéवृत्तिविशेषेणvṛttiviśeṣeṇa3/1वृत्तिविशेषvṛttiviśeṣa-अaरामःrāmaḥ m[वृत्तेः विशेषःvṛtteḥ viśeṣaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPfunción particularआयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivieneअस्मिन्asmin7/1इदम्idam na esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoकिंनिमित्तकम्kiṃnimittakam1/1किंनिमित्तकkiṃnimittaka-अaफलम्phalam n[किं निमित्तं यस्य तत्kiṃ nimittaṃ yasya tat] BV¿con qué causa?अस्यasya6/1इदम्idam msuशरीरग्रहणम्śarīragrahaṇam1/1√ग्रह्grah (9 क्र्यादिkryādi U)ल्युट्lyuṭशरीरग्रहणśarīragrahaṇa-अaफलम्phalam n[शरीरस्य ग्रहणम्śarīrasya grahaṇam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPasunción de un cuerpoइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

Segmento 3 — preguntas 3 a 6: cómo se establece, cómo sale, cómo sostiene lo externo y lo individual

३3) प्रविष्टश्च शरीरेpraviṣṭaśca śarīre, आत्मानंātmānaṃ वाvā प्रविभज्यpravibhajya प्रविभागं कृत्वाpravibhāgaṃ kṛtvā कथंkathaṃ केन प्रकारेणkena prakāreṇa प्रातिष्ठतेprātiṣṭhate प्रतितिष्ठतिpratitiṣṭhati? ४4) केनkena वा वृत्तिvā vṛtti-विशेषेण अस्मात् शरीराद्viśeṣeṇa asmāt śarīrād उत्क्रमतेutkramate उत्क्रामतिutkrāmati? ५5) कथंkathaṃ बाह्यम्bāhyam अधिभूतम् अधिदैवतं चadhibhūtam adhidaivataṃ ca अभिधत्तेabhidhatte? धारयति इति शेषः। ६dhārayati iti śeṣaḥ | 6) कथमध्यात्मम्kathamadhyātmam? इतिiti॥ १ ॥ || 1 ||

3) Y, una vez entrado en el cuerpo, «tras dividirse a sí mismo» —tras hacer una división—, «¿cómo» —de qué modo— «se establece» (pratitiṣṭhati)? 4) ¿Y «por medio de qué» función particular «sale» (utkrāmati) de este cuerpo? 5) «¿Cómo sostiene lo externo», lo relativo a los elementos y a las deidades? Hay que suplir «sostiene» (dhārayati). 6) «¿Cómo lo individual?». ॥||1॥ ||

Nota. प्रातिष्ठतेprātiṣṭhate (mūla y pratīka): la edición alarga el prefijo (prā-) y da la forma ātmanepada; Śaṅkara la glosa con la forma ordinaria प्रतितिष्ठतिpratitiṣṭhati. Igual उत्क्रमतेutkramate, glosada con उत्क्रामतिutkrāmati.

Análisis palabra por palabra
प्रविष्टःpraviṣṭaḥ1/1प्रpra+√विश्viś (6 तुदादिtudādi P)क्तktaप्रविष्टpraviṣṭa-अaरामःrāmaḥ muna vez entradoचca0yशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam nen el cuerpoआत्मानम्ātmānam2/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman ma sí mismoवाvā0yप्रविभज्यpravibhajya0प्रpra+विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)ल्यप्lyaptras dividirप्रविभागम्pravibhāgam2/1प्रpra+विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañप्रविभागpravibhāga-अaरामःrāmaḥ muna divisiónकृत्वाkṛtvā0√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्त्वाktvātras hacer (glosa)कथम्katham0¿cómo?केनkena3/1किम्kim mde quéप्रकारेणprakāreṇa3/1प्रकारprakāra-अaरामःrāmaḥ mmodo (glosa)प्रातिष्ठतेprātiṣṭhateIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)se estableceप्रतितिष्ठतिpratitiṣṭhatiIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise establece (glosa)केनkena3/1किम्kim mpor medio de quéवाvā0yवृत्तिविशेषेणvṛttiviśeṣeṇa3/1वृत्तिविशेषvṛttiviśeṣa-अaरामःrāmaḥ m[वृत्तेः विशेषःvṛtteḥ viśeṣaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPfunción particularअस्मात्asmāt5/1इदम्idam nde esteशरीरात्śarīrāt5/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoउत्क्रमतेutkramateIII/1उत्ut+√क्रम्kram (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)saleउत्क्रामतिutkrāmatiIII/1उत्ut+√क्रम्kram (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisale (glosa)कथम्katham0¿cómo?बाह्यम्bāhyam2/1बहिस्bahis+taddhitaबाह्यbāhya-अaफलम्phalam nlo externoअधिभूतम्adhibhūtam2/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअधिभूतadhibhūta-अaफलम्phalam n[भूतेषुbhūteṣu] अव्ययीभावavyayībhāvalo relativo a los elementosअधिदैवतम्adhidaivatam2/1देवताdevatā+अण्aṇ (taddhita)अधिदैवतadhidaivata-अaफलम्phalam n[देवतासुdevatāsu] अव्ययीभावavyayībhāvalo relativo a las deidadesचca0yअभिधत्तेabhidhatteIII/1अभिabhi+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)लट्laṭकर्तरिkartarisostieneधारयतिdhārayatiIII/1√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarisostieneइतिiti0asíशेषःśeṣaḥ1/1√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)घञ्ghañशेषśeṣa-अaरामःrāmaḥ m[es] lo que se supleकथम्katham0¿cómo?अध्यात्मम्adhyātmam0[आत्मनिātmani] अव्ययीभावavyayībhāvalo individualइतिiti0(fin de la pregunta)

॥ इति तृतीयप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyapraśne prathamo mantraḥ ||
Así, el primer mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.