प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.1

Tercera pregunta, mantra 1 — Kausalya Āśvalāyana pregunta por el origen, la llegada, la morada, la salida y el sostén de prāṇa

अथ हैनं कौसल्यश्च आश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन्कुत एष प्राणो जायते ।

कथमायात्यस्मिन् शरीरे । आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रातिष्ठते । केनोत्क्रमते । कथं

बाह्यमभिधत्ते । कथमध्यात्ममिति ॥ १ ॥

atha hainaṃ kausalyaśca āśvalāyanaḥ papraccha | bhagavankuta eṣa prāṇo jāyate |

kathamāyātyasmin śarīre | ātmānaṃ vā pravibhajya kathaṃ prātiṣṭhate | kenotkramate | kathaṃ

bāhyamabhidhatte | kathamadhyātmamiti || 3-1 ||

Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nace este prāṇa? ¿Cómo viene a este cuerpo? Y, tras dividirse a sí mismo, ¿cómo se establece [en él]? ¿Por medio de qué sale? ¿Cómo sostiene lo externo y cómo lo individual?».

Palabra por palabra

अथ0entoncesह0(partícula)एनम्2/1एतद् ma élकौसल्यः1/1कोसल+taddhitaकौसल्य-अरामः mKausalyaच0yआश्वलायनः1/1अश्वल+taddhitaआश्वलायन-अरामः mĀśvalāyana (descendiente de Aśvala)पप्रच्छIII/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लिट्कर्तरिpreguntóभगवन्S/1भगवत्-त्भगवत् m¡venerable señor!कुतः0किम्+तसिल् (taddhita)¿de dónde?एषः1/1एतद् mesteप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceकथम्0¿cómo?आयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिvieneअस्मिन्7/1इदम् na esteशरीरे7/1शरीर-अफलम् ncuerpoआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् ma sí mismoवा0yप्रविभज्य0प्र+वि+√भज् (1 भ्वादि U)ल्यप्tras dividirकथम्0¿cómo?प्रातिष्ठतेIII/1प्रति+√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)se estableceकेन3/1किम् m¿por medio de qué?उत्क्रमतेIII/1उत्+√क्रम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)saleकथम्0¿cómo?बाह्यम्2/1बहिस्+taddhitaबाह्य-अफलम् nlo externoअभिधत्तेIII/1अभि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्तरिsostieneकथम्0¿cómo?अध्यात्मम्0[आत्मनि] अव्ययीभाव[sostiene] lo individualइति0(fin de la pregunta)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह कौसल्यः च आश्वलायनः एनं पप्रच्छ — “भगवन्, एषः प्राणः कुतः जायते? अस्मिन् शरीरे कथम् आयाति? आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रातिष्ठते? केन उत्क्रमते? बाह्यं कथम् अभिधत्ते? अध्यात्मं कथम्?” इति ॥

Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nace este prāṇa? ¿Cómo viene a este cuerpo? Tras dividirse a sí mismo, ¿cómo se establece? ¿Por medio de qué sale? ¿Cómo sostiene lo externo? ¿Cómo lo individual?».

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथ हैनं कौसल्यश्च आश्वलायनः पप्रच्छ: por qué se pregunta

अथ ह एनं कौसल्यश्च आश्वलायनः पप्रच्छ। प्राणः ह्येवं प्राणैः निर्धारित-तत्वैः उपलब्ध-महिमा अपि संहतत्वात् स्याद् अस्य कार्यत्वम्। अतः पृच्छामि।

«Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó»: «Aunque así se ha percibido la grandeza de prāṇa gracias a los prāṇas [los órganos], que establecieron su verdadera naturaleza, puede que sea un efecto, porque es compuesto. Por eso pregunto».

Análisis palabra por palabra

अथ0entoncesह0(partícula)एनम्2/1एतद् ma élकौसल्यः1/1कोसल+taddhitaकौसल्य-अरामः mKausalyaच0yआश्वलायनः1/1अश्वल+taddhitaआश्वलायन-अरामः mĀśvalāyanaपप्रच्छIII/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लिट्कर्तरिpreguntóप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaहि0puesएवम्0asíप्राणैः3/3प्राण-अरामः mpor los prāṇasनिर्धारिततत्वैः3/3निर्धारिततत्त्व-अरामः m[निर्धारितं तत्त्वं यैः तैः] BVque establecieron su verdadera naturalezaउपलब्धमहिमा1/1उपलब्धमहिमन्-न्आत्मन् m[उपलब्धः महिमा यस्य सः] BVcuya grandeza se ha percibidoअपि0aunqueसंहतत्वात्5/1संहत+त्व (taddhita)संहतत्व-अफलम् npor ser compuestoस्यात्III/1√अस् (2 अदादि P)विधिलिङ्कर्तरिpuede haberअस्य6/1इदम् msuकार्यत्वम्1/1कार्य+त्व (taddhita)कार्यत्व-अफलम् ncondición de efectoअतः0por esoपृच्छामिI/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लट्कर्तरिpregunto

Segmento 2 — preguntas 1 y 2: de dónde nace y cómo viene al cuerpo

हे भगवन् १) कुतः कस्मात् कारणाद् एषः यथावधृतः प्राणो जायते? २) जातश्च कथम् केन वृत्तिविशेषेण आयाति अस्मिन् शरीरे? किंनिमित्तकमस्य शरीरग्रहणमित्यर्थः।

«Venerable señor: 1) ¿de dónde» —de qué causa— «nace este prāṇa», tal como se ha determinado? 2) Y, una vez nacido, «¿cómo» —por qué función particular— «viene a este cuerpo»? Es decir: ¿por qué causa asume un cuerpo?

Análisis palabra por palabra

हे0ohभगवन्S/1भगवत्-त्भगवत् m¡venerable señor!कुतः0किम्+तसिल् (taddhita)¿de dónde?कस्मात्5/1किम् n¿de quéकारणात्5/1कारण-अफलम् ncausa? (glosa)एषः1/1एतद् mesteयथावधृतः1/1अव+√धृ (1 भ्वादि U)क्तयथावधृत-अरामः m[यथा अवधृतः] सुप्सुपाtal como se ha determinadoप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceजातः1/1√जन् (4 दिवादि A)क्तजात-अरामः muna vez nacidoच0yकथम्0¿cómo?केन3/1किम् mpor quéवृत्तिविशेषेण3/1वृत्तिविशेष-अरामः m[वृत्तेः विशेषः] षष्ठी-TPfunción particularआयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिvieneअस्मिन्7/1इदम् na esteशरीरे7/1शरीर-अफलम् ncuerpoकिंनिमित्तकम्1/1किंनिमित्तक-अफलम् n[किं निमित्तं यस्य तत्] BV¿con qué causa?अस्य6/1इदम् msuशरीरग्रहणम्1/1√ग्रह् (9 क्र्यादि U)ल्युट्शरीरग्रहण-अफलम् n[शरीरस्य ग्रहणम्] षष्ठी-TPasunción de un cuerpoइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentido

Segmento 3 — preguntas 3 a 6: cómo se establece, cómo sale, cómo sostiene lo externo y lo individual

३) प्रविष्टश्च शरीरे, आत्मानं वा प्रविभज्य प्रविभागं कृत्वा कथं केन प्रकारेण प्रातिष्ठते प्रतितिष्ठति? ४) केन वा वृत्ति-विशेषेण अस्मात् शरीराद् उत्क्रमते उत्क्रामति? ५) कथं बाह्यम् अधिभूतम् अधिदैवतं च अभिधत्ते? धारयति इति शेषः। ६) कथमध्यात्मम्? इति॥ १ ॥

3) Y, una vez entrado en el cuerpo, «tras dividirse a sí mismo» —tras hacer una división—, «¿cómo» —de qué modo— «se establece» (pratitiṣṭhati)? 4) ¿Y «por medio de qué» función particular «sale» (utkrāmati) de este cuerpo? 5) «¿Cómo sostiene lo externo», lo relativo a los elementos y a las deidades? Hay que suplir «sostiene» (dhārayati). 6) «¿Cómo lo individual?». ॥1॥

Nota. प्रातिष्ठते (mūla y pratīka): la edición alarga el prefijo (prā-) y da la forma ātmanepada; Śaṅkara la glosa con la forma ordinaria प्रतितिष्ठति. Igual उत्क्रमते, glosada con उत्क्रामति.

Análisis palabra por palabra

प्रविष्टः1/1प्र+√विश् (6 तुदादि P)क्तप्रविष्ट-अरामः muna vez entradoच0yशरीरे7/1शरीर-अफलम् nen el cuerpoआत्मानम्2/1आत्मन्-न्आत्मन् ma sí mismoवा0yप्रविभज्य0प्र+वि+√भज् (1 भ्वादि U)ल्यप्tras dividirप्रविभागम्2/1प्र+वि+√भज् (1 भ्वादि U)घञ्प्रविभाग-अरामः muna divisiónकृत्वा0√कृ (8 तनादि U)क्त्वाtras hacer (glosa)कथम्0¿cómo?केन3/1किम् mde quéप्रकारेण3/1प्रकार-अरामः mmodo (glosa)प्रातिष्ठतेIII/1प्रति+√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)se estableceप्रतितिष्ठतिIII/1प्रति+√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse establece (glosa)केन3/1किम् mpor medio de quéवा0yवृत्तिविशेषेण3/1वृत्तिविशेष-अरामः m[वृत्तेः विशेषः] षष्ठी-TPfunción particularअस्मात्5/1इदम् nde esteशरीरात्5/1शरीर-अफलम् ncuerpoउत्क्रमतेIII/1उत्+√क्रम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (forma A)saleउत्क्रामतिIII/1उत्+√क्रम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिsale (glosa)कथम्0¿cómo?बाह्यम्2/1बहिस्+taddhitaबाह्य-अफलम् nlo externoअधिभूतम्2/1√भू (1 भ्वादि P)क्तअधिभूत-अफलम् n[भूतेषु] अव्ययीभावlo relativo a los elementosअधिदैवतम्2/1देवता+अण् (taddhita)अधिदैवत-अफलम् n[देवतासु] अव्ययीभावlo relativo a las deidadesच0yअभिधत्तेIII/1अभि+√धा (3 जुहोत्यादि U)लट्कर्तरिsostieneधारयतिIII/1√धृ (1 भ्वादि U)णिच्लट्कर्तरिsostieneइति0asíशेषः1/1√शिष् (7 रुधादि P)घञ्शेष-अरामः m[es] lo que se supleकथम्0¿cómo?अध्यात्मम्0[आत्मनि] अव्ययीभावlo individualइति0(fin de la pregunta)

॥ इति तृतीयप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥
Así, el primer mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →