Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.10

Tercera pregunta, mantra 10 — al morir, el ser llega a prāṇa con su último pensamiento, y prāṇa, unido al udāna, lo lleva al mundo que concibió

Sánscrito en

यच्चित्तस्तेनैषः प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः ।

सहात्मना यथासंकल्पितं लोकं नयति ॥ १० ॥

yaccittastenaiṣaḥ prāṇamāyāti | prāṇastejasā yuktaḥ |

sahātmanā yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ nayati || 3-10 ||

Con el pensamiento que tenga [al morir], con ese llega este [ser] a prāṇa. Prāṇa, unido al fuego [el udāna], junto con el ser, lo lleva al mundo tal como lo había concebido.

Palabra por palabra

यच्चित्तःyaccittaḥ1/1यच्चित्तyaccitta-अaरामःrāmaḥ m[यत् चित्तं यस्य सःyat cittaṃ yasya saḥ] BVcon el pensamiento que tengaतेनtena3/1तद्tad ncon eseएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ ma prāṇaआयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarillegaप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaतेजसाtejasā3/1तेजस्tejas-स्sमनस्manas nal fuegoयुक्तःyuktaḥ1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaरामःrāmaḥ munidoसहsaha0junto conआत्मनाātmanā3/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mel serयथासंकल्पितम्yathāsaṃkalpitam2/1सम्sam+√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+क्तktaयथासंकल्पितyathāsaṃkalpita-अaरामःrāmaḥ m[यथा संकल्पितःyathā saṃkalpitaḥ] सुप्सुपाsupsupātal como lo había concebidoलोकम्lokam2/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ mal mundoनयतिnayatiIII/1√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartarilleva

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यच्चित्तःyaccittaḥ (भवतिbhavati) तेन एषः प्राणम् आयाति । प्राणः तेजसा युक्तः आत्मना सह यथासंकल्पितं लोकं नयति ॥tena eṣaḥ prāṇam āyāti | prāṇaḥ tejasā yuktaḥ ātmanā saha yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ nayati ||

Con el pensamiento que tenga, con ese llega este [ser] a prāṇa. Prāṇa, unido al fuego, junto con el ser, [lo] lleva al mundo tal como [lo] había concebido.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de यच्चित्तस्तेनैषः प्राणमायातिyaccittastenaiṣaḥ prāṇamāyāti

मरणmaraṇa-कालेkāle यच्चित्तyaccittaः भवतिḥ bhavati तेनtena एषeṣaः जीवः चित्तेन संकल्पेन इन्द्रियैः सहḥ jīvaḥ cittena saṃkalpena indriyaiḥ saha प्राणंprāṇaṃ मुख्यmukhya-प्राणprāṇa-वृत्तिम्vṛttim आयातिāyāti। |

«Con el pensamiento que» tenga en el momento de la muerte, «con ese» pensamiento, con esa intención, «este» ser vivo, junto con los sentidos, «llega a prāṇa»: a la función del prāṇa principal.

Análisis palabra por palabra
मरणकालेmaraṇakāle7/1मरणकालmaraṇakāla-अaरामःrāmaḥ m[मरणस्य कालःmaraṇasya kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el momento de la muerteयच्चित्तःyaccittaḥ1/1यच्चित्तyaccitta-अaरामःrāmaḥ m[यत् चित्तं यस्य सःyat cittaṃ yasya saḥ] BVcon el pensamiento queभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaritenga (sea)तेनtena3/1तद्tad ncon eseएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteजीवःjīvaḥ1/1जीवjīva-अaरामःrāmaḥ mser vivoचित्तेनcittena3/1चित्तcitta-अaफलम्phalam npensamientoसंकल्पेनsaṃkalpena3/1सम्sam+√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañसंकल्पsaṃkalpa-अaरामःrāmaḥ mcon esa intenciónइन्द्रियैःindriyaiḥ3/3इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nlos sentidosसहsaha0junto conप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ ma prāṇaमुख्यप्राणवृत्तिम्mukhyaprāṇavṛttim2/1मुख्यप्राणवृत्तिmukhyaprāṇavṛtti-इiमतिmati f[मुख्यप्राणस्य वृत्तिःmukhyaprāṇasya vṛttiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPa la función del prāṇa principalआयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarillega

Segmento 2 — qué significa llegar a prāṇa

मरणmaraṇa-काले क्षीणेन्द्रियkāle kṣīṇendriya-वृत्तिः सन्मुख्यया प्राणvṛttiḥ sanmukhyayā prāṇa-वृत्त्या एव अवतिष्ठते इत्यर्थः। तदा हि वदन्ति ज्ञातयः उच्छ्वसिति जीवति इति।vṛttyā eva avatiṣṭhate ityarthaḥ | tadā hi vadanti jñātayaḥ ucchvasiti jīvati iti |

Es decir: en el momento de la muerte, con las funciones de los sentidos ya agotadas, permanece solo con la función principal de prāṇa. Por eso, entonces, dicen los parientes: «Respira, vive».

Análisis palabra por palabra
मरणकालेmaraṇakāle7/1मरणकालmaraṇakāla-अaरामःrāmaḥ m[मरणस्य कालःmaraṇasya kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el momento de la muerteक्षीणेन्द्रियवृत्तिःkṣīṇendriyavṛttiḥ1/1क्षीणेन्द्रियवृत्तिkṣīṇendriyavṛtti-इiहरिःhariḥ m[क्षीणा इन्द्रियाणां वृत्तिः यस्य सःkṣīṇā indriyāṇāṃ vṛttiḥ yasya saḥ] BVcon las funciones de los sentidos agotadasसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mestandoमुख्ययाmukhyayā3/1मुख्याmukhyā-आāसीताsītā fprincipalप्राणवृत्त्याprāṇavṛttyā3/1प्राणवृत्तिprāṇavṛtti-इiमतिmati f[प्राणस्य वृत्तिःprāṇasya vṛttiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon la función de prāṇaएवeva0soloअवतिष्ठतेavatiṣṭhateIII/1अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripermaneceइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentidoतदाtadā0entoncesहिhi0por esoवदन्तिvadantiIII/3√वद्vad (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaridicenज्ञातयःjñātayaḥ1/3ज्ञातिjñāti-इiहरिःhariḥ mlos parientesउच्छ्वसितिucchvasitiIII/1उत्ut+√श्वस्śvas (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarirespiraजीवतिjīvatiIII/1√जीव्jīv (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariviveइतिiti0(fin de la cita)

Segmento 3 — glosa de प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना यथासंकल्पितं लोकं नयतिprāṇastejasā yuktaḥ sahātmanā yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ nayati

स चsa ca प्राणःprāṇaḥ तेजसाtejasā उदानudāna-वृत्त्याvṛttyā युक्तःyuktaḥ सन्san सहsaha आत्मनाātmanā स्वामिना भोक्त्रा स एवम् उदानsvāminā bhoktrā sa evam udāna-वृत्त्या एव युक्तः प्राणः तं भोक्तारं पुण्यvṛttyā eva yuktaḥ prāṇaḥ taṃ bhoktāraṃ puṇya-पापpāpa-कर्मkarma-वशाद्vaśād यथासंकल्पितंyathāsaṃkalpitaṃ यथाभिप्रेतंyathābhipretaṃ लोकंlokaṃ नयतिnayati प्रापयति॥ १० ॥prāpayati || 10 ||

«Y ese prāṇa», «unido al fuego» —a la función de udāna—, «junto con el ser», su señor, el que experimenta: ese prāṇa, así unido precisamente a la función de udāna, «lleva» (prāpayati) a aquel que experimenta, por la fuerza de sus acciones meritorias y demeritorias, «al mundo tal como lo había concebido», como lo deseaba. ॥||10॥ ||

Nota. Paramārthānanda entiende prāṇaḥ como los otros cuatro prāṇas que confluyen en el udāna, y ātmā como el reflejo de la consciencia (cidābhāsa). Śaṅkara habla del prāṇa principal unido a la función de udāna y glosa ātmā como «el señor, el que experimenta» (स्वामिना भोक्त्राsvāminā bhoktrā). Se traduce según Śaṅkara.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad meseचca0yप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaतेजसाtejasā3/1तेजस्tejas-स्sमनस्manas nal fuegoउदानवृत्त्याudānavṛttyā3/1उदानवृत्तिudānavṛtti-इiमतिmati f[उदानस्य वृत्तिःudānasya vṛttiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPa la función de udānaयुक्तःyuktaḥ1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaरामःrāmaḥ munidoसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat mestandoसहsaha0junto conआत्मनाātmanā3/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mel serस्वामिनाsvāminā3/1स्वामिन्svāmin-इन्inयोगिन्yogin mel señorभोक्त्राbhoktrā3/1√भुज्bhuj (7 रुधादिrudhādi P)तृच्tṛcभोक्तृbhoktṛ-ऋṛदातृdātṛ mel que experimentaसःsaḥ1/1तद्tad meseएवम्evam0asíउदानवृत्त्याudānavṛttyā3/1उदानवृत्तिudānavṛtti-इiमतिmati f[उदानस्य वृत्तिःudānasya vṛttiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPa la función de udānaएवeva0precisamenteयुक्तःyuktaḥ1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्तyukta-अaरामःrāmaḥ munidoप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaतम्tam2/1तद्tad ma aquelभोक्तारम्bhoktāram2/1√भुज्bhuj (7 रुधादिrudhādi P)तृच्tṛcभोक्तृbhoktṛ-ऋṛदातृdātṛ mque experimentaपुण्यपापकर्मवशात्puṇyapāpakarmavaśāt5/1पुण्यपापकर्मवशpuṇyapāpakarmavaśa-अaरामःrāmaḥ m[पुण्यपापकर्मणां वशःpuṇyapāpakarmaṇāṃ vaśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la fuerza de las acciones meritorias y demeritoriasयथासंकल्पितम्yathāsaṃkalpitam2/1सम्sam+√कॢप्kḷp (1 भ्वादिbhvādi A)णिच्ṇic+क्तktaयथासंकल्पितyathāsaṃkalpita-अaरामःrāmaḥ m[यथा संकल्पितःyathā saṃkalpitaḥ] सुप्सुपाsupsupātal como lo había concebidoयथाभिप्रेतम्yathābhipretam2/1अभिabhi+प्रpra+√इi (2 अदादिadādi P)क्तktaयथाभिप्रेतyathābhipreta-अaरामःrāmaḥ m[यथा अभिप्रेतःyathā abhipretaḥ] सुप्सुपाsupsupācomo lo deseaba (glosa)लोकम्lokam2/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ mal mundoनयतिnayatiIII/1√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartarillevaप्रापयतिprāpayatiIII/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarihace llegar (glosa)

॥ इति तृतीयप्रश्ने दशमो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyapraśne daśamo mantraḥ ||
Así, el décimo mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.