प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.10

Tercera pregunta, mantra 10 — al morir, el ser llega a prāṇa con su último pensamiento, y prāṇa, unido al udāna, lo lleva al mundo que concibió

यच्चित्तस्तेनैषः प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः ।

सहात्मना यथासंकल्पितं लोकं नयति ॥ १० ॥

yaccittastenaiṣaḥ prāṇamāyāti | prāṇastejasā yuktaḥ |

sahātmanā yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ nayati || 3-10 ||

Con el pensamiento que tenga [al morir], con ese llega este [ser] a prāṇa. Prāṇa, unido al fuego [el udāna], junto con el ser, lo lleva al mundo tal como lo había concebido.

Palabra por palabra

यच्चित्तः1/1यच्चित्त-अरामः m[यत् चित्तं यस्य सः] BVcon el pensamiento que tengaतेन3/1तद् ncon eseएषः1/1एतद् mesteप्राणम्2/1प्राण-अरामः ma prāṇaआयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिllegaप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaतेजसा3/1तेजस्-स्मनस् nal fuegoयुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तयुक्त-अरामः munidoसह0junto conआत्मना3/1आत्मन्-न्आत्मन् mel serयथासंकल्पितम्2/1सम्+√कॢप् (1 भ्वादि A)णिच्+क्तयथासंकल्पित-अरामः m[यथा संकल्पितः] सुप्सुपाtal como lo había concebidoलोकम्2/1लोक-अरामः mal mundoनयतिIII/1√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्तरिlleva

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यच्चित्तः (भवति) तेन एषः प्राणम् आयाति । प्राणः तेजसा युक्तः आत्मना सह यथासंकल्पितं लोकं नयति ॥

Con el pensamiento que tenga, con ese llega este [ser] a prāṇa. Prāṇa, unido al fuego, junto con el ser, [lo] lleva al mundo tal como [lo] había concebido.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de यच्चित्तस्तेनैषः प्राणमायाति

मरण-काले यच्चित्तः भवति तेन एषः जीवः चित्तेन संकल्पेन इन्द्रियैः सह प्राणं मुख्य-प्राण-वृत्तिम् आयाति।

«Con el pensamiento que» tenga en el momento de la muerte, «con ese» pensamiento, con esa intención, «este» ser vivo, junto con los sentidos, «llega a prāṇa»: a la función del prāṇa principal.

Análisis palabra por palabra

मरणकाले7/1मरणकाल-अरामः m[मरणस्य कालः] षष्ठी-TPen el momento de la muerteयच्चित्तः1/1यच्चित्त-अरामः m[यत् चित्तं यस्य सः] BVcon el pensamiento queभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिtenga (sea)तेन3/1तद् ncon eseएषः1/1एतद् mesteजीवः1/1जीव-अरामः mser vivoचित्तेन3/1चित्त-अफलम् npensamientoसंकल्पेन3/1सम्+√कॢप् (1 भ्वादि A)घञ्संकल्प-अरामः mcon esa intenciónइन्द्रियैः3/3इन्द्रिय-अफलम् nlos sentidosसह0junto conप्राणम्2/1प्राण-अरामः ma prāṇaमुख्यप्राणवृत्तिम्2/1मुख्यप्राणवृत्ति-इमति f[मुख्यप्राणस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPa la función del prāṇa principalआयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिllega

Segmento 2 — qué significa llegar a prāṇa

मरण-काले क्षीणेन्द्रिय-वृत्तिः सन्मुख्यया प्राण-वृत्त्या एव अवतिष्ठते इत्यर्थः। तदा हि वदन्ति ज्ञातयः उच्छ्वसिति जीवति इति।

Es decir: en el momento de la muerte, con las funciones de los sentidos ya agotadas, permanece solo con la función principal de prāṇa. Por eso, entonces, dicen los parientes: «Respira, vive».

Análisis palabra por palabra

मरणकाले7/1मरणकाल-अरामः m[मरणस्य कालः] षष्ठी-TPen el momento de la muerteक्षीणेन्द्रियवृत्तिः1/1क्षीणेन्द्रियवृत्ति-इहरिः m[क्षीणा इन्द्रियाणां वृत्तिः यस्य सः] BVcon las funciones de los sentidos agotadasसन्1/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् mestandoमुख्यया3/1मुख्या-आसीता fprincipalप्राणवृत्त्या3/1प्राणवृत्ति-इमति f[प्राणस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPcon la función de prāṇaएव0soloअवतिष्ठतेIII/1अव+√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिpermaneceइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoतदा0entoncesहि0por esoवदन्तिIII/3√वद् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिdicenज्ञातयः1/3ज्ञाति-इहरिः mlos parientesउच्छ्वसितिIII/1उत्+√श्वस् (2 अदादि P)लट्कर्तरिrespiraजीवतिIII/1√जीव् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिviveइति0(fin de la cita)

Segmento 3 — glosa de प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना यथासंकल्पितं लोकं नयति

स च प्राणः तेजसा उदान-वृत्त्या युक्तः सन् सह आत्मना स्वामिना भोक्त्रा स एवम् उदान-वृत्त्या एव युक्तः प्राणः तं भोक्तारं पुण्य-पाप-कर्म-वशाद् यथासंकल्पितं यथाभिप्रेतं लोकं नयति प्रापयति॥ १० ॥

«Y ese prāṇa», «unido al fuego» —a la función de udāna—, «junto con el ser», su señor, el que experimenta: ese prāṇa, así unido precisamente a la función de udāna, «lleva» (prāpayati) a aquel que experimenta, por la fuerza de sus acciones meritorias y demeritorias, «al mundo tal como lo había concebido», como lo deseaba. ॥10॥

Nota. Paramārthānanda entiende prāṇaḥ como los otros cuatro prāṇas que confluyen en el udāna, y ātmā como el reflejo de la consciencia (cidābhāsa). Śaṅkara habla del prāṇa principal unido a la función de udāna y glosa ātmā como «el señor, el que experimenta» (स्वामिना भोक्त्रा). Se traduce según Śaṅkara.

Análisis palabra por palabra

सः1/1तद् meseच0yप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaतेजसा3/1तेजस्-स्मनस् nal fuegoउदानवृत्त्या3/1उदानवृत्ति-इमति f[उदानस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPa la función de udānaयुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तयुक्त-अरामः munidoसन्1/1√अस् (2 अदादि P)शतृसत्-त्पचत् mestandoसह0junto conआत्मना3/1आत्मन्-न्आत्मन् mel serस्वामिना3/1स्वामिन्-इन्योगिन् mel señorभोक्त्रा3/1√भुज् (7 रुधादि P)तृच्भोक्तृ-ऋदातृ mel que experimentaसः1/1तद् meseएवम्0asíउदानवृत्त्या3/1उदानवृत्ति-इमति f[उदानस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPa la función de udānaएव0precisamenteयुक्तः1/1√युज् (7 रुधादि U)क्तयुक्त-अरामः munidoप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaतम्2/1तद् ma aquelभोक्तारम्2/1√भुज् (7 रुधादि P)तृच्भोक्तृ-ऋदातृ mque experimentaपुण्यपापकर्मवशात्5/1पुण्यपापकर्मवश-अरामः m[पुण्यपापकर्मणां वशः] षष्ठी-TPpor la fuerza de las acciones meritorias y demeritoriasयथासंकल्पितम्2/1सम्+√कॢप् (1 भ्वादि A)णिच्+क्तयथासंकल्पित-अरामः m[यथा संकल्पितः] सुप्सुपाtal como lo había concebidoयथाभिप्रेतम्2/1अभि+प्र+√इ (2 अदादि P)क्तयथाभिप्रेत-अरामः m[यथा अभिप्रेतः] सुप्सुपाcomo lo deseaba (glosa)लोकम्2/1लोक-अरामः mal mundoनयतिIII/1√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्तरिllevaप्रापयतिIII/1प्र+√आप् (5 स्वादि P)णिच्लट्कर्तरिhace llegar (glosa)

॥ इति तृतीयप्रश्ने दशमो मन्त्रः ॥
Así, el décimo mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →