प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.8

Tercera pregunta, mantra 8 — cómo sostiene prāṇa lo externo: el sol, la tierra, el espacio intermedio y el aire favorecen a los prāṇas del cuerpo

आदित्यो ह वै बाह्यः प्राणः उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनृगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता

सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्य अन्तरा यदाकाशः । स समानो वायुः व्यानः ॥ ८ ॥

ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇaḥ udayatyeṣa hyenaṃ cākṣuṣaṃ prāṇamanṛgṛhṇānaḥ | pṛthivyāṃ yā devatā

saiṣā puruṣasya apānamavaṣṭabhya antarā yadākāśaḥ | sa samāno vāyuḥ vyānaḥ || 3-8 ||

El sol es, en verdad, el prāṇa externo; sale favoreciendo a este prāṇa del ojo. La deidad que está en la tierra [lo favorece] sujetando el apāna de la persona. Lo que hay en medio, el espacio, es el samāna; el aire es el vyāna.

Palabra por palabra

आदित्यः1/1आदित्य-अरामः mel solह0(partícula)वै0en verdadबाह्यः1/1बहिस्+taddhitaबाह्य-अरामः mexternoप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaउदयतिIII/1उत्+√अय् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरि (forma P)saleएषः1/1एतद् mesteहि0en efectoएनम्2/1एतद् ma esteचाक्षुषम्2/1चक्षुस्+अण् (taddhita)चाक्षुष-अरामः mdel ojoप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaअनृगृह्णानः1/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)शानच्अनुगृह्णान-अरामः mfavoreciendoपृथिव्याम्7/1पृथिवी-ईनदी fen la tierraया1/1यद् fla queदेवता1/1देवता-आसीता fdeidadसा1/1तद् fesaएषा1/1एतद् festaपुरुषस्य6/1पुरुष-अरामः mde la personaअपानम्2/1अपान-अरामः mel apānaअवष्टभ्य0अव+√स्तम्भ् (9 क्र्यादि P)ल्यप्sujetandoअन्तरा0en medioयत्1/1यद् n (= यः)lo queआकाशः1/1आकाश-अरामः mel espacioसः1/1तद् meseसमानः1/1समान-अरामः m[es] el samānaवायुः1/1वायु-उगुरुः mel aireव्यानः1/1व्यान-अरामः m[es] el vyāna

Anvaya (el verso en orden de prosa)

आदित्यः ह वै बाह्यः प्राणः; एषः हि एनं चाक्षुषं प्राणम् अनुगृह्णानः उदयति । पृथिव्यां या देवता सा एषा पुरुषस्य अपानम् अवष्टभ्य (वर्तते) । अन्तरा यत् आकाशः सः समानः । वायुः व्यानः ॥

El sol es, en verdad, el prāṇa externo: sale favoreciendo a este prāṇa del ojo. La deidad que está en la tierra [lo favorece] sujetando el apāna de la persona. El espacio que hay en medio es el samāna. El aire es el vyāna.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de आदित्यो ह वै बाह्यः प्राणः उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनृगृह्णानः

आदित्यो ह वै प्रसिद्धः ह्यधिदैवतं बाह्यः प्राणः। स एषः उदयति उद्-गच्छति। एष ह्येनं आध्यात्मिकं चक्षुषि भवं चाक्षुषं प्राणं प्रकाशेन अनृगृह्णानः। रूपोपलब्धौ चक्षुषः आलोकं कुर्वन् इत्यर्थः।

«El sol», bien conocido, «es en verdad el prāṇa externo» en el ámbito de las deidades. Él «sale» (udgacchati). «Este», en efecto, «favorece» con su luz «a este prāṇa del ojo», el individual, que está en el ojo. Es decir, da luz al ojo para que perciba la forma.

Análisis palabra por palabra

आदित्यः1/1आदित्य-अरामः mel solह0(partícula)वै0en verdadप्रसिद्धः1/1प्र+√सिध् (4 दिवादि P)क्तप्रसिद्ध-अरामः mbien conocidoहि0(partícula)अधिदैवतम्0[देवतासु] अव्ययीभावen el ámbito de las deidadesबाह्यः1/1बहिस्+taddhitaबाह्य-अरामः mexternoप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaसः1/1तद् mélएषः1/1एतद् mesteउदयतिIII/1उत्+√अय् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरि (forma P)saleउद्गच्छतिIII/1उत्+√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse eleva (glosa)एषः1/1एतद् mesteहि0en efectoएनम्2/1एतद् ma esteआध्यात्मिकम्2/1अध्यात्म+taddhitaआध्यात्मिक-अरामः mindividualचक्षुषि7/1चक्षुस्-स्मनस् nen el ojoभवम्2/1√भू (1 भ्वादि P)अच्भव-अरामः mque estáचाक्षुषम्2/1चक्षुस्+अण् (taddhita)चाक्षुष-अरामः mdel ojoप्राणम्2/1प्राण-अरामः mprāṇaप्रकाशेन3/1प्रकाश-अरामः mcon su luzअनृगृह्णानः1/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)शानच्अनुगृह्णान-अरामः mfavoreciendoरूपोपलब्धौ7/1उप+√लभ् (1 भ्वादि A)क्तिन्रूपोपलब्धि-इमति f[रूपस्य उपलब्धिः] षष्ठी-TPen la percepción de la formaचक्षुषः6/1चक्षुस्-स्मनस् nal ojoआलोकम्2/1आलोक-अरामः mluzकुर्वन्1/1√कृ (8 तनादि U)शतृकुर्वत्-त्पचत् mdando (haciendo)इति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentido

Segmento 2 — glosa de पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्य

तथा पृथिव्याम् अभिमानिनी या देवता प्रसिद्धा सैषा पुरुषस्य अपानम् अपानवृत्तिम् अवष्टभ्य आकृष्य। वशीकृत्य अधः एव अपकर्षणेन अनुग्रहं कुर्वती वर्त्तते इत्यर्थः। अन्यथा हि शरीरं गुरुत्वात् पतेत्, सावकाशे वा उद्-गच्छेत्।

Asimismo, la deidad bien conocida «que» se identifica con «la tierra», «esa» [favorece] «sujetando» (ākṛṣya) «el apāna de la persona», la función de apāna. Es decir, lo somete y lo favorece tirando de él precisamente hacia abajo. Porque, de otro modo, el cuerpo caería por su peso o, teniendo espacio libre, se elevaría.

Análisis palabra por palabra

तथा0asimismoपृथिव्याम्7/1पृथिवी-ईनदी fcon la tierraअभिमानिनी1/1अभि+√मन् (4 दिवादि A)णिनिअभिमानिनी-ईनदी fque se identificaया1/1यद् fla queदेवता1/1देवता-आसीता fdeidadप्रसिद्धा1/1प्र+√सिध् (4 दिवादि P)क्तप्रसिद्धा-आसीता fbien conocidaसा1/1तद् fesaएषा1/1एतद् festaपुरुषस्य6/1पुरुष-अरामः mde la personaअपानम्2/1अपान-अरामः mel apānaअपानवृत्तिम्2/1अपानवृत्ति-इमति f[अपानस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPla función de apānaअवष्टभ्य0अव+√स्तम्भ् (9 क्र्यादि P)ल्यप्sujetandoआकृष्य0आ+√कृष् (1 भ्वादि P)ल्यप्atrayendo (glosa)वशीकृत्य0वश+च्वि√कृ (8 तनादि U)ल्यप्sometiéndoloअधः0hacia abajoएव0precisamenteअपकर्षणेन3/1अप+√कृष् (1 भ्वादि P)ल्युट्अपकर्षण-अफलम् ntirandoअनुग्रहम्2/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)अप्अनुग्रह-अरामः mfavorकुर्वती1/1√कृ (8 तनादि U)शतृ+ङीप्कुर्वती-ईनदी fhaciendoवर्त्ततेIII/1√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिestáइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoअन्यथा0de otro modoहि0porqueशरीरम्1/1शरीर-अफलम् nel cuerpoगुरुत्वात्5/1गुरु+त्व (taddhita)गुरुत्व-अफलम् npor su pesoपतेत्III/1√पत् (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिcaeríaसावकाशे7/1सावकाश-अफलम् n[अवकाशेन सह] BVhabiendo espacio libreवा0oउद्गच्छेत्III/1उत्+√गम् (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरिse elevaría

Segmento 3 — glosa de अन्तरा यदाकाशः । स समानः

यद् एतद् अन्तरा मध्ये द्यावा-पृथिव्योः यः आकाशः तत्स्थः वायुः आकाशः उच्यते, मञ्चस्थवत्। स समानः समानम् अनुगृह्णानः वर्त्तते इत्यर्थः। समानस्य अन्तराकाशस्थत्व-सामान्यात्।

«Lo que» hay «en medio», entre el cielo y la tierra, «el espacio»: aquí se llama espacio al aire que está en él, como [se llama «tarima»] a quienes están sobre la tarima. «Ese es el samāna»: es decir, está favoreciendo al samāna, porque el samāna tiene en común [con él] el estar en el espacio interior.

Nota. Paramārthānanda entiende que es el espacio mismo el que favorece al samāna. Para Śaṅkara, «espacio» designa aquí el aire que está en el espacio (como, según explica Gambhirananda, se dice «la tarima grita» por quienes están sobre ella), y así se traduce.

Análisis palabra por palabra

यत्1/1यद् nlo queएतत्1/1एतद् nestoअन्तरा0en medioमध्ये7/1मध्य-अफलम् nen medio (glosa)द्यावापृथिव्योः6/2द्यावापृथिवी-ईनदी f[द्यौः च पृथिवी च] DVentre el cielo y la tierraयः1/1यद् mel queआकाशः1/1आकाश-अरामः mel espacioतत्स्थः1/1√स्था (1 भ्वादि P)कतत्स्थ-अरामः m[तत्र तिष्ठति इति] उपपद-TPque está en élवायुः1/1वायु-उगुरुः mel aireआकाशः1/1आकाश-अरामः mespacioउच्यतेIII/1√वच् (2 अदादि P)लट्कर्मणिse llamaमञ्चस्थवत्0मञ्चस्थ+वति (taddhita)como a quienes están sobre la tarimaसः1/1तद् meseसमानः1/1समान-अरामः m[es] el samānaसमानम्2/1समान-अरामः mal samānaअनुगृह्णानः1/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)शानच्अनुगृह्णान-अरामः mfavoreciendoवर्त्ततेIII/1√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिestáइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoसमानस्य6/1समान-अरामः mdel samānaअन्तराकाशस्थत्वसामान्यात्5/1अन्तराकाशस्थत्वसामान्य-अफलम् n[अन्तराकाशस्थत्वेन सामान्यम्] तृतीया-TPpor tener en común el estar en el espacio interior

Segmento 4 — glosa de वायुः व्यानः

सामान्येन च यो बाह्यः वायुः स व्याप्ति-सामान्याद् व्यानः। व्यानमनुगृह्णानः वर्त्तते इत्यभिप्रायः॥ ८ ॥

Y el aire externo en general «es el vyāna», porque ambos tienen en común el penetrarlo todo. La intención es: está favoreciendo al vyāna. ॥8॥

Análisis palabra por palabra

सामान्येन3/1सामान्य-अफलम् nen generalच0yयः1/1यद् mel queबाह्यः1/1बहिस्+taddhitaबाह्य-अरामः mexternoवायुः1/1वायु-उगुरुः maireसः1/1तद् meseव्याप्तिसामान्यात्5/1व्याप्तिसामान्य-अफलम् n[व्याप्त्या सामान्यम्] तृतीया-TPpor tener en común el penetrarlo todoव्यानः1/1व्यान-अरामः m[es] el vyānaव्यानम्2/1व्यान-अरामः mal vyānaअनुगृह्णानः1/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)शानच्अनुगृह्णान-अरामः mfavoreciendoवर्त्ततेIII/1√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिestáइति0asíअभिप्रायः1/1अभिप्राय-अरामः m[es] la intención

॥ इति तृतीयप्रश्ने अष्टमो मन्त्रः ॥
Así, el octavo mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →