Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.3

Tercera pregunta, mantra 3 — prāṇa nace del Ser como la sombra de una persona, y viene al cuerpo por lo hecho con la mente

Sánscrito en

आत्मनः एष प्राणः जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन् एतदाततं

मनोकृतेनाऽऽयात्यस्मिन् शरीरे ॥ ३ ॥

ātmanaḥ eṣa prāṇaḥ jāyate | yathaiṣā puruṣe chāyaitasmin etadātataṃ

manokṛtenā''yātyasmin śarīre || 3-3 ||

Este prāṇa nace del Ser. Así como esta sombra [surge] cuando hay una persona, así está esto [prāṇa] extendido sobre Él. Por lo hecho con la mente viene a este cuerpo.

Palabra por palabra

आत्मनःātmanaḥ5/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceयथाyathā0así comoएषाeṣā1/1एतद्etad festaपुरुषेpuruṣe7/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mcuando hay una personaछायाchāyā1/1छायाchāyā-आāसीताsītā fsombraएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad nsobre Élएतत्etat1/1एतद्etad nestoआततम्ātatam1/1आā+√तन्tan (8 तनादिtanādi U)क्तktaआततātata-अaफलम्phalam nextendidoमनोकृतेनmanokṛtena3/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaमनोकृतmanokṛta-अaफलम्phalam n[मनसा कृतम्manasā kṛtam] तृतीयाtṛtīyā-TPpor lo hecho con la menteआयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivieneअस्मिन्asmin7/1इदम्idam na esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpo

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एषः प्राणः आत्मनः जायते । यथा पुरुषे एषा छायाeṣaḥ prāṇaḥ ātmanaḥ jāyate | yathā puruṣe eṣā chāyā, (तथाtathā) एतस्मिन् एतत् आततम् । मनोकृतेन अस्मिन् शरीरे आयाति ॥etasmin etat ātatam | manokṛtena asmin śarīre āyāti ||

Este prāṇa nace del Ser. Como esta sombra cuando hay una persona, así esto está extendido sobre Él. Por lo hecho con la mente viene a este cuerpo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — respuesta 1: prāṇa nace del Ser

१1) आत्मनātmanaः परस्मात् पुरुषाद् अक्षरात् सत्याद्ḥ parasmāt puruṣād akṣarāt satyād एषeṣa उक्तःuktaḥ प्राणprāṇaःḥ जायतेjāyate। कथम् इति | katham iti? अत्र दृष्टान्तःatra dṛṣṭāntaḥ

1) «Este prāṇa» ya mencionado «nace del Ser»: del Puruṣa supremo, el Imperecedero, la Verdad. ¿Cómo? Aquí va un ejemplo:

Análisis palabra por palabra
आत्मनःātmanaḥ5/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel Serपरस्मात्parasmāt5/1परpara msupremoपुरुषात्puruṣāt5/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mdel Puruṣaअक्षरात्akṣarāt5/1अक्षरakṣara-अaरामःrāmaḥ mdel Imperecederoसत्यात्satyāt5/1सत्यsatya-अaरामःrāmaḥ mde la Verdadएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteउक्तःuktaḥ1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaरामःrāmaḥ mmencionadoप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarinaceकथम्katham0¿cómo?इतिiti0(pregunta)अत्रatra0aquíदृष्टान्तःdṛṣṭāntaḥ1/1दृष्टान्तdṛṣṭānta-अaरामःrāmaḥ m[va] un ejemplo

Segmento 2 — el ejemplo de la sombra: prāṇa está extendido sobre Brahman

यथाyathā लोकेloke एषाeṣā पुरुषेpuruṣe शिरःपाण्यादिलक्षणे निमित्तेśiraḥpāṇyādilakṣaṇe nimitte छायाchāyā नैमित्तिकी जायते तद्वद्naimittikī jāyate tadvad एतस्मिन्etasmin ब्रह्मणिbrahmaṇi एतत्etat प्राणाख्यं छायाprāṇākhyaṃ chāyā-स्थानीयम् अनृतरूपं तत्वं सत्ये पुरुषेsthānīyam anṛtarūpaṃ tatvaṃ satye puruṣe आततम्ātatam। समर्पितमित्येतत्। छाया इव देहे॥ | samarpitamityetat | chāyā iva dehe ||

«Así como», en el mundo, «esta sombra» surge como efecto «cuando hay una persona» —caracterizada por cabeza, manos, etc.— que es su causa, del mismo modo «sobre Él», sobre Brahman, el Puruṣa verdadero, «está extendido esto»: el principio llamado prāṇa, que hace de sombra y es de naturaleza falsa. Es decir, está apoyado [en Él], como la sombra en el cuerpo.

Análisis palabra por palabra
यथाyathā0así comoलोकेloke7/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ men el mundoएषाeṣā1/1एतद्etad festaपुरुषेpuruṣe7/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mcuando hay una personaशिरःपाण्यादिलक्षणेśiraḥpāṇyādilakṣaṇe7/1शिरःपाण्यादिलक्षणśiraḥpāṇyādilakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[शिरःपाण्यादि लक्षणं यस्य तस्मिन्śiraḥpāṇyādi lakṣaṇaṃ yasya tasmin] BVcaracterizada por cabeza, manos, etc.निमित्तेnimitte7/1निमित्तnimitta-अaफलम्phalam n[que es] la causaछायाchāyā1/1छायाchāyā-आāसीताsītā fsombraनैमित्तिकीnaimittikī1/1निमित्तnimitta+taddhitaनैमित्तिकीnaimittikī-ईīनदीnadī fcomo efectoजायतेjāyateIII/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarisurgeतद्वत्tadvat0तद्tad+वतिvati (taddhita)del mismo modoएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad nsobre Élब्रह्मणिbrahmaṇi7/1ब्रह्मन्brahman-न्nनामnāma nsobre Brahmanएतत्etat1/1एतद्etad nestoप्राणाख्यम्prāṇākhyam1/1प्राणाख्यprāṇākhya-अaफलम्phalam n[प्राणः इति आख्या यस्य तत्prāṇaḥ iti ākhyā yasya tat] BVllamado prāṇaछायास्थानीयम्chāyāsthānīyam1/1स्थानsthāna+taddhitaछायास्थानीयchāyāsthānīya-अaफलम्phalam n[छायायाः स्थानीयम्chāyāyāḥ sthānīyam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque hace de sombraअनृतरूपम्anṛtarūpam1/1अनृतरूपanṛtarūpa-अaफलम्phalam n[अनृतं रूपं यस्य तत्anṛtaṃ rūpaṃ yasya tat] BVde naturaleza falsaतत्वम्tatvam1/1तत्त्वtattva-अaफलम्phalam nprincipioसत्येsatye7/1सत्यsatya-अaरामःrāmaḥ mverdaderoपुरुषेpuruṣe7/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ msobre el Puruṣaआततम्ātatam1/1आā+√तन्tan (8 तनादिtanādi U)क्तktaआततātata-अaफलम्phalam nextendidoसमर्पितम्samarpitam1/1सम्sam+√ऋṛ (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+क्तktaसमर्पितsamarpita-अaफलम्phalam napoyadoइतिiti0asíएतत्etat1/1एतद्etad nesto [quiere decir]छायाchāyā1/1छायाchāyā-आāसीताsītā fla sombraइवiva0comoदेहेdehe7/1देहdeha-अaरामःrāmaḥ men el cuerpo

Segmento 3 — respuesta 2: viene al cuerpo por lo hecho con la mente

२2) मनोकृतेनmanokṛtena मनःmanaḥ-संकल्पेच्छादिsaṃkalpecchādi-निष्पन्नniṣpanna-कर्मkarma-निमित्तेन इत्येतत्। वक्ष्यति हिnimittena ityetat | vakṣyati hi “पुण्येन पुण्यम्puṇyena puṇyam (प्रpra.उपupa. ३3.७7)” इत्यादि।ityādi | “तदेव सक्तः सह कर्मणाtadeva saktaḥ saha karmaṇā (बृbṛ.उपupa. ४4.४4.६6)” इति च श्रुत्यन्तरात्।iti ca śrutyantarāt | आयातिāyāti आगच्छतिāgacchati अस्मिन्asmin शरीरेśarīre॥ ३ ॥ || 3 ||

2) «Por lo hecho con la mente»: es decir, por causa de la acción producida por el propósito, el deseo, etc., de la mente. Pues [la upaniṣad] dirá: «Por el mérito, al [mundo] meritorio» (Pr. Up. 3.7), etc.; y [así consta] también por otro texto de la śruti: «Apegado precisamente a eso, junto con la acción…» (Bṛ. Up. 4.4.6). «Viene» (āgacchati) «a este cuerpo». ॥||3॥ ||

Nota. मनोकृतेनmanokṛtena es la forma del texto por मनःकृतेनmanaḥkṛtena (Paramārthānanda la señala como uso védico).

Análisis palabra por palabra
मनोकृतेनmanokṛtena3/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaमनोकृतmanokṛta-अaफलम्phalam n[मनसा कृतम्manasā kṛtam] तृतीयाtṛtīyā-TPpor lo hecho con la menteमनःसंकल्पेच्छादिनिष्पन्नकर्मनिमित्तेनmanaḥsaṃkalpecchādiniṣpannakarmanimittena3/1मनःसंकल्पेच्छादिनिष्पन्नकर्मनिमित्तmanaḥsaṃkalpecchādiniṣpannakarmanimitta-अaफलम्phalam n[मनःसंकल्पेच्छादिभिः निष्पन्नं कर्म एव निमित्तम्manaḥsaṃkalpecchādibhiḥ niṣpannaṃ karma eva nimittam] KDpor causa de la acción producida por el propósito, el deseo, etc., de la menteइतिiti0asíएतत्etat1/1एतद्etad nesto [quiere decir]वक्ष्यतिvakṣyatiIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लृट्lṛṭकर्तरिkartaridiráहिhi0puesपुण्येनpuṇyena3/1पुण्यpuṇya-अaफलम्phalam npor el méritoपुण्यम्puṇyam2/1पुण्यpuṇya-अaरामःrāmaḥ m[al mundo] meritorioइत्यादिityādi2/1आदिādi-इiवारिvāri n[इति आदिiti ādi]etcéteraतत्tat2/1तद्tad na esoएवeva0precisamenteसक्तःsaktaḥ1/1√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसक्तsakta-अaरामःrāmaḥ mapegadoसहsaha0junto conकर्मणाkarmaṇā3/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nla acciónइतिiti0asíचca0tambiénश्रुत्यन्तरात्śrutyantarāt5/1श्रुत्यन्तरśrutyantara-अaफलम्phalam n[अन्या श्रुतिःanyā śrutiḥ]por otro texto de la śrutiआयातिāyātiIII/1आā+√याyā (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivieneआगच्छतिāgacchatiIII/1आā+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarillega (glosa)अस्मिन्asmin7/1इदम्idam na esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpo

॥ इति तृतीयप्रश्ने तृतीयो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyapraśne tṛtīyo mantraḥ ||
Así, el tercer mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.