प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.3

Tercera pregunta, mantra 3 — prāṇa nace del Ser como la sombra de una persona, y viene al cuerpo por lo hecho con la mente

आत्मनः एष प्राणः जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन् एतदाततं

मनोकृतेनाऽऽयात्यस्मिन् शरीरे ॥ ३ ॥

ātmanaḥ eṣa prāṇaḥ jāyate | yathaiṣā puruṣe chāyaitasmin etadātataṃ

manokṛtenā''yātyasmin śarīre || 3-3 ||

Este prāṇa nace del Ser. Así como esta sombra [surge] cuando hay una persona, así está esto [prāṇa] extendido sobre Él. Por lo hecho con la mente viene a este cuerpo.

Palabra por palabra

आत्मनः5/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serएषः1/1एतद् mesteप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceयथा0así comoएषा1/1एतद् festaपुरुषे7/1पुरुष-अरामः mcuando hay una personaछाया1/1छाया-आसीता fsombraएतस्मिन्7/1एतद् nsobre Élएतत्1/1एतद् nestoआततम्1/1आ+√तन् (8 तनादि U)क्तआतत-अफलम् nextendidoमनोकृतेन3/1√कृ (8 तनादि U)क्तमनोकृत-अफलम् n[मनसा कृतम्] तृतीया-TPpor lo hecho con la menteआयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिvieneअस्मिन्7/1इदम् na esteशरीरे7/1शरीर-अफलम् ncuerpo

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एषः प्राणः आत्मनः जायते । यथा पुरुषे एषा छाया, (तथा) एतस्मिन् एतत् आततम् । मनोकृतेन अस्मिन् शरीरे आयाति ॥

Este prāṇa nace del Ser. Como esta sombra cuando hay una persona, así esto está extendido sobre Él. Por lo hecho con la mente viene a este cuerpo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — respuesta 1: prāṇa nace del Ser

१) आत्मनः परस्मात् पुरुषाद् अक्षरात् सत्याद् एष उक्तः प्राणः जायते। कथम् इति? अत्र दृष्टान्तः

1) «Este prāṇa» ya mencionado «nace del Ser»: del Puruṣa supremo, el Imperecedero, la Verdad. ¿Cómo? Aquí va un ejemplo:

Análisis palabra por palabra

आत्मनः5/1आत्मन्-न्आत्मन् mdel Serपरस्मात्5/1पर msupremoपुरुषात्5/1पुरुष-अरामः mdel Puruṣaअक्षरात्5/1अक्षर-अरामः mdel Imperecederoसत्यात्5/1सत्य-अरामः mde la Verdadएषः1/1एतद् mesteउक्तः1/1√वच् (2 अदादि P)क्तउक्त-अरामः mmencionadoप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिnaceकथम्0¿cómo?इति0(pregunta)अत्र0aquíदृष्टान्तः1/1दृष्टान्त-अरामः m[va] un ejemplo

Segmento 2 — el ejemplo de la sombra: prāṇa está extendido sobre Brahman

यथा लोके एषा पुरुषे शिरःपाण्यादिलक्षणे निमित्ते छाया नैमित्तिकी जायते तद्वद् एतस्मिन् ब्रह्मणि एतत् प्राणाख्यं छाया-स्थानीयम् अनृतरूपं तत्वं सत्ये पुरुषे आततम्। समर्पितमित्येतत्। छाया इव देहे॥

«Así como», en el mundo, «esta sombra» surge como efecto «cuando hay una persona» —caracterizada por cabeza, manos, etc.— que es su causa, del mismo modo «sobre Él», sobre Brahman, el Puruṣa verdadero, «está extendido esto»: el principio llamado prāṇa, que hace de sombra y es de naturaleza falsa. Es decir, está apoyado [en Él], como la sombra en el cuerpo.

Análisis palabra por palabra

यथा0así comoलोके7/1लोक-अरामः men el mundoएषा1/1एतद् festaपुरुषे7/1पुरुष-अरामः mcuando hay una personaशिरःपाण्यादिलक्षणे7/1शिरःपाण्यादिलक्षण-अरामः m[शिरःपाण्यादि लक्षणं यस्य तस्मिन्] BVcaracterizada por cabeza, manos, etc.निमित्ते7/1निमित्त-अफलम् n[que es] la causaछाया1/1छाया-आसीता fsombraनैमित्तिकी1/1निमित्त+taddhitaनैमित्तिकी-ईनदी fcomo efectoजायतेIII/1√जन् (4 दिवादि A)लट्कर्तरिsurgeतद्वत्0तद्+वति (taddhita)del mismo modoएतस्मिन्7/1एतद् nsobre Élब्रह्मणि7/1ब्रह्मन्-न्नाम nsobre Brahmanएतत्1/1एतद् nestoप्राणाख्यम्1/1प्राणाख्य-अफलम् n[प्राणः इति आख्या यस्य तत्] BVllamado prāṇaछायास्थानीयम्1/1स्थान+taddhitaछायास्थानीय-अफलम् n[छायायाः स्थानीयम्] षष्ठी-TPque hace de sombraअनृतरूपम्1/1अनृतरूप-अफलम् n[अनृतं रूपं यस्य तत्] BVde naturaleza falsaतत्वम्1/1तत्त्व-अफलम् nprincipioसत्ये7/1सत्य-अरामः mverdaderoपुरुषे7/1पुरुष-अरामः msobre el Puruṣaआततम्1/1आ+√तन् (8 तनादि U)क्तआतत-अफलम् nextendidoसमर्पितम्1/1सम्+√ऋ (1 भ्वादि P)णिच्+क्तसमर्पित-अफलम् napoyadoइति0asíएतत्1/1एतद् nesto [quiere decir]छाया1/1छाया-आसीता fla sombraइव0comoदेहे7/1देह-अरामः men el cuerpo

Segmento 3 — respuesta 2: viene al cuerpo por lo hecho con la mente

२) मनोकृतेन मनः-संकल्पेच्छादि-निष्पन्न-कर्म-निमित्तेन इत्येतत्। वक्ष्यति हि “पुण्येन पुण्यम् (प्र.उप. ३.७)” इत्यादि। “तदेव सक्तः सह कर्मणा (बृ.उप. ४.४.६)” इति च श्रुत्यन्तरात्। आयाति आगच्छति अस्मिन् शरीरे॥ ३ ॥

2) «Por lo hecho con la mente»: es decir, por causa de la acción producida por el propósito, el deseo, etc., de la mente. Pues [la upaniṣad] dirá: «Por el mérito, al [mundo] meritorio» (Pr. Up. 3.7), etc.; y [así consta] también por otro texto de la śruti: «Apegado precisamente a eso, junto con la acción…» (Bṛ. Up. 4.4.6). «Viene» (āgacchati) «a este cuerpo». ॥3॥

Nota. मनोकृतेन es la forma del texto por मनःकृतेन (Paramārthānanda la señala como uso védico).

Análisis palabra por palabra

मनोकृतेन3/1√कृ (8 तनादि U)क्तमनोकृत-अफलम् n[मनसा कृतम्] तृतीया-TPpor lo hecho con la menteमनःसंकल्पेच्छादिनिष्पन्नकर्मनिमित्तेन3/1मनःसंकल्पेच्छादिनिष्पन्नकर्मनिमित्त-अफलम् n[मनःसंकल्पेच्छादिभिः निष्पन्नं कर्म एव निमित्तम्] KDpor causa de la acción producida por el propósito, el deseo, etc., de la menteइति0asíएतत्1/1एतद् nesto [quiere decir]वक्ष्यतिIII/1√वच् (2 अदादि P)लृट्कर्तरिdiráहि0puesपुण्येन3/1पुण्य-अफलम् npor el méritoपुण्यम्2/1पुण्य-अरामः m[al mundo] meritorioइत्यादि2/1आदि-इवारि n[इति आदि]etcéteraतत्2/1तद् na esoएव0precisamenteसक्तः1/1√सञ्ज् (1 भ्वादि P)क्तसक्त-अरामः mapegadoसह0junto conकर्मणा3/1कर्मन्-न्नाम nla acciónइति0asíच0tambiénश्रुत्यन्तरात्5/1श्रुत्यन्तर-अफलम् n[अन्या श्रुतिः]por otro texto de la śrutiआयातिIII/1आ+√या (2 अदादि P)लट्कर्तरिvieneआगच्छतिIII/1आ+√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिllega (glosa)अस्मिन्7/1इदम् na esteशरीरे7/1शरीर-अफलम् ncuerpo

॥ इति तृतीयप्रश्ने तृतीयो मन्त्रः ॥
Así, el tercer mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →