[Dispone] el apāna en el ano y el órgano genital. Prāṇa mismo se establece en el ojo y el oído, [saliendo] por la boca y la nariz. En medio está el samāna, pues este lleva por igual este alimento ofrecido. De él surgen estas siete llamas.
Palabra por palabra
पायूपस्थेpāyūpasthe7/1पायूपस्थpāyūpastha-अaफलम्phalam n[पायुः च उपस्थः चpāyuḥ ca upasthaḥ ca] DV (समाहारsamāhāra)en el ano y el órgano genitalअपानम्apānam2/1अपानapāna-अaरामःrāmaḥ mal apānaचक्षुःश्रोत्रेcakṣuḥśrotre7/1चक्षुःश्रोत्रcakṣuḥśrotra-अaफलम्phalam n[चक्षुः च श्रोत्रं चcakṣuḥ ca śrotraṃ ca] DV (समाहारsamāhāra)en el ojo y el oídoमुखनासिकाभ्याम्mukhanāsikābhyām5/2मुखनासिकाmukhanāsikā-आāसीताsītā f[मुखं च नासिका चmukhaṃ ca nāsikā ca] DV[saliendo] por la boca y la narizप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaस्वयम्svayam0mismoप्रातिष्ठतेprātiṣṭhateIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)se estableceमध्येmadhye7/1मध्यmadhya-अaफलम्phalam nen medioतुtu0yसमानःsamānaḥ1/1समानsamāna-अaरामःrāmaḥ mel samānaएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteहिhi0puesएतत्etat2/1एतद्etad nesteहुतम्hutam2/1√हुhu (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)क्तktaहुतhuta-अaफलम्phalam nofrecidoअन्नम्annam2/1अन्नanna-अaफलम्phalam nalimentoसमम्samam2/1समsama-अaफलम्phalam npor igualनयतिnayatiIII/1√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartarillevaतस्मात्tasmāt5/1तद्tad mde élएताःetāḥ1/3एतद्etad festasसप्तsapta1/3सप्तन्saptan-न्n (numeral)sieteअर्चिषःarciṣaḥ1/3अर्चिस्arcis-स्sमनस्manas (aquí f)llamasभवन्तिbhavantiIII/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisurgen
[Prāṇa dispone] el apāna en el ano y el órgano genital. Prāṇa mismo, [saliendo] por la boca y la nariz, se establece en el ojo y el oído. En medio está el samāna, pues este lleva por igual este alimento ofrecido. De él surgen estas siete llamas.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
«En pāyūpastha»: el ano y el órgano genital forman pāyūpastha; en él. [Prāṇa] dispone (saṃnidhatte) «el apāna», división de sí mismo; [el apāna] está allí expulsando la orina, las heces, etc.
Análisis palabra por palabra
पायूपस्थेpāyūpasthe7/1पायूपस्थpāyūpastha-अaफलम्phalam n[पायुः च उपस्थः चpāyuḥ ca upasthaḥ ca] DV (समाहारsamāhāra)en el ano y el órgano genitalपायुःpāyuḥ1/1पायुpāyu-उuगुरुःguruḥ mel anoचca0yउपस्थःupasthaḥ1/1उपस्थupastha-अaरामःrāmaḥ mel órgano genitalचca0yपायूपस्थम्pāyūpastham1/1पायूपस्थpāyūpastha-अaफलम्phalam n[पायुः च उपस्थः चpāyuḥ ca upasthaḥ ca] DV (समाहारsamāhāra)[forman] pāyūpasthaतस्मिन्tasmin7/1तद्tad nen élअपानम्apānam2/1अपानapāna-अaरामःrāmaḥ mal apānaआत्मभेदम्ātmabhedam2/1आत्मभेदātmabheda-अaरामःrāmaḥ m[आत्मनः भेदःātmanaḥ bhedaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdivisión de sí mismoमूत्रपुरीषाद्यपनयनम्mūtrapurīṣādyapanayanam2/1अपapa+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)ल्युट्lyuṭमूत्रपुरीषाद्यपनयनmūtrapurīṣādyapanayana-अaफलम्phalam n[मूत्रपुरीषादीनाम् अपनयनम्mūtrapurīṣādīnām apanayanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla expulsión de orina, heces, etc.कुर्वन्kurvan1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शतृśatṛकुर्वत्kurvat-त्tपचत्pacat mhaciendoसंनिधत्तेsaṃnidhatteIII/1सम्sam+निni+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)लट्laṭकर्तरिkartaridisponeतिष्ठतिtiṣṭhatiIII/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariestá
Segmento 3 — glosa de चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्ठतेcakṣuḥśrotre mukhanāsikābhyāṃ prāṇaḥ svayaṃ prātiṣṭhate
तथाtathāचक्षुःश्रोत्रेcakṣuḥśrotre। चक्षुश्च श्रोत्रं च चक्षु | cakṣuśca śrotraṃ ca cakṣu-श्रोत्रं तस्मिन् चक्षुśrotraṃ tasmin cakṣu-श्रोत्रे।śrotre |मुखनासिकाभ्यांmukhanāsikābhyāṃमुखं च नासिका च मुखmukhaṃ ca nāsikā ca mukha-नासिके ताभ्यां मुखnāsike tābhyāṃ mukha-नासिकाभ्यां च। निर्गच्छन्nāsikābhyāṃ ca | nirgacchanप्राणःprāṇaḥस्वयंsvayaṃसम्राट्samrāṭ-स्थानीयःsthānīyaḥप्रातिष्ठतेprātiṣṭhateप्रतितिष्ठति।pratitiṣṭhati |
Asimismo, «en cakṣuḥśrotra»: el ojo y el oído forman cakṣuḥśrotra; en él, en el ojo y el oído. «Por mukhanāsikā»: la boca y la nariz forman mukhanāsike; por ellas, por la boca y la nariz. Saliendo [por ellas], «prāṇa mismo», que ocupa el lugar del soberano, «se establece» (pratitiṣṭhati).
Nota. La edición imprime चक्षुcakṣu-श्रोत्रंśrotraṃ y चक्षुcakṣu-श्रोत्रेśrotre, sin visarga, en el vigraha.
Análisis palabra por palabra
तथाtathā0asimismoचक्षुःश्रोत्रेcakṣuḥśrotre7/1चक्षुःश्रोत्रcakṣuḥśrotra-अaफलम्phalam n[चक्षुः च श्रोत्रं चcakṣuḥ ca śrotraṃ ca] DV (समाहारsamāhāra)en el ojo y el oídoचक्षुःcakṣuḥ1/1चक्षुस्cakṣus-स्sमनस्manas nel ojoचca0yश्रोत्रम्śrotram1/1श्रोत्रśrotra-अaफलम्phalam nel oídoचca0yचक्षुश्रोत्रम्cakṣuśrotram1/1चक्षुःश्रोत्रcakṣuḥśrotra-अaफलम्phalam n[चक्षुः च श्रोत्रं चcakṣuḥ ca śrotraṃ ca] DV (समाहारsamāhāra)[forman] cakṣuḥśrotraतस्मिन्tasmin7/1तद्tad nen élचक्षुश्रोत्रेcakṣuśrotre7/1चक्षुःश्रोत्रcakṣuḥśrotra-अaफलम्phalam nen el ojo y el oídoमुखनासिकाभ्याम्mukhanāsikābhyām5/2मुखनासिकाmukhanāsikā-आāसीताsītā f[मुखं च नासिका चmukhaṃ ca nāsikā ca] DVpor la boca y la narizमुखम्mukham1/1मुखmukha-अaफलम्phalam nla bocaचca0yनासिकाnāsikā1/1नासिकाnāsikā-आāसीताsītā fla narizचca0yमुखनासिकेmukhanāsike1/2मुखनासिकाmukhanāsikā-आāसीताsītā f[मुखं च नासिका चmukhaṃ ca nāsikā ca] DV[forman] mukhanāsikeताभ्याम्tābhyām5/2तद्tad fpor ellasमुखनासिकाभ्याम्mukhanāsikābhyām5/2मुखनासिकाmukhanāsikā-आāसीताsītā fpor la boca y la narizचca0yनिर्गच्छन्nirgacchan1/1निर्nir+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)शतृśatṛनिर्गच्छत्nirgacchat-त्tपचत्pacat msaliendoप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mprāṇaस्वयम्svayam0mismoसम्राट्स्थानीयःsamrāṭsthānīyaḥ1/1स्थानsthāna+taddhitaसम्राट्स्थानीयsamrāṭsthānīya-अaरामःrāmaḥ m[सम्राजः स्थानीयःsamrājaḥ sthānīyaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque ocupa el lugar del soberanoप्रातिष्ठतेprātiṣṭhateIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (forma A)se estableceप्रतितिष्ठतिpratitiṣṭhatiIII/1प्रतिprati+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise establece (glosa)
Segmento 4 — glosa de मध्ये तु समानःmadhye tu samānaḥ
«Y en medio» de los lugares de prāṇa y apāna, en el ombligo, [está] «el samāna». Se llama samāna porque lleva por igual (samaṃ nayati) lo comido y lo bebido.
Análisis palabra por palabra
मध्येmadhye7/1मध्यmadhya-अaफलम्phalam nen medioतुtu0yप्राणापानयोःprāṇāpānayoḥ6/2प्राणापानprāṇāpāna-अaरामःrāmaḥ m[प्राणः च अपानः चprāṇaḥ ca apānaḥ ca] DVde prāṇa y apānaस्थानयोःsthānayoḥ6/2स्थानsthāna-अaफलम्phalam nde los lugaresनाभ्याम्nābhyām7/1नाभिnābhi-इiमतिmati fen el ombligoसमानःsamānaḥ1/1समानsamāna-अaरामःrāmaḥ mel samānaअशितम्aśitam2/1√अश्aś (9 क्र्यादिkryādi P)क्तktaअशितaśita-अaफलम्phalam nlo comidoपीतम्pītam2/1√पाpā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaपीतpīta-अaफलम्phalam nlo bebidoचca0yसमम्samam2/1समsama-अaफलम्phalam npor igualनयतिnayatiIII/1√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartarillevaइतिiti0por esoसमानःsamānaḥ1/1समानsamāna-अaरामःrāmaḥ m[se llama] samāna
Segmento 5 — glosa de एष हि एतद्धुतमन्नं समं नयतिeṣa hi etaddhutamannaṃ samaṃ nayati
एषःeṣaḥहिhiयस्माद् यद्yasmād yadएतद्etadहुतंhutaṃभुक्तं पीतं च आत्माग्नौ प्रक्षिप्तम्bhuktaṃ pītaṃ ca ātmāgnau prakṣiptamअन्नंannaṃसमंsamaṃनयतिnayati। |
«Pues» (yasmāt) «este» «lleva por igual este alimento ofrecido»: lo comido y lo bebido que se arroja en el fuego del propio [cuerpo].
Análisis palabra por palabra
एषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteहिhi0puesयस्मात्yasmāt5/1यद्yad npuesto que (glosa)यत्yat2/1यद्yad nlo queएतत्etat2/1एतद्etad nesteहुतम्hutam2/1√हुhu (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)क्तktaहुतhuta-अaफलम्phalam nofrecidoभुक्तम्bhuktam2/1√भुज्bhuj (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaभुक्तbhukta-अaफलम्phalam ncomidoपीतम्pītam2/1√पाpā (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaपीतpīta-अaफलम्phalam nbebidoचca0yआत्माग्नौātmāgnau7/1आत्माग्निātmāgni-इiहरिःhariḥ m[आत्मनः अग्निःātmanaḥ agniḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el fuego del propio [cuerpo]प्रक्षिप्तम्prakṣiptam2/1प्रpra+√क्षिप्kṣip (6 तुदादिtudādi U)क्तktaप्रक्षिप्तprakṣipta-अaफलम्phalam narrojadoअन्नम्annam2/1अन्नanna-अaफलम्phalam nalimentoसमम्samam2/1समsama-अaफलम्phalam npor igualनयतिnayatiIII/1√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartarilleva
Segmento 6 — glosa de तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्तिtasmādetāḥ saptārciṣo bhavanti
«De él» —del fuego del vientre, cuyo combustible es lo comido y lo bebido, cuando ha llegado a la región del corazón— «surgen estas» «siete llamas» (dīptayaḥ), que salen [y están] en la cabeza. La intención es: [surgen], por la puerta de prāṇa, las iluminaciones de los objetos —la forma, etc.— que consisten en ver, oír, etc. ॥||5॥ ||
Análisis palabra por palabra
तस्मात्tasmāt5/1तद्tad mde élअशितपीतेन्धनात्aśitapītendhanāt5/1अशितपीतेन्धनaśitapītendhana-अaरामःrāmaḥ m[अशितपीतम् इन्धनं यस्य तस्मात्aśitapītam indhanaṃ yasya tasmāt] BVcuyo combustible es lo comido y lo bebidoअग्नेःagneḥ5/1अग्निagni-इiहरिःhariḥ mdel fuegoऔदर्यात्audaryāt5/1उदरudara+taddhitaऔदर्यaudarya-अaरामःrāmaḥ mdel vientreहृदयदेशम्hṛdayadeśam2/1हृदयदेशhṛdayadeśa-अaरामःrāmaḥ m[हृदयस्य देशःhṛdayasya deśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPa la región del corazónप्राप्तात्prāptāt5/1प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)क्तktaप्राप्तprāpta-अaरामःrāmaḥ mque ha llegadoएताःetāḥ1/3एतद्etad festasसप्तसंख्याकाःsaptasaṃkhyākāḥ1/3सप्तसंख्याकाsaptasaṃkhyākā-आāसीताsītā f[सप्त संख्या यासां ताःsapta saṃkhyā yāsāṃ tāḥ] BVen número de sieteअर्चिषःarciṣaḥ1/3अर्चिस्arcis-स्sमनस्manas (aquí f)llamasदीप्तयःdīptayaḥ1/3√दीप्dīp (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinदीप्तिdīpti-इiमतिmati fresplandores (glosa)निर्गच्छन्त्यःnirgacchantyaḥ1/3निर्nir+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)शतृśatṛ+ङीप्ṅīpनिर्गच्छन्तीnirgacchantī-ईīनदीnadī fque salenभवन्तिbhavantiIII/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisurgenशीर्षण्यःśīrṣaṇyaḥ1/3शिरस्śiras+taddhitaशीर्षण्यśīrṣaṇya (aquí f) ⚠️que están en la cabezaप्राणद्वाराprāṇadvārā3/1प्राणद्वार्prāṇadvār-र्rवाच्vāc (aquí -र्r) f[प्राणः एव द्वार्prāṇaḥ eva dvār] KDpor la puerta de prāṇaदर्शनश्रवणादिलक्षणरूपादिविषयप्रकाशाःdarśanaśravaṇādilakṣaṇarūpādiviṣayaprakāśāḥ1/3प्रpra+√काश्kāś (1 भ्वादिbhvādi A)घञ्ghañ…प्रकाशprakāśa-अaरामःrāmaḥ m[दर्शनश्रवणादिलक्षणाः रूपादिविषयाणां प्रकाशाःdarśanaśravaṇādilakṣaṇāḥ rūpādiviṣayāṇāṃ prakāśāḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPlas iluminaciones de los objetos —forma, etc.— que consisten en ver, oír, etc.इतिiti0asíअभिप्रायःabhiprāyaḥ1/1अभिप्रायabhiprāya-अaरामःrāmaḥ m[es] la intención
॥ इति तृतीयप्रश्ने पञ्चमो मन्त्रः ॥|| iti tṛtīyapraśne pañcamo mantraḥ || Así, el quinto mantra de la tercera pregunta.
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información