प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 3.6

Tercera pregunta, mantra 6 — el ser en el corazón, las nāḍīs que de él salen y el vyāna que se mueve por ellas

हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्याः द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः

प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्ति । आसु व्यानश्चरति ॥ ६ ॥

hṛdi hyeṣa ātmā | atraitadekaśataṃ nāḍīnāṃ tāsāṃ śataṃ śatamekaikasyāḥ dvāsaptatirdvāsaptatiḥ

pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavanti | āsu vyānaścarati || 3-6 ||

En el corazón está este ser. Allí hay ciento una nāḍīs [principales]; cada una de ellas tiene cien [ramas], y [cada rama], setenta y dos mil nāḍīs secundarias. Por ellas se mueve el vyāna.

Palabra por palabra

हृदि7/1हृद्-द्जगत् (aquí n)en el corazónहि0en verdadएषः1/1एतद् mesteआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mserअत्र0allíएतत्1/1एतद् nesteएकशतम्1/1एकशत-अफलम् n[एकेन अधिकं शतम्] KD (शाकपार्थिवादि)ciento unoनाडीनाम्6/3नाडी-ईनदी fde nāḍīsतासाम्6/3तद् fde ellasशतम्1/1शत-अफलम् ncienशतम्1/1शत-अफलम् ncienएकैकस्याः6/1एकैक fde cada unaद्वासप्ततिः1/1द्वासप्तति-इमति f[द्व्यधिका सप्ततिः] KD (शाकपार्थिवादि)setenta y dosद्वासप्ततिः1/1द्वासप्तति-इमति fsetenta y dosप्रतिशाखानाडीसहस्राणि1/3प्रतिशाखानाडीसहस्र-अफलम् n[प्रतिशाखानाडीनां सहस्राणि] षष्ठी-TPmillares de nāḍīs secundariasभवन्तिIII/3√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhayआसु7/3इदम् fpor ellasव्यानः1/1व्यान-अरामः mel vyānaचरतिIII/1√चर् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse mueve

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एषः आत्मा हि हृदि । अत्र एतत् नाडीनाम् एकशतम् । तासाम् एकैकस्याः शतं शतम् । (एकैकस्याः) द्वासप्ततिः द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्ति । आसु व्यानः चरति ॥

Este ser está en el corazón. Allí hay ciento una nāḍīs. Cada una de ellas tiene cien [ramas]; [de cada rama] hay setenta y dos mil nāḍīs secundarias. Por ellas se mueve el vyāna.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de हृदि ह्येष आत्मा

हृदि ह्येष पुण्डरीकाकार-मांस-पिण्ड-परिच्छिन्ने हृदयाकाशे एषः आत्मा आत्मना संयुक्तः लिङ्गात्मा। जीवात्मा इत्यर्थः।

«En el corazón», en el espacio del corazón, delimitado por el trozo de carne con forma de loto, [está] «este ser»: el liṅgātman [el cuerpo sutil] unido al Ser. Es decir, el ser individual (jīvātman).

Análisis palabra por palabra

हृदि7/1हृद्-द्जगत् (aquí n)en el corazónहि0en verdadएषः1/1एतद् mesteपुण्डरीकाकारमांसपिण्डपरिच्छिन्ने7/1परि+√छिद् (7 रुधादि U)क्त…परिच्छिन्न-अरामः m[पुण्डरीकाकारेण मांसपिण्डेन परिच्छिन्ने] तृतीया-TPdelimitado por el trozo de carne con forma de lotoहृदयाकाशे7/1हृदयाकाश-अरामः m[हृदयस्य आकाशः] षष्ठी-TPen el espacio del corazónएषः1/1एतद् mesteआत्मा1/1आत्मन्-न्आत्मन् mserआत्मना3/1आत्मन्-न्आत्मन् mal Serसंयुक्तः1/1सम्+√युज् (7 रुधादि U)क्तसंयुक्त-अरामः munidoलिङ्गात्मा1/1लिङ्गात्मन्-न्आत्मन् m[लिङ्गम् एव आत्मा] KDel ser sutil (liṅga)जीवात्मा1/1जीवात्मन्-न्आत्मन् m[जीवः आत्मा] KDel ser individualइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentido

Segmento 2 — las ciento una nāḍīs principales y sus cien ramas

अत्र अस्मिन् हृदये एतद् एकशतं एकोत्तर-शतं संख्यया प्रधान-नाडीनां भवति इति। तासां शतं शतमेकैकस्याः प्रधान-नाड्याः भेदाः।

«Allí», en este corazón, «hay ciento una» (ekottaraśatam) en número «nāḍīs» principales. «De ellas, cada una» tiene «cien»: cien divisiones de [cada] nāḍī principal.

Análisis palabra por palabra

अत्र0allíअस्मिन्7/1इदम् nen esteहृदये7/1हृदय-अफलम् ncorazónएतत्1/1एतद् nesteएकशतम्1/1एकशत-अफलम् n[एकेन अधिकं शतम्] KD (शाकपार्थिवादि)ciento unoएकोत्तरशतम्1/1एकोत्तरशत-अफलम् n[एकेन उत्तरं शतम्] तृतीया-TPciento uno (glosa)संख्यया3/1संख्या-आसीता fen númeroप्रधाननाडीनाम्6/3प्रधाननाडी-ईनदी f[प्रधानाः नाड्यः] KDde nāḍīs principalesभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhayइति0asíतासाम्6/3तद् fde ellasशतम्1/1शत-अफलम् ncienशतम्1/1शत-अफलम् ncienएकैकस्याः6/1एकैक fde cada unaप्रधाननाड्याः6/1प्रधाननाडी-ईनदी f[प्रधाना नाडी] KDde la nāḍī principalभेदाः1/3भेद-अरामः mdivisiones

Segmento 3 — las setenta y dos mil nāḍīs de cada rama

पुनरपि द्वासप्ततिः द्वासप्ततिः द्वे द्वे सहस्रे अधिके सप्ततिश्च सहस्राणि। सहस्राणां द्वासप्ततिः। प्रतिशाखा-नाडी-सहस्राणि प्रति-प्रति-नाडी-शतं संख्यया प्रधान-नाडीनां सहस्राणि भवन्ति।

Además, «setenta y dos, setenta y dos»: dos mil más setenta mil; [es decir,] setenta y dos millares. «Hay millares de nāḍīs secundarias»: por cada una de las cien [ramas] de las nāḍīs principales, [esas nāḍīs] son millares en número.

Análisis palabra por palabra

पुनः0ademásअपि0tambiénद्वासप्ततिः1/1द्वासप्तति-इमति fsetenta y dosद्वासप्ततिः1/1द्वासप्तति-इमति fsetenta y dosद्वे1/2द्वि ndosद्वे1/2द्वि ndosसहस्रे1/2सहस्र-अफलम् nmilअधिके1/2अधिक-अफलम् nmásसप्ततिः1/1सप्तति-इमति fsetentaच0yसहस्राणि1/3सहस्र-अफलम् nmilसहस्राणाम्6/3सहस्र-अफलम् nde millaresद्वासप्ततिः1/1द्वासप्तति-इमति fsetenta y dosप्रतिशाखानाडीसहस्राणि1/3प्रतिशाखानाडीसहस्र-अफलम् n[प्रतिशाखानाडीनां सहस्राणि] षष्ठी-TPmillares de nāḍīs secundariasप्रतिप्रतिनाडीशतम्0[नाडीशतं नाडीशतं प्रति] अव्ययीभावpor cada una de las cien nāḍīsसंख्यया3/1संख्या-आसीता fen númeroप्रधाननाडीनाम्6/3प्रधाननाडी-ईनदी f[प्रधानाः नाड्यः] KDde las nāḍīs principalesसहस्राणि1/3सहस्र-अफलम् nmillaresभवन्तिIII/3√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhay

Segmento 4 — glosa de आसु व्यानश्चरति

आसु नाडीषु व्यानः वायुः चरति। व्यानः व्यापनात्।

«Por ellas», por las nāḍīs, «se mueve el vyāna», el aire vital. Se llama vyāna porque penetra (vyāpana).

Análisis palabra por palabra

आसु7/3इदम् fpor ellasनाडीषु7/3नाडी-ईनदी fpor las nāḍīsव्यानः1/1व्यान-अरामः mel vyānaवायुः1/1वायु-उगुरुः mel aire vitalचरतिIII/1√चर् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिse mueveव्यानः1/1व्यान-अरामः mvyānaव्यापनात्5/1वि+√आप् (5 स्वादि P)ल्युट्व्यापन-अफलम् npor penetrar

Segmento 5 — cómo actúa el vyāna en el cuerpo

आदित्यादिव रश्मयः हृदयात् सर्वतोगामिनीभिः नाडीभिः सर्व-देहं संव्याप्य व्यानः वर्तते। संधि-स्कन्ध-मर्म-देशेषु विशेषेण प्राणापान-वृत्योः च मध्ये उद्भूत-वृत्तिः वीर्यवत्कर्मकर्ता भवति॥ ६ ॥

Como los rayos [salen] del sol, el vyāna, desde el corazón, penetra todo el cuerpo por las nāḍīs, que van en todas direcciones, y así está [en él]. Especialmente en las articulaciones, los hombros y los puntos vitales, y entre las funciones de prāṇa y apāna, su actividad se intensifica y realiza las acciones que requieren fuerza. ॥6॥

Nota. La edición imprime वृत्योः por वृत्त्योः.

Análisis palabra por palabra

आदित्यात्5/1आदित्य-अरामः mdel solइव0comoरश्मयः1/3रश्मि-इहरिः mlos rayosहृदयात्5/1हृदय-अफलम् ndesde el corazónसर्वतोगामिनीभिः3/3√गम् (1 भ्वादि P)णिनिसर्वतोगामिनी-ईनदी f[सर्वतः गच्छन्ति इति] उपपद-TPque van en todas direccionesनाडीभिः3/3नाडी-ईनदी fpor las nāḍīsसर्वदेहम्2/1सर्वदेह-अरामः m[सर्वः देहः] KDtodo el cuerpoसंव्याप्य0सम्+वि+√आप् (5 स्वादि P)ल्यप्tras penetrarव्यानः1/1व्यान-अरामः mel vyānaवर्ततेIII/1√वृत् (1 भ्वादि A)लट्कर्तरिestáसंधिस्कन्धमर्मदेशेषु7/3संधिस्कन्धमर्मदेश-अरामः m[संधीनां स्कन्धानां मर्मणां च देशाः] षष्ठी-TP (DV interno)en las articulaciones, los hombros y los puntos vitalesविशेषेण3/1विशेष-अरामः mespecialmenteप्राणापानवृत्योः6/2प्राणापानवृत्ति-इमति f[प्राणापानयोः वृत्ती] षष्ठी-TPde las funciones de prāṇa y apānaच0yमध्ये7/1मध्य-अफलम् nentreउद्भूतवृत्तिः1/1उद्भूतवृत्ति-इहरिः m[उद्भूता वृत्तिः यस्य सः] BVcon su actividad intensificadaवीर्यवत्कर्मकर्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्वीर्यवत्कर्मकर्तृ-ऋदातृ m[वीर्यवतां कर्मणां कर्ता] षष्ठी-TPel que realiza las acciones que requieren fuerzaभवतिIII/1√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिes

॥ इति तृतीयप्रश्ने षष्ठो मन्त्रः ॥
Así, el sexto mantra de la tercera pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →