प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 4.3

Cuarta pregunta, mantra 3 — en la ciudad del cuerpo velan los fuegos de prāṇa: apāna es el Gārhapatya, vyāna el Anvāhāryapacana, prāṇa el Āhavanīya

प्राणाग्नय एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति । गार्हपत्यो ह वै एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो

यद्-गार्हपत्यात् प्रणीयते प्रणयनाद् आहवनीयः प्राणः ॥ ३ ॥

prāṇāgnaya evaitasmin pure jāgrati | gārhapatyo ha vai eṣo'pāno vyāno'nvāhāryapacano

yad-gārhapatyāt praṇīyate praṇayanād āhavanīyaḥ prāṇaḥ || 4-3 ||

En esta ciudad [del cuerpo] solo velan los fuegos de prāṇa. Este apāna es, en verdad, el [fuego] Gārhapatya; vyāna es el Anvāhāryapacana; prāṇa es el Āhavanīya, porque se toma del Gārhapatya, que es su fuente.

Palabra por palabra

प्राणाग्नयः1/3प्राणाग्नि-इहरिः m[प्राणाः अग्नयः इव] KD (उपमित)los fuegos de prāṇaएव0soloएतस्मिन्7/1एतद् nen estaपुरे7/1पुर-अफलम् nciudadजाग्रतिIII/3√जागृ (2 अदादि P)लट्कर्तरिvelanगार्हपत्यः1/1गृहपति+ञ्य (taddhita)गार्हपत्य-अरामः mel [fuego] Gārhapatyaह0(partícula)वै0en verdadएषः1/1एतद् mesteअपानः1/1अपान-अरामः mapānaव्यानः1/1व्यान-अरामः mvyānaअन्वाहार्यपचनः1/1√पच् (1 भ्वादि U)ल्युट्अन्वाहार्यपचन-अरामः m[अन्वाहार्यस्य पचनः] षष्ठी-TPel Anvāhāryapacanaयत्0puesto queगार्हपत्यात्5/1गृहपति+ञ्य (taddhita)गार्हपत्य-अरामः mdel Gārhapatyaप्रणीयतेIII/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse tomaप्रणयनात्5/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)ल्युट्प्रणयन-अरामः mde la fuenteआहवनीयः1/1आ+√हु (3 जुहोत्यादि P)अनीयर्आहवनीय-अरामः mel Āhavanīyaप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇa

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एतस्मिन् पुरे प्राणाग्नयः एव जाग्रति । एषः अपानः ह वै गार्हपत्यः; व्यानः अन्वाहार्यपचनः; यत् प्रणयनात् गार्हपत्यात् प्रणीयते, (तस्मात्) प्राणः आहवनीयः ॥

En esta ciudad solo velan los fuegos de prāṇa. Este apāna es, en verdad, el Gārhapatya; vyāna es el Anvāhāryapacana; y, puesto que [el Āhavanīya] se toma del Gārhapatya, que es su fuente, prāṇa es el Āhavanīya.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de प्राणाग्नय एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति

सुप्तवत्सु श्रोत्रादिषु करणेषु एतस्मिन् पुरे नव-द्वारे देहे प्राणाग्नयः प्राणादि-पञ्च-वायवः अग्नयः इव अग्नयः जाग्रति।

Cuando los órganos —el oído y los demás— se han dormido, «en esta ciudad», el cuerpo de nueve puertas, «velan los fuegos de prāṇa»: los cinco aires, empezando por prāṇa, que son fuegos porque son como fuegos.

Análisis palabra por palabra

सुप्तवत्सु7/3√स्वप् (2 अदादि P)क्तवतुसुप्तवत्-त्भगवत् ncuando se han dormidoश्रोत्रादिषु7/3श्रोत्रादि-इवारि n[श्रोत्रम् आदिः येषां तानि] BVel oído y los demásकरणेषु7/3√कृ (8 तनादि U)ल्युट्करण-अफलम् nlos órganosएतस्मिन्7/1एतद् nen estaपुरे7/1पुर-अफलम् nciudadनवद्वारे7/1नवद्वार-अरामः m[नव द्वाराणि यस्य सः] BVde nueve puertasदेहे7/1देह-अरामः mel cuerpoप्राणाग्नयः1/3प्राणाग्नि-इहरिः m[प्राणाः अग्नयः इव] KD (उपमित)los fuegos de prāṇaप्राणादिपञ्चवायवः1/3प्राणादिपञ्चवायु-उगुरुः m[प्राणादयः पञ्च वायवः] KDlos cinco aires, empezando por prāṇaअग्नयः1/3अग्नि-इहरिः mfuegosइव0comoअग्नयः1/3अग्नि-इहरिः m[son] fuegosजाग्रतिIII/3√जागृ (2 अदादि P)लट्कर्तरिvelan

Segmento 2 — glosa de गार्हपत्यो ह वै एषोऽपानः

अग्नि-सामान्यं ह्याह - गार्हपत्यो ह वै एषोऽपानः।

Pues [la śruti] expone su semejanza con el fuego: «este apāna es, en verdad, el Gārhapatya».

Análisis palabra por palabra

अग्निसामान्यम्2/1समान+ष्यञ् (taddhita)अग्निसामान्य-अफलम् n[अग्निना सामान्यम्] तृतीया-TPla semejanza con el fuegoहि0puesआहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट् (आह)कर्तरिexponeगार्हपत्यः1/1गृहपति+ञ्य (taddhita)गार्हपत्य-अरामः mel Gārhapatyaह0(partícula)वै0en verdadएषः1/1एतद् mesteअपानः1/1अपान-अरामः mapāna

Segmento 3 — por qué prāṇa es el Āhavanīya: el Gārhapatya es la fuente

कथमिति? आह - यस्माद् गार्हपत्याद् अग्नेः अग्नि-होत्र-काले इतरः अग्निः आहवनीयः प्रणीयते प्रणयनात् प्रणीयते अस्माद् इति प्रणयनः गार्हपत्यः अग्निः।

¿Cómo es eso? Lo dice: porque en el momento del agnihotra el otro fuego, «el Āhavanīya», «se toma» «del» fuego «Gārhapatya», «que es su fuente»: praṇayana es aquello de donde [algo] se toma, y eso es el fuego Gārhapatya.

Análisis palabra por palabra

कथम्0¿cómoइति0(fin de la pregunta)आहIII/1√ब्रू (2 अदादि U)लट् (आह)कर्तरिlo diceयस्मात्0porqueगार्हपत्यात्5/1गृहपति+ञ्य (taddhita)गार्हपत्य-अरामः mdel Gārhapatyaअग्नेः5/1अग्नि-इहरिः mdel fuegoअग्निहोत्रकाले7/1अग्निहोत्रकाल-अरामः m[अग्निहोत्रस्य कालः] षष्ठी-TPen el momento del agnihotraइतरः1/1इतर mel otroअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mfuegoआहवनीयः1/1आ+√हु (3 जुहोत्यादि P)अनीयर्आहवनीय-अरामः mel Āhavanīyaप्रणीयतेIII/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse tomaप्रणयनात्5/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)ल्युट्प्रणयन-अरामः mde la fuenteप्रणीयतेIII/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse tomaअस्मात्5/1इदम् mde esteइति0por esoप्रणयनः1/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)ल्युट्प्रणयन-अरामः mfuenteगार्हपत्यः1/1गृहपति+ञ्य (taddhita)गार्हपत्य-अरामः mel Gārhapatyaअग्निः1/1अग्नि-इहरिः mfuego

Segmento 4 — aplicación: prāṇa sale de apāna en quien duerme

तथा सुप्तस्य अपान-वृत्तेः प्रणीयते इव प्राणः मुख-नासिकाभ्यां संचरति। अतः आहवनीय-स्थानीयः प्राणः।

Del mismo modo, en quien duerme, prāṇa circula por la boca y la nariz como si se tomara de la función de apāna. Por eso «prāṇa» ocupa el lugar del Āhavanīya.

Análisis palabra por palabra

तथा0del mismo modoसुप्तस्य6/1√स्वप् (2 अदादि P)क्तसुप्त-अरामः mde quien duermeअपानवृत्तेः5/1√वृत् (1 भ्वादि A)क्तिन्अपानवृत्ति-इमति f[अपानस्य वृत्तिः] षष्ठी-TPde la función de apānaप्रणीयतेIII/1प्र+√नी (1 भ्वादि U)लट्कर्मणिse tomaइव0como siप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇaमुखनासिकाभ्याम्3/2मुखनासिका-आसीता f[मुखं च नासिका च] DVpor la boca y la narizसंचरतिIII/1सम्+√चर् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिcirculaअतः0por esoआहवनीयस्थानीयः1/1आहवनीयस्थान+छ (taddhita)आहवनीयस्थानीय-अरामः m[आहवनीयस्य स्थानम्] षष्ठी-TPque ocupa el lugar del Āhavanīyaप्राणः1/1प्राण-अरामः mprāṇa

Segmento 5 — glosa de व्यानोऽन्वाहार्यपचनः

व्यानः तु हृदयाद् दक्षिण-सुषिर-द्वारेण (छा.उप. ३.१३) निर्गमात्, दक्षिण-दिक्-संबन्धात्, अन्वाहार्यपचनः दक्षिणाग्निः।। ३ ।।

«Vyāna», en cambio, es «el Anvāhāryapacana», el fuego del sur, porque sale del corazón por la abertura del sur (ChU 3.13) y está así relacionado con la dirección sur. ॥3॥

Análisis palabra por palabra

व्यानः1/1व्यान-अरामः mvyānaतु0en cambioहृदयात्5/1हृदय-अफलम् ndel corazónदक्षिणसुषिरद्वारेण3/1दक्षिणसुषिरद्वार-अफलम् n[दक्षिणं सुषिरं द्वारम्] KDpor la abertura del surनिर्गमात्5/1निर्+√गम् (1 भ्वादि P)अप्निर्गम-अरामः mpor salirदक्षिणदिक्संबन्धात्5/1सम्+√बन्ध् (9 क्र्यादि P)घञ्दक्षिणदिक्संबन्ध-अरामः m[दक्षिणया दिशा संबन्धः] तृतीया-TPpor la relación con la dirección surअन्वाहार्यपचनः1/1√पच् (1 भ्वादि U)ल्युट्अन्वाहार्यपचन-अरामः m[अन्वाहार्यस्य पचनः] षष्ठी-TPel Anvāhāryapacanaदक्षिणाग्निः1/1दक्षिणाग्नि-इहरिः m[दक्षिणः अग्निः] KDel fuego del sur

॥ इति चतुर्थप्रश्ने तृतीयो मन्त्रः ॥
Así, el tercer mantra de la cuarta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →